Συμβούλιο Υδατοπρομήθειας Λάρνακας ν. A & P Varosiotis Ristorante Italiano Ltd κ.α., Υπόθεση αρ.: 6413/2013, 19/3/2014

(1)του περί Ποινικής Δικονομίας Νόμου, Κεφ. 155) Ο κατηγορούμενος αρ. 3 διώκεται ως συνεργός των κατηγορουμένων αρ. 1 στη διάπραξη του αδικήματος της παράλειψης εξόφλησης λογαριασμού κατανάλωσης νερού (Καν. 21 και 32 των περί Συμβουλίου Υδατοπρομήθειας Λάρνακας Κανονισμών και άρθρο 20 του Ποινικού Κώδικα, Κεφ. 154, ως αυτό τροποποιήθηκε στη συνέχεια). Πρόκειται για λογαριασμό κατανάλωσης νερού ύψους €1.187,09, ο οποίος αφορά σε συγκεκριμένο υποστατικό, ευρισκόμενο στη Λάρνακα. Προκύπτει από το φάκελο της διαδικασίας πώς, κατά τη δικάσιμο ημερ. 23.09.2013, η κατηγορούσα αρχή προχώρησε σε απόδειξη της υπόθεσης εναντίον των κατηγορουμένων αρ. 1 και 2, οι οποίοι δεν επαρουσιάσθηκαν στη διαδικασία. Εναντίον των κατηγορουμένων αρ. 1 και 2 εξεδόθηκε καταδικαστική απόφαση, επεβλήθηκε ποινή και εξεδόθηκε διάταγμα είσπραξης των οφειλομένων. Ο κατηγορούμενος αρ. 3 εμφανίζεται στη διαδικασία και αρνείται ενοχή. Η υπόθεση, όσον αφορά σε αυτόν, οδηγήθηκε σε ακρόαση. Η ακρόαση υπήρξε απλή εφ΄ όσον η κατηγορούσα αρχή περιορίσθηκε στην δήλωση των ακόλουθων παραδεκτών γεγονότων:

(1)Εγγεγραμμένοι καταναλωτές νερού εν σχέσει με το αναφερόμενο ,στο κατηγορητήριο, υποστατικό είναι, από το έτος 1990, οι κατηγορούμενοι αρ. 1.

(2)Οι κατηγορούμενοι αρ. 2 είναι, από τις 22.09.2008, διευθυντές των κατηγορουμένων αρ. 1.

(3)Ο κατηγορούμενος αρ. 3 είναι, από την 01.07.2008, διευθυντής των κατηγορουμένων αρ. 2.

(4)Ο οφειλόμενος λογαριασμός κατανάλωσης νερού ανέρχεται στο ποσόν των €1.187,09 και αφορά σε δύο τριμηνίες, στην περίοδο από τις 04.02.2011 έως και τις 08.08.2011. Τα γεγονότα αυτά ενεκρίθηκαν ως παραδεχτά. Μετά το πέρας προσαγωγής μαρτυρίας εκ μέρους της κατηγορούσας αρχής, ο ευπαίδευτος συνήγορος του κατηγορουμένου αρ. 3 υπέδειξε πώς δεν απεδείχθηκε εκ πρώτης όψεως υπόθεση εναντίον του πελάτη του. Ο κ. Σαββίδης υπεστήριξε πώς δεν απεδείχθηκε η γνώση του κατηγορουμένου αρ. 3 και πώς το επίδικο αδίκημα αφορά μόνον στον εγγεγραμμένο καταναλωτή νερού και όχι στον διευθυντή του, στην περίπτωση όπου εγγεγραμμένος καταναλωτής είναι μια εταιρεία. Αντίθετες απόψεις εξέφρασε η ευπαίδευτη συνήγορος της κατηγορούσας αρχής. Ας σημειωθεί πώς «Στο στάδιο της εκ πρώτης όψεως υπόθεσης, παρέχεται πάντα η δυνατότητα στο Δικαστήριο να εξετάσει κατά πόσο η προσαχθείσα μαρτυρία, εξ όψεως κρινόμενη (on the face of it), στοιχειοθετεί τα συστατικά στοιχεία του εγκλήματος. Το θέμα διακρίνεται από την αξιοπιστία των μαρτύρων και τη βαρύτητα που μπορεί να αποδοθεί στη μαρτυρία τους». (Γιάγκου (Λεμόνα) ν. Αστυνομίας

(1997)2 Α.Α.Δ. 382, 385). «...ένας κατηγορούμενος δεν καλείται σε απολογία όταν, (Ι). Δεν στοιχειοθετείται εξ αντικειμένου η υπόθεση της κατηγορίας λόγω της απουσίας ενός ή περισσότερων συστατικών στοιχείων του αδικήματος, ή (ΙΙ). Η μαρτυρία είναι τόσο αντινομική ή στερείται πειστικότητας, σε βαθμό που κανένα λογικό Δικαστήριο δεν θα μπορούσε να βασίσει πάνω σε αυτή την καταδίκη του κατηγορουμένου» (Technotent K. Γ. Γιώργατσος Λτδ ν. Ορφανίδου

(2004)2 Α.Α.Δ. 388, 392). Το βάρος απόδειξης που φέρει η κατηγορούσα αρχή στο στάδιο που περατώνει την υπόθεσή της διαφέρει από αυτό που επιφορτίζεται στο τέλος της δίκης. Στην πρώτη περίπτωση είναι αρκετό για την κατηγορούσα αρχή να παρουσιάσει αξιόπιστη μαρτυρία (credible evidence) τέτοιας φύσης η οποία να δημιουργεί υπόθεση ενοχής εκ πρώτης όψεως. Εάν η μαρτυρία που παρουσιάζει η κατηγορούσα αρχή είναι τέτοιας ποιότητας ώστε θα ήταν επισφαλές να εκδοθεί καταδικαστική απόφαση επί τη βάσει αυτής και μόνον, τότε η υπόθεση απορρίπτεται και ο κατηγορούμενος δεν καλείται σε απολογία. Όμως, στο τελικό στάδιο, το κριτήριο για τον καθορισμό της ενοχής του κατηγορουμένου είναι αυστηρό. Τα εξαχθέντα συμπεράσματα πρέπει να είναι τόσον ισχυρά ώστε η ενοχή να αποδεικνύεται πέραν πάσης λογικής αμφιβολίας (Γενικός Εισαγγελέας ν. Θεοδώρου

(2009)2 Α.Α.Δ. 9, 16). Όπως προκύπτει από την ισχύουσα νομοθεσία, η ποινική ευθύνη για την παράλειψη εξόφλησης λογαριασμού κατανάλωσης νερού, επί τη βάσει των Καν. 21 και 32 των περί Συμβουλίου Υδατοπρομήθειας Λάρνακας Κανονισμών, βαραίνει τον εγγεγραμμένο καταναλωτή εκάστου υποστατικού. Στην περίπτωση όπου εγγεγραμμένος καταναλωτής είναι εταιρεία ο διευθυντής ή ο σύμβουλος της θεωρείται, γενικώς, ως ο αντιπρόσωπός της. Το φυσικό αυτό πρόσωπο, το οποίο ενεργεί υπό αντιπροσωπευτική ιδιότητα, δεν υπέχει προσωπικώς αστική ευθύνη. Δεν αποκλείεται, όμως, να υπέχει ποινική ευθύνη ως συνεργός. Κάθε πρόσωπο που εμπλέκεται σε αδίκημα, περιλαμβανομένων και των συνεργών, μπορεί να διωχθεί ως αυτουργός (άρθρο 20 του Κεφ. 154). Στην περίπτωση δίωξης συνεργού, ακόμη και για αδίκημα απόλυτης ευθύνης, απαραίτητη προϋπόθεση, για να αποδοθεί σε αυτόν αξιόποινη συμπεριφορά, είναι και η απόδειξη της πρόθεσής του (ένοχη διάθεση - mens rea) σε σχέση τόσον με τη συνέργεια (την παροχή βοήθειας ή συμβουλής ή την παρακίνηση ή την παρότρυνση ή τη διευκόλυνση) όσον και με τις περιστάσεις του αδικήματος. Η πρόθεση (mens rea) πρέπει, κατ΄ αρχήν, να συνοδεύει κάθε πτυχή της αξιόποινης συμπεριφοράς (actus reus) του συνεργού (Halsbury's, Law of England, fourth edition, reissue, vol. 11

(1), σελ. 18 επ., Ακκελίδου ν. Αστυνομίας

(2005)2 Α.Α.Δ. 249, 270 επ. και Αθανασίου ν. Αστυνομίας

(2006)2 Α.Α.Δ. 367, 371-2). Όσον αφορά σε συνεργό, το νοητικό στοιχείο που θα πρέπει να αποδειχθεί είναι γενικώς στενότερο και πιο απαιτητικό απ΄ ό,τι χρειάζεται για τον αυτουργό και απαιτεί πρόθεση ή γνώση εκ μέρους του (δείτε, για ανάλογη εφαρμογή, Παυλόπουλος ν. Skopy Shoe Factory Ltd

(2003)2 Α.Α.Δ. 261, 266 επ, Zenonos General Motors Ltd v. Δημοκρατία,

(2009)2 Α.Α.Δ. 5). Περαιτέρω, όπως προκύπτει από τον νομοθετικό ορισμό του, το αδίκημα της παράλειψης εξόφλησης λογαριασμού κατανάλωσης νερού είναι αδίκημα αυστηρής ευθύνης. Όμως, όπως προαναφέρεται, όπου για το αδίκημα αυτό διώκεται ο συνεργός, τότε, ως συστατικό στοιχείο, προστίθεται και η πρόθεση. Η συνδρομή των στοιχείων που συνιστούν την πρόθεση (την υποκειμενική υπόσταση του εκάστοτε επίδικου αδικήματος) προκύπτει, ως εξυπακουόμενη, επί τη βάσει των γεγονότων. Στη συνήθη πορεία των πραγμάτων δεν αναμένεται άμεση απόδειξη της πρόθεσης. Τα γεγονότα παρέχουν, συχνά, έρεισμα για τα συμπεράσματα ως προς την πρόθεση. Δεν υπάρχει αμάχητο τεκμήριο για την πρόθεση κάποιου να προκαλέσει τα φυσιολογικά αποτελέσματα των πράξεών του. Είναι απαραίτητη η δικαστική κρίση, η οποία, επί τη βάσει της μαρτυρίας, θα καταλήξει κατά πόσον έτσι σκεφτόταν ο συγκεκριμένος δράστης. Το πώς θα σκεφτόταν ένας λογικός άνθρωπος εάν βρισκόταν στη θέση του δράστη είναι αδιάφορο (Ακκελίδου ν. Αστυνομίας (ανωτέρω), 271). Στην προκείμενη περίπτωση υπάρχει πλήρες κενό όσον αφορά στην πρόθεση του κατηγορουμένου αρ. 3 ως συνεργού στην επίδικη αδικοπραγία. Η παραδεκτή ιδιότητά του ως διευθυντή των κατηγορουμένων αρ. 2, οι οποίοι, με τη σειρά τους, είναι διευθυντές των κατηγορουμένων αρ. 1, δεν αρκεί για την εξαγωγή συμπερασμάτων περί της πρόθεσής του να αδικοπραγήσει. Εφ΄ όσον ουδεμία μαρτυρία επαρουσιάσθηκε για τη γνώση και τη συμπεριφορά του κατηγορουμένου αρ. 3 κατά τον ουσιώδη χρόνο, το συστατικό στοιχείο της πρόθεσης παραμένει ατεκμηρίωτο, η δε εναντίον του κατηγορία οδηγείται σε απόρριψη. Συναφώς παρατηρείται πώς τα όσα η ευπαίδευτη συνήγορος της κατηγορούσας αρχής υποστηρίζει στις παρά. 24 έως και 27 της γραπτής αγόρευσής της περί σχετικής γνώσης του κατηγορουμένου αρ. 3 «λόγω των συνεχών ενοχλήσεων των αρμοδίων υπαλλήλων του Συμβουλίου Υδατοπρομήθειας Λάρνακας» είναι εικασίες και υποθέσεις εφ΄ όσον ουδεμία μαρτυρία τα υποστηρίζει. Και ως εικασίες και υποθέσεις αυτά αδυνατούν να τεκμηριώσουν το συγκεκριμένο συστατικό στοιχείο του αδικήματος. Η υπόθεση απορρίπτεται. Ο κατηγορούμενος αρ. 3 αθωώνεται και απαλλάσσεται από την κατηγορία που αντιμετωπίζει. (Υπ.) .............................................. Α. Κ. Λυκούργου, Ε.Δ. Πιστό Αντίγραφο Πρωτοκολλητής cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο