Αστυνομικός Διευθυντής Λευκωσίας ν. Χρίστος Ηλία, Αρ.Υπόθεσης: 13108/2013, 14/4/2014

(1), 17

(2)και 18 του περί Οδικής Ασφάλειας Νόμου, Ν. 174/86, όπως τροποποιήθηκε, τις Κ.Δ.Π. 449/01, 482/01, 312/07 και του Καν. 13 (15ου παραρτήματος) της Κ.Δ.Π. 285/05. Ειδικότερα, κατηγορείται ότι στις 22/3/2012 στο δρόμο Λεμεσού-Λευκωσίας παρά τα Λατσιά της Επαρχίας Λευκωσίας οδηγούσε το μηχανοκίνητο όχημα με αρ. εγγραφής EYY691, χωρίς να είναι προσδεμένος με ζώνη ασφαλείας. Η Τρίτη Κατηγορία αφορά το αδίκημα της παράλειψης διατήρησης του οχήματος στην αριστερή άκρη του οδοστρώματος, κατά παράβαση των Κανονισμών 2, 58

(5)(α) και 72 των περί Μηχανοκινήτων Οχημάτων και Τροχαίας Κινήσεως Κανονισμών του 1984 μέχρι 2010. Συγκεκριμένα, κατηγορείται ότι κατά τον τόπο και χρόνο που αναφέρεται στη Δεύτερη Κατηγορία οδηγούσε το ίδιο μηχανοκίνητο όχημα και παρέλειψε να διατηρεί τούτο στην αριστερή πλευρά του οδοστρώματος, δηλαδή οδηγούσε στη δεξιά πλευρά του δρόμου, χωρίς νόμιμη δικαιολογία. Μαρτυρία Για να αποδείξει την υπόθεσή της η Κατηγορούσα Αρχή κάλεσε ένα μάρτυρα, ενώ ο Κατηγορούμενος, όταν κλήθηκε σε απολογία, προέβη σε ανώμοτη δήλωση και δεν κάλεσε κάποιο μάρτυρα. Μοναδικός μάρτυρας κατηγορίας ήταν ο Αστυφύλακας 4098, Παναγιώτης Έκτορος (Μ.Κ.1), ο οποίος στις 22/3/2012 υπηρετούσε στον Ειδικό Ουλαμό Μοτοσικλετιστών στο Αρχηγείο Αστυνομίας. Ο Μ.Κ.1 κατέθεσε ως Τεκμήριο «1» τον ανακριτικό φάκελο που ετοίμασε σε σχέση με την ποινική δίωξη του Κατηγορουμένου. Σύμφωνα με το Τεκμήριο 1, στις 22/3/2012 και περί ώρα 17:10 στο δρόμο Λευκωσίας-Λεμεσού, παρά το Γ.Σ.Π., ο Μ.Κ.1 κατήγγειλε τον οδηγό του οχήματος με αρ. εγγραφής EYY691 (στο εξής «το Όχημα»), το οποίο είναι ελαφρύ φορτηγό, για, μεταξύ άλλων, μη χρήση ζώνης ασφαλείας και για άσκοπη χρήση της δεξιάς λωρίδας κυκλοφορίας. Αφού πληροφορήθηκε ότι θα καταγγελθεί και του επιστήθηκε η προσοχή στο Νόμο, αυτός απάντησε «Ρε κουμπάρε είμαι άνεργος, πώς θα πληρώσω;» Πέραν των όσων καταγράφονται στο Τεκμήριο 1, ο Μ.Κ.1, μεταξύ άλλων, αναγνώρισε τον Κατηγορούμενο στην αίθουσα του Δικαστηρίου ως τον οδηγό του Οχήματος. Κατά την αντεξέτασή του, ο Μ.Κ.1 ανέφερε ότι ο Κατηγορούμενος οδηγούσε μόνος του στην δεξιά λωρίδα κυκλοφορίας στον αυτοκινητόδρομο, χωρίς να διενεργεί κάποιο προσπέρασμα και χωρίς να υπάρχει αυτοκίνητο στην αριστερή λωρίδα κυκλοφορίας. Σε ερώτηση πώς είδε ότι ο Κατηγορούμενος δεν φορούσε τη ζώνη ασφαλείας εφόσον δεν υπάρχουν φώτα στο δρόμο, ο Μ.Κ.1 απάντησε πως στον κυκλικό κόμβο του Γ.Σ.Π. υπάρχει άπλετος οδικός φωτισμός και την ώρα της διάπραξης των αδικημάτων υπήρχε αρκετός φωτισμός διότι ήταν ακόμη μέρα. Ο Κατηγορούμενος στην ανώμοτή του δήλωση ανέφερε ότι το Τεκμήριο 1 αναγράφει την ώρα 1710 και μπορεί εύκολα να αλλοιωθεί αν είναι π.μ. ή μ.μ. Ο Κατηγορούμενος ανέφερε ότι εδώ θα μπορούσε να αλλοιωθεί γιατί άλλο 710 και άλλο 1710 και πως η διαφορά είναι στην ορατότητα που είχε ο Μ.Κ.1 για να δει αν ο Κατηγορούμενος φορούσε ή όχι τη ζώνη του. Αν ο Μ.Κ.1 του εξέδιδε εξώδικο, τότε θα φαινόταν και η ώρα της καταγγελίας. Διερωτήθηκε, επίσης, πώς μετριέται ο χρόνος για να διαπιστωθεί ότι κάποιος κάνει κατάχρηση της δεξιάς λωρίδας κυκλοφορίας. Κατά το στάδιο των αγορεύσεων, η ευπαίδευτη συνήγορος της Κατηγορούσας Αρχής εισηγήθηκε την καταδίκη του Κατηγορουμένου. Από την άλλη, ο Κατηγορούμενος ζήτησε την αθώωσή του. Αξιολόγηση-Ευρήματα Ο Μ.Κ.1 μου έκανε καλή εντύπωση ως ειλικρινής και αξιόπιστος μάρτυρας. Απαντούσε με ευθύτητα και πειστικότητα, η οποία δεν κλονίστηκε κατά την αντεξέτασή του σε σχέση με το τί διαπίστωσε και τί του ελέχθη από τον Κατηγορούμενο όταν του επίστησε την προσοχή στο Νόμο. Πέραν του ότι δεν αμφισβητήθηκε κατά την αντεξέταση ότι το Όχημα οδηγούνταν από τον Κατηγορούμενο στη δεξιά λωρίδα κυκλοφορίας χωρίς να προσπερνά κάποιο άλλο όχημα και χωρίς να κινείται κάποιο άλλο όχημα στην αριστερή λωρίδα κυκλοφορίας, δεν έχω εντοπίσει οτιδήποτε είτε στον τρόπο που κατέθεσε είτε σε αυτά που είπε, από το οποίο να προκύπτει ότι ο Μ.Κ.1 θα ήταν διατεθειμένος να παραποιήσει οποιοδήποτε μέρος των γεγονότων. Σημειώνω, επίσης, ότι κατά την αντεξέταση δεν αμφισβητήθηκε η ώρα που ο Μ.Κ.1 διαπίστωσε την εν λόγω οδική συμπεριφορά του Κατηγορουμένου, για την οποία ο τελευταίος καταγγέλθηκε, δηλαδή πως τούτο έγινε στις 17:10 κατά τη διάρκεια της ημέρας. Συνεπώς, δέχομαι τη θέση του Μ.Κ.1 ότι υπήρχε επαρκής φωτισμός στο δρόμο και εφόσον, περαιτέρω, δεν τέθηκε οτιδήποτε ενώπιόν μου, από το οποίο να προκύπτει ότι η ορατότητα του Μ.Κ.1 ως προς την πλευρά της πορείας του Οχήματος ήταν περιορισμένη, έχω ικανοποιηθεί ότι ο Μ.Κ.1 ήταν σε θέση να διαπιστώσει με βεβαιότητα κατά πόσον ο Κατηγορούμενος δεν φορούσε ζώνη ασφαλείας. Συνεπώς, η μαρτυρία του Μ.Κ.1 γίνεται αποδεκτή. Ως έχει προαναφερθεί, ο Κατηγορούμενος επέλεξε να προβεί σε ανώμοτη δήλωση, επιλογή η οποία αποτελεί απόλυτο δικαίωμά του και σε καμία περίπτωση μπορεί η επιλογή του αυτή να ληφθεί εναντίον του. Όσον αφορά τη βαρύτητα και την αξία της, είναι νομολογιακά αποσαφηνισμένο ότι η δήλωση κατηγορουμένου χωρίς όρκο εξετάζεται και αξιολογείται μέσα στο σύνολο της μαρτυρίας ανάλογα με το πώς ταιριάζει στη συγκεκριμένη περίπτωση. Τέτοια δήλωση χωρίς όρκο δεν πρέπει να παραμερίζεται ολότελα. Είναι υποχρέωση του Δικαστηρίου να της δώσει τη βαρύτητα που της αρμόζει και να την λάβει υπόψη του πριν φθάσει στο συμπέρασμα κατά πόσο η κατηγορούσα αρχή έχει αποδείξει την υπόθεσή της. Η ενδεχόμενη αξία της όμως είναι πειστική μάλλον παρά αποδεικτική εφόσον δεν μπορεί να αποδείξει γεγονότα που δεν είναι με άλλο τρόπο αποδεδειγμένα με μαρτυρία. Δεν εξομοιώνεται με ένορκη μαρτυρία η οποία υπόκειται σε έλεγχο με την αντεξέταση. Επίσης, δεν είναι ικανή να αντικρούσει μια ένορκη μαρτυρία που κρίθηκε ήδη από το Δικαστήριο ως αξιόπιστη. (Βλ. Vrakas v. Republic

(1972)2 CLR 139, Themistocleous v. The Police

(1981)2 CLR 200, Anastassiades v. Republic

(1977)2 CLR 97, Khadar v. Republic

(1978)2 C.L.R. 152, Δημοσθένους ν. Αστυνομίας

(1998)2 Α.Α.Δ. 129, Συμιανός ν. Δημοκρατίας

(2001)2 Α.Α.Δ. 195, Θεοχάρους ν. Δημοκρατίας

(2008)2 Α.Α.Δ. 22 και Αχτάρ ν. Αστυνομίας

(2010)2 Α.Α.Δ. 397). Μπορεί, όμως, να βοηθήσει το Δικαστήριο να δει τα αποδεδειγμένα γεγονότα και τα συμπεράσματα που πρέπει να βγουν από αυτά με διαφορετικό φως. Σε καμιά περίπτωση, όμως, δεν θεωρείται ότι συμπληρώνει τυχόν κενά στη μαρτυρία της Κατηγορούσας Αρχής, η οποία παραμένει με την υποχρέωση να αποδείξει την ενοχή του κατηγορουμένου με την παρουσίαση αξιόπιστης μαρτυρίας και ταυτόχρονα ικανοποιητικής για να αποδείξει την κατηγορία. Έχοντας, λοιπόν, κατά νου τις πιο πάνω αρχές, σημειώνω ότι ο Κατηγορούμενος στην ανώμοτη δήλωσή του δεν παρέθεσε οποιαδήποτε γεγονότα, παρά μόνο επιχειρηματολογία με σκοπό να αμφισβητήσει την μαρτυρία του Μ.Κ.1. Ας λεχθεί ότι από το Τεκμήριο 1 δεν προκύπτει οποιαδήποτε σύγχυση ως προς την ώρα που ο Μ.Κ.1 διαπίστωσε την οδική συμπεριφορά του Κατηγορουμένου. Επίσης, παρά το ότι ο Μ.Κ.1 ενόρκως δεν ανέφερε γιατί δεν εξέδωσε εξώδικο πρόστιμο στον Κατηγορούμενο, αυτός δεν ήταν υποχρεωμένος από το Νόμο να πράξει τούτου. Με βάση την πιο πάνω αξιολόγηση, αποτελεί εύρημά μου ότι ο Κατηγορούμενος στις 22/3/2012 και περί ώρα 17:10 οδηγούσε το μηχανοκίνητο όχημα με αρ. εγγραφής EYY691, το οποίο είναι ελαφρύ φορτηγό, στη δεξιά λωρίδα κυκλοφορίας του αυτοκινητόδρομου Λεμεσού-Λευκωσίας παρά το γήπεδο Γ.Σ.Π. στα Λατσιά της Επαρχίας Λευκωσίας, χωρίς να είναι προσδεμένος με ζώνη ασφαλείας. Εκείνη την στιγμή δεν υπήρχε κάποιο άλλο όχημα που να κινούνταν στην αριστερή λωρίδα κυκλοφορίας και ο Κατηγορούμενος οδηγούσε μόνος του στην δεξιά λωρίδα κυκλοφορίας. Νομική πτυχή και συμπεράσματα Σε όλες τις ποινικές υποθέσεις, όπως και στην παρούσα, το βάρος απόδειξης σωρευτικής συνύπαρξης όλων των συστατικών στοιχείων του αδικήματος το έχει η κατηγορούσα αρχή, με υψηλότατο επίπεδο απόδειξης, ήτοι πέραν πάσης λογικής αμφιβολίας. Η κατηγορούσα αρχή θα πρέπει να αποδείξει, με αποδεκτή μαρτυρία, την ύπαρξη κάθε συστατικού στοιχείου του αδικήματος, αντικείμενο της κατηγορίας, και δεν επιτρέπονται υποθέσεις ως προς την ύπαρξη γεγονότων, όσον εύλογες και αν είναι. Βλ. Λοϊζου ν. Αστυνομίας

(1989)2 Α.Α.Δ. 363. Το βάρος εναποτίθεται στους ώμους της Κατηγορούσας Αρχής να παρουσιάσει μαρτυρία που να είναι και αξιόπιστη και σαφής. Βλ. Φλουρής ν. Αστυνομίας

(1989)2 Α.Α.Δ. 401. Όπως τονίστηκε στην Γενικός Εισαγγελέας ν. Ευριπίδου

(2002)2 Α.Α.Δ. 264 «οι κατηγορίες θα πρέπει να αποδεικνύονται πέραν πάσης λογικής αμφιβολίας και όσα ερωτηματικά και αν η συμπεριφορά του εφεσίβλητου εγείρει, δεν θα ήταν δυνατόν να καταδικασθεί μετά την απόρριψη της μαρτυρίας της κατηγορούσας αρχής.» Όπως καθορίστηκε, μεταξύ άλλων, στην Τούμπας ν. Αστυνομίας

(1984)2 C.L.R. 110, εάν στο τέλος της υπόθεσης μείνει έστω και η παραμικρή αμφιβολία στο μυαλό του Δικαστηρίου για την ενοχή του κατηγορουμένου, τότε αυτή θα πρέπει να αποφασιστεί υπέρ του και να αθωωθεί και απαλλαγεί από την κατηγορία. Νομική βάση της Δεύτερης Κατηγορίας αποτελεί το Άρθρο 15

(1)του περί Οδικής Ασφάλειας Νόμου, Ν. 174/1986 (στο εξής «ο Νόμος»), το οποίο προνοεί ότι: «Κάθε πρόσωπο που οδηγεί μηχανοκίνητο όχημα των κατηγοριών Μ1, Ν1, Ν2 και Ν3 σε οποιαδήποτε οδό ή άλλο δημόσιο χώρο και κάθε πρόσωπο που επιβαίνει καθήμενο σε οποιοδήποτε κάθισμα του οχήματος αυτού, υποχρεούται να χρησιμοποιεί τα συστήματα ασφαλείας των οχημάτων των εν λόγω κατηγοριών.» Σύμφωνα με τις ερμηνευτικές διατάξεις του Άρθρου 2 του Νόμου, «σύστημα ασφάλειας οχήματος» «περιλαμβάνει τις ζώνες ασφαλείας και τα συστήματα συγκράτησης ή και συστήματα συγκράτησης για παιδιά.» Τα συστατικά στοιχεία του αδικήματος της Δεύτερης Κατηγορίας είναι συνεπώς τα εξής: (α) Το όχημα που οδηγεί ο Κατηγορούμενος να είναι κατηγορίας Μ1 ή Ν1 ή Ν2 ή Ν3∙ (β) Να οδηγεί το όχημα εντός οδού ή άλλου δημόσιου χώρου∙ και (γ) Να μην χρησιμοποιεί το σύστημα ασφάλειας του οχήματός του και δη (με βάση το Άρθρο 2) να μην είναι προσδεμένος με τη ζώνη ασφαλείας του οχήματός του. Σύμφωνα με τους περί Έγκρισης Τύπου Οχημάτων (Κατηγορίας Μ, Ν και Ο), των Κατασκευαστικών Στοιχείων, Συστημάτων και Χωριστών Τεχνικών Μονάδων τους, Κανονισμούς του 2005, οχήματα Κατηγορίας Μ1 είναι τα «οχήματα, τα οποία έχουν σχεδιαστεί και κατασκευαστεί για τη μεταφορά προσώπων και περιλαμβάνοντα το πολύ οκτώ θέσεις καθημένων πέραν του καθίσματος του οδηγού.» Κατηγορίας Ν1 είναι τα «οχήματα, τα οποία έχουν σχεδιαστεί και κατασκευαστεί για τη μεταφορά εμπορευμάτων και έχοντα μέγιστη μάζα που δεν υπερβαίνει τους 3.5 τόνους.» Κατηγορίας Ν2 είναι τα «οχήματα, τα οποία έχουν σχεδιαστεί και κατασκευαστεί για τη μεταφορά εμπορευμάτων και έχοντα μέγιστη μάζα άνω των 3.5 και έως 12 τόνους». Κατηγορίας Ν3 είναι τα «οχήματα, τα οποία έχουν σχεδιαστεί και κατασκευαστεί για τη μεταφορά εμπορευμάτων και έχοντα μέγιστη μάζα άνω των 12 τόνων». Στη βάση των ευρημάτων που προβαίνω ανωτέρω, αποτελεί αναπόδραστη κατάληξή μου ότι η Κατηγορούσα Αρχή έχει αποδείξει πέραν πάσης λογικής αμφιβολίας όλα τα συστατικά στοιχεία του αδικήματος της Δεύτερης Κατηγορίας, εφόσον το επίδικο όχημα εμπίπτει στην Κατηγορία Ν1. Συνεπώς, ο Κατηγορούμενος κρίνεται ένοχος στη Δεύτερη Κατηγορία. Σύμφωνα με τον Καν. 58

(5)(α) των περί Μηχανοκινήτων Οχημάτων και Τροχαίας Κινήσεως Κανονισμών του 1984 μέχρι 2010 (στο εξής οι Κανονισμοί») που αποτελεί τη νομική βάση της Τρίτης Κατηγορίας: «

(5)(α) Ο οδηγός κάθε μηχανοκίνητου οχήματος οφείλει να διατηρεί το όχημα κατά το δυνατό πλησιέστερα προς την αριστερή άκρη του οδοστρώματος του δρόμου και για το σκοπό αυτό- (

1. i)σε δρόμους χαραγμένους με μια λωρίδα κυκλοφορίας για κάθε κατεύθυνση, να το διατηρεί κοντά στην αριστερή άκρη της λωρίδας, ανάλογα με την κατεύθυνση στην οποία κινείται το όχημα, εκτός αν προτίθεται να στρίψει δεξιά ή να αποφύγει πεζό ή σταθμευμένο όχημα, οπότε μπορεί να το οδηγεί δεξιότερα∙ (
2. ii)σε δρόμους χαραγμένους με δύο ή περισσότερες λωρίδες κυκλοφορίας για κάθε κατεύθυνση, ακολουθεί την αριστερή λωρίδα, εκτός αν αυτή δεν είναι ελεύθερη ή αν προτίθεται να στρίψει δεξιά, οπότε στην περίπτωση αυτή οδηγεί το όχημα σε δεξιότερη λωρίδα κυκλοφορίας, νοουμένου ότι αυτό θα γίνει σε κατάλληλη απόσταση από το σημείο της στροφής και θα έχει κάνει το κατάλληλο σήμα». Περαιτέρω, ο Κανονισμός 72 των Κανονισμών προνοεί ότι όποιος παραβαίνει οποιαδήποτε διάταξη των Κανονισμών είναι ένοχος αδικήματος και υπόκειται σε ποινή φυλάκισης μέχρι ενός έτους ή σε χρηματική ποινή μέχρι €1.708,00 ή και στις δύο αυτές ποινές. Ο Καν. 58

(5)(α) δεν τυγχάνει, όμως, εφαρμογής στα περιστατικά της παρούσας. Εφόσον πρόκειται για αυτοκινητόδρομο, τυγχάνει εφαρμογής το Μέρος ΧΙ των Κανονισμών, το οποίο διαλαμβάνει ειδικές διατάξεις για την οδήγηση σε αυτοκινητόδρομους, δρόμους ταχείας κυκλοφορίας και κυκλικούς κόμβους. Ο Καν. 66Δ

(2)των Κανονισμών περιέχει διατάξεις στις οποίες υπόκειται η οδήγηση επί, μεταξύ άλλων, σε αυτοκινητόδρομο. Οι διατάξεις, όμως, αυτές χωρίζονται σε δύο ξεχωριστές κατηγορίες. Η πρώτη αφορά τις περιπτώσεις, όπου το οδόστρωμα έχει μόνο δύο λωρίδες για μια συγκεκριμένη κατεύθυνση (βλ. Καν. 66Δ

(2)(α)), η δε άλλη τις περιπτώσεις, όπου το οδόστρωμα έχει τρεις ή περισσότερες λωρίδες κυκλοφορίας για μια συγκεκριμένη κατεύθυνση (βλ. Καν. 66Δ

(2)(β)). Στην παρούσα δεν προσφέρθηκε μαρτυρία για το αν στο συγκεκριμένο τμήμα του αυτοκινητόδρομου υπήρχαν δύο ή τρεις λωρίδες κυκλοφορίας. Συνεπώς, το Δικαστήριο δεν είναι σε θέση να εξετάσει ποιά από τις δύο διαφορετικές κανονιστικές διατάξεις παραβίασε ο Κατηγορούμενος για σκοπούς διάγνωσης της ποινικής του ευθύνης. Συνεπώς, ο Κατηγορούμενος αθωώνεται και απαλλάσσεται στην Τρίτη Κατηγορία. (Υπ.) ............. Μ. Μηλιώτου, Ε.Δ. ΠΙΣΤΟΝ ΑΝΤΙΓΡΑΦΟ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΗΤΗΣ cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο