Blue Green Wave Frozen Food Ltd ν. G & P Hadjiyiannis Ltd κ.α., Υπόθεση αρ.: 22896/2012, 20/3/2014

(1)του περί Ποινικής Δικονομίας Νόμου, Κεφ. 155) Οι κατηγορούμενοι αρ. 1 και 3 («οι κατηγορούμενοι» εκτός όπου είναι αναγκαίος ο προσδιορισμός εκάστου) διώκονται για τα αδικήματα της έκδοσης επιταγής χωρίς αντίκρισμα, ως αυτά διαγράφονται από τα άρθρα 305Α

(1)και

(2)του Ποινικού Κώδικα (Κεφ. 154, ως αυτό τροποποιήθηκε στη συνέχεια). Κατά την έναρξη της ακροαματικής διαδικασίας το κατηγορητήριο απεσύρθηκε σε όση έκταση αφορά στον κατηγορούμενο αρ.

1. Συνακολούθως, η 6η, η 7η, η 8η, η 9η και η 10η κατηγορία απερρίφθησαν, ο δε κατηγορούμενος αρ. 2 αθωώθηκε και απηλλάγηκε από τις κατηγορίες αυτές. Επίδικες είναι η επιταγή υπ΄ αριθμόν 32660442, για το ποσόν των €2.490,48, η επιταγή υπ΄ αριθμόν 32660441, για το ποσόν των €2.500, η επιταγή υπ΄ αριθμόν 33261884, για το ποσόν των €2.000, η επιταγή υπ΄ αριθμόν 33261885, για το ποσόν των €1.825,25 και η επιταγή υπ΄ αριθμόν 34014983, για το ποσόν των €2.681,
2. Όλες οι επιταγές εξεδόθηκαν επί του τραπεζικού οργανισμού «Συνεργατική Πιστωτική Εταιρεία Τραχωνίου - Κολοσσίου», από τον τραπεζικό λογαριασμό υπ΄ αριθμόν 20290-40-01380-8, του οποίου δικαιούχοι είναι οι κατηγορούμενοι αρ.
3. Όσον αφορά στις επιταγές υπ΄ αριθμόν 32660442 (1η και 11η κατηγορία), 32660441 (2η και 12η κατηγορία), 33261885 (4η και 14η κατηγορία) και 34014983 (5η και 15η κατηγορία), οι κατηγορούμενοι διώκονται για το αδίκημα που διαγράφεται από το άρθρο 305Α

(1)του Κεφ. 154. Όσον αφορά στην επιταγή υπ΄ αριθμόν 32261884 (3η κατηγορία και 13η κατηγορία) οι κατηγορούμενοι διώκονται για το αδίκημα που διαγράφεται από το άρθρο 305Α

(2)του Κεφ.

1. Οι επιταγές υπ΄ αριθμόν 32660442 και 32660441 (1η και 11η κατηγορία, 2η και 12η κατηγορία, αντιστοίχως) καλύπτονται από σωρεία τραπεζικών σφραγίδων με τις ενδείξεις: «Να παρουσιαστεί ξανά - Ανεπαρκή υπόλοιπα» και «Αποταθείτε στον εκδότη - Ακάλυπτη επιταγή». Η επιταγή υπ΄ αριθμόν 33261884 (3η και 13η κατηγορία) φέρει τραπεζική σφραγίδα με την ένδειξη: «Η πληρωμή έχει ανακληθεί από τον εκδότη της επιταγής». Οι επιταγές υπ΄ αριθμόν 33261885 και 34014983 (4η και 14η κατηγορία, 5η και 15η κατηγορία, αντιστοίχως) φέρουν τραπεζικές σφραγίδες με τις ενδείξεις: «Ο λογαριασμός παγοποιήθηκε ΚΑΠ» και «Αποταθείτε στον εκδότη - Ακάλυπτη επιταγή». Σύμφωνα με τις καταγεγραμμένες, στο κατηγορητήριο, λεπτομέρειες οι κατηγορούμενοι αρ. 1 διώκονται ως οι εκδότες των επιταγών και ο κατηγορούμενος αρ. 3 διώκεται ως συνεργός τους. Οι αποδιδόμενες στον κατηγορούμενο αρ. 3 συνέργειες συνίστανται στο ότι αυτός υπέγραψε τις επιταγές για λογαριασμό των κατηγορουμένων αρ.
2. Σύμφωνα, πάντα, με τις καταγεγραμμένες, στο κατηγορητήριο, λεπτομέρειες αδικημάτων, η συνέργεια του κατηγορουμένου αρ. 3 στη διάπραξη των επίδικων αδικοπραγιών συνετελέσθηκε «υπό την ιδιότητά του ως εξουσιοδοτημένος να υπογράφει επιταγές της κατηγορουμένης εταιρείας 1», και εξεδηλώθηκε κατά τους ακόλουθους χρόνους: «κατά ή περί την 05.01.2012» όταν ο κατηγορούμενος αρ. 3 υπέγραψε την επιταγή υπ΄ αριθμόν 32660442 (11η κατηγορία), «κατά ή περί την 08.01.2012» όταν ο κατηγορούμενος αρ. 3 υπέγραψε την επιταγή υπ΄ αριθμόν 32660441 (12η κατηγορία), «κατά ή περί την 20.01.2012» όταν ο κατηγορούμενος αρ. 3 υπέγραψε την επιταγή υπ΄ αριθμόν 33261884 (13η κατηγορία), «κατά ή περί την 03.02.2012» όταν ο κατηγορούμενος αρ. 3 υπέγραψε την επιταγή υπ΄ αριθμόν 33261885 (14η κατηγορία) και «κατά ή περί την 26.03.2012» όταν ο κατηγορούμενος αρ. 3 υπέγραψε την επιταγή υπ΄ αριθμόν 34014983 (15η κατηγορία). Οι κατηγορούμενοι αρνούνται ενοχή σε όλες τις κατηγορίες και η υπόθεση οδηγήθηκε σε ακρόαση. Εξ αρχής σημειώνεται η υποχρέωση της κατηγορούσας αρχής να καθορίσει, στο κατηγορητήριο, τα ιδιαίτερα πρωτογενή γεγονότα τα οποία στοιχειοθετούν το εκάστοτε επίδικο αδίκημα. Πρόκειται για υποχρέωση αυστηρή, πηγάζουσα από το Σύνταγμα και τη νομολογία, η οποία διασφαλίζει το δικαίωμα του κατηγορουμένου να μην παραπλανηθεί και να μπορέσει να ετοιμάσει την υπεράσπισή του (Δημοκρατία ν. Σπύρου

(2000)2 Α.Α.Δ. 107, 144). Επακόλουθο της υποχρέωσης αυτής αποτελεί η ανάγκη όπως η μαρτυρία που θα προσκομίσει η πλευρά της κατηγορούσας αρχής να συνάδει προς το πλαίσιο των γεγονότων που καθορίζεται στο κατηγορητήριο. Μαρτυρία η οποία βρίσκεται εκτός του πλαισίου αυτού δεν μπορεί να γίνει δεχτή (Σταυρινίδης ν. Δήμου Λεμεσού

(2000)2 Α.Α.Δ. 429, 433). Σημειώνεται, ακόμη, το βάρος της κατηγορούσας αρχής να επικαλεστεί και να στοιχειοθετήσει κάθε επιμέρους συστατικό του επίδικου αδικήματος. Ως προς την ύπαρξη γεγονότων δεν επιτρέπονται υποθέσεις, όσον εύλογες και αν είναι αυτές. Κενά εν σχέσει με την συνδρομή πρωτογενών γεγονότων που στοιχειοθετούν και αποδεικνύουν το αδίκημα αφήνουν την κατηγορία ατεκμηρίωτη και έκθετη σε απόρριψη (Λοίζου ν. Αστυνομία

(1989)2 Α.Α.Δ. 363, 365-6). Η ακροαματική διαδικασία διευκολύνθηκε με την δήλωση, ως παραδεκτών, των εξής γεγονότων:

(1)Οι κατηγορούμενοι αρ. 1 είναι μια υπαρκτή και εν ενεργεία εταιρεία, με αρ. εγγραφής Η.Ε.175617.

(2)Ο κατηγορούμενος αρ. 3 υπήρξε διευθυντής των κατηγορουμένων αρ. 1 μέχρι την 01.02.2011 και εκτότε αντικατεστάθηκε.

(3)Οι παραπονούμενοι είναι, επίσης, μια υπαρκτή και εν ενεργεία εταιρεία, με αρ. εγγραφής Η.Ε. 104896.

(4)Κάθε μία από τις επίδικες επιταγές δεν ετιμήθηκε για τους λόγους τους οποίους δηλώνουν οι τραπεζικές σφραγίδες που ετέθηκαν σε αυτές. Η ακροαματική διαδικασία διευκολύνθηκε, περαιτέρω, με την εκ συμφώνου κατάθεση (α) των επίδικων επιταγών, δηλ. της επιταγής υπ΄ αριθμόν 32660442, για το ποσόν των €2.490,48 (τεκμήριο 1), της επιταγής υπ΄ αριθμόν 32660441, για το ποσόν των €5.500 (τεκμήριο 2), της επιταγής υπ΄ αριθμόν 32261884, για το ποσόν των €2.000 (τεκμήριο 3), της επιταγής υπ΄ αριθμόν 32261885, για το ποσόν των €1.825,25 (τεκμήριο 4), και της επιταγής υπ΄ αριθμόν 34014983, για το ποσόν των €2.681,14 (τεκμήριο 5) καθώς και καταστάσεων του χρεοπιστωτικού λογαριασμού που ετηρείτο σχετικώς με τις εμπορικές συναλλαγές μεταξύ των παραπονουμένων και των κατηγορουμένων αρ. 1 (τεκμήρια 6 έως και 8). Επιπλέον των παραδεκτών γεγονότων και της εκ συμφώνου κατατεθείσας έγγραφης μαρτυρίας (τεκμήρια 1 έως και 8), για να αποδειχθεί η υπόθεση κλήθηκαν και κατέθεσαν ο Γιώργος Γεωργίου (Μ.Κ.1), διευθυντής και γραμματέας των παραπονουμένων, ο Θρασύβουλος Χριστοφή (Μ.Κ.2), τραπεζικός υπάλληλος, ο Άκης Αβραάμ (Μ.Κ.3), διευθύνων σύμβουλος εταιρείας και οι Ανδρέας Ελευθερίου (Μ.Κ.4) και Ευγένιος Τραπεζανίδης (Μ.Κ.5), υπάλληλοι των παραπονουμένων. Επιπλέον της ένορκης προφορικής μαρτυρίας τους, τα πρόσωπα αυτά κατέθεσαν και έγγραφη μαρτυρία. Μεταξύ άλλων, κατετέθηκαν η απόδειξη είσπραξης υπ΄ αριθμόν 0990, ημερ. 31.10.2011, για το ποσόν των €4.990,48 (τεκμήριο 9), η απόδειξη είσπραξης υπ΄ αριθμόν 1107, ημερ. 28.11.2011, για το ποσόν €3.825,25 (τεκμήριο 10), η απόδειξη είσπραξης υπ΄ αριθμόν 1146, ημερ. 03.01.2012, για το ποσόν των €2.681,14 (τεκμήριο 11) και κατάσταση του τρεχούμενου λογαριασμού υπ΄ αριθμόν 4001380-8 (τεκμήριο 13) καλύπτουσα την περίοδο από τις 02.09.2011 έως και τις 31.12.2012. Μετά το πέρας προσαγωγής μαρτυρίας εκ μέρους των παραπονουμένων, ο ευπαίδευτος συνήγορος των κατηγορουμένων εισηγήθηκε πως δεν στοιχειοθετήθηκε εκ πρώτης όψεως υπόθεση εναντίον των πελατών του. Ο κ. Κονναρής υπεστήριξε πώς, πρώτον, δεν απεδείχθηκε πώς οι επιταγές παρέμειναν απλήρωτες και, δεύτερον, δεν απεδείχθηκε πώς ο κατηγορούμενος αρ. 3 είχε ένοχη διάνοια (mens rea). Αντίθετες θέσεις εξέφρασε ο ευπαίδευτος συνήγορος των παραπονουμένων. Όσον αφορά στην αξιολόγηση της προσαχθείσας μαρτυρίας για να κριθεί κατά πόσον δημιουργείται υπόθεση ενοχής εκ πρώτης όψεως (Γενικός Εισαγγελέας ν. Θεοδώρου

(2002)2 Α.Α.Δ. 9, 16), σημειώνεται πως αυτή προϋποθέτει τον εντοπισμό των συστατικών στοιχείων του εκάστοτε επίδικου αδικήματος. «Στο στάδιο της εκ πρώτης όψεως υπόθεσης, παρέχεται πάντα η δυνατότητα στο Δικαστήριο να εξετάσει κατά πόσο η προσαχθείσα μαρτυρία, εξ όψεως κρινόμενη (on the face of it), στοιχειοθετεί τα συστατικά στοιχεία του εγκλήματος. Το θέμα διακρίνεται από την αξιοπιστία των μαρτύρων και τη βαρύτητα που μπορεί να αποδοθεί στη μαρτυρία τους». (Γιάγκου (Λεμόνα) ν. Αστυνομίας

(1997)2 Α.Α.Δ. 382, 385). «...ένας κατηγορούμενος δεν καλείται σε απολογία όταν, (Ι). Δεν στοιχειοθετείται εξ αντικειμένου η υπόθεση της κατηγορίας λόγω της απουσίας ενός ή περισσότερων συστατικών στοιχείων του αδικήματος, ή (ΙΙ). Η μαρτυρία είναι τόσο αντινομική ή στερείται πειστικότητας, σε βαθμό που κανένα λογικό Δικαστήριο δεν θα μπορούσε να βασίσει πάνω σε αυτή την καταδίκη του κατηγορουμένου» (Technotent K. Γ. Γιώργατσος Λτδ ν. Ορφανίδου

(2004)2 Α.Α.Δ. 388, 392). Το βάρος απόδειξης που φέρει η κατηγορούσα αρχή στο στάδιο που περατώνει την υπόθεσή της διαφέρει από αυτό που επιφορτίζεται στο τέλος της δίκης. Στην πρώτη περίπτωση είναι αρκετό για την κατηγορούσα αρχή να παρουσιάσει αξιόπιστη μαρτυρία (credible evidence) τέτοιας φύσης η οποία να δημιουργεί υπόθεση ενοχής εκ πρώτης όψεως. Εάν η μαρτυρία που παρουσιάζει η κατηγορούσα αρχή είναι τέτοιας ποιότητας ώστε θα ήταν επισφαλές να εκδοθεί καταδικαστική απόφαση επί τη βάσει αυτής και μόνον, τότε η υπόθεση απορρίπτεται και ο κατηγορούμενος δεν καλείται σε απολογία (Γενικός Εισαγγελέας ν. Θεοδώρου (ανωτέρω)). Για το θεμιτό της συζήτησης, κατά το στάδιο του εκ πρώτης όψεως, θεμελιακών ζητημάτων που αφορούν στην ευθύνη του κατηγορουμένου, εφ΄όσον οι συνθήκες το επιτρέπουν, παρατίθεται το ακόλουθο απόσπασμα από την απόφαση του Εντίμου Δικαστού κ. Ναθαναήλ στις Ποινικές Εφέσεις αρ. 5/2012 κ.α. Γενικός Εισαγγελέας ν. Ανδρέα Δράκου κ.α. ημερ. 11.12.2012: «.......... το εκ πρώτης όψεως στάδιο αποτελεί θεμελιώδες στάδιο της ποινικής δίκης προστατεύοντας τον κατηγορούμενο από τη συνέχιση της δίκης ασκόπως ή για λόγους που δεν άπτονται ή δεν αφορούν την καθαυτή και καλώς νοούμενη απονομή της δικαιοσύνης. Στο εκ πρώτης όψεως στάδιο, η κατηγορούσα αρχή έχει ήδη ολοκληρώσει την υπόθεση της. Έχει παραθέσει όλη τη μαρτυρία που έχει στη διάθεση της εναντίον του κατηγορουμένου, (Charalambos Savva "Pambos" v. Police

(1986)2 C.L.R. 30). Αν η μαρτυρία αυτή εκτιμώμενη στο απόγειο της δεν στοιχειοθετεί ή θεμελιώνει ένα ή περισσότερα από τα συστατικά στοιχεία του αδικήματος ή είναι αντινομική και εγγενώς συγκρουόμενη μεταξύ της, σε βαθμό που κανένα λογικό Δικαστήριο δεν θα άφηνε την υπόθεση να προχωρήσει, τότε ο κατηγορούμενος δικαιούται απαλλαγής από το στάδιο αυτό. Όπως το θέτει ο Murphy on Evidence, 8η έκδ., σελ. 77: «The case is fatally defective in law. The defendant could safely refuse to call any evidence, and if the judge found for the claimant, the judgment would be set aside on appeal.» Σε μετάφραση: «Η υπόθεση είναι θνησιγενώς ελαττωματική κατά νόμο. Ο κατηγορούμενος με ασφάλεια μπορεί να αρνηθεί να καλέσει οποιαδήποτε μαρτυρία, και αν ο δικαστής αποφασίσει υπέρ της κατηγορούσας αρχής, η απόφαση θα ακυρωθεί κατ΄ έφεση.» Τόσο θεμελιώδες είναι το εκ πρώτης όψεως στάδιο που το ίδιο το Δικαστήριο, ακόμη και αν δεν θέσει ζήτημα ο κατηγορούμενος, είναι υποχρεωμένο να σταματήσει την υπόθεση εάν συντρέχουν τα προαναφερθέντα. Αυτό, διότι η κατηγορούσα αρχή δεν μπορεί να είναι βεβαίως σε καλύτερη μοίρα από απόψεως στοιχειοθέτησης της υπόθεσης ή αποτίμησης της μαρτυρίας, εάν ο κατηγορούμενος καταθέσει προς υπεράσπιση του και παρουσιάσει μαρτυρία. Άλλωστε, το εκ πρώτης όψεως βάρος που έχει να υπερπηδήσει η κατηγορούσα αρχή, μετατρέπεται στο αποδεικτικό βάρος απόδειξης της υπόθεσης της πέραν πάσης λογικής αμφιβολίας. Και συμβαίνει, ενίοτε, κληθείς ο κατηγορούμενος να υπερασπιστεί τον εαυτό του, να αθωωθεί και να απαλλαγεί χωρίς καν να προσφέρει οποιαδήποτε μαρτυρία, με μόνη την εναπόθεση αυτού του μεγαλύτερου βάρους απόδειξης στην κατηγορούσα αρχή με την ολοκλήρωση της υπόθεσης. Δεν υπάρχει λοιπόν εγγενώς οποιοδήποτε νομικό πρόβλημα ή εμπόδιο για ένα Δικαστήριο να απαλλάξει τον κατηγορούμενο από το εκ πρώτης όψεως στάδιο, εφόσον καθοδηγείται ορθά από τις νομολογιακές παραμέτρους. Αντίθετα επιβάλλεται, όταν οι συνθήκες της υπόθεσης το απαιτούν.» Κρίνεται αναγκαία η παρουσίαση του κρίσιμου νομικού πλαισίου: Διαπράττει το διαγραφόμενο, από το άρθρο 305 Α

(1)του Κεφ. 154, αδίκημα όποιος (α) εκδίδει επιταγή, (β) η οποία, κατά την ημερομηνία που καθίσταται πληρωτέα ή αργότερα, παρουσιάζεται στην τράπεζα επί της οποίας εξεδόθηκε, (γ) δεν εξοφλείται λόγω έλλειψης διαθεσίμων κεφαλαίων του εκδότη της ή λόγω του ότι ο τραπεζικός λογαριασμός του εκδότη της είναι κλειστός κατά το χρόνο παρουσίασής της και (δ) παραμένει απλήρωτη για περίοδο δεκαπέντε ημερών από την παρουσίασή της (Ιωάννου ν. Σαμουρίδης

(2000)2 Α.Α.Δ. 299). Συστατικά στοιχεία του αδικήματος που διαγράφεται από το άρθρο 305Α

(2)του Κεφ. 154 είναι: (α) η έκδοση επιταγής πριν ή κατά την ημερομηνία που αυτή κατέστη πληρωτέα, και (β) η καθ΄ οιονδήποτε τρόπο ανάκληση, από την έκδοσή της, της εξόφλησής της (Eurofreight Logistics Ltd v. Γεωργίου

(2006)2 Α.Α.Δ. 29, και Philippa Estates Ltd v. Ρούσου

(2006)2 Α.Α.Δ. 142). Το άρθρο 305Α

(2)του Κεφ. 154 καθιερώνει την αρχή του ανακλητού της επιταγής για εύλογη αιτία. Η ποινική ευθύνη του εκδότη επιταγής για την ανάκληση της εξόφλησής της αίρεται εφ΄ όσον αυτός επικαλεστεί και αποδείξει την ύπαρξη εύλογης αιτίας για τις ενέργειές του. Ο εκδότης της επιταγής θα πρέπει να αποδείξει ότι ο ίδιος ειλικρινά πίστευε ότι εδικαιούτο να ανακαλέσει την εξόφληση της επιταγής και ότι η πεποίθηση του αυτή υπήρξε εύλογη υπό τις περιστάσεις. Το εδ.

(3)του άρθρου 305Α του Κεφ. 154 διευκολύνει την απόδειξη του ισχυρισμού ότι συγκεκριμένη επιταγή δεν ετιμήθηκε καθώς και της αιτίας για το γεγονός αυτό (έλλειψη διαθεσίμων κεφαλαίων ή κλείσιμο του λογαριασμού ή ανάκληση της επιταγής) καθιερώνοντας μαχητό τεκμήριο για την αλήθεια του περιεχομένου της σχετικής σφραγίδας που τίθεται επί της επιταγής όταν αυτή παρουσιάζεται για εξόφληση. Βεβαίως, το γεγονός ότι ορισμένη επιταγή δεν ετιμήθηκε καθώς και ο λόγος για κάτι τέτοιο μπορούν πάντοτε να αποδειχθούν με οιανδήποτε αποδεκτή μαρτυρία (Ιωάννου ν. Ναναίμο Λτδ κ.ά

(2005)2 Α.Α.Δ. 555, 560-1). Όπως προκύπτει από τον νομοθετικό ορισμό του, το αδίκημα της έκδοσης ακάλυπτης επιταγής (λόγω έλλειψης διαθέσιμων κεφαλαίων ή λόγω κλεισίματος του λογαριασμού ή λόγω ανάκλησης της επιταγής) είναι αδίκημα βασικής πρόθεσης. Δεν περιλαμβάνεται στον ορισμό του ρητή αναφορά σε ειδική πρόθεση. Απλώς υποδηλώνεται ότι η πρόθεση (mens rea) πρέπει, κατ΄ αρχήν, να συνοδεύει κάθε πτυχή της αξιόποινης συμπεριφοράς (actus reus). Εξαίρεση αποτελούν οι περιπτώσεις όπου ο δράστης γνωρίζει πως η πράξη του είναι ηθικώς μεμπτή (Halsbury's, Law of England, fourth edition, reissue, vol. 11

(1), σελ. 18 επ., Ακκελίδου ν. Αστυνομίας

(2005)2 Α.Α.Δ. 249, 270 επ. και Αθανασίου ν. Αστυνομίας

(2006)2 Α.Α.Δ. 367, 371-2). Η ευθύνη επί τη βάσει του άρθρου 305Α

(1)και

(2)του Κεφ. 154 βαραίνει τον εκδότη. Στην περίπτωση επιταγής εταιρείας, εκδότης είναι η ίδια η εταιρεία και όχι ο διευθυντής ή ο σύμβουλος ο οποίος την υπογράφει και ο οποίος θεωρείται, γενικώς, ως ο αντιπρόσωπος της εταιρείας. Το φυσικό αυτό πρόσωπο, το οποίο ενεργεί υπό αντιπροσωπευτική ιδιότητα, δεν υπέχει προσωπικώς αστική ευθύνη. Δεν αποκλείεται, όμως, να υπέχει ποινική ευθύνη ως συνεργός. Κάθε πρόσωπο που εμπλέκεται σε αδίκημα, περιλαμβανομένων και των συνεργών, μπορεί να διωχθεί ως αυτουργός (άρθρο 20 του Κεφ. 154). Στην περίπτωση δίωξης συνεργού, ακόμη και για αδίκημα απόλυτης ευθύνης, απαραίτητη προϋπόθεση, για να αποδοθεί σε αυτόν αξιόποινη συμπεριφορά, είναι και η απόδειξη της πρόθεσής του (ένοχη διάθεση - mens rea) σε σχέση τόσον με τη συνέργεια (την παροχή βοήθειας ή συμβουλής ή την παρακίνηση ή την παρότρυνση ή τη διευκόλυνση) όσον και με τις περιστάσεις του αδικήματος. Όσον αφορά σε συνεργό, το νοητικό στοιχείο που θα πρέπει να αποδειχθεί είναι γενικώς στενότερο και πιο απαιτητικό απ΄ ό,τι χρειάζεται για τον αυτουργό και απαιτεί πρόθεση ή γνώση εκ μέρους του (Παυλόπουλος ν. Skopy Shoe Factory Ltd

(2003)2 Α.Α.Δ. 261, 266 επ, Zenonos General Motors Ltd v. Δημοκρατία,

(2009)2 Α.Α.Δ. 5). Ειδικότερα, σε ό,τι αφορά στο αδίκημα το οποίο διαγράφεται από το άρθρο 305Α

(1)του Κεφ. 154 σημειώνεται ότι κρίσιμος χρόνος για να κριθεί η συνδρομή της ένοχης πρόθεσης είναι και ο χρόνος υπογραφής / έκδοσης της επιταγής (Παυλόπουλος ν. Skopy Shoe Factory Ltd (ανωτέρω) και απόφαση στην Ποινική Έφεση αρ. 150/2009 Militos Trading Limited v. Αθηνάς Μαλέκκου, ημερ 15.10.20012). Ακολουθεί η σύνοψη της μαρτυρίας: Ο Γιώργος Γεωργίου (Μ.Κ.1) εδήλωσε πώς οι παραπονούμενοι ασχολούνται με την εμπορία κατεψυγμένων ψαριών και πώς οι κατηγορούμενοι αρ. 1 υπήρξαν πελάτες αυτών έως και το έτος

1. Κατά τις επαγγελματικές δοσοληψίες μεταξύ των παραπονουμένων και των κατηγορουμένων αρ. 1 τους πρώτους εκπροσωπούσε ο ίδιος, τους δε δευτέρους εκπροσωπούσε ο Μιχάλης Χατζηγιάννης, πατέρας του κατηγορουμένου αρ.
2. Ο ίδιος είδε τον κατηγορούμενο αρ. 3 ελάχιστες φορές αφού ο προρρηθείς Μιχάλης Χατζηγιάννης «έλεγχε τα πάντα». Οι παραπονούμενοι επρομήθευαν τους κατηγορουμένους αρ. 1 με προϊόντα και αυτοί εξέδιδαν επιταγές με τις οποίες επιστωνόταν ο σχετικός χρεοπιστωτικός λογαριασμός (τεκμήρια 6 έως 8). Κάθε φορά που υπάλληλοι των παραπονουμένων ελάμβαναν επιταγές από τους εκπροσώπους των κατηγορουμένων αρ. 1 εξέδιδαν σχετικές αποδείξεις. Όταν υπάλληλος των παραπονουμένων παρέλαβε τις επιταγές υπ΄ αριθμόν 32660442 και 32660441 (τεκμήρια 1 και 2, αντιστοίχως) εξέδωσε αμέσως την απόδειξη υπ΄ αριθμόν 0990, ημερ. 31.10.2011 (τεκμήριο 9). Όταν υπάλληλος των παραπονουμένων παρέλαβε τις επιταγές υπ΄ αριθμόν 33261884 και 33261885 (τεκμήρια 3 και 4, αντιστοίχως) εξέδωσε αμέσως την απόδειξη υπ΄ αριθμόν 1107 ημερ. 28.11.2011 (τεκμήριο 10) και όταν παρέλαβε την επιταγή υπ΄ αριθμόν 34014983 (τεκμήριο 5), εξέδωσε, επίσης, αμέσως την απόδειξη υπ΄ αριθμόν 1146, ημερ. 03.01.2012 (τεκμήριο 11). Ο Θρασύβουλος Χριστοφή (Μ.Κ.2) εδήλωσε πώς ο επίδικος τραπεζικός λογαριασμός υπ΄ αριθμόν 20290-40-01380-8 ανήκε στους κατηγορουμένους αρ. 1 και ήταν τρεχούμενος. Οι κατηγορούμενοι αρ. 1 εξουσιοδότησαν τον Πέτρο Χατζηγιάννη (πρώην κατηγορούμενο αρ. 2) και τον κατηγορούμενο αρ. 3 να εκδίδουν επιταγές από τον λογαριασμό. Οι κατηγορούμενοι αρ. 1 κατέθεταν στον λογαριασμό διάφορα ποσά έτσι ώστε να είναι δυνατή η εξαργύρωση των επιταγών τις οποίες αυτοί εξέδιδαν. Ο μάρτυρας κατέθεσε κατάσταση του λογαριασμού υπ΄ αριθμόν 20290-40-01380-8 (τεκμήριο 13) παρουσιάζουσα τις κινήσεις του κατά την περίοδο από τις 02.09.2011 έως και 31.12.
3. Ερωτηθείς περί των πιστωτικών υπολοίπων του λογαριασμού κατά τις ημερομηνίες 31.10.2011, 28.11.2011 και 03.01.2012 ο μάρτυρας απήντησε πώς στις 31.10.2011 το πιστωτικό υπόλοιπο του λογαριασμού ανήλθε στο ποσόν των €691,51, στις 28.11.2011 το πιστωτικό υπόλοιπο του λογαριασμού ανήλθε στο ποσόν των €3.086,78 και στις 03.01.2011 το πιστωτικό υπόλοιπο ανήλθε στο ποσόν των €1.
4. Τέλος, ο Θρασύβουλος Χριστοφή (Μ.Κ.2), ανέφερε πώς, δια της επιστολής του ημερ. 17.01.2012 (τεκμήριο 14), υπογεγραμμένης από τον κατηγορούμενο αρ. 3, οι κατηγορούμενοι αρ. 1 ανεκάλεσαν, μεταξύ άλλων, και την επιταγή υπ΄ αριθμόν 33261884 (τεκμήριο 3). Για σκοπούς παρουσίασης πληρέστερης εικόνας των καταγεγραμμένων στην κατάσταση του κρίσιμου λογαριασμού υπ΄ αριθμόν 20290-40-01380-8 (τεκμήριο 13), κατά τις ημερομηνίες 31.10.2011, 28.11.2011 και 03.01.2011 σημειώνονται και τα εξής: Οι ημερομηνίες αυτές χαρακτηρίζονται από σημαντική πιστωτική και χρεωστική κινητικότητα. Κατά τις ημερομηνίες αυτές κατετέθηκαν στον λογαριασμό, σε μετρητά, σημαντικά ποσά υπερκαλύπτονταν τα ποσά των επίδικων επιταγών. Συγκεκριμένα, στις 31.10.2011 κατετέθηκε το ποσόν των €13.500, τοις μετρητοίς, στις 28.11.2011 κατετέθηκε το ποσόν των €26.440, τοις μετρητοίς, και στις 03.01.2013 κατατέθηκε στον λογαριασμό το ποσόν των €12.360 τοις μετρητοίς. Επιπροσθέτως, κατά τις τρεις αυτές ημερομηνίες επαρουσιάσθηκαν στην τράπεζα και επληρώθηκαν αρκετές επιταγές. Ο Άκης Αβραάμ (Μ.Κ.3) δεν εδήλωσε ο,τιδήποτε το ουσιώδες. Ο Ανδρέας Ελευθερίου (Μ.Κ.4) εδήλωσε πώς ο ίδιος παρέδιδε, εκ μέρους των παραπονουμένων, πωληθέντα, στους κατηγορουμένους αρ. 1, προϊόντα. Με την παράδοση των προϊόντων ελάμβανε, από τους κατηγορουμένους αρ. 1, επιταγές προς αποπληρωμή του χρέους. Ελάμβανε επιταγές τις οποίες εξέδιδαν οι κατηγορούμενοι αρ. 1 κατά την ημέρα της εκάστοτε επίσκεψής του. Τις επιταγές τις εσυμπλήρωνε υπάλληλος των κατηγορουμένων αρ. 1 και τις υπέγραφε αυθημερόν ο κατηγορούμενος αρ. 3 στην παρουσία του. Άμα τη λήψη των επιταγών, ο ίδιος εξέδιδε απόδειξη είσπραξης. Οι επιταγές υπ΄ αριθμόν 33261884 (τεκμήριο 3) και 33261885 (τεκμήριο 4) εξεδόθηκαν στις 28.11.2011 και ήσαν μεταχρονολογημένες. Έλαβε τις δύο αυτές επιταγές και αμέσως εξέδωσε την απόδειξη είσπραξης υπ΄ αριθμόν 1107, ημερ. 28.11.2011 (τεκμήριο 10). Παρομοίως, η επιταγή υπ΄ αριθμόν 34014983 (τεκμήριο 5) εξεδόθηκε στις 03.01.
5. Έλαβε την επιταγή αυτή και αμέσως εξέδωσε την απόδειξη υπ΄ αριθμόν 1146 ημερ. 03.01.2012 (τεκμήριο 11). Ο Ευγένιος Τραπεζανίδης (Μ.Κ.5), ευθυγραμμισμένος, σε μεγάλο βαθμό, με τον Ανδρέα Ελευθερίου (Μ.Κ.4), εδήλωσε πώς και ο ίδιος παρέδιδε, εκ μέρους των παραπονουμένων, πωληθέντα, στους κατηγορουμένους αρ. 1, προϊόντα. Με την παράδοση των προϊόντων ελάμβανε, από τους κατηγορουμένους αρ. 1, επιταγές προς εξόφληση. Ελάμβανε επιταγές συμπληρωμένες από υπάλληλο των κατηγορουμένων αρ. 1 και εξέδιδε αμέσως απόδειξη είσπραξης. Έλαβε τις επιταγές υπ΄ αριθμόν 32660442 (τεκμήριο 1) και 32660441 (τεκμήριο 2) στις 31.10.2011 και εξέδωσε αμέσως την απόδειξη είσπραξης υπ΄ αριθμόν 0990, ημερ. 31.10.2011 (τεκμήριο 9). Οι δύο αυτές επιταγές ήσαν μεταχρονολογημένες. Δεν γνωρίζει ποιός τις υπέγραψε. Μελετήθηκαν τα κρίσιμα νομικά ζητήματα και εξετάσθηκε η προσκομισθείσα μαρτυρία. Διαπιστώνονται δε τα ακόλουθα:

(1)Το παραδεκτό γεγονός της αποχώρησης του κατηγορουμένου αρ. 3 από τη θέση διευθυντού / συμβούλου των κατηγορουμένων αρ. 1 την 01.02.2011 σε συνδιασμό με την κεντρική θέση των παραπονουμένων πώς αυτός υπέγραψε τις επίδικες επιταγές, ως αντιπρόσωπος των κατηγορουμένων αρ. 1, στις 31.10.2011, στις 28.11.2011 και στις 03.01.2012 εκθεμελιώνουν το προαπαιτούμενο της κανονικής έκδοσης των επίδικων επιταγών. Στις 31.10.2011, στις 28.11.2011 και στις 03.01.2012 ο ήδη αποχωρήσας από τη θέση του διευθυντή / συμβούλου των κατηγορουμένων αρ. 1 κατηγορούμενος αρ. 3 δεν είχε εξουσία αντιπροσώπευσης των κατηγορουμένων αρ. 1 και ούτε είχε εξουσία υπογραφής των επιταγών που αυτοί εξέδιδαν. Όσα ο κατηγορούμενος αρ. 3 διενήργησε, ως αντιπρόσωπος των κατηγορουμένων αρ. 1, μετά την 01.02.2011 είναι άκυρα. Και δεν τυγχάνουν εφαρμογής τα διαλαμβανόμενα στο άρθρο 174 του περί Εταιρειών Νόμου, (Κεφ. 113, ως αυτό τροποποιήθηκε στη συνέχεια) σύμφωνα με τα οποία «... Οι πράξεις συμβούλου ή διαχειριστή είναι έγκυρες ανεξάρτητα από οποιαδήποτε έλλειψη η οποία δυνατόν να αποκαλυφθεί αργότερα στο διορισμό ή τα προσόντα του» (δείτε, για ανάλογη εφαρμογή Σολωμού ν. Εταιρείας Vineyard View Tourist Enterprises Ltd

(1998)1 A.A.Δ. 300). Κατά συνέπειαν, οι επίδικες επιταγές δεν αποτελούν επιταγές «εκδοθείσες» από τους κατηγορουμένους αρ. 1, ένα νομικό πρόσωπο το οποίο εκδίδει επιταγές δια των διευθυντών του. Εφ΄ όσον κατά τους χρόνους έκδοσης των επίδικων επιταγών ο κατηγορούμενος αρ. 3 δεν είχε δικαίωμα να τις υπογράψει αυτές δεν εξεδόθηκαν κανονικά. Έτσι, εκθεμελιώνεται συστατικό στοιχείο τόσον του αδικήματος που διαγράφεται από το άρθρο 305

(1)του Κεφ. 154 όσον και του αδικήματος που διαγράφεται από το άρθρο 305Α

(2). Και στις δύο περιπτώσεις η στοιχειοθέτηση του αδικήματος προϋποθέτει, μεταξύ άλλων, και την κανονική έκδοση της επιταγής. Η διαπίστωση αυτή οδηγεί στην απόρριψη του κατηγορητηρίου και σε όση έκταση αφορά στους κατηγορουμένους αρ. 1 και 3.

(2)Πρόσθετος λόγος απόρριψης της 11ης έως και την 15η κατηγορίας και της συνακόλουθης αθώωσης και απαλλαγής του κατηγορουμένου αρ. 3, είναι η αντινομία που παρατηρείται μεταξύ καταγεγραμμένων στο κατηγορητήριο ως πρωτογενών γεγονότων, στοιχειοθετούντων την ευθύνη αυτού, και προσκομισθείσας μαρτυρίας. Υπενθυμίζεται πώς, σύμφωνα με τις καταγεγραμμένες, στο κατηγορητήριο, ως λεπτομέρειες των αδικημάτων που αφορούν στον κατηγορούμενο αρ. 3, αυτός, «υπό την ιδιότητα του ως εξουσιοδοτημένος να υπογράφει επιταγές της κατηγορουμένους εταιρείας αρ. 1», υπέγραψε τις επιταγές «κατά ή περί την 05.01.2012» (11η κατηγορία), «κατά ή περί την 08.01.2012» (12η κατηγορία) «κατά ή περί 20.01.202012» (13η κατηγορία), «κατά ή περί την 03.02.2012» (14η κατηγορία) και «κατά ή περί την 26.03.2012» (15η κατηγορία). Όμως, εδηλώθηκε το παραδεκτό γεγονός πώς ο κατηγορούμενος αρ. 3 απεχώρησε από την θέση διευθυντή / συμβούλου της εταιρείας την 01.02.2011, δηλαδή αρκετούς μήνες πριν από τις ημερομηνίες αυτές. Επιπλέον, οι καταγεγραμμένες, στο κατηγορητήριο, ως οι ημερομηνίες εκδήλωσης της αδικοπραγίας εκ μέρους του κατηγορουμένου αρ. 3 δεν συνάδουν με τα όσα οι Γιώργος Γεωργίου (Μ.Κ.1), Ανδρέας Ελευθερίου (Μ.Κ.4) και Ευγένιος Τραπεζανίδης (Μ.Κ.5) εδήλωσαν ως ημερομηνίες έκδοσης των επιταγών. Υπενθυμίζεται πώς οι μάρτυρες αυτοί ισχυρίσθηκαν πώς ο κατηγορούμενος αρ. 3 συνήργησε στο αδίκημα της έκδοσης ακάλυπτων επιταγών στις 31.10.2011, στις 28.11.2011 και στις 03.01.2012.

(3)Ειδικότερα και όσον αφορά στις κατηγορίες επί τη βάσει του άρθρου 305Α

(1)σημειώνονται τα εξής: (α) Ο Ευγένιος Τραπεζανίδης (Μ.Κ.5) επροσδιόρισε, ως ημερομηνία έκδοσης των επιταγών υπ΄ αριθμόν 32660442 (τεκμήριο 1) και 32660441 (τεκμήριο 2), οι οποίες συμποσούνται στις €4.990,48, την 31.10.2011 (τεκμήριο 9). Όμως, το τεκμήριο 13 δηλώνει πώς κατά την ημέρα εκείνη οι κατηγορούμενοι αρ. 1 κατέθεσαν στον επίδικο τραπεζικό λογαριασμό τους το ποσόν των €13.500, τοις μετρητοίς, και πώς επαρουσιάσθηκαν στην τράπεζα και επληρώθηκαν από τον λογαριασμό αυτό επιταγές τα ποσά των οποίων αθροίζονται σε ποσόν μεγαλύτερο του ποσού των €4.990,

1. (β) Ο Ανδρέας Ελευθερίου (Μ.Κ.4) επροσδιόρισε, ως ημερομηνία έκδοσης των επιταγών υπ΄ αριθμόν 33261884 (τεκμήριο 3) και 33261885 (τεκμήριο 4), οι οποίες συμποσούνται στις €3.825,5 την 28.11.2011 (τεκμήριο 10). Όμως, το τεκμήριο 13 δηλώνει πώς κατά την ημέρα εκείνη οι κατηγορούμενοι αρ. 1 κατέθεσαν στον επίδικο τραπεζικό λογαριασμό τους το ποσόν των €26.440, τοις μετρητοίς, και πώς επαρουσιάσθηκαν στην τράπεζα και επληρώθηκαν, από τον λογαριασμό αυτό, επιταγές τα ποσά των οποίων αθροίζονται σε ποσόν μεγαλύτερο του ποσού των €3.825,
2. (γ) Ο Ανδρέας Ελευθερίου (Μ.Κ.4) επροσδιόρισε, ως ημερομηνία έκδοσης της επιταγής υπ΄ αριθμόν 34014983 (τεκμήριο 5), η οποία αφορά στο ποσόν των €2.681,14, την 03.01.2012 (τεκμήριο 11). Όμως, το τεκμήριο 13 δηλώνει πώς, κατά την ημέρα εκείνη οι κατηγορούμενοι αρ. 1 κατέθεσαν στον επίδικο τραπεζικό λογαριασμό το ποσόν των €12.360, τοις μετρητοίς, και πώς επαρουσιάσθηκαν στην τράπεζα και επληρώθηκαν, από τον λογαριασμό αυτό, επιταγές τα ποσά των οποίων αθροίζονται σε ποσόν μεγαλύτερο του ποσού των €2.681,
3. Συνεπώς, και κατ΄ εφαρμογήν των αποφασισθέντων στην Παυλόπουλος v. Skopy Show Factory Ltd (ανωτέρω) και Militos Traiding Limited v. Αθηνά Μαλέκκου (ανωτέρω), εν σχέσει με το αδίκημα το οποίο διαγράφεται από το άρθρο 305Α

(1)του Κεφ. 154 και στο οποίο αφορούν η 1η, η 2η, η 4η, η 5η, η 11η, η 12η, η 14η και η 15η κατηγορία δεν στοιχειοθετείται ένοχη διάνοια. Για τους πιο πάνω λόγους διαπιστώνεται πώς δεν στοιχειοθετήθηκε εκ πρώτης όψεως υπόθεση εναντίον των κατηγορουμένων αρ. 1 και 3. Οι κατηγορούμενοι αρ. 1 και 3 αθωώνονται και απαλλάσσονται από όλες τις κατηγορίες που αντιμετωπίζουν. (Υπ.) .............................................. Α. Κ. Λυκούργου, Ε.Δ. Πιστό Αντίγραφο Πρωτοκολλητής cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο