Δήμος Δρομολαξιάς - Μενεού ν. Χαράλαμπου Χαρμαντά κ.α., Υπόθεση αρ.: 6325/2013, 24/10/2014

(1)του περί Ποινικής Δικονομίας Νόμου, Κεφ. 155) --------------------------------------------- Οι κατηγορούμενοι αρ. 1, 2 και 3 («οι κατηγορούμενοι», εκτός όπου είναι αναγκαίος ο προσδιορισμός εκάστου) διώκονται από κοινού για σωρεία παραβάσεων του περί Ρυθμίσεως Οδών και Οικοδομών Νόμου (Κεφ. 96, ως αυτό ετροποποιήθηκε στη συνέχεια) καθώς και του περί Δήμων Νόμου (Ν.111/1985, ως αυτός ετροποποιήθηκε στη συνέχεια). Αποδίδονται σε αυτούς αδικοπραγίες εν σχέσει με οικοδομή η οποία ευρίσκεται «εντός του ακινήτου με αρ. τεμαχίου 147, Φ/Σχ. 50/23 του χωριού Δρομολαξιάς της επαρχίας Λάρνακας» («η οικοδομή») οι οποίες έλαβαν χώραν «από ή περί τον Ιανουάριο του 2013 ή και από προγενέστερο χρόνο και ακολούθως μέχρι σήμερα». Δεδομένης της συμπερίληψης, στις εκθέσεις αδικημάτων, και του άρθρου 20 του Ποινικού Κώδικα (Κεφ. 154, ως αυτό ετροποποιήθηκε στη συνέχεια) προκύπτει πώς οι κατηγορούμενοι εγκαλούνται ως αυτουργοί ή ως συνεργοί. Συγκεκριμένα, οι κατηγορούμενοι διώκονται αδιακρίτως γιατί ανήγειραν την οικοδομή χωρίς άδεια από την αρμόδια αρχή (1η κατηγορία - άρθρο 3

(1)(β) του Κεφ. 96), γιατί επέτρεψαν και ανέχθηκαν την ανέγερση της οικοδομής χωρίς άδεια από την αρμόδια αρχή (2η και 3η κατηγορία - άρθρο 3

(1)(β) του Κεφ. 196), γιατί κατέχουν την οικοδομή αυτή χωρίς πιστοποιητικό τελικής έγκρισης, εκδοθέν από την αρμόδια αρχή (4η κατηγορία - άρθρο 10 του Κεφ. 96) και γιατί στην οικοδομή αυτή διατηρούν επιχείρηση πώλησης τροφίμων και ασκούν το σχετικό επιτήδευμα χωρίς άδεια από την αρμόδια αρχή (5η κατηγορία - άρθρο 103 του Ν.111/1985). Ως αρμόδια αρχή αναφέρεται ο Δήμος Δρομολαξιάς - Μενεού («ο Δήμος»). Σημειώνεται, εξ αρχής, η υποχρέωση της κατηγορούσας αρχής να καθορίσει, στο κατηγορητήριο, τα ιδιαίτερα πρωτογενή γεγονότα τα οποία στοιχειοθετούν το εκάστοτε επίδικο αδίκημα. Πρόκειται για υποχρέωση αυστηρή, πηγάζουσα από το Σύνταγμα και τη νομολογία, η οποία διασφαλίζει το δικαίωμα του κατηγορουμένου να μην παραπλανηθεί και να μπορέσει να ετοιμάσει την υπεράσπισή του (Δημοκρατία ν. Σπύρου

(2000)2 Α.Α.Δ. 107, 144). Επακόλουθο της υποχρέωσης αυτής αποτελεί η ανάγκη όπως η μαρτυρία που θα προσκομίσει η πλευρά της κατηγορούσας αρχής να συνάδει προς το πλαίσιο των γεγονότων το οποίο καθορίζεται στο κατηγορητήριο. Μαρτυρία η οποία βρίσκεται εκτός του πλαισίου αυτού δεν μπορεί να γίνει δεχτή (Σταυρινίδης ν. Δήμου Λεμεσού

(2000)2 Α.Α.Δ. 429, 433). Σημειώνεται, ακόμη, το βάρος της κατηγορούσας αρχής να επικαλεστεί και να στοιχειοθετήσει κάθε επιμέρους συστατικό του επίδικου αδικήματος. Ως προς την ύπαρξη γεγονότων δεν επιτρέπονται υποθέσεις, όσον εύλογες και εάν είναι αυτές. Κενά εν σχέσει με την συνδρομή πρωτογενών γεγονότων, τα οποία στοιχειοθετούν το αδίκημα, αφήνουν την κατηγορία ατεκμηρίωτη και έκθετη σε απόρριψη (Λοίζου ν. Αστυνομία

(1989)2 Α.Α.Δ. 363, 365-6). Οι κατηγορούμενοι αρνούνται ενοχή και η υπόθεση οδηγήθηκε σε ακρόαση. Για να αποδειχθεί η υπόθεση εκλήθηκαν και κατέθεσαν οι υπάλληλοι του Δήμου Ελισάβετ Μαρίνου (Μ.Κ.1) και Λοίζος Γιώργαλλου (Μ.Κ.3) καθώς και ο Αναστάσιος Καρκώτης (Μ.Κ.2), Πολιτικός Μηχανικός, ο οποίος υπηρετεί στην Επαρχιακή Διοίκηση Λάρνακας. Επιπλέον της ένορκης προφορικής μαρτυρίας επαρουσιάσθηκε έγγραφη και πραγματική. Επαρουσιάσθηκαν και κατετέθηκαν ως τεκμήρια, έγγραφο το οποίο δηλώνει πώς αποκλειστικοί ιδιοκτήτες του ακινήτου, το οποίο περιγράφεται ως τεμάχιο υπ΄ αριθμόν 147, Φ/Σχ. 50/23 στο Δήμο («το τεμάχιο υπ΄ αριθμόν 147») είναι οι κατηγορούμενοι αρ. 2 και 3 (τεκμήριο 1), φωτογραφίες του τεμαχίου υπ΄ αριθμόν 147 και της κατασκευής η οποία ευρίσκεται επί αυτού (τεκμήρια 2 και 3), άδεια πλανοδιοπώλησης, η οποία εξεδόθηκε από τον Δήμο στις 26.07.2012 και η οποία παρουσιάζει, ως αδειούχο πλανοδιοπώλη, τον κατηγορούμενο αρ. 1 (τεκμήριο 4). Μετά το πέρας προσαγωγής μαρτυρίας εκ μέρους της κατηγορούσας αρχής, ο ευπαίδευτος συνήγορος των κατηγορουμένων εισηγήθηκε πώς δεν εστοιχειοθετήθηκε εκ πρώτης όψεως υπόθεση εναντίον των πελατών του. Ο κ. Δημητρίου εβάσισε την εισήγησή του σε ποικίλους και πολυσχιδείς λόγους. Αυτοί αφορούν στον χαρακτήρα της κατασκευής, η οποία ευρίσκεται επί του τεμαχίου υπ΄ αριθμόν 147, καθώς και την επάρκεια της παρουσιασθείσας μαρτυρίας, για σκοπούς στοιχειοθέτησης των συστατικών στοιχείων των επίδικων αδικημάτων. Αντίθετες θέσεις υπεστήριξε η ευπαίδετη συνήγορος της κατηγορούσας αρχής. Όσον αφορά στην αξιολόγηση της προσαχθείσας μαρτυρίας για να κριθεί κατά πόσον δημιουργείται υπόθεση ενοχής εκ πρώτης όψεως (Γενικός Εισαγγελέας ν. Θεοδώρου

(2002)2 Α.Α.Δ. 9, 16), σημειώνεται πως αυτή προϋποθέτει τον εντοπισμό των συστατικών στοιχείων του εκάστοτε επίδικου αδικήματος. «Στο στάδιο της εκ πρώτης όψεως υπόθεσης, παρέχεται πάντα η δυνατότητα στο Δικαστήριο να εξετάσει κατά πόσο η προσαχθείσα μαρτυρία, εξ όψεως κρινόμενη (on the face of it), στοιχειοθετεί τα συστατικά στοιχεία του εγκλήματος. Το θέμα διακρίνεται από την αξιοπιστία των μαρτύρων και τη βαρύτητα που μπορεί να αποδοθεί στη μαρτυρία τους». (Γιάγκου (Λεμόνα) ν. Αστυνομίας

(1997)2 Α.Α.Δ. 382, 385). «...ένας κατηγορούμενος δεν καλείται σε απολογία όταν, (Ι). Δεν στοιχειοθετείται εξ αντικειμένου η υπόθεση της κατηγορίας λόγω της απουσίας ενός ή περισσότερων συστατικών στοιχείων του αδικήματος, ή (ΙΙ). Η μαρτυρία είναι τόσο αντινομική ή στερείται πειστικότητας, σε βαθμό που κανένα λογικό Δικαστήριο δεν θα μπορούσε να βασίσει πάνω σε αυτή την καταδίκη του κατηγορουμένου» (Technotent K. Γ. Γιώργατσος Λτδ ν. Ορφανίδου

(2004)2 Α.Α.Δ. 388, 392). Το βάρος απόδειξης που φέρει η κατηγορούσα αρχή στο στάδιο που περατώνει την υπόθεσή της διαφέρει από αυτό που επιφορτίζεται στο τέλος της δίκης. Στην πρώτη περίπτωση είναι αρκετό για την κατηγορούσα αρχή να παρουσιάσει αξιόπιστη μαρτυρία (credible evidence) τέτοιας φύσης η οποία να δημιουργεί υπόθεση ενοχής εκ πρώτης όψεως. Εάν η μαρτυρία που παρουσιάζει η κατηγορούσα αρχή είναι τέτοιας ποιότητας ώστε θα ήταν επισφαλές να εκδοθεί καταδικαστική απόφαση επί τη βάσει αυτής και μόνον, τότε η υπόθεση απορρίπτεται και ο κατηγορούμενος δεν καλείται σε απολογία (Γενικός Εισαγγελέας ν. Θεοδώρου (ανωτέρω)). Για το θεμιτό της συζήτησης, κατά το στάδιο του εκ πρώτης όψεως, θεμελιακών ζητημάτων που αφορούν στην ευθύνη του κατηγορουμένου, εφ΄όσον οι συνθήκες το επιτρέπουν, παρατίθεται το ακόλουθο απόσπασμα από την απόφαση του Εντίμου Δικαστού κ. Ναθαναήλ στις Ποινικές Εφέσεις αρ. 5/2012 κ.α. Γενικός Εισαγγελέας ν. Ανδρέα Δράκου κ.α. ημερ. 11.12.2012: «.......... το εκ πρώτης όψεως στάδιο αποτελεί θεμελιώδες στάδιο της ποινικής δίκης προστατεύοντας τον κατηγορούμενο από τη συνέχιση της δίκης ασκόπως ή για λόγους που δεν άπτονται ή δεν αφορούν την καθαυτή και καλώς νοούμενη απονομή της δικαιοσύνης. Στο εκ πρώτης όψεως στάδιο, η κατηγορούσα αρχή έχει ήδη ολοκληρώσει την υπόθεση της. Έχει παραθέσει όλη τη μαρτυρία που έχει στη διάθεση της εναντίον του κατηγορουμένου, (Charalambos Savva "Pambos" v. Police

(1986)2 C.L.R. 30). Αν η μαρτυρία αυτή εκτιμώμενη στο απόγειο της δεν στοιχειοθετεί ή θεμελιώνει ένα ή περισσότερα από τα συστατικά στοιχεία του αδικήματος ή είναι αντινομική και εγγενώς συγκρουόμενη μεταξύ της, σε βαθμό που κανένα λογικό Δικαστήριο δεν θα άφηνε την υπόθεση να προχωρήσει, τότε ο κατηγορούμενος δικαιούται απαλλαγής από το στάδιο αυτό. Όπως το θέτει ο Murphy on Evidence, 8η έκδ., σελ. 77: «The case is fatally defective in law. The defendant could safely refuse to call any evidence, and if the judge found for the claimant, the judgment would be set aside on appeal.» .................................................................................................................. Τόσο θεμελιώδες είναι το εκ πρώτης όψεως στάδιο που το ίδιο το Δικαστήριο, ακόμη και αν δεν θέσει ζήτημα ο κατηγορούμενος, είναι υποχρεωμένο να σταματήσει την υπόθεση εάν συντρέχουν τα προαναφερθέντα. Αυτό, διότι η κατηγορούσα αρχή δεν μπορεί να είναι βεβαίως σε καλύτερη μοίρα από απόψεως στοιχειοθέτησης της υπόθεσης ή αποτίμησης της μαρτυρίας, εάν ο κατηγορούμενος καταθέσει προς υπεράσπιση του και παρουσιάσει μαρτυρία. Άλλωστε, το εκ πρώτης όψεως βάρος που έχει να υπερπηδήσει η κατηγορούσα αρχή, μετατρέπεται στο αποδεικτικό βάρος απόδειξης της υπόθεσης της πέραν πάσης λογικής αμφιβολίας. Και συμβαίνει, ενίοτε, κληθείς ο κατηγορούμενος να υπερασπιστεί τον εαυτό του, να αθωωθεί και να απαλλαγεί χωρίς καν να προσφέρει οποιαδήποτε μαρτυρία, με μόνη την εναπόθεση αυτού του μεγαλύτερου βάρους απόδειξης στην κατηγορούσα αρχή με την ολοκλήρωση της υπόθεσης. Δεν υπάρχει λοιπόν εγγενώς οποιοδήποτε νομικό πρόβλημα ή εμπόδιο για ένα Δικαστήριο να απαλλάξει τον κατηγορούμενο από το εκ πρώτης όψεως στάδιο, εφόσον καθοδηγείται ορθά από τις νομολογιακές παραμέτρους. Αντίθετα επιβάλλεται, όταν οι συνθήκες της υπόθεσης το απαιτούν.» Ακολουθεί η σκιαγράφηση της μαρτυρίας την οποίαν επαρουσίασε η πλευρά της κατηγορούσας αρχής: Η Ελισάβετ Μαρίνου (Μ.Κ.1) εδήλωσε τα εξής: Εργάζεται στις Τεχνικές Υπηρεσίες του Δήμου και έχει ως καθήκον τον έλεγχο των οικοδομών. Επίδικο είναι ένα λυόμενο, κατασκευασμένο από τσίγκους και ευτελή υλικά, το οποίο στηρίζεται σε στύλους καρφωμένους στο έδαφος. Το λυόμενο είναι σταθερά συνδεδεμένο με το έδαφος και είναι αδύνατη η μετακίνησή του. Την εικόνα αυτή παρουσιάζουν και σχετικές φωτογραφίες (τεκμήρια 2 και 3). Η κατασκευή αυτή είναι παράνομη. Ουδεμία σχετική άδεια έχει εκδοθεί από την αρμόδια αρχή που είναι ο Δήμος και ουδέν πιστοποιητικό. Ουδέποτε προηγουμένως είδε τους κατηγορουμένους αρ. 2 και 3, όμως, επί τη βάσει έρευνας την οποίαν η ιδία διενήργησε, διεπίστωσε πώς αυτοί είναι οι εγγεγραμμένοι ιδιοκτήτες του τεμαχίου υπ΄ αριθμόν 147 επί του οποίου ευρίσκεται το λυόμενο (τεκμήριο 1). Έτυχε να δει προηγουμένως τον κατηγορούμενο αρ. 1 όταν αυτός επεσκέφθηκε τα γραφεία του Δήμου. Η ιδία επεσκέφθηκε το λυόμενο και είδε να πωλούνται εκεί φράουλες, άλλα φρούτα, χαλλούμια και σαλιγκάρια. Πληροφορήθηκε από τον δημοτικό γραμματέα πώς το λυόμενο κατεσκευάσθηκε και χρησιμοποιείται από τον κατηγορούμενο αρ. 1. Όμως, η ιδία δεν γνωρίζει ποιός, εκ των τριών κατηγορουμένων, κατεσκεύασε το λυόμενο. Ο Αναστάσιος Καρκώτης (Μ.Κ.2) εδήλωσε πώς, εκ καθήκοντος, προέβηκε σε επιτόπια εξέταση και διεπίστωσε πώς το επίδικο λυόμενο υποστηρίζεται από στύλους καρφωμένους στο έδαφος σε βάθος περί τα 15 εκ. Το επίδικο λυόμενο συναποτελείται από μικρή αποθήκη, η οποία διαθέτει ντεπόζιτο. Το επίδικο λυόμενο καλύπτει συγκεκριμένη έκταση και δεν μπορεί να μετακινηθεί με τροχούς. Η μετακίνηση του επιδίκου είναι δυνατή μόνον εάν αυτό ξηλωθεί. Ο ίδιος έλαβε τις φωτογραφίες του επιδίκου οι οποίες κατετέθηκαν ως τεκμήριο 3. Ο Λοϊζος Γιώργαλλου (Μ.Κ.3) εδήλωσε πώς, μεταξύ των καθηκόντων του, είναι και η έκδοση αδειών πλανοδιοπώλησης. Γνωρίζει τον κατηγορούμενο αρ. 1. Αυτός κατείχε άδεια πλανοδιοπώλη εντός των τοπικών ορίων του Δήμου (τεκμήριο 4). Όμως, η άδεια ανεκλήθηκε περί τον Σεπτέμβριο του έτους 2012 γιατί ο κατηγορούμενος αρ. 1 ασκούσε το επιτήδευμά του από το επίδικο υποστατικό, το οποίο διαθέτει μόνιμη βάση. Ο κατηγορούμενος αρ. 1 δεν επεδίωξε την ανανέωση της άδειας πλανωδιοπώλη. Τέλος, εδηλώθηκε, ως παραδεκτό, το γεγονός πώς οι κατηγορούμενοι αρ. 2 και 3 είναι ιδιοκτήτες, κατά το ήμισυ έκαστος, του τεμαχίου υπ΄ αριθμόν 147 και παρεχώρησαν την επικαρπία αυτού στον πατέρα τους Στέφανο Χατζηστεφάνου εφ΄ όρου ζωής. Μελετήθηκαν τα κρίσιμα νομικά ζητήματα και εξετάσθηκε η προσκομισθείσα μαρτυρία. Σημειώνονται δε και διαπιστώνονται τα ακόλουθα:

(1)Επί τη βάσει των όσων η Ελισάβετ Μαρίνου (Μ.Κ.1) και ο Αναστάσιος Καρκώτης (Μ.Κ.2) ανέφεραν, περιγράφοντας την κατασκευή η οποία ευρίσκεται επί του τεμαχίου υπ΄ αριθμόν 147, κρίνεται, εκ πρώτης όψεως, πώς αυτή αποτελεί πράγματι «οικοδομή» εν τη εννοία του άρθρου 2 του Κεφ. 96.

(2)Η απουσία οιασδήποτε μαρτυρίας εν σχέσει με την εκ μέρους των κατηγορουμένων αρ. 2 και 3 ανέγερση της επίδικης οικοδομής και άσκησης του επιτηδεύματος της πώλησης τροφίμων από το υποστατικό το οποίο ευρίσκεται επί του τεμαχίου υπ΄ αριθμόν 147 και η απουσία οιασδήποτε μαρτυρίας εν σχέσει με συνέργεια των κατηγορουμένων αρ. 2 και 3 για την τέλεση των πράξεων αυτών οδηγεί στην απόρριψη της 1ης και της 5ης κατηγορίας όσον αφορά σε αυτούς.

(3)Η μαρτυρία της Ελισάβετ Μαρίνου (Μ.Κ.1) πώς αποκλειστικοί ιδιοκτήτες του τεμαχίου υπ΄ αριθμόν 147 επί του οποίου υφίσταται παράνομη οικοδομή είναι οι κατηγορούμενοι αρ. 2 και 3 δημιουργεί εκ πρώτης όψεως υπόθεση εναντίον τους όσον αφορά στη 2η, στην 3η και στην 4η κατηγορία.

(4)Το παραδεκτό γεγονός πώς επί του τεμαχίου υπ΄ αριθμόν 147 υφίσταται το εμπράγματο δικαίωμα της επικαρπίας και πώς επικαρπωτής είναι ο πατέρας των κατηγορουμένων αρ. 2 και 3 δεν εκθεμελιώνει, αφ΄ εαυτού και άνευ άλλου τινός, την ευθύνη ως αποδίδεται σε αυτούς δια της 2ης, της 3ης και της 4ης κατηγορίας. Ας σημειωθεί πώς ο όρος «επικαρπία» δεν ερμηνεύεται στην κυπριακή νομοθεσία. Συνεπώς, για να διακριβωθεί το ακριβές περιεχόμενο και η ακριβής έκταση του εκάστοτε εμπράγματου δικαιώματος του επικαρπωτή να χρησιμοποιεί και να καρπούται ορισμένο ακίνητο απαιτείται η παρουσίαση συγκεκριμένης μαρτυρίας, όπως είναι ο τίτλος ιδιοκτησίας του ακινήτου στον οποίον είναι εγγεγραμμένο το δικαίωμα αυτό (Βραχίμη ν. Κουλουμπρή

(1992)1 (Β) Α.Α.Δ. 836, απόφαση την Πολιτική Έφεση αρ. 390/2008 Σάββας Χαραλάμπους Σαββίδη ν. Ελένης Χαραλάμπους Σαββίδη, ημερ. 13.06.2012).

(5)Η μαρτυρία της Ελισάβετ Μαρίνου (Μ.Κ.1) σύμφωνα με την οποίαν το επίδικο λυόμενο, στο οποίο πωλούνται φρούτα, χαλλούμια και σαλιγκάρια, ανήγειρε ο κατηγορούμενος αρ. 1 σε συνδυασμό με την μαρτυρία του Λοίζου Γιώργαλλου (Μ.Κ.3) πώς η άδεια πλανοδιοπώλησης η οποία εξεδόθηκε υπέρ του κατηγορουμένου αρ. 1 (τεκμήριο 4) ανεκλήθηκε γιατί αυτός ασκούσε το επιτήδευμά του από το επίδικο υποστατικό δημιουργούν εκ πρώτης όψεως υπόθεση εναντίον του κατηγορουμένου αρ. 1 όσον αφορά στην 1η, την 4η και την 5η κατηγορία.

(6)Η μαρτυρία της Ελισάβετ Μαρίνου (Μ.Κ.1), σύμφωνα με την οποίαν το επίδικο λυόμενο ανήγειρε ο κατηγορούμενος αρ. 1, οδηγεί στην απόρριψη της 2ης και της 3ης κατηγορίας όσον αφορά σε αυτόν. Είναι λογικώς άτοπο να εγκαλείται κάποιος γιατί ταυτοχρόνως προέβηκε σε ορισμένη αδικοπραγία (ανέγερση παράνομης οικοδομής) και επέτρεψε και ανέχθηκε την εκδήλωση της αδικοπραγίας αυτής (Ηροδότου ν. Δήμος Λευκωσίας

(2003)2 Α.Α.Δ. 244, 248). Για όλους τους πιο πάνω λόγους, ο κατηγορούμενος αρ. 1 αθωώνεται και απαλλάσσεται από την 2η και την 3η κατηγορία. Ο κατηγορούμενος αρ. 1 καλείται σε απολογία όσον αφορά στην 1η, την 4η και την 5η κατηγορία. Οι κατηγορούμενοι αρ. 2 και 3 αθωώνονται και απαλλάσσονται από την 1η και την 5η κατηγορία. Οι κατηγορούμενοι αρ. 2 και 3 καλούνται σε απολογία όσον αφορά στην 2η, την 3η και την 4η κατηγορία. (Υπ.) .......... Α. Κ. Λυκούργου, Ε.Δ. Πιστό Αντίγραφο Πρωτοκολλητής cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο