Αστυνομικός Διευθυντής Πάφου ν. Γιώργος Σταύρου κ.α., Αρ. Υπόθεσης: 13393/11, 29/11/2013

(1)(γ) του Περί Ποινικής Δικονομίας Νόμου, Κεφ. 155, αυτός επέλεξε να καταθέσει ενόρκως. Επίσης, κάλεσε και ως Μ.Υ.1 τον κ. Νίκο Αριστοδήμου. Το περιεχόμενο της μαρτυρίας όλων των μαρτύρων και του κατηγορούμενου βρίσκεται καταγραμμένο στα πρακτικά του Δικαστηρίου και μαζί με το περιεχόμενο των τεκμηρίων έχουν μελετηθεί και λαμβάνονται υπόψη στο σύνολο τους. Δεν θα παραθέσω στο σημείο αυτό περίληψη της μαρτυρίας, αλλά θα το κάνω εκεί όπου και στο βαθμό που είναι αναγκαίο για σκοπούς αξιολόγησης. Από την ενώπιον μου τεθείσα μαρτυρία όμως, η οποία παρέμεινε αναντίλεκτη και/ή αποτέλεσε κοινό έδαφος των διαδίκων προκύπτουν τα ακόλουθα γεγονότα: Στις 04/08/2011 και περί ώρα 09:30 ο Μ.Κ.1 μαζί με τους Αστ. 3447 και 3202 μετέβηκαν σε χωράφι το οποίο βρίσκεται στη Λεωφ. Χλώρακας, στη Χλώρακα με σκοπό τη διερεύνηση πληροφορίας ότι εκεί εργοδοτείτο παράνομα αλλοδαπή από Ασιατική χώρα. Στο εν λόγω χωράφι εντόπισαν μια αλλοδαπή Ασιατικής καταγωγής, που όπως προέκυψε στη συνέχεια μετά από έλεγχο που έγινε επρόκειτο για την NGUYEN THI HONG από το Βιετνάμ. Αφίχθηκε στην Κύπρο στις 17/09/2009 μέσω του αεροδρομίου Λάρνακας και της παραχωρήθηκε άδεια παραμονής και εργασίας ως οικιακή βοηθός στην οικία της Καλλισθένης Σταύρου στη Χλώρακα μέχρι τις 17/09/2013. Ο κατηγορούμενος είναι γεωργός και γιος της πιο πάνω Καλλισθένης Σταύρου και ιδιοκτήτης του χωραφιού στο οποίο εντοπίστηκε η εν λόγω αλλοδαπή. Στο χωράφι του κατηγορούμενου υπάρχουν φυτεμένα διάφορα λαχανικά, μεταξύ αυτών και λουβί τα οποία ο κατηγορούμενος πωλεί. Το κύριο σημείο στο οποίο υπήρξε αντιπαράθεση μεταξύ των μερών είναι κατά πόσο η εν λόγω αλλοδαπή κατά τον ουσιώδη χρόνο εργαζόταν στο χωράφι του κατηγορουμένου μαζεύοντας λουβί ή κατά πόσο στο μέρος βρισκόταν για να μαζέψει λουβί και άλλα λαχανικά για να πάρει στο σπίτι της μητέρας του κατηγορούμενου και να τα μαγειρέψει. Επομένως, επιβάλλεται να προβώ σε αξιολόγηση της ενώπιον μου τεθείσας μαρτυρίας με σκοπό να καταλήξω σε ευρήματα πραγματικών γεγονότων επί του πιο πάνω ζητήματος. Έχω παρακολουθήσει με προσοχή όλους τους μάρτυρες που κατέθεσαν ενώπιον του Δικαστηρίου και είμαι σε θέση να αξιολογήσω την μαρτυρία τους λαμβάνοντας υπόψη τις αρχές που έχει καθιερώσει η σχετική νομολογία (βλ. Πελεκάνου v. Πελεκάνου

(1999)1 Α.Α.Δ., Αυξεντίου v. Διγκλη

(2007)1Β Α.Α.Δ. 1367, Χάρης Χρίστου v. Ευγενείας Khoreva

(2002), 1A A.A.Δ. 454, Παπαδοπούλου v Αστυνομίας

(2007)2 Α.Α.Δ. 173). Ο Μ.Κ.1 ήταν αυτός που σύμφωνα με τη θέση του, εντόπισε την αλλοδαπή να εργάζεται στο χωράφι του κατηγορούμενου και ανέφερε ότι μετά από διακριτική παρακολούθηση του μέρους για περίοδο 10 λεπτών περίπου, είδε την αλλοδαπή να μαζεύει λουβί και να το τοποθετεί σε μια πλαστική «σύκλα» και ακολούθως όταν γέμιζε η εν λόγω «σύκλα» την άδειαζε σε μεγαλύτερες πλαστικές «κάσιες» που υπήρχαν στο χωράφι. Όταν την πλησίασε και την ρώτησε αν είχε άδεια άσκησης του συγκεκριμένου επαγγέλματος του απάντησε αρνητικά και αφού της επέστησε την προσοχή της στο Νόμο του απάντησε «Εγώ έχει βίζα για γιαγιά». Όταν την συνέλαβε για αυτόφωρο αδίκημα και της επέστησε την προσοχή της στο Νόμο, του απάντησε «εγώ βοηθά λίγο Γιώργο». Ανακρινόμενη προφορικά ανέφερε ότι εργάζεται περιστασιακά στο εν λόγω χωράφι, το οποίο ανήκει σε κάποιο κύριο Γιώργο, γιο της εργοδότριας της. Ο εν λόγω Γιώργος δεν ήταν παρών στη σκηνή. Μεταφερόμενη στα γραφεία της ΥΑΜ Πάφου, έδωσε στο μάρτυρα το τηλέφωνο με αρ. 99301274 το οποίο ανήκει στο εν λόγω πρόσωπο και αφού του τηλεφώνησε παρουσιάστηκε στα γραφεία της ΥΑΜ ο οποίος ανέφερε ότι είναι ο ιδιοκτήτης του χωραφιού που εντοπίστηκε η αλλοδαπή. Ανακρινόμενος προφορικά ανέφερε ότι η συγκεκριμένη κοπέλα εργάζεται ως οικιακή βοηθός στην ηλικιωμένη μητέρα του με όλες τις σχετικές άδειες και ότι προτίθεται να εξασφαλίσει έγκριση από το γραφείο εργασίας για να την εργοδοτήσει ως γεωργική εργάτρια. Περαιτέρω, ο μάρτυρας ανέφερε στο Δικαστήριο ότι η αλλοδαπή στην παρουσία αυτού και των άλλων συναδέλφων του, υπέδειξε τον κατηγορούμενο ως τον εργοδότη της. Έχω παρακολουθήσει με πολλή προσοχή τον μάρτυρα αυτό κατά την ώρα που κατέθετε από το εδώλιο του μάρτυρα και έχω λάβει υπόψη μου και το περιεχόμενο της μαρτυρίας του και τον τρόπο που αυτός απαντούσε τις ερωτήσεις που του υποβάλλονταν. Ο μάρτυρας αυτός μου έκανε πολύ καλή εντύπωση από το εδώλιο του μάρτυρα και κρίνω ότι είπε στο Δικαστήριο την αλήθεια. Σε κανένα σημείο της μαρτυρίας του διαπίστωσα ότι έλεγε ψέματα ή ότι η καταγγελία έγινε για οποιοδήποτε αλλότριο κίνητρο. Ούτε έχω διαπιστώσει ότι τα όσα έλεγε δεν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα με μοναδικό σκοπό να πετύχει την καταδίκη του κατηγορουμένου, ως ήταν η θέση της υπεράσπισης. Επίσης, έχω διαπιστώσει ότι ο μάρτυρας δεν δίσταζε να αναφέρει ότι δεν θυμόταν συγκεκριμένα γεγονότα με ακρίβεια παρά να προβαίνει σε εικασίες. Συγκεκριμένα, ήταν ξεκάθαρη και ειλικρινής η θέση του ότι δεν θυμάται να πει πόσες «σύκλες» όπως τις αποκαλούσε, από λουβί γέμισε η αλλοδαπή κατά τη διάρκεια της παρακολούθησης της αλλά ούτε και πόσα κιβώτια μεγάλα είχε γεμίσει. Εκείνο το οποίο ανέφερε ο μάρτυρας ήταν ότι στο χωράφι εντόπισε να βρίσκεται αριθμός μεγάλων κιβωτίων και την αλλοδαπή να κρατά μια πλαστική «σύκλα» στην οποία έβαζε το λουβί που έκοβε και στην συνέχεια να την αδειάζει στο μεγάλο κιβώτιο. Δεν θεωρώ ότι έχει σημασία πόσες «σύκλες» λουβί γέμισε η αλλοδαπή στο χρονικό διάστημα των δέκα λεπτών ή πόσες μπορεί κάποιος να γεμίσει. Σημασία έχει ότι κατά τον ουσιώδη χρόνο ο μάρτυρας εντόπισε την λόγω αλλοδαπή να βρίσκεται στο συγκεκριμένο χωράφι που ανέφερε και να ασχολείται με τη συγκομιδή λουβιού με το συγκεκριμένο τρόπο που ο μάρτυρας ανέφερε. Περαιτέρω, ο μάρτυρας ανέφερε ότι υπήρχε οργάνωση στο χωράφι, όπως την περιέγραψε, κάτι το οποίο έδειχνε ότι η συγκομιδή δεν ήταν μεμονωμένη αλλά για σκοπούς πώλησης. Δεν θεωρώ ότι υπάρχει κάτι μεμπτό στις πιο πάνω αναφορές του μάρτυρα και ούτε θεωρώ ότι το γεγονός ότι δεν μπορούσε να πει πόσες «σύκλες» λουβί γέμισε η αλλοδαπή όταν την παρακολουθούσε ή πόσα κιβώτια μεγάλα, επηρεάζουν καθοιονδήποτε τρόπο την αξιοπιστία των όσων ανέφερε επί του σημείου τούτου. Να σημειωθεί επίσης ότι η ύπαρξη των μεγάλων κιβωτίων στο χωράφι δεν έτυχε αμφισβήτησης κατά την αντεξέταση του μάρτυρα αυτού. Πέραν των πιο πάνω, ο μάρτυρας ανέφερε ότι στο χωράφι υπήρχε ακόμη μια αλλοδαπή από το Βιετνάμ η οποία διαπιστώθηκε ότι εργοδοτείτο νόμιμα. Το γεγονός ότι αυτό δεν το αναφέρει ο μάρτυρας στην γραπτή του κατάθεση, τεκμήριο 1, δεν θεωρώ ότι μπορεί να κλονίσει την αξιοπιστία του, δεδομένου μάλιστα και των λόγων που έδωσε περί τούτου. Ανέφερε ότι με αυτήν ασχολήθηκαν οι άλλοι συνάδελφοι του και εφόσον διαπιστώθηκε ότι ήταν νόμιμη δεν έγινε κάτι άλλο. Επίσης, ο μάρτυρας αντεξετάστηκε επί των δηλώσεων που του έγιναν από την αλλοδαπή και ότι δεν μπορεί να του είπε αυτά που ανέφερε στο Δικαστήριο καθότι δεν μιλά ελληνικά. Ο μάρτυρας ανέφερε ότι διαπίστωσε ότι αντιλαμβανόταν λίγα ελληνικά και ότι η ίδια αντιλήφθηκε τι της έλεγε και αντίδρασε σε αυτά δίνοντας του τις συγκεκριμένες απαντήσεις που κατέγραψε. Επίσης, ανέφερε ότι μπορεί η ανακριτική κατάθεση να λήφθηκε στη μητρική της γλώσσα με τη βοήθεια διερμηνέα, αυτό όμως δεν σημαίνει ότι δεν μπορούσε να αντιληφθεί αυτά που της έλεγε. Αυτό γίνεται είπε, διότι υπάρχουν οδηγίες ότι η κατάθεση θα πρέπει να λαμβάνεται στη μητρική γλώσσα του κατηγορουμένου. Οι πιο πάνω εξηγήσεις και θέσεις του μάρτυρα καταδεικνύουν ότι η αλλοδαπή μπορούσε να αντιληφθεί τι της έλεγε και δεν κρίνω ότι κάτι τέτοιο δεν έλαβε χώρα (βλ. Hossain Molla Mohammad κ.α. v Αστυνομίας

(2009)2 Α.Α.Δ. 590). Παρόλο που η γραπτή κατάθεση συγκατηγορούμενου, όπως θα αναφερθεί και κατωτέρω κατά την αξιολόγηση της γραπτής κατάθεσης της εν λόγω αλλοδαπής, δεν αποτελεί αποδεκτή μαρτυρία εναντίον κατηγορουμένου, εντούτοις δεν φαίνεται να είναι ξεκάθαρο από τη νομολογία κατά πόσο ισχύει το ίδιο και για οποιεσδήποτε δηλώσεις γίνονται από τον συγκατηγορούμενο πέραν της γραπτής κατάθεσης. Φαίνεται ότι ενδεχομένως αυτές να μπορούν να ληφθούν υπόψη εφόσον φυσικά αξιολογηθούν κατάλληλα (βλ. Ανδρέα Αριστοφάνους v. Αστυνομίας, Ποιν. Έφ. Αρ. 146/10, Ημερ. 24/10/2011). Θα προχωρήσω λοιπόν να αξιολογήσω τις οποιεσδήποτε αντιδράσεις ή απαντήσεις έδωσε η εν λόγω αλλοδαπή στον Μ.Κ.1 κατά τη σύλληψη της και αργότερα στο γραφείο της ΥΑΜ όταν μεταφέρθηκε. Οι εν λόγω δηλώσεις της αλλοδαπής αποτελούν εξ' ακοής μαρτυρία και θα πρέπει να αξιολογηθούν έχοντας υπόψη τις πρόνοιες του άρθρου 27 του Περί Αποδείξεως Νόμου Κεφ.9 όπως έχει τροποποιηθεί από το Νόμο 32

(1)/

1. Είναι γεγονός ότι η αλλοδαπή δεν προσήλθε να καταθέσει και ο λόγος σύμφωνα με την κατηγορούσα αρχή είναι ότι μετά την κατ' ισχυρισμό διάπραξη του αδικήματος αναχώρησε για την πατρίδα της. Το γεγονός αυτό και μονό θεωρώ ότι δεν αποτελεί επαρκή δικαιολογία για την μη εμφάνιση της στο Δικαστήριο. Δεν έχει τεθεί ενώπιον του Δικαστηρίου ότι έγιναν προσπάθειες και δεν εντοπίστηκε η εν λόγω αλλοδαπή ούτε ότι είναι αδύνατο να παρευρεθεί στο Δικαστήριο. Η κατηγορούσα αρχή αν επιθυμούσε η εν λόγω αλλοδαπή να ερχόταν στο Δικαστήριο να μαρτυρήσει όφειλε να μεριμνήσει, ακόμη και πριν από την αναχώρηση της να βρίσκεται στην Κύπρο έτσι ώστε να καταθέσει στην υπόθεση. Πέραν τούτου, ο Μ.Κ.1 ανέφερε ότι η αλλοδαπή του ανέφερε ότι εργάζεται περιστασιακά στο συγκεκριμένο μέρος 2 με 3 ώρες κάθε φορά για λογαριασμό του Γιώργου που είναι γιος της εργοδότριας της. Η εν λόγω δήλωση της αλλοδαπής δεν φαίνεται να μεταφέρεται από το μάρτυρα αυτούσια αλλά συνοπτικά και προφανώς από τα όσα ο ίδιος αντιλήφθηκε. Επίσης, ανέφερε ότι υπέδειξε τον κατηγορούμενο ως εργοδότη της. Ούτε επί αυτού δίνονται περισσότερες λεπτομέρειες για το πώς αυτό έγινε. Αν λάβω υπόψη μου και τι αναφέρει στη γραπτή της κατάθεσης, αν και δεν αποτελεί αποδεκτή μαρτυρία, ότι δηλαδή ο Γιώργος είναι το πρόσωπο που δίνει κατάθεση στο διπλανό δωμάτιο, αυτό δεν μπορεί να εξαχθεί με την απαραίτητη βεβαιότητα. Επιπρόσθετα, είναι επικίνδυνο να αποδεχθώ όλα τα πιο πάνω και τις υπόλοιπες δηλώσεις της προς τον μάρτυρα, δεδομένου ότι αυτά έγιναν μετά που πληροφορήθηκε για το αδίκημα που φέρεται να έχει διαπράξει και είναι άγνωστο το κίνητρο που την οδήγησε στις αναφορές αυτές. Επίσης, το γεγονός ότι γνώριζε και έδωσε το τηλέφωνο του κατηγορούμενου στην Αστυνομία δεν σημαίνει κατ' αποκλειστικότητα ότι το γνώριζε επειδή ήταν ο εργοδότης της, δεδομένης και της σχέσης που είχε ο κατηγορούμενος με την εργοδότρια της. Έχοντας υπόψη μου όλα τα πιο πάνω αλλά και για σκοπούς ορθής απονομής της δικαιοσύνης κρίνω ότι δεν μπορώ να δώσω οποιαδήποτε βαρύτητα στις εν λόγω αναφορές της αλλοδαπής προς τον Μ.Κ.
2. Τέλος, λαμβάνω υπόψη μου και τις απαντήσεις που ο κατηγορούμενος έδωσε στο μάρτυρα ανακρινόμενος προφορικά στα γραφεία της ΥΑΜ Πάφου. Δεν έχει καταδειχθεί ότι οι εν λόγω δηλώσεις λήφθηκαν από το μάρτυρα παράνομα ή παράτυπα ούτε έχει προβληθεί ενώπιον του Δικαστηρίου κάτι τέτοιο. Κατ' επέκταση δεν προκύπτει ότι ο κατηγορούμενος επηρεάστηκε δυσμενώς αναφορικά με τον τρόπο λήψης των εν λόγω αναφορών του. Η αμφισβήτησης που έγινε ήταν ότι δεν έγινε η δήλωση από τον κατηγορούμενο προς το Μ.Κ.1 με τον τρόπο που παρουσιάστηκε.. Δεν έχω διακρίνει όμως, ότι ο μάρτυρας αυτός έλεγε ψέματα ή ότι οι δηλώσεις αυτές από τον κατηγορούμενο δεν έγιναν. Επίσης, οι εξηγήσεις που ο ίδιος έδωσε για τη δήλωση αυτή, όπως θα διαφανεί και κατωτέρω κατά την αξιολόγηση της μαρτυρίας του, δεν προκύπτει να μην έκανε τέτοια δήλωση στο μάρτυρα αυτό αλλά ότι αυτή ήταν διαφοροποιημένη από τα όσα ανέφερε ο μάρτυρας και ότι αναφερόταν για άλλες αλλοδαπές. Λαμβάνοντας υπόψη μου όλα τα πιο πάνω και ολόκληρη τη μαρτυρία του μάρτυρα αυτού και την πολύ καλή εντύπωση που απεκόμισα από αυτόν κατά την ώρα που κατέθετε, κρίνω ότι είπε στο Δικαστήριο την αλήθεια και ως εκ τούτου την αποδέχομαι πλην του μέρους αυτής που περιλαμβάνει τις αναφορές της αλλοδαπής. Η Μ.Κ.2 κατέθεσε στο Δικαστήριο ότι στις 04/08/2011 έλαβε ανακριτική κατάθεση από την αλλοδαπή στην μητρική της γλώσσα και με την βοήθεια διερμηνέα την οποία κατέθεσε στο Δικαστήριο (βλ. τεκμήριο 4 α), β) και γ)). Η μάρτυρας αυτή ανέφερε ότι η εν λόγω αλλοδαπή γνώριζε κάποια ελληνικά και συνεννοούνταν αλλά οι οδηγίες είναι όπως οι καταθέσεις να λαμβάνονται στη μητρική γλώσσα των αλλοδαπών γι αυτό και ακολούθησε τις οδηγίες. Δεν έχω διαπιστώσει κάτι μεμπτό στη μαρτυρία της μάρτυρος αυτής και η μαρτυρία της περιορίστηκε στις ενέργειες που η ίδια προέβηκε που ήταν η λήψη κατάθεσης από την αλλοδαπή. Η εν λόγω κατάθεση της αλλοδαπής όμως η οποία κατατέθηκε στο Δικαστήριο δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή δεδομένου του γεγονότος ότι η αλλοδαπή δεν προσήλθε στο Δικαστήριο για να καταθέσει προφορικά και να την υιοθετήσει. Και τούτο διότι η αλλοδαπή είναι συγκατηγορούμενη και οποιαδήποτε κατάθεση της εναντίον του κατηγορούμενου δεν μπορεί να αποτελέσει μαρτυρία εναντίον του (βλ. Ευριπίδου κ.α v. Αστυνομίας

(2007)2 Α.Α.Δ.337 και Νεάρχου v. Αστυνομίας

(1996)2 Α.Α.Δ. 38 και Ανδρέα Αριστοφάνους v. Αστυνομίας (ανωτέρω). Ο Μ.Κ.3 κατέθεσε στο Δικαστήριο ότι στις 04/08/2011 έλαβε ανακριτική κατάθεση από τον κατηγορούμενο (τεκμήριο 6) και την ίδια ημέρα τον κατηγόρησε γραπτώς για το αδίκημα της παράνομης εργοδότησης αλλοδαπού και αφού του επέστησε τη προσοχή του στο Νόμο, του απάντησε «Δεν παραδέχομαι» (βλ. τεκμήριο 7). Η μαρτυρία του μάρτυρα αυτού, ουσιαστικά δεν έτυχε αμφισβήτησης από την υπεράσπιση, ήταν τυπική και δεν παρουσιάζει κάτι μεμπτό. Ως εκ τούτου, την αποδέχομαι στην ολότητα της. Από την αντίπερα όχθη ο κατηγορούμενος κατέθεσε ενόρκως και υιοθέτησε ως μέρος της κυρίως του εξέτασης γραπτή δήλωση που ετοίμασε (βλ. τεκμήριο 8). Σε αυτή αναφέρει ότι πράγματι η αλλοδαπή βρισκόταν στο χωράφι του τη συγκεκριμένη μέρα και ο λόγος ήταν για να μαζέψει λίγο λουβί και άλλα λαχανικά για να μαγειρέψει της μητέρας του και όχι για να εργαστεί για λογαριασμό του. Πέραν τούτου, ο κατηγορούμενος κατά την αντεξέταση του συμφώνησε ότι αυτός μετέφερε την αλλοδαπή στο χωράφι του το πρωί της ημέρας κατά την οποία συνελήφθηκε, θέση την οποία ανέφερε και στην κατάθεση του στην Αστυνομία. Πρόσθεσε όμως, ότι μετέφερε και την μητέρα του την εν λόγω ημέρα στο χωράφι και όχι μόνο την αλλοδαπή. Έχω παρακολουθήσει τον κατηγορούμενο κατά την ώρα που κατέθετε από το εδώλιο του μάρτυρα και επίσης έλαβα υπόψη μου το περιεχόμενο της μαρτυρίας του. Κρίνω ότι ο κατηγορούμενος σκοπό δεν είχε να αποκαλύψει στο Δικαστήριο τα πραγματικά γεγονότα της παρούσας υπόθεσης αλλά να παρουσιάσει τέτοια γεγονότα που κατά την άποψη του θα τον απαλλάσσουν από την κατηγορία που αντιμετωπίζει. Επίσης, έχω διακρίνω ότι απέφευγε να απαντά κάποιες από τις ερωτήσεις που του υποβάλλονταν και αναφερόταν γενικά και σε άλλες περιπτώσεις. Περαιτέρω, σε κάποια σημεία η μαρτυρία του παρουσιάζει ανακρίβειες και αντιφάσεις. Ενώ στην κατάθεση του στην Αστυνομία αναφέρει ότι τη συγκεκριμένη ημέρα το πρωί πήρε την αλλοδαπή να μαζέψει λίγο λουβί για να πάρει σπίτι, κατά την μαρτυρία του στο Δικαστήριο πρόσθεσε ότι πήρε και την μητέρα του στο χωράφι την εν λόγω ημερομηνία και ότι κατά τη σύλληψη της αλλοδαπής η μητέρα του βρισκόταν στο μέρος. Ερωτούμενος να πει γιατί δεν το αναφέρει αυτό στη γραπτή του κατάθεση, απάντησε ότι το είπε στον Αστυνομικό. Πιο κάτω ερωτούμενος σε ποιόν Αστυνομικό το είπε, απέφυγε να απαντήσει λέγοντας ότι πήγε δύο σε τόπους στην Αστυνομία και δεν είναι σίγουρος σε ποιόν το είπε. Σε κανένα από τους μάρτυρες κατηγορίες δεν τέθηκε η θέση ότι ο κατηγορούμενος ανέφερε κάτι τέτοιο και αυτό δεν καταγράφηκε στην κατάθεση του. Η θέση του μάρτυρα ότι στο χωράφι πέραν της αλλοδαπής μετέφερε και την μητέρα του, δεν ευσταθεί ούτε μπορεί να γίνει αποδεκτή. Αν γινόταν κάτι τέτοιο ο μάρτυρας θα το έλεγε στην Αστυνομία και θα καταγραφόταν στη κατάθεση του, όπως καταγράφηκε και η θέση του ότι την εν λόγω μέρα μετέφερε στο χωράφι την αλλοδαπή. Θεωρώ ότι η εν λόγω θέση, τέθηκε ενώπιον του Δικαστηρίου από το μάρτυρα με σκοπό να καταδείξει ότι η αλλοδαπή δεν βρισκόταν στο χωράφι για να εκτελέσει οποιαδήποτε εργασία για λογαριασμό του αλλά για να μαζέψει λουβί για λογαριασμό της μητέρας του. Για σκοπούς υποστήριξης της θέσης του αυτής και στην προσπάθεια του να πείσει για την παρουσία της μητέρας του στο χωράφι, ανέφερε ότι όταν τον πήραν τηλέφωνο από την Αστυνομία το πρώτο πράγμα που έπραξε ήταν να πάει στο χωράφι για να μεταφέρει πίσω στο σπίτι, τη μητέρα του που βρισκόταν εκεί και καθόταν κάτω από μια χαρουπιά. Η θέση του αυτή δεν είναι πειστική, εγείρονται διάφορα ερωτηματικά γι αυτήν και δεν συνάδει και με τη λογική. Ενώ επίσης λέει ότι αμέσως πριν πάει στην Αστυνομία έκανε αυτή τη ενέργεια, εντούτοις ουδεμία αναφορά γι αυτό γίνεται στη γραπτή του κατάθεση. Η αναφορά του στην γραπτή του κατάθεση επίσης είναι ότι η μητέρα του και η αλλοδαπή συνηθίζουν επί καθημερινής βάσης να επισκέπτονται τα χωράφια του που είναι σε κοντινή απόσταση από το σπίτι του. Η θέση του αυτή, αδυνατίζει και την εκδοχή του ότι τη συγκεκριμένη ημέρα μετέφερε και την μητέρα του στο χωράφι του. Αφού η αλλοδαπή και η μητέρα του συνήθιζαν να πηγαίνουν μόνες τους στο χωράφι, γιατί τη συγκεκριμένη ημέρα ο ίδιος τις μετέφερε, και τις δύο, όπως προσπάθησε να πείσει το Δικαστήριο; Πέραν τούτου, παρόλο που ανέφερε ότι απασχολεί αλλοδαπές για την εργασία του με όλες τις σχετικές άδειες εντούτοις δεν μπορούσε να απαντήσει κατά τον ουσιώδη χρόνο πόσες αλλοδαπές απασχολούσε απαντώντας με γενικότητες. Στην κατάθεση του επίσης, όταν ρωτήθηκε να πει πόσους υπαλλήλους εργοδοτεί στο χωράφι του, απάντησε ότι δεν έχει υπαλλήλους. Επίσης, όταν του υποβλήθηκε ότι ανέφερε στο Μ.Κ.1 ότι θα κάνει αίτηση στο γραφείο για να πάρει άδεια η εν λόγω αλλοδαπή να εργάζεται ως γεωργική εργάτρια, ανέφερε ότι όταν του το είπε αυτό δεν αναφερόταν στη συγκεκριμένη αλλοδαπή αλλά για τις άλλες γυναίκες που έχει. Γιατί όμως να αναφερθεί στις άλλες γυναίκες τη στιγμή που διερευνάτο η υπόθεση εναντίον της συγκεκριμένης αλλοδαπής και ρωτήθηκε γι αυτήν; Επιπλέον για ποιες άλλες γυναίκες θα έκανε αιτήσεις; Δεν έδωσε οποιαδήποτε άλλα στοιχεία πέραν από αυτή τη γενική αναφορά του η οποία δεν μπορεί να είναι πειστική και καταδεικνύει την προσπάθεια του να αλλοιώσει τα όσα ανέφερε στον Αστυνομικό με σκοπό την απενοχοποίηση του. Λαμβάνοντας υπόψη μου ολόκληρο το περιεχόμενο της μαρτυρίας του κατηγορούμενου και την εντύπωση που απεκόμισα από αυτόν κατά την ώρα που κατέθετε από το εδώλιο του μάρτυρα, κρίνω ότι δεν μπορώ να αποδεκτώ τη μαρτυρία του και τη θέση του όπως τέθηκε ενώπιον του Δικαστηρίου. Ο Μ.Υ.1 κατέθεσε ότι είναι γεωργός για 30 χρόνια και ασχολείται με το μάζεμα λουβιού. Από την πείρα του ένα άτομο δεν μπορεί σε 10 λεπτά να μαζέψει περισσότερο από 1 με 1 ½ κιλό λουβί και ότι στο χρονικό αυτό διάστημα αποκλείεται να μπορεί να μαζέψει μια «σύκλα». Ο μάρτυρας αυτός κλήθηκε να καταθέσει ως ειδικός στο μάζεμα λουβιού. Είναι γνωστές οι αρχές με βάση τις οποίες αξιολογείται μαρτυρία ειδικού ή εμπειρογνώμονα ο οποίος εκφράζει γνώμη ή άποψη στο Δικαστήριο. Θα πρέπει να καταδειχθεί ότι έχει τα απαραίτητα προσόντα να αναφερθεί στο θέμα για το οποίο καλείται ενώπιον του Δικαστηρίου καθώς επίσης και να δώσει ικανοποιητικές εξηγήσεις που να δικαιολογούν το συμπέρασμα του έτσι ώστε το Δικαστήριο να μπορεί να διαμορφώσει ιδίαν άποψη επί του ζητήματος. Δεν κρίνω ότι ο μάρτυρας αυτός δεν μπορεί να θεωρηθεί γνώστης του θέματος για το οποίο κατέθεσε ενώπιον του Δικαστηρίου δεδομένης και της πολύχρονης πείρας του στο αντικείμενο αυτό. Πέραν τούτου, οι πιο πάνω αναφορές και συμπεράσματα του ήταν γενικά και αόριστα σε βαθμό που δεν μπορεί να εξαχθεί ασφαλές συμπέρασμα από το Δικαστήριο. Δεν τέθηκε ενώπιον του Δικαστηρίου η ποσότητα του λουβιού που πρέπει να υπάρχει στα φυτά, πόσο κοντά είναι φυτεμένα, πόση παραγωγή υπάρχει σε αυτά καθώς επίσης ο τρόπος που χρησιμοποιείται για να μαζεύονται. Εν όψει των πιο πάνω δεν θεωρώ ασφαλές να αποδεχθώ το συμπέρασμα του επί του ζητήματος που αναφέρθηκε και ως εκ τούτου δεν θα δώσω οποιαδήποτε βαρύτητα. Ανεξάρτητα όμως από τα ανωτέρω, θα πρέπει να αναφερθεί ότι τα όσα ανέφερε δεν μπορεί να έχουν καταλυτική σημασία για την υπόθεση καθότι όταν έφθασαν στο μέρος οι Αστυνομικοί η κατηγορούμενη ήταν ήδη εκεί και ασχολείτο με το μάζεμα λουβιού. Έχοντας υπόψη μου την πιο πάνω αξιολόγηση, τα γεγονότα το οποία προκύπτουν από μαρτυρία η οποία παρέμεινε αναντίλεκτη και/ή αποτέλεσε κοινό έδαφος των διαδίκων τα κάτωθι αποτελούν τα πραγματικά γεγονότα της παρούσας υπόθεσης: Στις 04/08/2011 ο Μ.Κ.1 μαζί με δύο άλλους συναδέλφους του μετέβηκαν σε χωράφι που καλλιεργείτο λουβί το οποίο βρίσκεται στην Λεωφόρο Χλώρακας, στην Χλώρακα για διερεύνηση πληροφορίας που δόθηκε ότι εκεί εργοδοτείτο παράνομα αλλοδαπή Ασιατικής καταγωγής. Μετά από παρακολούθηση του μέρους για περίοδο 10 λεπτών εντοπίστηκε από τον Μ.Κ.1 μια αλλοδαπή Ασιατικής καταγωγής να κρατά μια πλαστική «σύκλα» και να μαζεύει λουβί, να το τοποθετεί σε αυτήν και ακολούθως να την αδειάζει σε μεγαλύτερο κιβώτιο που υπήρχε στο μέρος. Επίσης, στο χωράφι υπήρχε οργάνωση με την έννοια ότι υπήρχαν αρκετά μεγάλα κιβώτια τα οποία χρησιμοποιούνται για τη συγκομιδή του εν λόγω λαχανικού. Ο Μ.Κ.1 προσέγγισε την εν λόγω αλλοδαπή και μετά από διερεύνηση διαπιστώθηκε ότι επρόκειτο για την NGUYEN THI HONG από το Βιετνάμ, κάτοχος του διαβατηρίου με αριθμό Β3150281, Mp No.: Β09-05099, ARC: 5649177 γεννηθείσα στις 10/05/1985. Αφίχθηκε στην Κύπρο στις 17/09/2009 μέσω του αερολιμένα Λάρνακας και της παραχωρήθηκε άδεια παραμονής και εργασίας ως οικιακή βοηθός στην οικία της Καλλισθένης Σταύρου, στην Χλώρακα μέχρι τις 17/09/2013. Συνελήφθηκε για αυτόφωρο αδίκημα και μεταφέρθηκε στα γραφεία της ΥΑΜ Πάφου. Από περαιτέρω εξετάσεις εντοπίστηκε και ειδοποιήθηκε τηλεφωνικώς ο ιδιοκτήτης του εν λόγω χωραφιού, ο οποίος είναι ο κατηγορούμενος οπόταν και παρουσιάστηκε στην Αστυνομία. Ο κατηγορούμενος δεν βρισκόταν στο μέρος κατά την σύλληψη της εν λόγω αλλοδαπής αλλά αυτός την γνώριζε διότι είναι ο γιος της Καλλισθένης Σταύρου όπου η αλλοδαπή είχε άδεια να εργάζεται ως οικιακή βοηθός. Επίσης, ο κατηγορούμενος γνώριζε ότι η αλλοδαπή βρισκόταν στο χωράφι του την εν λόγω ημερομηνία αφού ο ίδιος το πρωί της ίδιας μέρας την είχε μεταφέρει εκεί για να μαζέψει λουβί. Ανακρινόμενος προφορικά από τον Μ.Κ.1 ο κατηγορούμενος ανέφερε ότι η συγκεκριμένη κοπέλα εργάζεται ως οικιακή βοηθός στην ηλικιωμένη μητέρα του με όλες τις σχετικές άδειες και ότι προτίθεται να εξασφαλίσει έγκριση από το γραφείο εργασίας για να την εργοδοτήσει ως γεωργική εργάτρια. Ο κατηγορούμενος είναι γεωργός και ιδιοκτήτης χωραφιών στα οποία καλλιεργεί λουβί και διάφορα άλλα λαχανικά τα οποία πωλεί. Κατά τον εντοπισμό της αλλοδαπής στο χωράφι του κατηγορουμένου, η εν λόγω Καλλισθένη Σταύρου δεν βρισκόταν εκεί . ΝΟΜΙΚΗ ΠΤΥΧΗ: Η κατηγορία που αντιμετωπίζει ο κατηγορούμενος 1 για παράνομη εργοδότηση αλλοδαπού, στηρίζεται στο άρθρο 14Β του Περί Αλλοδαπών και Μετανάστευσης Νόμου Κεφ. 105. Από την ανάγνωση του άρθρου αυτού προκύπτει ότι τα συστατικά στοιχεία του αδικήματος είναι τα ακόλουθα: 1. H εργοδότηση προσώπου από τον κατηγορούμενο, με την έννοια που έχει ο όρος "εργοδότηση" στα πλαίσια του Κεφ. 105. 2. Το πρόσωπο που εργοδοτείται να είναι αλλοδαπός. 3. Να μην έχει εξασφαλιστεί η απαιτούμενη από το Νόμο άδεια για την εργοδότηση του αλλοδαπού. Στην υπόθεση Γενικός Εισαγγελέας v. Πιρίκκη

(2001)2 Α.Α.Δ. 279 αναφέρθηκε ότι το αδίκημα της εργοδότησης αλλοδαπού χωρίς την απαιτούμενη από το Νόμο άδεια συνιστά αδίκημα αυστηρής ευθύνης (strict liability) και αυτό σημαίνει ότι δεν απαιτείται απόδειξη της υποκειμενικής υπόστασης (mens rea) του αδικήματος. Σε τέτοιας φύσης υποθέσεις δεν είναι απαραίτητη η απόδειξη σχέσης εργοδότη - εργοδοτούμενου με την αυστηρή έννοια που δίδει στον όρο το αστικό δίκαιο. Η εργοδότηση με την έννοια της ανάληψης εργασίας από αλλοδαπό μπορεί να λάβει χώρα υπό συνθήκες που δεν απαιτούν συμφωνία εργοδότησης, στενό έλεγχο από τον εργοδότη ή την καταβολή μισθού. Με τη σχετική διάταξη του Νόμου επιχειρείται η άσκηση αυστηρού ελέγχου. Έτσι αυτό που πρέπει να αποδειχθεί είναι πως ο αλλοδαπός προέβαινε σε πράξεις, οι οποίες αποτελούν εργασία. Δεν χρειάζεται να αποδειχθεί η ύπαρξη εργοδότησης με την έννοια συμφωνίας, ή ελέγχου από τον εργοδότη ή καταβολής ημερομισθίου (βλ. κατ' αναλογία Seraphim v. The Police

(1981)2 C.L.R. 227 και Karaoglanian v. The Police

(1984)2 C.L.R. 161 που αφορούσαν τον Καν. 38 των Κανονισμών του 1972). Ως προς το δεύτερο συστατικό στοιχείο του αδικήματος, αλλοδαπός σύμφωνα με το Κεφ. 105, είναι οποιοδήποτε πρόσωπο το οποίο δεν είναι Κύπριος υπήκοος, όπως αυτός ορίζεται στο άρθρο 2 του Συντάγματος (βλ. επίσης Jones v. Δημοκρατίας

(1997)2 Α.Α.Δ. 355). Τέλος, όσον αφορά το τρίτο συστατικό στοιχείο, δηλαδή την απαιτούμενη από το Νόμο άδεια αυτό δεν οφείλει να το αποδείξει η κατηγορούσα αρχή αλλά εφόσον αποδειχθεί η εργοδότηση του αλλοδαπού μετατίθεται στους ώμους του κατηγορούμενου το βάρος να αποδείξει στο μέτρο του ισοζυγίου των πιθανοτήτων ότι είχε τέτοια άδεια από το αρμόδιο, για την έκδοση αυτής, τμήμα του κράτους (βλ. Ζυπιτής ν. Αστυνομίας

(2003)2 Α.Α.Δ. 220 και το σύγγραμμα Το Δίκαιο της Απόδειξης σελ. 72). Έχοντας υπόψη μου την πιο πάνω νομική πτυχή και τα ευρήματα πραγματικών γεγονότων θα προχωρήσω να εξετάσω κατά πόσο έχουν αποδειχθεί όλα τα συστατικά στοιχεία του αδικήματος πέραν πάσης λογικής αμφιβολίας. Με βάση τα ευρήματα του Δικαστηρίου προκύπτει ότι η κοπέλα η οποία εντοπίστηκε στο χωράφι του κατηγορουμένου είναι αλλοδαπή με την έννοια του Νόμου. Κατάγεται από το Βιετνάμ και βρισκόταν στην Κύπρο με άδεια εργασίας κατά τον ουσιώδη χρόνο ως οικιακή βοηθός στην Καλλισθένη Σταύρου. Το γεγονός αυτό άλλωστε δεν αμφισβητήθηκε και αποτέλεσε κοινό έδαφος των διαδίκων. Εκείνο το οποίο απομένει να εξεταστεί είναι κατά πόσο κατά τον ουσιώδη χρόνο η εν λόγω αλλοδαπή εργοδοτείτο από τον κατηγορούμενο. Με βάση τα ευρήματα του Δικαστηρίου η εν λόγω αλλοδαπή εντοπίστηκε σε χωράφι να κρατά μια «σύκλα» και να μαζεύει λουβί. Επίσης, στο μέρος υπήρχε οργάνωση που απαιτείται για την συγκομιδή του εν λόγω προϊόντος και υπήρχαν και μεγάλα κιβώτια στα οποία η αλλοδαπή θεάθηκε να αδειάζει τη «σύκλα». Τα εν λόγω γεγονότα καταδεικνύουν ότι κατά τον ουσιώδη χρόνο η αλλοδαπή ασκούσε εργασία. Πέραν τούτου, θα πρέπει να εξεταστεί και κατά πόσο ο κατηγορούμενος γνώριζε για την ύπαρξη της εν λόγω αλλοδαπής στο μέρος και την ενασχόληση της με την εργασία αυτή και γενικά κατά πόσο υπάρχει οποιαδήποτε σύνδεση της αλλοδαπής με τον κατηγορούμενο. Από τα ευρήματα προκύπτουν τα ακόλουθα γεγονότα: 1) O κατηγορούμενος είναι γεωργός και ιδιοκτήτης του εν λόγω χωραφιού στο οποίο υπήρχε φυτεμένο λουβί. 2) Ο κατηγορούμενος γνώριζε και είχε σχέση με την αλλοδαπή αφού εργαζόταν ως οικιακή βοηθός στην μητέρα του. 3) Την συγκεκριμένη ημέρα που συνελήφθηκε η αλλοδαπή να ασκεί την εν λόγω εργασία ο ίδιος την είχε μεταφέρει στο χωράφι του με σκοπό να μαζέψει λουβί. 4) Κατά τον εντοπισμό της αλλοδαπής να μαζεύει λουβί στο χωράφι του κατηγορουμένου, η μητέρα του και εργοδότρια της δεν βρισκόταν στο μέρος. 5) Ο ίδιος ανακρινόμενος προφορικά ανέφερε στο Μ.Κ.1 ότι η συγκεκριμένη αλλοδαπή εργάζεται ως οικιακή βοηθός στην ηλικιωμένη μητέρα του και ότι προτίθεται να εξασφαλίσει έγκριση από το γραφείο εργασίας για να την εργοδοτήσει ως γεωργική εργάτρια. Όλα τα πιο πάνω στοιχεία οδηγούν σε ένα και μόνο συμπέρασμα ότι κατά τον ουσιώδη χρόνο η αλλοδαπή εργοδοτείτο από τον κατηγορούμενο. Η απουσία μαρτυρίας για καταβολή σε αυτή οποιουδήποτε μισθού ή αντίτιμου για την εργασία της αυτή είναι στοιχείο αδιάφορο. Τα πιο πάνω στοιχεία αποτελούν περιστατική μαρτυρία, η οποία δεν υπολείπεται σε δύναμη οποιασδήποτε άλλης μορφής μαρτυρίας. Το σκόρπια μέρη της μπορεί να αποκτήσουν τέτοια συνεκτικότητα που να εδραιώνουν, με ακαταμάχητη πειστικότητα, την καταδίκη για ένα έγκλημα (βλ. Γενικός Εισαγγελέας της Δημοκρατίας v. Ευστάθιου Θεοδώρου

(2002)2 Α.Α.Δ.9 και Fournides v. Republic

(1986)2 C.L.R.73). Η περιστατική μαρτυρία δεν πρέπει να συμβιβάζεται μόνο με την εκδοχή ότι ο κατηγορούμενος διέπραξε το αδίκημα αλλά περιπλέον πρέπει τα γεγονότα να μην συμβιβάζονται με οποιοδήποτε άλλο συμπέρασμα εκτός από το συμπέρασμα ενοχής του κατηγορουμένου (βλ. Vrakas v. Republic

(1973)2 CLR 139, Vouniotis v. Republic

(1975)2 CLR 34, Anastasiadis v. Republic

(1977)2 CLR 97). Όταν όλες οι σημαντικές πτυχές της περιστατικής μαρτυρίας δεν συμβιβάζονται με οτιδήποτε άλλο παρά με συμπέρασμα ενοχής η περιστατική μαρτυρία μπορεί να οδηγήσει στην καταδίκη του κατηγορούμενου. Όταν όμως βασικά σημεία της περιστατικής μαρτυρίας συμβιβάζονται όχι μόνο με την εκδοχή της κατηγορούσας αρχής ότι ο κατηγορούμενος διέπραξε το αδίκημα αλλά και με μια άλλη λογική εξήγηση που προκύπτει από τη μαρτυρία, τότε η περιστατική μαρτυρία από μόνη της δεν μπορεί να θεμελιώσει την ενοχή του κατηγορούμενου (βλ. επίσης το σύγγραμμα Τ. Ηλιάδη, Δίκαιο της Απόδειξης, σελ. 26 -36). Λαμβάνοντας υπόψη την πιο πάνω περιστατική μαρτυρία καταλήγω ότι αυτή οδηγεί σε ένα και μόνο συμπέρασμα, ότι δηλαδή η αλλοδαπή κατά τον ουσιώδη χρόνο εργοδοτείτο από τον κατηγορούμενο. Η παρουσία της χωράφι του κατηγορούμενου, στο οποίο είχε μεταφερθεί από τον ίδιο, ο τρόπος και τα μέσα με τα οποία μάζευε το λουβί σε συνδυασμό με το γεγονός ότι ο κατηγορούμενος είναι ιδιοκτήτης του εν λόγω χωραφιού και γεωργός ο οποίος ασχολείται με την καλλιέργεια και πώληση διαφόρων λαχανικών οδηγούν στο αναμφίβολο συμπέρασμα ότι κατά τον ουσιώδη χρόνο εργοδοτούσε την εν λόγω αλλοδαπή με την έννοια που προσδίδει στον όρο εργοδότηση το Κεφ.

1. Τέλος, είναι ξεκάθαρο από τα γεγονότα ότι ο κατηγορούμενος δεν είχε εξασφαλίσει οποιαδήποτε σχετική άδεια από το αρμόδιο τμήμα του κράτους, αφού ουδέποτε προωθήθηκε τέτοια θέση ενώπιον του Δικαστηρίου ούτε προσκομίστηκε οποιαδήποτε μαρτυρία προς αυτήν την κατεύθυνση. Ανεξάρτητα των πιο πάνω, τα οποία αποτελούν και την κατάληξη του Δικαστηρίου, θα ήθελα να αναφέρω ότι ακόμη και στην περίπτωση που γινόταν δεκτή η θέση του κατηγορούμενου ότι μετέφερε την αλλοδαπή στο χωράφι για να κόψει λουβί και λαχανικά για να μαγειρέψει της μητέρας του, θεωρώ ότι η κατάληξη δεν θα ήταν διαφορετική εν όψει της ερμηνείας που δίδεται στον όρο εργοδότηση στο Κεφ.
2. Ενόψει λοιπόν όλων των ανωτέρω κρίνω ότι έχουν αποδειχθεί πέραν πάσης λογικής αμφιβολίας όλα τα συστατικά στοιχεία του αδικήματος πέραν πάσης λογικής αμφιβολίας και ως εκ τούτου ο κατηγορούμενος κρίνεται ένοχος στην πρώτη κατηγορία που αντιμετωπίζει. (Υπ.) ...................................... Χρ. Χριστοδούλου, Ε.Δ. Πιστό Αντίγραφο Πρωτοκολλητής Subject: Criminal/Final (Αναφορά: Ποινική - Τελική - Παράνομη εργοδότηση) cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο