CAT CATERTEC SERVICES LTD ν. Αντώνη Γιάννακα, Υπόθεση αρ.: 19090/2012, 28/7/2014

(2)του Ποινικού Κώδικα (Κεφ. 154, ως αυτό ετροποποιήθηκε στη συνέχεια). Επίδικη είναι η επιταγή υπ΄ αριθμόν 37905202, η οποία εξεδόθηκε από τον κατηγορούμενο επί του οργανισμού «Συνεργατική Πιστωτική Εταιρεία Μακράσυκας» για το ποσόν των €1,

1. Η επιταγή παρουσιάζει, ως δικαιούχους, τους παραπονουμένους και ήταν πληρωτέα στις 30.8.
2. Ο κατηγορούμενος αρνείται ενοχή και η υπόθεση οδηγήθηκε σε ακρόαση. Σημειώνονται τα κάτωθι εν σχέσει με το κρίσιμο νομικό πλαίσιο: Συστατικά στοιχεία του αδικήματος που διαγράφεται από το άρθρο 305Α

(2)του Κεφ. 154 είναι: (α) η έκδοση επιταγής και (β) η καθ΄ οιονδήποτε τρόπο ανάκληση, από τον εκδότη της, της εξόφλησής της πριν ή κατά την ημερομηνία που αυτή κατέστη πληρωτέα (Eurofreight Logistics Ltd v. Γεωργίου

(2006)2 Α.Α.Δ. 29 και Philippa Estates Ltd v. Ρούσου

(2006)2 Α.Α.Δ. 142). Το άρθρο 305Α

(2)του Κεφ. 154 καθιερώνει την αρχή του ανακλητού της επιταγής για εύλογη αιτία. Η ποινική ευθύνη του εκδότη επιταγής για την ανάκληση της εξόφλησής της αίρεται εφ΄ όσον αυτός επικαλεστεί και αποδείξει την ύπαρξη εύλογης αιτίας για τις ενέργειές του. Ο εκδότης της επιταγής θα πρέπει να αποδείξει ότι ο ίδιος ειλικρινά επίστευε ότι εδικαιούτο να ανακαλέσει την εξόφληση της επιταγής και ότι η πεποίθησή του αυτή υπήρξε εύλογη υπό τις περιστάσεις (N.C. Diamonds Co Ltd v. Γεωργίου

(2001)2 Α.Α.Δ. 763). Η επίκληση της υπεράσπισης της ανάκλησης της επιταγής για εύλογη αιτία προϋποθέτει πώς ο εκδότης, πριν ή κατά την ημερομηνία που η επιταγή παρουσιάζεται για να πληρωθεί, παρέθεσε γραπτώς, στο πιστωτικό ίδρυμα επί του οποίου αυτή εξεδόθηκε, το λόγο της ανάκλησης. Το εδ.

(3)του άρθρου 305Α του Κεφ. 154 διευκολύνει την απόδειξη του ισχυρισμού ότι συγκεκριμένη επιταγή δεν ετιμήθηκε καθώς και της αιτίας για το γεγονός αυτό (έλλειψη διαθεσίμων κεφαλαίων ή κλείσιμο του λογαριασμού ή ανάκληση της επιταγής) καθιερώνοντας μαχητό τεκμήριο για την αλήθεια του περιεχομένου της σχετικής σφραγίδας που τίθεται επί της επιταγής όταν αυτή παρουσιάζεται για εξόφληση. Το γεγονός ότι ορισμένη επιταγή δεν ετιμήθηκε καθώς και ο λόγος για κάτι τέτοιο μπορούν πάντοτε να αποδειχθούν με οιανδήποτε αποδεκτή μαρτυρία (Ιωάννου ν. Ναναίμο Λτδ κ.ά

(2005)2 Α.Α.Δ. 555, 560-1). Όπως προκύπτει από τον νομοθετικό ορισμό του, το αδίκημα της έκδοσης ακάλυπτης επιταγής (λόγω έλλειψης διαθέσιμων κεφαλαίων ή λόγω κλεισίματος του λογαριασμού ή λόγω ανάκλησης της επιταγής) είναι αδίκημα βασικής πρόθεσης. Δεν περιλαμβάνεται στον ορισμό του ρητή αναφορά σε ειδική πρόθεση. Απλώς υποδηλώνεται ότι η πρόθεση (mens rea) πρέπει, κατ΄ αρχήν, να συνοδεύει κάθε πτυχή της αξιόποινης συμπεριφοράς (actus reus) (Halsbury's, Law of England, fourth edition, reissue, vol. 11

(1), σελ. 18 επ., Ακκελίδου ν. Αστυνομίας

(2005)2 Α.Α.Δ. 249, 270 επ. και Αθανασίου ν. Αστυνομίας

(2006)2 Α.Α.Δ. 367, 371-2). Για να αποδειχθεί η υπόθεση κατέθεσαν ενόρκως ο Άγγελος Εφραίμης (Μ.Κ.1), διευθυντής των παραπονουμένων, και ο Παύλος Παπακώστας (Μ.Κ.2), υπάλληλος του τραπεζικού Οργανισμού "Συνεργατική Πιστωτική Εταιρεία Μακράσυκας". Για να προωθηθεί η υπεράσπιση κατέθεσαν ενόρκως ο κατηγορούμενος, ο Κυριάκος Κώστα (Μ.Υ.1) και ο Παρασκευάς Γιάννακας (Μ.Κ.1), αδελφός του κατηγορουμένου. Επιπλέον της προφορικής μαρτυρίας τους τα πρόσωπα αυτά κατέθεσαν και έγγραφη μαρτυρία. Η προφορική μαρτυρία είναι καταγεγραμμένη στα πρακτικά της διαδικασίας, η δε έγγραφη είναι καταχωρισμένη ως τεκμήρια. Παρέλκει η πλήρης απόδοση της μαρτυρίας. Ακολουθεί η καταγραφή των ευρημάτων επί των ουσιωδών γεγονότων καθώς και των διαπιστώσεων: Κατ΄ αρχάς, διαπιστώνεται πώς ο κατηγορούμενος δεν αρνείται την έκδοση της επιταγής (τεκμήριο 3) ούτε αρνείται το γεγονός ότι αυτή δεν ετιμήθηκε. Η υπεράσπιση του κατηγορουμένου περιορίζεται στον ισχυρισμό πώς ανεκάλεσε την επιταγή για εύλογη αιτία. Η εύλογη αιτία συνιστάται στον ισχυρισμό ότι υπήρξε παράβαση συμφωνίας. Ο ισχυρισμός αυτός καταγράφεται στο σχετικό έντυπο «Οδηγίες για μη πληρωμή επιταγής», ημερ. 20.8.2012, το οποίο απευθύνεται στην «Συνεργατική Πιστωτική Εταιρεία Μακράσυκας» και το οποίο υπογράφει ο κατηγορούμενος (τεκμήριο 5). Περαιτέρω, διαπιστώνεται πως αποτελεί κοινό έδαφος το γεγονός πως η επιταγή (τεκμήριο 3) εξεδόθηκε προς το σκοπό εξόφλησης του τιμήματος το οποίο όφειλε ο κατηγορούμενος στους παραπονουμένους για την αγορά δύο βιτρινών για τη φύλαξη ειδών αρτοποιϊας και ενός ζυμωτηριού. Ο κατηγορούμενος ασχολείται, σε οικογενειακή επιχείρηση, με την κατασκευή και πώληση ειδών αρτοποιίας. Για την επαγγελματική του δραστηριότητα ο κατηγορούμενος αγόρασε από τους παραπονουμένους τον εξοπλισμό που προαναφέρεται. Κατά την κυρίως εξέτασή του, η οποία διεξήχθηκε με την ανάγνωση και υιοθέτηση γραπτής δήλωσης, ως το άρθρο 25 του περί Αποδείξεως Νόμου (Κεφ. 9, ως αυτό ετροποποιήθηκε στη συνέχεια) επιτρέπει, ο κατηγορούμενος εδήλωσε τα εξής: "... Τον Ιούλιο του 2012 ανοίξαμε στο Ξυλοφάγου μίαν οικογενειακή επιχείρηση φούρνου. Μέσα στον Ιούνιο του 2012 αγοράσαμε από τους παραπονούμενους 2 βιτρίνες και συμφωνήσαμε ότι αργότερα μέσα στον Ιούλιο - Αύγουστο θα μας έφερνε 1 ζυμωτήρι (μίξερ). Συνολική τιμή αγοράς €8.500 δηλαδή €6.000 για τις βιτρίνες και €2.500 για το μίξερ. Του παρέδωσα €7.500 μετρητά και €1.500 την επιταγή για την οποία κατηγορούμαι. Από την επόμενη μέρα που παραδόθηκαν οι βιτρίνες ξεκίνησαν να έχουν προβλήματα. Οι πίττες που βάζαμε μέσα για να διατηρηθούν ζεστές γίνονταν σκληρές. Τον ειδοποίησα επανειλημμένα και ερχόταν στο μαγαζί για να δει το πρόβλημα, ερχόταν αλλά δεν μπορούσε να λύσει το πρόβλημα. Την μία φορά έλεγε ότι ήταν θέμα υγρασίας και έπρεπε να βάλουμε πιο μεγάλα σινιά ειδικά με νερό μέσα. Αργότερα έμαθα ότι οι συγκεκριμένες βιτρίνες δεν ήταν του νερού. Ο ίδιος αναγκάστηκε τελικά να μας πει αργότερα ότι οι συγκεκριμένες βιτρίνες δεν ήταν για αλμυρά αλλά για φαγητό. Άλλη φορά μας είπε ότι έφταιγε η σφολιάτα που χρησιμοποιούσαμε. Αναγκαστήκαμε να φέρουμε άλλη βιτρίνα από τον Μελά και κάναμε τεστ στην παρουσία του για να του αποδείξουμε ότι δεν έφταιγε η σφολιάτα αλλά η βιτρίνα του. Άλλη φορά μας είπε ότι ήταν θέμα θερμοκρασίας. Πήγε - ήρθε καμιά δεκαριά φορές χωρίς να λυθεί το πρόβλημα. Μετά κάηκε το element της βιτρίνας της μικρής, ήρθε το είδε αλλά ουδέποτε το επισκεύασε. Μετά που μας παρέδωσε και το ζυμωτήρι ξεκίνησε να μην έρχεται. Το ζυμωτήρι ήταν και εκείνο προβληματικό. Βάζαμε μέσα τα υλικά για να ζυμώσουμε και σταματούσε όταν έβραζε. Παίρναμε τηλέφωνο, μας απαντούσε η γραμματέας του ότι θα έρθει αλλά δεν ξαναήρθε. Αναγκαστήκαμε να πάρουμε το μίξερ του αδελφού μου από την Πιτσαρία του για να κάνουμε τη δουλειά μας. Όταν τελικά βγήκε στο τηλέφωνο, του ζήτησα να έρθει να πάρει πίσω τα πράγματα του και μου απάντησε ότι θα έπαιρνε πίσω για το συνολικό ποσόν των €2.000. Δεν είχα άλλη επιλογή και πριν να γίνει πληρωτέα ή επιταγή μου, πήγα στην Συνεργατική και την σταμάτησα γιατί τα εμπορεύματα που αγοράσαμε ήταν ελαττωματικά. Για το ζυμωτήρι πλήρωσα και ηλεκτρολόγο για να το επιδιορθώσει ενώ της μίας βιτρίνας έσπασε το γυαλί της και είναι εντελώς άχρηστη ενώ την άλλη δεν μπορούμε να την χρησιμοποιήσουμε. Ο μάρτυρας κ. Άγγελος Εφραίμης παρόλο που ειδοποιήθηκε πολλές φορές, ουδέποτε επισκεύασε τα εμπορεύματα που μας πούλησε. Γι΄ αυτό και μετά που ήρθα Δικαστήριο και διόρισα δικηγόρο για να με υπερασπίσει, του έστειλε και επιστολή για να παραλάβει τα εμπορεύματα του και να μου επιστρέψει όλα τα λεφτά που του έδωσα". (δείτε στο έγγραφο αρ. 2) Κατά την αντεξέτασή του ο κατηγορούμενος, άνδρας νεαρής ηλικίας, ο οποίος απευθύνθηκε στο Δικαστήριο με λόγο άμεσο και λιτό, παρέμεινε σταθερός στις ουσιώδεις θέσεις του. Ο Κυριάκος Κώστα (Μ.Υ.1), επίσης, άνδρας νεαρής ηλικίας και συγχωριανός του κατηγορουμένου, επαρουσιάσθηκε ενώπιον του Δικαστηρίου ως πρόσωπο το οποίο ενδιαφέρεται να μεταφέρει τα σχετικά με την υπόθεση γεγονότα με αντικειμενικότητα και ως ακριβώς αυτά εξελίχθηκαν. Το έπραξε με αυθεντική απλότητα. Ο Κυριάκος Κώστα (Μ.Κ.1) ανέφερε πως υπήρξε πελάτης του φούρνου του κατηγορουμένου και πως το καλοκαίρι του έτους 2012 έτυχε να αγοράσει από εκεί είδη αρτοποιίας. Αυτά ήσαν σκληρά. Ανάφερε, επίσης, πώς, κατά την ίδια περίοδο, έτυχε να συναντήσει στο φούρνο του κατηγορουμένου τον Άγγελο Εφραίμη (Μ.Κ.1) και τον άκουσε να συζητεί με τον κατηγορούμενο για το πρόβλημα στις βιτρίνες φύλαξης των ειδών αρτοποιίας Ο Παρασκευάς Γιάννακας (Μ.Κ.2) επεβεβαίωσε την δυσλειτουργία των βιτρινών και του ζυμωτηριού τα οποία αγόρασε ο αδελφός του από τους παραπονούμενους. Επεβεβαιώσε, επίσης, τις προσπάθειες του κατηγορουμένου να επιλύσει το πρόβλημα. Ας σημειωθεί πώς και ο μάρτυρας αυτός απευθύνθηκε στο Δικαστήριο με λόγο άμεσο και ανεπιτήδευτο. Τα όσα ο κατηγορούμενος και οι δύο μάρτυρες υπεράσπισης εδήλωσαν ενώπιον του Δικαστηρίου υπήρξαν σαφή, συνεκτικά και ευθυγραμμισμένα. Κρίνονται δε ως αξιόπιστα και ως αποδίδοντα την πραγματικότητα. Αναφέρθηκαν ήδη τα θετικά γνωρίσματα της παρουσίας των προσώπων αυτών ενώπιον του Δικαστηρίου. Η αξιοπιστία του κατηγορουμένου, του Κυριάκου Κώστα (Μ.Υ.1) και του Παρασκευά Γιάννακα (Μ.Υ.2) καθιστά την υπεράσπιση της ανάκλησης της επιταγής για εύλογη αιτία αποδεδειγμένη. Η διαπίστωση αυτή δεν επηρεάζεται από τα όσα η ευπαίδευτη συνήγορος των παραπονούμενων εισηγήθηκε διά της τελικής της αγόρευσης. Η κα Κώστα εσχολίασε την μαρτυρία την οποία επαρουσίασε η πλευρά του κατηγορουμένου και την εχαρακτήρισε ως ψευδή και αναξιόπιστη. Εβάσισε τη θέση της επί των εξής: Πρώτον, η επιστολή του δικηγόρου του κατηγορούμενου προς τους παραπονούμενους, διά της οποίας αυτοί καλούνται να παραλάβουν τα επίδικα εμπορεύματα και να επιστρέψουν στον κατηγορούμενο το ποσόν το οποίο τους κατέβαλε ως τίμημα έχει ημερ. 10.12.2012 (τεκμήριο 9). Δηλαδή, η επιστολή αυτή εστάληκε μετά την ανάκληση της επιταγής (τεκμήριο 5) και μετά την καταχώριση της προκείμενης ποινικής υπόθεσης. Σύμφωνα με την κα Κώστα το γεγονός αυτό καταδεικνύει πώς η επιστολή ημερ. 10.12.2012 (τεκμήριο 9) είναι προσχηματική και αποτελεί αντιπερισπασμό στην προκειμένη ποινική υπόθεση. Δεύτερον, καταθέτοντας ενώπιον του Δικαστηρίου ο κατηγορούμενος ανέφερε πώς λόγω της δυσλειτουργίας μίας από τις βιτρίνες, το τζάμι αυτής εθρυμματίστηκε στις 21.10.2012 (τεκμήριο 4), δηλαδή δύο μήνες μετά από την ανάκληση της επιταγής (τεκμήριο 5). Σύμφωνα, με την κα Κώστα το γεγονός αυτόν καταδεικνύει πως στις 20.8.2012, ημερομηνία κατά την οποίαν ανεκλήθηκε η επιταγή (τεκμήριο 5), δεν υφίστατο λόγος για κάτι τέτοιο. Τρίτον, καταθέτοντας ενώπιον του Δικαστηρίου ο κατηγορούμενος ανέφερε πώς η δυσλειτουργία των βιτρινών η οποία συνίστατο στο ότι αυτές δεν διατηρούσαν τα προϊόντα φρέσκα και μαλακά επαρουσιάσθηκε περί της 12.7.2012, δηλαδή 36 ημέρες πριν από την ανάκληση της επιταγής (τεκμήριο 5). Σύμφωνα με την κα Κώστα αυτή η καθυστέρηση στην ανάκληση της επιταγής καθιστά τις ενέργειες του κατηγορούμενου ύποπτες. Τέλος, επειδή τα τιμολόγια και η απόδειξη είσπραξης, τα οποία επαρουσίασε η πλευρά του κατηγορουμένου ως αποδεικτικά των εξόδων τα οποία αυτός επωμίστηκε ως αποτέλεσμα της ακαταλληλότητας του επίδικου εξοπλισμού, καταγράφουν, ως υπόχρεους για την καταβολή των εξόδων, τους "Αδελφούς Γιάννακα" (τεκμήρια 6 έως και 8 και 10) και όχι τον κατηγορούμενο, η κα Κώστα υποστήριξε πως αυτά είναι άσχετα με την προκείμενη υπόθεση. Ως απάντηση στα ως άνω επιχειρήματα αναφέρονται τα ακόλουθα: Πρώτον, ο κατηγορούμενος, ο οποίος ειλικρινά και καλόπιστα θεωρούσε πως οι παραπονούμενοι παρέβηκαν συμβατικές υποχρεώσεις τους, ανεκάλεσε την επιταγή εφ΄όσον, υπό τις περιστάσεις, εδικαιούτο να το πράξει. Το γεγονός ότι η επιστολή ημερ. 10.12.2012 (τεκμήριο 9) εστάληκε μήνες μετά την ανάκληση της επιταγής και κατόπιν νομικής συμβουλής δεν είναι αφ΄ εαυτού ύποπτο. Δεν είναι δίκαιο να απαιτείται από τον μέσο άνθρωπο, ο οποίος επηρεάζεται δυσμενώς από πράξεις ή παραλείψεις άλλου, να προβαίνει αμέσως και πριν λάβει νομική συμβουλή σε όλα τα διαθέσιμα νομικά διαβήματα προς αποκατάσταση της ζημιάς του. Δεύτερον, όταν στις 20.8.2012 ο κατηγορούμενος προέβηκε σε ανάκληση της επιταγής (τεκμήριο 5) το έπραξε γιατί ήδη είχε παρουσιασθεί δυσλειτουργία των βιτρινών και του ζυμωτηριού, την οποίαν εξήγησε. Το γεγονός ότι στις 21.10.2012 εθρυμματίστηκε το τζάμι μίας από τις βιτρίνες προσέθεσε στην όλη κατάσταση. Τρίτον, η πάροδος 36 ημερών από την εμφάνιση της δυσλειτουργίας των βιτρινών έως την ανάκληση της επιταγής αποδεικνύει την καλή πίστη του κατηγορουμένου και το γεγονός πως αυτός αρχικώς επεχείρησε να διευθετήσει το ζήτημα συνεργαζόμενος με τους παραπονουμένους. Προέβηκε δε στην ανάκληση της επιταγής μόνον όταν η δυσλειτουργία των βιτρινών και του ζυμωτηριού δεν απεκατεστάθηκαν. Τέταρτον, εξ αρχής ο κατηγορούμενος εδήλωσε πως η επαγγελματική του δραστηριότητα εντάσσεται στα πλαίσια λειτουργίας μίας οικογενειακής επιχείρησης. Συνεπώς, ευλόγως τα τεκμήρια 6 έως και 8 και 10 εξεδόθηκαν επ΄ ονόματι των ¨Αδελφών Γιάννακα¨. Με βάση όλα τα πιο πάνω κρίνεται πώς ο κατηγορούμενος επέτυχε να αποδείξει, επί τη βάσει του ισοζυγίου των πιθανοτήτων, πώς, κατά τον ουσιώδη χρόνο, ο ίδιος ειλικρινά επίστευε πώς εδικαιούτο να ανακαλέσει την επιταγή και πως η πεποίθησή του αυτή υπήρξε εύλογη υπό τις περιστάσεις. Η απόδειξη της ειδικής υπεράσπισης της ανάκλησης της επιταγής για εύλογη αιτία οδηγεί την υπόθεση σε αποτυχία. Η υπόθεση αποτυγχάνει και απορρίπτεται. Ο κατηγορούμενος αθωώνεται και απαλλάσσεται από την κατηγορία την οποίαν αντιμετωπίζει. (Υπ.) .............................................. Α. Κ. Λυκούργου, Ε.Δ. Πιστό Αντίγραφο Πρωτοκολλητής cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο