Βλαστέλλη Χρυσούλλα ν. Νικολάου Αθηνούλλας, Υπόθεση αρ.: 20765/2011, 27/6/2014

(1)του περί Ποινικής Δικονομίας Νόμου, Κεφ. 155) Η κατηγορουμένη διώκεται για το αδίκημα της έκδοσης ακάλυπτης επιταγής, ως αυτό διαγράφεται από το άρθρο 305Α

(1)του Ποινικού Κώδικα (Κεφ. 154, ως αυτό ετροποποιήθηκε στη συνέχεια). Στο κατηγορητήριο καταγράφονται οι ακόλουθες λεπτομέρειες: Στις 07.07.2009 και/ή προγενέστερα, η κατηγορουμένη εξέδωσε την επιταγή υπ΄ αριθμόν 82619421 για το ποσόν των €1.500 (1η κατηγορία), στις 10.06.2009 και/ή προγενέστερα αυτή εξέδωσε την επιταγή 81094867 για το ποσόν των €2.000 (2η κατηγορία) και στις 22.06.2009 και/ή προγενέστερα αυτή εξέδωσε την επιταγή υπ΄ αριθμόν 81094869 για το ποσόν των €2.000 (3η κατηγορία). Πρόκειται για επιταγές οι οποίες εξεδόθηκαν επί του οργανισμού «Τράπεζα Κύπρου» επ΄ ονόματι της παραπονουμένης. Παρουσιασθείσες στην τράπεζα για να εξαργυρωθούν, και οι τρεις επιταγές επεστράφηκαν με την ένδειξη «Ο ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟΣ ΕΚΛΕΙΣΕ». Οι επιταγές παραμένουν χωρίς να εξοφληθούν παρά την πάροδο 15 ημερών από την παρουσίασή τους για εξαργύρωση. Η κατηγορουμένη αρνείται ενοχή και η υπόθεση οδηγήθηκε σε ακρόαση. Όσον αφορά στο νομικό πλαίσιο το οποίο εδώ ενδιαφέρει σημειώνεται πώς διαπράττει το διαγραφόμενο από το άρθρο 305 Α

(1)του Κεφ. 154 αδίκημα όποιος (α) εκδίδει επιταγή, (β) η οποία, κατά την ημερομηνία που καθίσταται πληρωτέα ή αργότερα, παρουσιάζεται στην τράπεζα επί της οποίας εξεδόθηκε, (γ) δεν εξοφλείται λόγω έλλειψης διαθεσίμων κεφαλαίων του εκδότη της ή λόγω του ότι ο τραπεζικός λογαριασμός του εκδότη της είναι κλειστός κατά το χρόνο παρουσίασής της και (δ) παραμένει απλήρωτη για περίοδο δεκαπέντε ημερών από την παρουσίασή της (Ιωάννου ν. Σαμουρίδης

(2000)2 Α.Α.Δ. 299). Το εδ.

(3)του άρθρου 305Α του Κεφ. 154 διευκολύνει την απόδειξη του ισχυρισμού ότι συγκεκριμένη επιταγή δεν ετιμήθηκε καθώς και της αιτίας για το γεγονός αυτό (έλλειψη διαθεσίμων κεφαλαίων ή κλείσιμο του λογαριασμού ή ανάκληση της επιταγής) καθιερώνοντας μαχητό τεκμήριο για την αλήθεια του περιεχομένου της σχετικής σφραγίδας που τίθεται επί της επιταγής όταν αυτή παρουσιάζεται για εξόφληση. Το γεγονός ότι ορισμένη επιταγή δεν ετιμήθηκε καθώς και ο λόγος για κάτι τέτοιο μπορούν πάντοτε να αποδειχθούν με οιανδήποτε αποδεκτή μαρτυρία (Ιωάννου ν. Ναναίμο Λτδ κ.ά

(2005)2 Α.Α.Δ. 555, 560-1). Η ευθύνη επί τη βάσει του άρθρου 305Α

(1)του Κεφ. 154 βαραίνει τον εκδότη. Για να αποδειχθεί η υπόθεση κλήθηκαν και κατέθεσαν ο Ανδρέας Οδυσσέως (Μ.Κ.1), υπάλληλος του τραπεζικού οργανισμού «Τράπεζα Κύπρου» καθώς και η ιδία η παραπονουμένη Χρυσούλα Βλαστέλλη (Μ.Κ.2). Επιπλέον της ένορκης προφορικής μαρτυρίας τους, τα πρόσωπα αυτά κατέθεσαν και έγγραφη μαρτυρία. Κατετέθηκαν τραπεζικά έγγραφα σχετικά με το άνοιγμα και το κλείσιμο του τραπεζικού λογαριασμού υπ΄ αριθμόν 0149-01-013609 (τεκμήρια 1 έως και 3). Οι τρεις πρωτότυπες επίδικες επιταγές κατετέθηκαν ως τεκμήρια προς αναγνώριση (τεκμήρια α, β και γ). Μετά το πέρας προσαγωγής μαρτυρίας εκ μέρους της παραπονουμένης, ο ευπαίδευτος συνήγορος της κατηγορούμενης εισηγήθηκε πως δεν στοιχειοθετήθηκε εκ πρώτης όψεως υπόθεση εναντίον της πελάτιδάς του. Μεταξύ άλλων, ο κ. Θωμά υπέδειξε πώς δεν έχουν κατατεθεί, ως κανονικά τεκμήρια, οι επίδικες επιταγές. Ας σημειωθεί πώς «Στο στάδιο της εκ πρώτης όψεως υπόθεσης, παρέχεται πάντα η δυνατότητα στο Δικαστήριο να εξετάσει κατά πόσο η προσαχθείσα μαρτυρία, εξ όψεως κρινόμενη (on the face of it), στοιχειοθετεί τα συστατικά στοιχεία του εγκλήματος. Το θέμα διακρίνεται από την αξιοπιστία των μαρτύρων και τη βαρύτητα που μπορεί να αποδοθεί στη μαρτυρία τους.» (Γιάγκου (Λεμόνα) ν. Αστυνομίας

(1997)2 Α.Α.Δ. 382, 385). «...ένας κατηγορούμενος δεν καλείται σε απολογία όταν, (Ι). Δεν στοιχειοθετείται εξ αντικειμένου η υπόθεση της κατηγορίας λόγω της απουσίας ενός ή περισσότερων συστατικών στοιχείων του αδικήματος, ή (ΙΙ). Η μαρτυρία είναι τόσο αντινομική ή στερείται πειστικότητας, σε βαθμό που κανένα λογικό Δικαστήριο δεν θα μπορούσε να βασίσει πάνω σε αυτή την καταδίκη του κατηγορουμένου» (Technotent K. Γ. Γιώργατσος Λτδ ν. Ορφανίδου

(2004)2 Α.Α.Δ. 388, 392). Το βάρος απόδειξης που φέρει η κατηγορούσα αρχή στο στάδιο που περατώνει την υπόθεσή της διαφέρει από αυτό που επιφορτίζεται στο τέλος της δίκης. Στην πρώτη περίπτωση είναι αρκετό για την κατηγορούσα αρχή να παρουσιάσει αξιόπιστη μαρτυρία (credible evidence) τέτοιας φύσης η οποία να δημιουργεί υπόθεση ενοχής εκ πρώτης όψεως. Εάν η μαρτυρία που παρουσιάζει η κατηγορούσα αρχή είναι τέτοιας ποιότητας ώστε θα ήταν επισφαλές να εκδοθεί καταδικαστική απόφαση επί τη βάσει αυτής και μόνον, τότε η υπόθεση απορρίπτεται και ο κατηγορούμενος δεν καλείται σε απολογία. Για το θεμιτό της συζήτησης, κατά το στάδιο του εκ πρώτης όψεως, θεμελιακών ζητημάτων που αφορούν στην ευθύνη του κατηγορουμένου, εφ΄όσον οι συνθήκες το επιτρέπουν, παρατίθεται το ακόλουθο απόσπασμα από την απόφαση του Εντίμου Δικαστού κ. Ναθαναήλ στις Ποινικές Εφέσεις αρ. 5/2012 κ.α. Γενικός Εισαγγελέας ν. Ανδρέα Δράκου κ.α., ημερ. 11.12.2012: «.......... το εκ πρώτης όψεως στάδιο αποτελεί θεμελιώδες στάδιο της ποινικής δίκης προστατεύοντας τον κατηγορούμενο από τη συνέχιση της δίκης ασκόπως ή για λόγους που δεν άπτονται ή δεν αφορούν την καθαυτή και καλώς νοούμενη απονομή της δικαιοσύνης. Στο εκ πρώτης όψεως στάδιο, η κατηγορούσα αρχή έχει ήδη ολοκληρώσει την υπόθεσή της. Έχει παραθέσει όλη τη μαρτυρία που έχει στη διάθεση της εναντίον του κατηγορουμένου, (Charalambos Savva "Pambos" v. Police

(1986)2 C.L.R. 30). Αν η μαρτυρία αυτή εκτιμώμενη στο απόγειο της δεν στοιχειοθετεί ή θεμελιώνει ένα ή περισσότερα από τα συστατικά στοιχεία του αδικήματος ή είναι αντινομική και εγγενώς συγκρουόμενη μεταξύ της, σε βαθμό που κανένα λογικό Δικαστήριο δεν θα άφηνε την υπόθεση να προχωρήσει, τότε ο κατηγορούμενος δικαιούται απαλλαγής από το στάδιο αυτό. Όπως το θέτει ο Murphy on Evidence, 8η έκδ., σελ. 77: «The case is fatally defective in law. The defendant could safely refuse to call any evidence, and if the judge found for the claimant, the judgment would be set aside on appeal.» ........... Τόσο θεμελιώδες είναι το εκ πρώτης όψεως στάδιο που το ίδιο το Δικαστήριο, ακόμη και αν δεν θέσει ζήτημα ο κατηγορούμενος, είναι υποχρεωμένο να σταματήσει την υπόθεση εάν συντρέχουν τα προαναφερθέντα. Αυτό, διότι η κατηγορούσα αρχή δεν μπορεί να είναι βεβαίως σε καλύτερη μοίρα από απόψεως στοιχειοθέτησης της υπόθεσης ή αποτίμησης της μαρτυρίας, εάν ο κατηγορούμενος καταθέσει προς υπεράσπιση του και παρουσιάσει μαρτυρία. Άλλωστε, το εκ πρώτης όψεως βάρος που έχει να υπερπηδήσει η κατηγορούσα αρχή, μετατρέπεται στο αποδεικτικό βάρος απόδειξης της υπόθεσης της πέραν πάσης λογικής αμφιβολίας. Και συμβαίνει, ενίοτε, κληθείς ο κατηγορούμενος να υπερασπιστεί τον εαυτό του, να αθωωθεί και να απαλλαγεί χωρίς καν να προσφέρει οποιαδήποτε μαρτυρία, με μόνη την εναπόθεση αυτού του μεγαλύτερου βάρους απόδειξης στην κατηγορούσα αρχή με την ολοκλήρωση της υπόθεσης. Δεν υπάρχει λοιπόν εγγενώς οποιοδήποτε νομικό πρόβλημα ή εμπόδιο για ένα Δικαστήριο να απαλλάξει τον κατηγορούμενο από το εκ πρώτης όψεως στάδιο, εφόσον καθοδηγείται ορθά από τις νομολογιακές παραμέτρους. Αντίθετα επιβάλλεται, όταν οι συνθήκες της υπόθεσης το απαιτούν.» Μελετήθηκαν τα επίδικα νομικά ζητήματα και εξετάσθηκε η μαρτυρία: Διαπιστώνεται πώς η παράλειψη της πλευράς της παραπονουμένης να προωθήσει την κατάθεση των επίδικων επιταγών (τεκμήρια 1, β και γ) ως κανονικών τεκμηρίων είναι μοιραία για την υπόθεσή της. Εφ΄ όσον οι επίδικες επιταγές (τεκμήρια α, β και γ) παρέμειναν ως τεκμήρια προς αναγνώριση, τα όσα αυτές επιμαρτυρούν καθώς και τα όσα ο Ανδρέας Οδυσσέως (Μ.Κ.1) κατέθεσε εν σχέσει με το περιεχόμενό τους παραμένουν ανενεργή και ουδεμία αποδεικτική δύναμη έχουν (Μελάς ν. Κυριάκου

(2003)1 (Β) Α.Α.Δ. 826, 833). Άνευ οιασδήποτε αποδεικτικής δύναμης παραμένουν και τα όσα η παραπονουμένη Χρυσούλα Βλαστέλλη (Μ.Κ.2) κατέθεσε εν σχέσει με το περιεχόμενο των επίδικων επιταγών εφ΄ όσον αυτά αποτελούν δευτερογενή μαρτυρία (secondary evidence), της οποίας η προσαγωγή παραβιάζει τον αποδεικτικό κανόνα της καλύτερης δυνατής μαρτυρίας (the best evidence rule). Συναφώς αναφέρεται πώς στις περιπτώσεις, ως η προκειμένη, όπου η παραπονουμένη βασίζει την υπόθεσή της σε τρία έγγραφα (τις τρεις επίδικες επιταγές), αυτή όφειλε να παρουσιάσει αποδεκτή μαρτυρία όσον αφορά στο περιεχόμενό τους. Ο αποδεικτικός κανών της καλύτερης δυνατής μαρτυρίας (the best evidence rule) απαιτεί, κατ΄ αρχήν, την προσαγωγή των εγγράφων αυτών και την κατάθεση τους ως τεκμηρίων (primary evidence). Το ενδεχόμενο η προσαγωγή των ιδίων των εγγράφων να είναι αδύνατη δεν είναι αφ΄ εαυτού μοιραίο. Το δίκαιο της απόδειξης αναγνωρίζει, υπό ορισμένες συνθήκες, τη δυνατότητα προσαγωγής δευτερογενούς μαρτυρίας (secondary evidence) προς το σκοπό απόδειξης του περιεχομένου των εγγράφων. Τέτοια δευτερογενής μαρτυρία είναι και η προφορική (oral evidence) (Blackstone, Criminal Practice, 2004, Oxford, σελ. 2125). Όμως, ό,τι εδώ συνέβηκε είναι η παράλειψη της πλευράς της παραπονουμένης να παρουσιάσει υπάρχουσα πρωτογενή μαρτυρία, δηλ. τις υπάρχουσες επίδικες επιταγές (τεκμήρια α, β και γ). Συνεπώς, το κενό δεν μπορεί να καλυφθεί με την προσαγωγή δευτερογενούς σχετικής μαρτυρίας. Εφ΄ όσον, για τους λόγους που εξηγούνται πιο πάνω, δεν δύνανται να ληφθούν υπ΄ όψιν τα όσα ο Ανδρέας Οδυσσέως (Μ.Κ.1) και η παραπονουμένη Χρυσούλλα Βλαστέλλη (Μ.Κ.2) εδήλωσαν ενώπιον του Δικαστηρίου, διαπιστώνεται πως δεν στοιχειοθετήθηκε εκ πρώτης όψεως υπόθεση εναντίον της κατηγορουμένης. Η υπόθεση απορρίπτεται. Η κατηγορουμένη αθωώνεται και απαλλάσσεται από όλες τις κατηγορίες τις οποίες αντιμετωπίζει. (Υπ.) ............................................. Α. Κ. Λυκούργου, Ε.Δ. Πιστό Αντίγραφο Πρωτοκολλητής cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο