Δημοκρατία ν. Γεώργιου Ιωάννου, Αρ. Υπόθεσης: 11763/14, 10/6/2014

(2001)2 ΑΑΔ 373, αναφέρεται ότι ο κανόνας ότι οι υπόδικοι αφήνονται ελεύθεροι κάμπτεται μόνο εφόσον συντρέχουν συγκεκριμένοι κίνδυνοι. Ως ζήτημα γενικής αρχής, η οποία κατοχυρώνεται και συνταγματικά, ένας υπόδικος δικαιούται να παραμείνει ελεύθερος με εγγύηση στις περιπτώσεις όπου υπάρχει προσδοκία ότι θα προσέλθει στο Δικαστήριο για να δικαστεί. Ανάγκη περιορισμού του πολίτη πρέπει να διαπιστώνεται δικαστικά σε κάθε στάδιο της διαδικασίας και να επιβάλλεται από τα γεγονότα της κάθε συγκεκριμένης υπόθεσης (Ανδρέας Καραγιώργης κ.ά. v. Δημοκρατίας

(1989)2 ΑΑΔ, σελ. 92). Στην υπόθεση Σιακαλλή v. Δημοκρατίας

(1997)2 ΑΑΔ 130, αναφέρονται τα ακόλουθα στις σελίδες 133, 134: «Η πιθανότητα μη προσέλευσης των κατηγορουμένων στη δίκη είναι ο βασικός παράγοντας που εξετάζεται από το Δικαστήριο κατά την εξέταση του ενδεχόμενου κράτησης τους. Κατά τη στάθμιση του παράγοντα αυτού λαμβάνονται υπόψη η σοβαρότητα του αδικήματος, η πιθανότητα καταδίκης του στο βαθμό που μπορεί να προβλεφθεί από τις καταθέσεις των μαρτύρων και το ύψος της ποινής που προβλέπεται. Όμως ο κίνδυνος μη προσέλευσης δεν αποτελεί και το μοναδικό παράγοντα που λαμβάνεται υπόψη. Άλλοι παράγοντες είναι η πιθανότητα διάπραξης του ίδιου ή άλλου αδικήματος, καθώς και η δυνατότητα επηρεασμού μαρτύρων. Δεν είναι απαραίτητο να συνυπάρχουν όλοι οι παράγοντες, αλλά ένας ή περισσότεροι από αυτούς μπορεί να αποτελέσουν τον αποφασιστικό παράγοντα για την απόφαση του Δικαστηρίου (Lefkios Rodosthenous and Another v. The Police

(1961)CLR 50, Michael Apostolou Tsouka v. The Police

(1962)CLR 261). Κάθε παράγοντας θα πρέπει να εξετάζεται χωριστά και η ύπαρξη οποιουδήποτε από αυτούς δικαιολογεί την έκδοση διατάγματος κράτησης. Ακριβώς στην υπόθεση Κλεάνθης Γεωργίου Βασιλείου v. Δημοκρατίας, Ποιν. Έφεση 6248, ημερ. 10.1.1997 τονίστηκε ότι η άποψη ότι πρέπει σε κάθε περίπτωση να υπάρχει συρροή όλων των παραγόντων που καθιέρωσε η νομολογία, περιλαμβανομένης και της πιθανότητας επανάληψης των αδικημάτων για τα οποία κάποιος κατηγορείται, δεν βρίσκει έρεισμα ούτε στη λογική ούτε στη νομολογία». Στην Χρίστος Τουμάζου ν. Δημοκρατίας, Ποινική Έφεση 243/13, Απόφαση ημερομηνίας 6.2.2014, αναφέρθηκαν τα ακόλουθα ενδιαφέροντα (Δικαστής Γ. Γιασεμής): «Το δικαίωμα ενός κατηγορουμένου να παραμένει ελεύθερος, με ή χωρίς όρους, μέχρι την ημερομηνία η οποία ορίζεται από το δικαστήριο για τη δίκη του, προκύπτει άμεσα από το θεμελιακό δικαίωμα της ελευθερίας, Άρθρο 11.1 του Συντάγματος, και την, εξίσου, θεμελιακή αρχή η οποία καθιερώνει το τεκμήριο της αθωότητας· ο κατηγορούμενος θεωρείται αθώος μέχρι να αποδειχθεί ότι είναι ένοχος με βάση το νόμο, Άρθρο 12.4 του Συντάγματος.» Το Εφετείο στην πιο πάνω υπόθεση βρήκε πως ενώπιον του Πρωτόδικου Δικαστηρίου δεν είχαν τεθεί ικανοποιητικά στοιχεία μαρτυρίας για να μπορεί το Πρωτόδικο Δικαστήριο να καταλήξει ότι ο κατηγορούμενος γνωρίζοντας για το ενδεχόμενο ύπαρξης εντάλματος σύλληψης εναντίον του, προσπάθησε να αποφύγει τη σύλληψη του. Κατ΄ επέκταση, βρήκε ότι δεν είχε αποδειχθεί προσπάθεια φυγοδικίας και άφησε ελεύθερο τον κατηγορούμενο με όρους. Εδώ ο κατηγορούμενος, όπως πολύ ορθά υπέδειξε η κα Νεοφύτου, ήταν πολύ συνεργάσιμος όταν η Αστυνομία τον κάλεσε στις 27.3.14 να δώσει κατάθεση ως ύποπτος για τα αδικήματα της παρούσας υπόθεσης. Μετέβηκε μόνος του στον αστυνομικό σταθμό έδωσε ανακριτική κατάθεση, δέχθηκε να του πάρουν γενετικό υλικό και του πήραν, δέχθηκε να δώσει τα δαχτυλικά του αποτυπώματα και το κυριότερο μέχρι το Μάιο του 2014 που συνελήφθηκε από την Αστυνομία δυνάμει εντάλματος σύλληψης, ουδεμία προσπάθεια έκανε να εγκαταλείψει την Κυπριακή Δημοκρατία. Για το θέμα αυτό θα αναφερθώ και στη συνέχεια. Δεν υπάρχει καμιά αμφιβολία ότι τα αδικήματα που ο κατηγορούμενος αντιμετωπίζει, είναι σοβαρά ενόψει και των ποινών που προβλέπονται από το Νόμο. Είναι αρκετό να πούμε πως ο Νόμος για τα αδικήματα της 8ης και 9ης κατηγορίας προβλέπει ποινή φυλάκισης διά βίου. Στην υπόθεση Θεοδωρίδης v. Αστυνομίας

(2001)2 ΑΑΔ 139 τονίστηκε ότι όσο σοβαρότερη είναι η κατηγορία ανάλογα μεγαλύτερο είναι και το κίνητρο του κατηγορουμένου να αποφύγει τη δίκη. Η ποινή σε περίπτωση καταδίκης θα είναι αυστηρή ποινή φυλάκισης όχι όμως ποινή φυλάκισης διά βίου όπως συμβαίνει στο αδίκημα του φόνου εκ προμελέτης. Το Δικαστήριο σε τέτοιες διαδικασίες, όπως η παρούσα, μπορεί να καταλήξει στα δικά του ευρήματα και προβεί στις δικές του διαπιστώσεις έχοντας ενώπιον του τη φύση των αδικημάτων, τις γραπτές καταθέσεις που λήφθηκαν κατά τη διερεύνηση των υποθέσεων, και τις προσωπικές περιστάσεις του κάθε κατηγορούμενου, όπως αυτές συνήθως παρατίθενται από τους ίδιους ή τους συνηγόρους τους. Όταν το αίτημα της Κατηγορούσας Αρχής βασίζεται στην πιθανότητα μη προσέλευσης ενός κατηγορουμένου στη δίκη, το Δικαστήριο λαμβάνει υπόψη, μεταξύ άλλων, παράγοντες που συνδέονται με τον χαρακτήρα του κατηγορούμενου, την κατοικία του, το επάγγελμα του, τα οικονομικά του, τους οικογενειακούς δεσμούς και όλων των ειδών τους δεσμούς με τη χώρα στην οποία διώκεται (βλ. Neumeister v. Austria A8 p.39

(1968)). Στην υπόθεση Θεοχάρους κ.ά. v. Δημοκρατίας

(2002)2 ΑΑΔ 48, υποδεικνύεται ότι «. .σε καμιά περίπτωση δεν εκτιμάται η πιθανότητα μη προσέλευσης με κατά απομόνωση αναφορά στη σοβαρότητα του αδικήματος, την πιθανότητα καταδίκης και την επιβληθησομένη ποινή, αυτόματα δηλαδή, χωρίς συνυπολογισμό άλλων σχετικών δεδομένων.» Εκείνο που εξετάζεται είναι η πιθανότητα να διαφύγει ο συγκεκριμένος κατηγορούμενος. Έχω μελετήσει το μαρτυρικό υλικό, στο οποίο με παρέπεμψαν και οι δύο πλευρές μόνο για σκοπούς της παρούσας διαδικασίας. Φαίνεται πως η Κατηγορούσα Αρχή θα επιδιώξει να αποδείξει τις κατηγορίες εναντίον του κατηγορούμενου σε σχέση με την κατοχή των ναρκωτικών, κυρίως με επιστημονική μαρτυρία. Να σημειώσω εδώ πως σύμφωνα με τη μαρτυρία του Ινστιτούτου Νευρολογίας και Γενετικής Κύπρου «Από το αντικείμενο 1756-1 (Διαφανές νάιλον σακούλι με την επιγραφή "Eureuramsterdameureur" που περιέχει πράσινη ξηρή φυτική ύλη - επίχρισμα από την εξωτερική επιφάνεια) απομονώθηκε μικρή ποσότητα μικτού γενετικού υλικού. Ο Γεώργιος ΙΩΑΝΝΟΥ (1885-5.1) είναι δότης μέρους του μικτού γενετικού υλικού που απομονώθηκε από το πιο πάνω αντικείμενο. Εάν ζητηθεί, το ΕΔΙΓ μπορεί να παρουσιάσει τη στατιστική δύναμη του Λόγου των Πιθανοτήτων στο Δικαστήριο.» Έχοντας ενώπιον μου τα πιο πάνω ως επίσης και την υπόλοιπη μαρτυρία θα έλεγα πως υπάρχει πιθανότητα καταδίκης αφού δεν τίθεται τώρα ζήτημα τελικής διαπίστωσης γεγονότων ή εξαγωγής συμπερασμάτων. Δεν χρειάζεται τώρα να σχολιαστεί το γεγονός ότι σε κανένα άλλο σακούλι στο οποίο υπήρχαν ναρκωτικά δεν βρέθηκε γενετικό υλικό του κατηγορούμενου, και ότι μέρος των ναρκωτικών της παρούσας υπόθεσης βρισκόταν σε άλλη βαλίτσα εντός άλλης αποθήκης. Συνεπώς, δεν θα πρέπει με τωρινές ατελέσφορες παρατηρήσεις να επηρεάσουμε οτιδήποτε που θα ανήκει στη δίκη.» (Τσεκκούρα ν. Δημοκρατίας

(2010)2 ΑΑΔ 32). Παραπέμπω επίσης στην υπόθεση Οικονομίδης ν. Αστυνομίας

(2003)2 ΑΑΔ 492 όπου λέχθηκε ότι «Αυτά όμως είναι θέματα για συζήτηση στο πλαίσιο της ακρόασης της υπόθεσης, όχι για τη διαδικασία κράτησης του κατηγορούμενου όπου το μαρτυρικό υλικό εκτιμάται στην όψη του, όπως εμφανίζεται ενώπιον του Δικαστηρίου.» Όλα αυτά βεβαίως κατά πόσο υπάρχει πιθανότητα καταδίκης. Ωστόσο η φύση της μαρτυρίας και κατά πόσο αυτή μπορεί να οδηγεί και σε αθώωση του κατηγορουμένου, είναι κάτι που επίσης εξετάζεται και συνυπολογίζεται στα πλαίσια τέτοιου αιτήματος. Για το θέμα ανεύρεσης γενετικού υλικού σε νάιλον σακούλι θεωρώ σκόπιμο να παραπέμψω στην υπόθεση Λούκα Χρυσάνθου ν. Δημοκρατίας, Ποινική Έφεση 51/2012, Απόφαση ημερομηνίας 22.10.2013 στην οποία ορθά έκανε αναφορά η κα Νεοφύτου. Τα γεγονότα της εν λόγω υπόθεσης είχαν σε γενικές γραμμές ως εξής: Εντός αποθήκης οικίας ανευρέθηκαν ναρκωτικά σε δύο κυλινδρικά πλαστικά δοχεία. Τα δοχεία ήταν κλειστά με πλαστικό βιδωτό πώμα. Μεταξύ του πώματος και του δοχείου παρεμβαλλόταν διαφανές νάιλον σακούλι. Από το νάιλον διαφανές σακούλι που υπήρχε στο ένα δοχείο απομονώθηκε γενετικό υλικό που ταυτιζόταν με το γενετικό προφίλ του γενετικού υλικού του εφεσείοντα. Σύμφωνα με την προσαχθείσα μαρτυρία η εναπόθεση του γενετικού υλικού στο σημείο εκείνο πρέπει να ήταν άμεση. Ο κατηγορούμενος ήταν δότης και μέρους του μικτού γενετικού υλικού που απομονώθηκε από το επίχρισμα δειγματοληψίας που έγινε από σημείο στο κάτω μέρος του ιδίου σακουλιού. Πρωτόδικα ο κατηγορούμενος κρίθηκε ένοχος. Το Εφετείο είχε αντίθετη άποψη. Ανέφερε τα ακόλουθα ενδιαφέροντα (Δικαστής Π. Παναγή): «Ως εκ της φύσης του, το σακούλι ήταν ουδέτερο και μη προσωπικό στοιχείο, το οποίο μπορεί να χρησιμοποιηθεί από διάφορα άτομα για ποικίλους σκοπούς. Όπως τονίστηκε από το δικαστή Lord Hamilton στην υπόθεση Maguire v. HM Advocate 2003 S.L.T. 1307, με αναφορά σε υποθέσεις όπου μαρτυρία η οποία συνίστατο σε δακτυλικά αποτυπώματα ή σε άλλη παρόμοια περιστατική μαρτυρία θεωρήθηκε αδύναμη να οδηγήσει σε καταδίκη, πολλά εξαρτώνται από τη φύση του αντικειμένου στο οποίο εντοπίζεται το αποτύπωμα ή ο συνδετικός με τον κατηγορούμενο κρίκος (identifying link) και τη σχέση του με το χρόνο και τον τόπο του εγκλήματος. Η ευκολία (readiness) με την οποία ένας κατηγορούμενος μπορεί αθώα να είχε έρθει σε επαφή με ένα τέτοιο αντικείμενο μπορεί να είναι τέτοια που, ακόμα και στην απουσία οποιασδήποτε εξήγησης εκ μέρους του, να μην μπορεί να εξαχθεί οποιοδήποτε συμπέρασμα επαρκούς σύνδεσης μεταξύ του και του εγκλήματος (Βλ. επίσης Campbell v. HM Advocate 2008 S.C.L. 1245).» Καθιστώ σαφές ότι η αναφορά στην πιο πάνω υπόθεση γίνεται μόνο και μόνο για να φανεί ότι η επιστημονική μαρτυρία που αφορά σε γενετικό υλικό (ακόμη και στην περίπτωση που κρίνεται αξιόπιστη) δεν οδηγεί αναπόφευκτα σε καταδίκη. Τουναντίον σε κάποιες περιπτώσεις δεν ήταν ικανή να στηρίξει καταδίκη. Στην υπόθεση Γιαννάκης Γεωργίου Σπανού κ.ά. ν. Δημοκρατίας, Ποινικές Εφέσεις 26/13 και 28/13, απόφαση ημερομηνίας 29.3.2013, εξετάστηκε η μαρτυρία που ενέπλεκε τους κατηγορούμενους στα αδικήματα που αντιμετώπιζαν. Οι κατηγορούμενοι αντιμετώπιζαν σοβαρές κατηγορίες, ανάμεσα σε αυτές και κατηγορία για συνομωσία για να φονεύσουν το Γενικό Εισαγγελέα της Δημοκρατίας, αδίκημα για το οποίο ο Νόμος προβλέπει ποινή φυλάκισης διά βίου. Το Κακουργιοδικείο διέταξε την κράτησή τους μέχρι τη δίκη. Το Εφετείο αποφάσισε ότι οι κατηγορούμενοι έπρεπε να παραμείνουν ελεύθεροι υπό όρους αφού έλαβε υπόψη του και το μαρτυρικό υλικό που υπήρχε. Συγκεκριμένα ανέφερε τα ακόλουθα (Δικαστής Στ. Ναθαναήλ): «Η εξέταση του μαρτυρικού υλικού πράγματι αποκαλύπτει ένα δεδομένο το οποίο δυνητικά επενεργεί υπέρ των εφεσειόντων που έχουν το τεκμήριο της αθωότητας υπέρ τους και αυτό είναι ότι η μοναδική μαρτυρία που φαίνεται να τους εμπλέκει είναι αυτή του ισοβίτη Κίτα που δυνατόν να είχε δικούς του λόγους να εξυπηρετήσει. Δεν υπάρχει άλλη μαρτυρία που να εμπλέκει αυτόνομα και ουσιωδώς τους εφεσείοντες και αυτό το στοιχείο δεν μπορεί να παραγνωριστεί.» (Η υπογράμμιση γίνεται από το Δικαστήριο) Στην υπόθεση Μαρίνου ν. Αστυνομίας

(2009)2 ΑΑΔ 350 αποφασίστηκε πως δεν υπήρχε κίνδυνος μη προσέλευσης του εφεσείοντα στη δίκη και λόγω των στενών δεσμών του με την Κύπρο. Ο εφεσείων ήταν Κύπριος, μόνιμος κάτοικος Κύπρου, νυμφευμένος και πατέρας δύο ανήλικων παιδιών. Το Εφετείο, ουσιαστικά διαφώνησε με το πρωτόδικο δικαστήριο το οποίο έκρινε ότι οι δεσμοί του εφεσείοντα με την Κύπρο ήταν χαλαροί επειδή η εργασία του ήταν εποχιακή και η σύζυγός του αλλοδαπή. Κατ΄ επέκταση, έχοντας ενώπιον του και τη φύση της μαρτυρίας, το Εφετείο έκρινε ότι δεν υπήρχε κίνδυνος μη προσέλευσής του κατά τη δίκη. Σε σχέση δε με τη φύση της μαρτυρίας λέχθηκαν τα ακόλουθα ενδιαφέροντα στη σελίδα 354 (Δικαστής Γ. Κωνσταντινίδης): «Και ήταν ακριβώς το επιχείρημα του κ. Δημητρίου πως σε μια υπόθεση με μαρτυρία αυτής της φύσης, όσο και αν δεν μπορεί να υποστηριχτεί πως δεν είναι πιθανή η καταδίκη, δεν μπορεί και να υποστηριχτεί πως είναι εύλογο για τον εφεσείοντα να προσδοκά σε αθώωσή του. Και πως ακριβώς ενόψει τούτου αλλά και των στενών στην πραγματικότητα δεσμών του με την Κύπρο θα έπρεπε να ήταν αρνητική η απάντηση σε σχέση με τον κίνδυνο μη προσέλευσής του κατά τη δίκη. Συμφωνούμε πως στη βάση του κανόνα ότι, κατά το τεκμήριο της αθωότητας, δεν κρατείται υπόδικος εκτός εάν συγκεκριμενοποιείται παραδεκτός λόγος για την κράτηση, δεν είχε τεκμηριωθεί στην περίπτωση κίνδυνος μη προσέλευσης του εφεσείοντα που θα έπρεπε να αντιμετωπιστεί με την κράτησή του.» (Η υπογράμμιση γίνεται από το Δικαστήριο) Στην υπόθεση Σιβιτανίδης ν. Δημοκρατίας

(2009)2 ΑΑΔ 22, το Εφετείο παραμερίζοντας την απόφαση του Κακουργιοδικείου σε σχέση με την κράτηση κατηγορούμενου ο οποίος αντιμετώπιζε κατηγορία για παράνομη κατοχή ναρκωτικών, ανέφερε τα ακόλουθα ενδιαφέροντα στις σελίδες 25 και 26 (Δικαστής Δ. Χατζηχαμπής): «Το Κακουργιοδικείο περιορίσθηκε έτσι, προς διαπίστωση του ]κινδύνου μη προσέλευσης, στα αφορώντα τα αδικήματα και δεν αναφέρθηκε ούτε συνεκτίμησε τα αφορώντα στον Εφεσείοντα, ότι δηλαδή επρόκειτο για Κύπριο, με δική του εργασία, διαμένοντα με τους γονείς του, κάτοχο μεγάλης περιουσίας και αντιμετωπίζοντα πρόβλημα υγείας. Θα μπορούσε βεβαίως να λεχθεί ότι το Κακουργιοδικείο είχε υπόψη του όλα αυτά εφόσον παρετέθησαν και μάλιστα ότι, υιοθετώντας την απόφαση του παραπέμψαντος Δικαστή, ο οποίος τα είχε συνυπολογίσει στη δική του κατάληξη, υιοθέτησε και τη συνεκτίμηση την οποία εκείνος είχε κάνει. Δεν είναι όμως αυτή η ορθή προσέγγιση. Δεν είναι ούτε νοητή ούτε επιτρεπτή, προς αιτιολόγηση απόφασης βασιζόμενης σε κρίση επί άσκησης διακριτικής ευχέρειας, η απλή υιοθέτηση του σκεπτικού άλλου δικαστηρίου, όπως εδώ του παραπέμψαντος δικαστηρίου, από την οποία και δύσκολα κάποιος δύναται να αντλήσει με ακρίβεια τι λήφθηκε και τι όχι υπ' όψη. Το Κακουργιοδικείο ασκεί δική του διακριτική ευχέρεια στη βάση των ενώπιον του δεδομένων κατά το χρόνο άσκηση της. Η κρίση αυτή δεν είναι απλή μηχανιστική ή φραστική λειτουργία που να μπορεί να εξαντλείται σε μια γενική αναφορά του τύπου (όπως εμφανίζεται και στην απόφαση του παραπέμψαντος Δικαστή) ότι "συνυπολογίζονται οι προσωπικές περιστάσεις αλλά δεν μπορούν να υπερφαλαγγίσουν το δημόσιο συμφέρον σε μια σοβαρή υπόθεση" (που, εξ άλλου, αν δεν ήταν σοβαρή, η ανάγκη να συζητείται η κράτηση θα ήταν δραστικώς μειωμένη). Η κρίση εξυπακούει συνειδητή αντίληψη των προσωπικών δεδομένων και της σημασίας τους και ουσιαστικό συσχετισμό τους προς τον κίνδυνο μη προσέλευσης και προς συγκεκριμένες εναλλακτικές ρυθμίσεις που μπορεί να προσφέρονται για διασφάλιση της παρουσίας στη δίκη. Πάντοτε δε, με σταθερό σημείο αναφοράς ότι το ζητούμενο είναι ο περιορισμός του θεμελιώδους δικαιώματος της ελευθερίας ώστε η κράτηση να διατάσσεται ως εξαίρεση στον κανόνα και όχι αντιστρόφως.» (Η υπογράμμιση γίνεται από το Δικαστήριο) Να σημειώσω ότι ο κατηγορούμενος στην πιο πάνω υπόθεση αντιμετώπιζε κατηγορίες που αφορούσαν σε παράνομη κατοχή σχεδόν 3 κιλών φυτού κάνναβης με σκοπό την προμήθεια, αδικήματα για τα οποία ο Νόμος προβλέπει ποινή φυλάκισης διά βίου. Στην υπόθεση Μάριος Χριστοδούλου ν. Δημοκρατίας, Ποινική Έφεση 203/12, απόφαση ημερομηνίας 1.11.2012, ο κατηγορούμενος αντιμετώπιζε ενώπιον Κακουργιοδικείου τα ακόλουθα αδικήματα: (α) κατοχή εκρηκτικών υλών (χειροβομβίδα που περιείχε εκρηκτική ύλη), (β) χρήση της χειροβομβίδας, (γ) απόπειρα καταστροφής περιουσίας με τη χρήση της χειροβομβίδας και (δ) πρόκληση κακόβουλης ζημιάς. Ήταν Κύπριος πολίτης ηλικίας 35 ετών και λευκού ποινικού μητρώου. Διέμενε με την οικογένεια του, τους γονείς του, και εργαζόταν με τον πατέρα του. Ήταν αρραβωνιασμένος. Είχε δε ανταποκριθεί θετικά σε κλήση της αστυνομίας, και είχε δώσει το γενετικό του υλικό και συμμετείχε σε διαδικασίες αναγνώρισης. Το Εφετείο ανατρέποντας την απόφαση του Κακουργιοδικείου ουσιαστικά υιοθέτησε τις θέσεις του ευπαίδευτου συνηγόρου του κατηγορουμένου. Ανέφερε τα ακόλουθα: «H θεωρημένη μας άποψη είναι ότι το Κακουργιοδικείο όντως έχει σφάλει ως θέμα αρχής στον τομέα αυτό σε τρόπο ώστε να μην έχει ασκηθεί δεόντως η διακριτική του ευχέρεια. Επικεντρώθηκε, και αυτό είναι φανερό από τις αναφορές οι οποίες γίνονται στις αρχές της νομολογίας και στις οποίες ήδη έχουμε αναφερθεί, αλλά και από το σχετικό απόσπασμα που παραθέσαμε, στην εγγενή σοβαρότητα του αδικήματος, που τιμωρείται με φυλάκιση 14, στην πιθανότητα καταδίκης και στο ενδεχόμενο επιβολής μεγάλης ποινής. Όμως, αν και το Δικαστήριο ανεφέρθη στους δεσμούς του Εφεσείοντα με την Κύπρο και στα άλλα στοιχεία τα οποία τον συνδέουν με τέτοιο τρόπο ώστε να τείνουν να αναιρέσουν τη θεωρητική πιθανότητα μη προσέλευσης του, εντούτοις δεν τους απέδωσε τη σημασία που θα έπρεπε να είχαν. Εδώ είναι δεδομένο ότι πρόκειται για Κύπριο ηλικίας 35 ετών που δεν έχει απασχολήσει στο παρελθόν τα Δικαστήρια και ο οποίος έχει οικογένεια με την οποία κατοικεί, τους γονείς του, αλλά και εργάζεται μαζί με τον πατέρα του έστω και αν, όπως ελέχθη, δεν έχει δηλώσεις στις κοινωνικές ασφαλίσεις. Θέλουμε να υποδείξουμε περαιτέρω την αναφορά ότι έχει αρραβωνιαστεί, όπως ελέχθη από τον ευπαίδευτο συνήγορό του, το οποίο και δεν αμφισβητήθηκε. Σημαντικό είναι επίσης το γεγονός ότι ο ίδιος είχε ανταποκριθεί στην κλήση της Αστυνομίας και είχε μεταβεί εξ ιδίων του χωρίς οποιοδήποτε ενδοιασμό στην Αστυνομία, δίδοντας δικό του γενετικό υλικό, από το οποίο προφανώς προέκυψε η ταύτιση, και συμμετέχοντας σε διαδικασίες αναγνώρισης. Αυτά όλα είχαν τεθεί ενώπιον του Κακουργιοδικείου και αφορούσαν τις προσωπικές συνθήκες του Εφεσείοντα και την όλη σχέση του ως προς την υπόθεση. Ήσαν πράγματα τα οποία έπρεπε να είχαν σταθμισθεί μαζί με τις περαιτέρω παραμέτρους της θεωρητικής διάστασης των αρχών και να τους δοθεί η δέουσα σημασία. Αυτό συνάδει και με τη δική μας νομολογία αλλά και με τη νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, στην οποία έχει αναφερθεί ο ευπαίδευτος συνήγορος για τον Εφεσείοντα, όχι μόνο ως θέμα της γενικής αρχής ότι αφετηρία είναι η διατήρηση του καθεστώτος ελευθερίας, αλλά και ως θέμα των συγκεκριμένων στοιχείων που πρέπει να τίθενται ενώπιον του Δικαστηρίου για στάθμιση των συγκεκριμένων πιθανοτήτων μη προσέλευσης σε συνάρτηση με τους γενικούς κινδύνους.» (Η υπογράμμιση γίνεται από το Δικαστήριο) Στην υπόθεση Σάκκος κ.ά. ν. Αστυνομίας

(2003)2 ΑΑΔ 366, οι κατηγορούμενοι, οι οποίοι αντιμετώπιζαν κατηγορίες που αφορούσαν σε ναρκωτικές ουσίες, αφέθηκαν ελεύθεροι από το Εφετείο το οποίο ανέφερε τα ακόλουθα ενδιαφέροντα (Δικαστής Χρ. Αρτεμίδης): «Μας απασχόλησε όμως σοβαρά η αδιαμφισβήτητη πλέον θέση πως οι εφεσείοντες διατάχθηκε να παραμείνουν υπό κράτηση μέχρι τη δίκη τους με μοναδικό λόγο τη σοβαρότητα των αδικημάτων. Βέβαια και σύμφωνα με τη νομολογία υπάρχουν διαβαθμίσεις στη σοβαρότητα των αδικημάτων ανάλογα με τα γεγονότα της κάθε υπόθεσης. Εδώ η ποσότητα του αντικειμένου των κατηγοριών ήταν σχετικά μικρή και όχι από τα πιο σκληρά ναρκωτικά. Έχουμε επομένως την άποψη πως σε αυτή την περίπτωση το παραπέμπον Δικαστήριο δεν άσκησε ορθά τη διακριτική του ευχέρεια και θα μπορούσε να αποκλίνει υπέρ της διασφάλισης της παρουσίας των εφεσειόντων στη δίκη θέτοντας προς τούτο τους κατάλληλους όρους, τους οποίους θα προχωρήσουμε να θέσουμε εμείς.» Στην Γενικός Εισαγγελέας ν. Σιδερένιου κ.ά.

(2008)2 ΑΑΔ 319 οι κατηγορούμενοι αντιμετώπιζαν κατηγορίες που αφορούσαν σε ναρκωτικές ουσίες. Οι ποσότητες ήταν πολύ μεγαλύτερες από αυτές της παρούσας υπόθεσης. Συγκεκριμένα ήταν 189 κιλά κάνναβης και 12 κιλά κοκαΐνης. Από το μαρτυρικό υλικό αποκαλύπτετο πως επρόκειτο για μία εξαιρετικά σοβαρή υπόθεση στην οποία ο κάθε συγκεκριμένος κατηγορούμενος είχε αναλάβει συγκεκριμένο ρόλο για να επιτευχθεί ο κοινός σκοπός δηλαδή η εισαγωγή της πιο πάνω μεγάλης ποσότητας ναρκωτικών τάξεως Α και Β στην Κύπρο. Το Εφετείο διέταξε την κράτηση των κατηγορουμένων 1 και

1. Επικύρωσε όμως την απόφαση του Πρωτόδικου Δικαστηρίου σε σχέση με τις κατηγορούμενες 3 και
2. Παραθέτωτο σχετικό απόσπασμα της απόφασης από τις σελίδες 327 και 328 (Δικαστής Χρ. Αρτεμίδης): «Οι κατηγορούμενες 3 και 4 είναι η σύζυγος και η θυγατέρα του 1ου κατηγορούμενου, αντιστοίχως. Αντιμετωπίζουν τις ίδιες ακριβώς κατηγορίες όπως ο 1ος. Η δε 4η κατηγορούμενη αντιμετωπίζει και μια άλλη κατηγορία, την 10η στο κατηγορητήριο, ότι απέκτησε χρηματικό ποσό το οποίο γνώριζε πως αποτελούσε έσοδο από τη διάπραξη του αδικήματος της προμήθειας ναρκωτικών σε άλλα πρόσωπα. Όπως ήδη υποδείξαμε, ο δικηγόρος των κατηγορούμενων αυτών έκανε πρωτοδίκως ευρύτατη αναφορά στις προσωπικές τους συνθήκες, ιδιαίτερα της 4ης κατηγορούμενης για να δείξει πως, ενόψει αυτών των συνθηκών δεν είναι δυνατό να μη εμφανιστούν στο δικαστήριο για να αντιμετωπίσουν το κατηγορητήριο, γνωρίζοντας πως συγκατηγορούμενος τους είναι ο σύζυγος της 3ης και πατέρας της 4ης κατηγορουμένης. Ειδικότερα η 4η κατηγορούμενη είναι παντρεμένη και έχει τρία παιδιά. Ο σύζυγος της είναι ψυχικά ασθενής και η οικογένεια λαμβάνει βοήθημα από το Κράτος. Ο συνήγορος υποστήριξε πως δεν είναι δυνατό με αυτές τις προσωπικές συνθήκες να πιθανολογήσει το Δικαστήριο ότι θα σηκωθούν και θα εγκαταλείψουν την Κύπρο, αφήνοντας βέβαια πίσω το σύζυγο και πατέρα. Ο παραπέμψας Δικαστής δέχτηκε αυτή την εισήγηση, η οποία βάρυνε στην άσκηση της διακριτικής του ευχέρειας. Επιβάλλει δε σ' αυτές όρους, που κατά την άποψη του, θα διασφάλιζαν την εμφάνιση τους στο Κακουργιοδικείο κατά τη δίκη τους. Σ' αυτό το μέρος της άσκησης της διακριτικής ευχέρειας του Δικαστή κρίνουμε πως δεν είναι ορθό να επέμβουμε, για τους ίδιους λόγους που βάρυναν στην κρίση του Δικαστή.» (Η υπογράμμιση γίνεται από το Δικαστήριο) Έχω θέσει ενώπιον μου και τις προσωπικές περιστάσεις του κατηγορούμενου και τα όσα ανέφερε η ευπαίδευτη συνήγορός του γύρω από αυτές. Πράγματι, η ευπαίδευτη συνήγορος έκανε αναφορά, χωρίς να παραγνωρίζει τη σοβαρότητα των αδικημάτων, σε όλα όσα η Νομολογία αναγνωρίζει και πρέπει να λαμβάνονται υπόψη. Συγκεκριμένα, ο κατηγορούμενος είναι Κύπριος πολίτης ο οποίος διαμένει και εργάζεται στην Κύπρο ανελλιπώς. Είναι νυμφευμένος με Κύπρια και πατέρας δύο παιδιών. Η σύζυγός του εργάζεται σε εμπορικό κατάστημα εδώ και 12 χρόνια. Είναι ιδιοκτήτες διαμερίσματος το οποίο είναι εξοφλημένο και το οποίο χρησιμοποιούν για τη διαμονή τους. Φροντίζει τους γονείς του και κυρίως την ηλικιωμένη μητέρα του (75 ετών) η οποία πρόσφατα έχει υποβληθεί σε σοβαρή εγχείρηση και αντιμετωπίζει προβλήματα. Δεν χωρεί νομίζω καμία αμφιβολία, και αυτό ορθά δεν αμφισβητήθηκε από την κα Σοφοκλέους, ότι ο κατηγορούμενος έχει ισχυρούς δεσμούς με την Κυπριακή Δημοκρατία, εν αντιθέσει με τον Τουρκοκύπριο κατηγορούμενο στην υπόθεση Adnan v. Αστυνομίας

(2004)2 ΑΑΔ

1. Είναι αδιαμφισβήτητο γεγονός ότι ο κατηγορούμενος έχει υποβληθεί σε εγχείρηση περικαρδίου τον Απρίλη του 2003 και παρέμεινε στο Νοσοκομείο για δύο μήνες. Παρουσιάστηκαν επιπλοκές αφού δημιουργήθηκε υγρό στους πνεύμονες και χρειάστηκε εκ νέου επέμβαση. Είναι διαβητικός και λαμβάνει φαρμακευτική αγωγή καθημερινά. Πρόσφατα προέκυψε σοβαρό πρόβλημα με την υγεία του αφού πριν εννέα χρόνια είχε κάνει επέμβαση για νοσογόνο παχυσαρκία και του τοποθετήθηκε γαστρικός δακτύλιος. Δυστυχώς δημιουργήθηκε κήλη την περασμένη Παρασκευή ενώ ήταν υπό κράτηση και μεταφέρθηκε στις Πρώτες Βοήθειες. Σχετικό είναι το ιατρικό πιστοποιητικό (ένδειξη Ω) ημερ. 31.5.14 στο οποίο αναφέρεται ότι ο κατηγορούμενος παρουσίασε απόφραξη και χρειάζεται όπως υποβληθεί σύντομα σε χειρουργική επέμβαση. Το πιστοποιητικό αυτό δεν μπορούσε να είχε τεθεί ενώπιον του παραπέμψαντος Δικαστηρίου, κάτι που η κα Σοφοκλέους ορθά δεν αμφισβήτησε. Για το θέμα αυτό σχετικές είναι οι Ποινικές Εφέσεις 55/14 και 61/14 Κλεόβουλος Κλεοβούλου ν. Αστυνομίας, Απόφαση ημερομηνίας 28.3.14 όπου λέχθηκαν τα ακόλουθα ενδιαφέροντα: «Με αυτά τα δεδομένα ενώπιον μας, επαναλαμβάνουμε ότι θεωρούμε την υπόθεση ως άκρως ξεχωριστή, και δεν μας είναι δυνατό να υιοθετήσουμε την απόφαση για κράτηση. Διατάσσουμε λοιπόν όπως αφεθεί ο Εφεσείων ελεύθερος υπό όρους και στις δύο εφέσεις. Δεν μας προκαλεί ευαρέσκεια το γεγονός ότι ο μόνος σχολιασμός που υπήρξε ως προς το ιατρικό αυτό πιστοποιητικό ήταν ότι ήταν διαθέσιμο και θα μπορούσε να είχε τεθεί ενώπιον του πρωτόδικου Δικαστηρίου. Δεν πρόκειται να εμποδισθεί η ορθή ενέργεια του Δικαστηρίου με τέτοιες προφάσεις και η πραγματικότητα είναι ότι έχουμε αυτό το πιστοποιητικό ενώπιον μας έστω και αν κακώς δεν τέθηκε ενώπιον του πρωτόδικου Δικαστηρίου. Θα αναμέναμε όμως πιο υπεύθυνη στάση εκ μέρους του εκπροσώπου της Δημοκρατίας.» Στην υπόθεση Σπανού και Ονουφρίου (ανωτέρω) λέχθηκαν τα ακόλουθα: «Να προστεθεί εδώ ότι εφόσον πρόκειτο για νέα διαταγή κράτησης, η επανεξέταση όλων των δεδομένων δεν θα ήταν άτοπη, το δε Εφετείο δύναται να επανεκτιμήσει, έστω και ακροθιγώς, όλα τα στοιχεία που περιλαμβάνουν και το μαρτυρικό υλικό.» Άφησα ως τελευταίο το πιο σοβαρό, το οποίο δεν φαίνεται να έχει τεθεί ενώπιον του παραπέμψαντος Δικαστηρίου. Ως ελέχθη πιο πάνω, ο κατηγορούμενος στις 27.3.14 μετέβηκε οικιοθελώς σε αστυνομικό σταθμό και έδωσε κατάθεση ως ύποπτος σε σχέση με τα αδικήματα που σήμερα αντιμετωπίζει. Από την κατάθεσή του στην Αστυνομία ημερ. 27.3.14, προκύπτει ότι η Αστυνομία του ανέφερε ότι είχε μαρτυρία που της δημιουργούσε εύλογη υποψία ότι ενέχεται στα αδικήματα της παράνομης εισαγωγής και παράνομης κατοχής με σκοπό την προμήθεια των ναρκωτικών ουσιών σε άλλο πρόσωπο, αντικείμενο των κατηγοριών που σήμερα αντιμετωπίζει. Ο κατηγορούμενος στα πλαίσια αυτής της ανάκρισης, έδωσε τη συγκατάθεσή του για λήψη γενετικού υλικού στη βάση του οποίου συνελήφθηκε στις 5.5.
2. Δήλωσε πρόθυμος να δώσει και τα δαχτυλικά του αποτυπώματα. Με άλλα λόγια, συνεργάστηκε πλήρως με την Αστυνομία μέχρι τις 5.5.14 όπου συνελήφθηκε κατόπιν δικαστικού εντάλματος σύλληψης όταν η Αστυνομία είχε στα χέρια της την έκθεση του Ινστιτούτου Νευρολογίας και Γενετικής Κύπρου. Συνάγεται από τα πιο πάνω, πως ο κατηγορούμενος ενώ γνώριζε από τις 27.3.14 ότι η Αστυνομία τον θεωρούσε ύποπτο για τα εν λόγω σοβαρά αδικήματα, παρέμεινε στην Κυπριακή Δημοκρατία και δεν προσπάθησε να διαφύγει παρόλο που δεν ήταν, όπως πολύ ορθά υπέδειξε η κα Νεοφύτου, στον κατάλογο των προσώπων των οποίων η έξοδος απαγορεύεται από την Κυπριακή Δημοκρατία, και είχε στην κατοχή του όλα τα ταξιδιωτικά του έγγραφα. Σημαντικό είναι επίσης το γεγονός ότι ενώ η Αστυνομία είχε, ως ισχυρίζεται, μαρτυρία που τον ενέπλεκε στα εν λόγω αδικήματα, τουλάχιστον από τις 27.3.14, δεν τροχοδρόμησε τη διαδικασία για την έκδοση εντάλματος σύλληψής του και δέχθηκε όπως ο κατηγορούμενος συνεχίζει να απολαμβάνει την ελευθερία του. Για αυτή την παράλειψη ουδεμία εξήγηση δόθηκε. Η κα Νεοφύτου ανέφερε ότι ο κατηγορούμενος είναι πρόθυμος να δεχθεί αρκετά επιβαρυντικούς όρους, όπως να εμφανίζεται σε αστυνομικό σταθμό τρεις φορές την ημέρα, το όνομά του να τεθεί στον κατάλογο των προσώπων των οποίων η έξοδος απαγορεύεται από την Κύπρο, να παραδώσει όλα τα ταξιδιωτικά του έγγραφα, να υπογράψει εγγύηση €200.000 με δύο αξιόχρεους εγγυητές και να δώσει ως εξασφάλιση γραμμάτιο τράπεζας ύψους €15.
3. Συνεκτιμώντας όλα τα πιο πάνω, περιλαμβανομένων των προσωπικών περιστάσεων και δεσμών του κατηγορούμενου με την Κυπριακή Δημοκρατία, οι οποίοι εδώ βρίσκω ότι είναι πολύ στενοί και όχι χαλαροί, τη φύση της μαρτυρίας που τον εμπλέκει η οποία εύλογα επιτρέπει στον κατηγορούμενο να προσδοκά σε αθώωση του, το λευκό του ποινικό μητρώο, τα σοβαρά προβλήματα υγείας του, βρίσκω ότι δεν έχει τεκμηριωθεί στην παρούσα υπόθεση κίνδυνος μη προσέλευσης του συγκεκριμένου κατηγορούμενου που θα πρέπει να αντιμετωπιστεί με την κράτησή του. Βρίσκω, υπό το φως όλων των πιο πάνω, πως η διακριτική μου ευχέρεια θα πρέπει να ασκηθεί και ασκείται υπέρ της απόλυσης του με όρους και όχι υπέρ του περιορισμού του θεμελιώδους δικαιώματος της ελευθερίας. Λίγα λόγια και σε σχέση με τον άλλο λόγο για τον οποίο η Κατηγορούσα Αρχή ζήτησε την κράτηση του κατηγορούμενου. Θεωρώ σκόπιμο να παραπέμψω και πάλι στην υπόθεση Σπανού και Ονουφρίου, (ανωτέρω). Αναφέρθηκαν τα ακόλουθα ενδιαφέροντα: «Αναμφίβολα το ποινικό μητρώο ενός υπόπτου είναι ανάμεσα στις συντεταγμένες που λαμβάνονται υπόψη και αυτό ισχύει εδώ και για τους δύο εφεσείοντες εφόσον το Εφετείο στη Γιαννάκης Γ. Σπανού κ.ά. ν. Δημοκρατίας - ανωτέρω - θεώρησε ορθή τη θέση του Κακουργιοδικείου ότι η πιθανότητα διάπραξης άλλων αδικημάτων πρόβαλλε ως λογικοφανής στη βάση της προηγούμενης εγκληματικής δράσης αμφοτέρων των εφεσειόντων. Σημειώνεται εδώ ότι στο πλαίσιο της παρούσας διαδικασίας δεν παρουσιάστηκαν συγκεκριμένα οι προηγούμενες καταδίκες των εφεσειόντων, ούτε προκύπτουν από τον εφετειακό φάκελο, ούτε η κατηγορούσα αρχή προέβη σε σχετική αναφορά.» Εδώ ο κατηγορούμενος είναι ηλικίας 51 ετών και ποτέ δεν έχει απασχολήσει τα Δικαστήρια, αφού ως ελέχθη είναι λευκού ποινικού μητρώου. Έγινε αναφορά από την ευπαίδευτη συνήγορο της Κατηγορούσας Αρχής, ότι εναντίον του κατηγορούμενου εκκρεμούν άλλες δύο άλλες υποθέσεις για τις οποίες δεν έχει ακόμη καταχωριστεί κατηγορητήριο. Αυτές οι δύο υποθέσεις καταρχάς, για τις οποίες δεν έχουν δοθεί λεπτομέρειες διάπραξης των αδικημάτων, δεν αφορούν εμπορία ναρκωτικών. Η μία αφορά παράνομη κατοχή αεροβόλου και η άλλη απλή κατοχή 5 και 11 γραμμαρίων ναρκωτικών ουσιών. Τα αδικήματα φέρονται να έχουν λάβει χώρα την ίδια ημερομηνία, 24 Φεβρουαρίου του
4. Δεν έχει λεχθεί γιατί δεν έχει ακόμη καταχωριστεί κατηγορητήριο σε σχέση με αυτές ή γιατί δεν συμπεριλήφθηκαν στο παρόν κατηγορητήριο. Δεν νομίζω ότι από αυτές τις δύο υποθέσεις για τις οποίες, ως ελέχθη, δεν έχει διευκρινιστεί κάτω από ποιες περιστάσεις η Αστυνομία θεωρεί ότι ο κατηγορούμενος διέπραξε τα πιο πάνω αδικήματα, μπορεί να εξαχθεί ορατή πιθανότητα διάπραξης άλλων σοβαρών αδικημάτων, ούτως ώστε ο κατηγορούμενος να στερηθεί της ελευθερίας του. Θα παραπέμψω και πάλι στην απόφαση Σπανού και Ονουφρίου (ανωτέρω), όπου λέχθηκαν τα ακόλουθα ενδιαφέροντα: «Όπου λοιπόν υπάρχουν απτά στοιχεία που κατατείνουν στο ενδεχόμενο η διάπραξη άλλων αδικημάτων να είναι μια ορατή πιθανότητα, όπως για παράδειγμα, όταν νέα αδικήματα διαπράττονται κατά την περίοδο που ο κατηγορούμενος ήταν εκτός φυλακών για εργασία, (δέστε Μιχαήλ ν. Δημοκρατίας

(2008)2 Α.Α.Δ. 597), ή, όπου η διάπραξη νέων αδικημάτων λαμβάνει χώραν κατά την περίοδο που ο κατηγορούμενος βρίσκεται υπό καθεστώς αναστολής έκτισης ποινής φυλάκισης, τότε ο παράγων αυτός αποκτά αυξημένη ισχύ. Εάν από την άλλη, οι προηγούμενες καταδίκες ανήκουν στο απώτερο παρελθόν και έκτοτε η συμπεριφορά ενός πρώην κατάδικου δείχνει στοιχεία ατόμου με διάθεση πλέον συμμόρφωσης με τους πολιτειακούς νόμους, ο παράγων της πιθανότητας διάπραξης νέων αδικημάτων αναμφίβολα λαμβάνει άλλη διάσταση.» Επαναλαμβάνω ότι εδώ ο κατηγορούμενος είναι ηλικίας 51 ετών και λευκού ποινικού μητρώου. Υπό το φως όλων των πιο πάνω, απορρίπτω το αίτημα της Κατηγορούσας Αρχής. Θα άκουγα τους ευπαίδευτους συνηγόρους σε σχέση με τους όρους, παρόλο που η κα Νεοφύτου, στα πλαίσια καλόπιστης προσπάθειας να πείσει την Κατηγορούσα Αρχή να αποσύρει το αίτημά της, έχει εισηγηθεί αρκετά επιβαρυντικούς για τον κατηγορούμενο όρους. (Υπ.) ............. Ι. Ιωαννίδης, Π.Ε.Δ. Πιστό Αντίγραφο Πρωτοκολλητής /ΣΤ Subject: Criminal/Assize Court/Interim Αναφορά: Ενδιάμεση Απόφαση (μειοψηφίας) - κράτηση μέχρι την δίκη cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο