A.P.S. ANDREOU PROPERTY STRATEGY LIMITED ν. Χάρη Παπαλουκά, Υπόθεση αρ.: 4866/2012, 3/6/2014

(2)του Ποινικού Κώδικα (Κεφ. 154, ως αυτό ετροποποιήθηκε στη συνέχεια). Επίδικη είναι η επιταγή υπ΄ αριθμόν 25598481, η οποία εξεδόθηκε από τον κατηγορούμενο επί του οργανισμού «Συνεργατική Πιστωτική Εταιρεία Μακράσυκας» για το ποσόν των €

1. Η επιταγή παρουσιάζει, ως δικαιούχους, τους παραπονουμένους και ήταν πληρωτέα στις 31.12.
2. Ο κατηγορούμενος αρνείται ενοχή και η υπόθεση οδηγήθηκε σε ακρόαση. Σημειώνονται τα κάτωθι εν σχέσει με το κρίσιμο νομικό πλαίσιο: Συστατικά στοιχεία του αδικήματος που διαγράφεται από το άρθρο 305Α

(2)του Κεφ. 154 είναι: (α) η έκδοση επιταγής και (β) η καθ΄ οιονδήποτε τρόπο ανάκληση, από τον εκδότη της, της εξόφλησής της πριν ή κατά την ημερομηνία που αυτή κατέστη πληρωτέα (Eurofreight Logistics Ltd v. Γεωργίου

(2006)2 Α.Α.Δ. 29 και Philippa Estates Ltd v. Ρούσου

(2006)2 Α.Α.Δ. 142). Το άρθρο 305Α

(2)του Κεφ. 154 καθιερώνει την αρχή του ανακλητού της επιταγής για εύλογη αιτία. Η ποινική ευθύνη του εκδότη επιταγής για την ανάκληση της εξόφλησής της αίρεται εφ΄ όσον αυτός επικαλεστεί και αποδείξει την ύπαρξη εύλογης αιτίας για τις ενέργειές του. Ο εκδότης της επιταγής θα πρέπει να αποδείξει ότι ο ίδιος ειλικρινά επίστευε ότι εδικαιούτο να ανακαλέσει την εξόφληση της επιταγής και ότι η πεποίθηση του αυτή υπήρξε εύλογη υπό τις περιστάσεις (N.C. Diamonds Co Ltd v. Γεωργίου

(2001)2 Α.Α.Δ. 763). Η επίκληση της υπεράσπισης της ανάκλησης της επιταγής για εύλογη αιτία προϋποθέτει πώς ο εκδότης, πριν ή κατά την ημερομηνία που η επιταγή παρουσιάζεται για να πληρωθεί, παρέθεσε γραπτώς, στο πιστωτικό ίδρυμα επί του οποίου αυτή εξεδόθηκε, το λόγο της ανάκλησης. Το εδ.

(3)του άρθρου 305Α του Κεφ. 154 διευκολύνει την απόδειξη του ισχυρισμού ότι συγκεκριμένη επιταγή δεν ετιμήθηκε καθώς και της αιτίας για το γεγονός αυτό (έλλειψη διαθεσίμων κεφαλαίων ή κλείσιμο του λογαριασμού ή ανάκληση της επιταγής) καθιερώνοντας μαχητό τεκμήριο για την αλήθεια του περιεχομένου της σχετικής σφραγίδας που τίθεται επί της επιταγής όταν αυτή παρουσιάζεται για εξόφληση. Το γεγονός ότι ορισμένη επιταγή δεν ετιμήθηκε καθώς και ο λόγος για κάτι τέτοιο μπορούν πάντοτε να αποδειχθούν με οιανδήποτε αποδεκτή μαρτυρία (Ιωάννου ν. Ναναίμο Λτδ κ.ά

(2005)2 Α.Α.Δ. 555, 560-1). Όπως προκύπτει από τον νομοθετικό ορισμό του, το αδίκημα της έκδοσης ακάλυπτης επιταγής (λόγω έλλειψης διαθέσιμων κεφαλαίων ή λόγω κλεισίματος του λογαριασμού ή λόγω ανάκλησης της επιταγής) είναι αδίκημα βασικής πρόθεσης. Δεν περιλαμβάνεται στον ορισμό του ρητή αναφορά σε ειδική πρόθεση. Απλώς υποδηλώνεται ότι η πρόθεση (mens rea) πρέπει, κατ΄ αρχήν, να συνοδεύει κάθε πτυχή της αξιόποινης συμπεριφοράς (actus reus) (Halsbury's, Law of England, fourth edition, reissue, vol. 11

(1), σελ. 18 επ., Ακκελίδου ν. Αστυνομίας

(2005)2 Α.Α.Δ. 249, 270 επ. και Αθανασίου ν. Αστυνομίας

(2006)2 Α.Α.Δ. 367, 371-2). Για να αποδειχθεί η υπόθεση κατέθεσαν ενόρκως ο Αλέξανδρος Κουκούνης (Μ.Κ.1), δικηγόρος, ο Παύλος Παπακώστας (Μ.Κ.3), τραπεζικός υπάλληλος και ο Ανδρέας Ανδρέου (Μ.Κ.3), εκτελεστικός διευθυντής των παραπονουμένων. Για να προωθηθεί η υπεράσπιση κατέθεσαν ενόρκως ο κατηγορούμενος, ο Παναγιώτης Χατζηπαναγιώτου (Μ.Υ.1), δικηγόρος, και η Ελένη Παπαλουκά Αθανασίου (Μ.Υ.2), πρώην σύζυγος του κατηγορουμένου. Επιπλέον της προφορικής μαρτυρίας τους τα πρόσωπα αυτά κατέθεσαν και έγγραφη μαρτυρία. Η προφορική μαρτυρία είναι καταγεγραμμένη στα πρακτικά της διαδικασίας, η δε έγγραφη είναι καταχωρισμένη ως τεκμήρια. Παρέλκει η πλήρης απόδοση της μαρτυρίας. Ακολουθεί η καταγραφή των διαπιστώσεων και των ευρημάτων επί τη βάσει αυτής: Κατ΄ αρχήν διαπιστώνεται πώς ο κατηγορούμενος δεν αρνείται την έκδοση της επιταγής (τεκμήριο 3) ούτε αρνείται το γεγονός ότι αυτή δεν ετιμήθηκε. Η υπεράσπιση του κατηγορουμένου περιορίζεται στον ισχυρισμό πώς ανεκάλεσε την επιταγή για εύλογη αιτία. Η εύλογη αιτία συνιστάται στον ισχυρισμό ότι υπήρξε παράβαση συμφωνίας. Ο ισχυρισμός αυτός καταγράφεται στο σχετικό έντυπο «Οδηγίες για μη πληρωμή επιταγής», ημερ. 29.12.2011, το οποίο απευθύνεται στην «Συνεργατική Πιστωτική Εταιρεία Μακράσυκας» και το οποίο υπογράφει ο κατηγορούμενος (τεκμήριο 6). Αποτελεί κοινό έδαφος το γεγονός πώς το ποσόν των €575, για το οποίον εξεδόθηκε η επίδικη επιταγή (τεκμήριο 3), αποτελεί το ήμισυ της αμοιβής των παραπονουμένων για έκθεση εκτίμησης (τεκμήριο 1) την οποίαν αυτοί εξεπόνησαν και αφορά στην αξία ακινήτων που ανήκαν στον κατηγορούμενο και την πρώην σύζυγό του Ελένη Παπαλουκά Αθανασίου (Μ.Υ.2). Αποτελεί, επίσης, κοινό έδαφος το γεγονός πώς ο κατηγορούμενος ανέλαβε να πληρώσει τη συνολική αμοιβή των παραπονουμένων ύψους €1.000, επιπλέον Φ.Π.Α., στις 07.11.2011, όταν ο ίδιος, συνοδευόμενος από τον δικηγόρο του Παναγιώτη Χατζηπαναγιώτου (Μ.Υ.1) συνήντησε, στο χώρο όπου συνεδριάζει το Οικογενειακό Δικαστήριο Λάρνακος, την πρώην σύζυγό του Ελένη Παπαλουκά Αθανασίου (Μ.Υ.2), συνοδευομένη από τον δικηγόρο της Αλέξανδρο Κουκούνη (Μ.Κ.1). Η συνάντηση των τεσσάρων προσώπων έγινε εν όψει της εκκρεμότητας διαδικασίας επίλυσης των περιουσιακών διαφορών μεταξύ των πρώην συζύγων. Πράγματι, κατά την δικάσιμο ημερ. 07.11.2011 οι περιουσιακές διαφορές μεταξύ του κατηγορουμένου και της πρώην συζύγου του Ελένης Παπαλουκά Αθανασίου (Μ.Υ.2) επελύθηκαν δια της έκδοσης εκ συμφώνου απόφασης (τεκμήριο 2). Ως προς τα κρίσιμα γεγονότα η διαφορά των δύο πλευρών συνοψίζεται ως εξής: Οι παραπονούμενοι ισχυρίζονται πώς ο κατηγορούμενος ανέλαβε να πληρώσει την αμοιβή τους για την εκτίμηση (τεκμήριο 1) άνευ οιουδήποτε όρου. Απλώς εζήτησε να το πράξει δια της έκδοσης δύο ισόποσων μεταχρονολογημένων επιταγών, πληρωτέων στις 30.11.2011 και στις 31.12.2011 (τεκμήρια 4 και 3, αντιστοίχως). Ο κατηγορούμενος ουδέποτε εζήτησε από τον δικηγόρο των παραπονουμένων (και τότε δικηγόρο της πρώην συζύγου του) Αλέξανδρο Κουκούνη (Μ.Κ.1) αντίγραφο της εκτίμησης (τεκμήριο 1). Και ούτε υπήρχε λόγος για κάτι τέτοιο αφού η εκτίμηση (τεκμήριο 1) ήταν ήδη γνωστή σε αυτόν. Εν πάση περιπτώσει, αντίγραφο της εκτίμησης (τεκμήριο 1) είχαν η πρώην σύζυγός του Ελένη Παπαλουκά Αθανασίου (Μ.Κ.2). Όταν στις 07.11.2011 ο κατηγορούμενος και η πρώην σύζυγός του κατηγορουμένου Ελένη Παπαλουκά Αθανασίου (Μ.Υ.2), συνοδευόμενοι από τους δικηγόρους τους Παναγιώτη Χατζηπαναγιώτου (Μ.Υ.1) και Αλέξανδρο Κουκούνη (Μ.Κ.1), αντιστοίχως, συναντήθηκαν στο χώρο όπου συνεδριάζει το Οικογενειακό Δικαστήριο Λάρνακας, εν όψει ορισθείσας δικασίμου, συνεζήτησαν τον τρόπο επίλυσης των περιουσιακών τους διαφορών επί τη βάσει των αξιών των ακινήτων που τους ανήκαν, ως αυτές καταγράφονται στην εκτίμηση (τεκμήριο 1). Αυτήν την εκδοχή ανέλαβε να αποδείξει ο Αλέξανδρος Κουκούνης (Μ.Κ.1), ο μόνος από την πλευρά των παραπονουμένων ο οποίος υπήρξε αυτόπτης και αυτήκοος μάρτυρας των όσων κρίσιμων εξελίχθηκαν και διεμείφθηκαν μεταξύ του ιδίου αφ΄ ενός και του κατηγορουμένου και των δύο μαρτύρων κατηγορίας αφ΄ ετέρου. Αντιθέτως, η πλευρά του κατηγορουμένου ισχυρίζεται τα εξής: Ο κατηγορούμενος ανέλαβε να καταβάλει την αμοιβή των παραπονουμένων για την εκπόνηση της εκτίμησης (τεκμήριο 1) υπό τον όρο ότι θα παρεδίδετο στον ίδιο ή τον δικηγόρο του Παναγιώτη Χατζηπαναγιώτου (Μ.Υ.1) αντίγραφο αυτής. Ο κατηγορούμενος επιθυμούσε να έχει αντίγραφο της εκτίμησης (τεκμήριο 1) για να το συμβουλευθεί στην περίπτωση μελλοντικής πώλησης κάποιου από τα ακίνητά του. Στις 07.11.2011, όταν εξεδόθηκε η εκ συμφώνου απόφαση για την επίλυση των περιουσιακών διαφορών μεταξύ των πρώην συζύγων, ούτε ο κατηγορούμενος, ούτε η πρώην σύζυγός του Ελένη Παπαλουκά Αθανασίου (Μ.Υ.2) ούτε ο δικηγόρος του Παναγιώτης Χατζηπαναγιώτου (Μ.Υ.1) είχαν αντίγραφο της εκτίμησης (τεκμήριο 1). Στις 07.11.2011 λαμβάνοντας, από τον κατηγορούμενο, τις δύο επιταγές (τεκμήρια 3 και 4) προς τον σκοπό εξόφλησης της αμοιβής για την εκπόνηση της εκτίμησης (τεκμήριο 1), ο δικηγόρος Αλέξανδρος Κουκούνης (Μ.Κ.1) ανέλαβε να παραδώσει, εντός των επόμενων ολίγων ημερών, αντίγραφο αυτής. Δεν το έπραξε, εξ ου και ο κατηγορούμενος ανεκάλεσε την επίδικη επιταγή (τεκμήρια 3 και 6) αφού, όμως, είχε τιμηθεί η πρώτη (τεκμήριο 4). Αυτήν την εκδοχή γεγονότων ανέλαβαν να αποδείξουν ο κατηγορούμενος, ο Παναγιώτης Χατζηπαναγιώτου (Μ.Υ.1) και η Ελένη Παπαλουκά Αθανασίου (Μ.Υ.2), οι οποίοι παρουσιάζονται ως αυτόπτες και αυτήκοοι μάρτυρες των κρίσιμων γεγονότων. Τα όσα ο κατηγορούμενος και οι δύο μάρτυρες υπεράσπισης εδήλωσαν ενώπιον του Δικαστηρίου υπήρξαν σαφή, συνεκτικά και ευθυγραμμισμένα. Κρίνονται δε ως αξιόπιστα: Ο κατηγορούμενος, άνδρας της τρίτης ηλικίας, απευθύνθηκε στο Δικαστήριο με λόγο απλό και άμεσο. Επαρουσιάσθηκε δε ειλικρινά ενοχλημένος και θιγμένος όταν του υπεβλήθηκε πώς τα γεγονότα δεν εξελίχθηκαν ως ο ίδιος τα μετέφερε ενώπιον του Δικαστηρίου. Παρομοίως, η πρώην σύζυγός του Ελένη Παπαλουκά Αθανασίου (Μ.Υ.2), γυναίκα της τρίτης ηλικίας, παρέμεινε σταθερή κατά την αντεξέτασή της και έδωσε σύντομες και αφοπλιστικές απαντήσεις. Τέλος, ο Παναγιώτης Χατζηπαναγιώτου (Μ.Υ.1), ο οποίος, κατά την έναρξη της ακροαματικής διαδικασίας εκπροσωπούσε τον κατηγορούμενο, έπεισε για το γεγονός πώς επέλεξε να αποσυρθεί από τη θέση του συνηγόρου υπεράσπισης, να παρουσιασθεί ως μάρτυρας, να υποβληθεί σε αντεξέταση και να θέσει την αξιοπιστία του υπό κρίσιν επειδή ακριβώς ειλικρινά επίστευε πώς όφειλε να μεταφέρει ενώπιον του Δικαστηρίου τα ουσιώδη γεγονότα ως αυτά είχαν πράγματι εξελιχθεί. Η αξιοπιστία του κατηγορουμένου και των μαρτύρων υπεράσπισης καθιστούν αποδεδειγμένη την υπεράσπιση, ως αυτή συνοψίζεται πιο πάνω. Κρίνεται πώς ο κατηγορούμενος επέτυχε να αποδείξει, επί τη βάσει του ισοζυγίου των πιθανοτήτων, πώς κατά τον ουσιώδη χρόνο ο ίδιος ειλικρινά επίστευε πώς εδικαιούτο να ανακαλέσει την επιταγή. Η δε πεποίθηση του αυτή κρίνεται ως εύλογη, υπό τις περιστάσεις. Κατά συνέπειαν η υπόθεση αποτυγχάνει και απορρίπτεται. Ο κατηγορούμενος αθωώνεται και απαλλάσσεται από την κατηγορία την οποίαν αντιμετωπίζει. (Υπ.) .............................................. Α. Κ. Λυκούργου, Ε.Δ. Πιστό Αντίγραφο Πρωτοκολλητής cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο