Δημοκρατία ν. Κυριάκου Ελευθερίου Νεοπτολέμου, Αρ.Υπόθεσης: 27742/14, 30/3/2015 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:KDLEF:2015:13 ΜΟΝΙΜΟ ΚΑΚΟΥΡΓΙΟΔΙΚΕΙΟ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ Σύνθεση Κακουργιοδικείου: Λ. Δημητριάδου-Ανδρέου, Π.Ε.Δ. Ε. Εφραίμ, Π.Ε.Δ. Χ. Χαραλάμπους, Α.Ε.Δ. Αρ.Υπόθεσης: 27742/14 Δημοκρατία v. Κυριάκου Ελευθερίου Νεοπτολέμου Κατηγορουμένου Ημερομηνία: 30 Μαρτίου 2015 Εμφανίσεις: Για την Κατηγορούσα Αρχή: κα Χ. Κυθραιώτου για Γενικόν Εισαγγελέα Για τον Κατηγορούμενο: κ. Σ. Στυλιανού Κατηγορούμενος: Παρών Π Ο Ι Ν Η Σύμφωνα με την απόφαση μας ημερ. 3.3.2015 ο Κατηγορούμενος βρέθηκε ένοχος κατόπιν ακροαματικής διαδικασίας σε έξι συνολικά κατηγορίες ως ακολούθως: § Απόπειρα φόνου κατά του Πέτρου Στυλιανού (1η κατηγορία) § Κατοχή και χρήση πυροβόλου όπλου χωρίς άδεια (3η και 4η κατηγορία) § Κατοχή και χρήση εκρηκτικών υλών χωρίς άδεια (5η και 6η κατηγορία) § Κατοχή επικίνδυνου αντικειμένου (7η κατηγορία). ΓΕΓΟΝΟΤΑ Τα γεγονότα όπως έχουν διαπιστωθεί από το Δικαστήριο παρατίθενται αναλυτικά και με λεπτομέρεια στην απόφαση μας. Ως εκ τούτου, δεν κρίνεται αναγκαία η εκ νέου λεπτομερής παράθεση τους, πλην μιας συνοπτικής αναφοράς σε αυτά ως ακολούθως: i. Λίγη ώρα μετά τα μεσάνυκτα της 11ης προς 12η Σεπτεμβρίου 2014 ο Κατηγορούμενος εμφανίστηκε στην καφετερία του Μ.Κ.8 και στην παρουσία των Μ.Κ.3, Παραπονούμενο, και Μ.Κ.7 ζήτησε μπύρα. Ο Μ.Κ.8 έχοντας υπ΄ όψιν διάφορες άλλες «ιστορίες» με τον Κατηγορούμενο δεν τον ήθελε ως πελάτη και αρνήθηκε να τον σερβίρει. Ο Κατηγορούμενος απείλησε για πόλεμο και σε πρώτη φάση έφερε το αυτοκίνητο του στη ράμπα απειλώντας να εισέλθει με αυτό στην καφετέρια. Άφησε όμως το αυτοκίνητο εκεί και πήγε σε απέναντι καφενείο όπου εξασφάλισε ποτό. ii. Όταν έφυγε από το άλλο καφενείο επανήλθε στην καφετέρια του Μ.Κ.8 κρατώντας ηλεκτροφόρο ρόπαλο. Άρχισε να υβρίζει, να ρίχνει ποτήρια στον δρόμο και με το ρόπαλο τραυμάτισε τον Μ.Κ.3 στην κοιλιά και τον Μ.Κ.8 στο χέρι. Σ΄ αυτό το στάδιο και ο Μ.Κ.8 ύβρισε τον Κατηγορούμενο ενώ ο Μ.Κ.3 τον κτύπησε με καρέκλα. iii. Στη συνέχεια ο Κατηγορούμενος έφυγε προσωρινά από τη σκηνή, αφού προηγουμένως εκστόμισε προς τους παρισταμένους τις απειλές ότι θα ερχόταν να τους 'παίξει'. Επέστρεψε στη συνέχεια έχοντας μαζί του το κυνηγετικό του όπλο. iv. Επιστρέφοντας κατέβηκε από το αυτοκίνητο και όρθιος μέσα στον δρόμο στόχευσε με το όπλο του προς την κατεύθυνση που ευρίσκετο ο Παραπονούμενος και πυροβόλησε. Ο πυροβολισμός αυτός, ωστόσο, πέτυχε το δεξιό σταθερό γυαλί της εισόδου της καφετέριας. Αντιλαμβανόμενος ο Κατηγορούμενος ότι αστόχησε στον πρώτο πυροβολισμό έστρεψε το όπλο του αριστερότερα και ξανά πυροβόλησε προς τον παραπονούμενο που είχε ήδη γυρίσει και προσπαθούσε τρέχοντας να φύγει, οπόταν και τον πέτυχε ένα σφαιρίδιο στο αριστερό πίσω μέρος της κεφαλής του. Εγκατέλειψε δε ο Κατηγορούμενος τη σκηνή όταν ο παραπονούμενος είχε πλέον εξαφανιστεί από το οπτικό του πεδίο. Μετά τον πυροβολισμό ο παραπονούμενος αισθανόταν ζάλη και πονούσε στο κεφάλι πίσω από το αυτί. Επειδή είχε πολλές ζαλάδες αργότερα επισκέφθηκε ιδιώτη ιατρό ο οποίος τον εξέτασε, του έβγαλε ακτινογραφίες και του συνέστησε αφαίρεση του σφαιριδίου, κάτι το οποίο έγινε σε εύθετο χρόνο. Αγόρευση για μετριασμό της ποινής Αγορεύοντας για μετριασμό της ποινής ο κ. Στυλιανού κάλεσε το Δικαστήριο να λάβει υπ' όψιν του τα εξής: § Τα όσα αναφέρονται στην έκθεση του Γραφείου Ευημερίας, καθώς και τα όσα ο ίδιος ο συνήγορος περαιτέρω προσέθεσε για τις προσωπικές και οικογενειακές του περιστάσεις. § Τα ψυχολογικά προβλήματα που αντιμετώπιζε και συνεχίζει να αντιμετωπίζει μέχρι σήμερα. § Τη χρήση αλκοόλης, αλλά και την κατάχρηση αλκοόλης που κάμνει περιστασιακά όταν αντιμετωπίζει δυσάρεστα γεγονότα τα οποία του προκαλούν άγχος και φοβίες και την οποία είχε κάνει και κατά τον ουσιώδη χρόνο. § Το άγχος και τη ψυχική πίεση που ένιωθε κατά τον ουσιώδη χρόνο ένεκα σοβαρού προβλήματος υγείας που αντιμετώπιζε το παιδί του, ηλικίας έντεκα ετών, κατόπιν ατυχήματος τον Αύγουστο του 2014 στο οποίο διενεργήθηκαν τρεις συνεχόμενες εγχειρήσεις και στη συνέχεια επιπρόσθετο πρόβλημα υγείας που παρουσιάστηκε το Νοέμβριο του 2014 που οδήγησε το παιδί να νοσηλευτεί στο Μακάρειο Νοσοκομείο. § Τις επιπτώσεις που θα προκληθούν από την ενδεχόμενη επιβολή ποινής φυλάκισης στην οικογένεια του και ειδικότερα στη δυνατότητα συνέχισης των σπουδών του μεγαλύτερου υιού του που είναι φοιτητής, αλλά και του δεύτερου ο οποίος σήμερα είναι στρατιώτης και δεν θα μπορέσει όταν αποστρατευθεί να αρχίσει σπουδές. ΝΟΜΙΚΗ ΠΤΥΧΗ Το σοβαρότερο από τα αδικήματα στα οποία κρίθηκε ένοχος ο Κατηγορούμενος είναι αυτό της απόπειρας φόνου. Η σοβαρότητα του αδικήματος αυτού προκύπτει από την προβλεπόμενη ποινή. Ο νομοθέτης έχει προνοήσει ως ανώτατη ποινή εκείνη των ισόβιων δεσμών εξισώνοντας την με την ποινή που προβλέπεται για το ολοκληρωμένο αδίκημα του φόνου. Ο σκοπός είναι προφανής. Η ανθρώπινη ζωή αποτελεί το ύψιστο αγαθό. Η αφαίρεση της κάτω από οποιεσδήποτε συνθήκες συνιστά σοβαρότατο έγκλημα[1]. Αλλά και κάθε ενέργεια η οποία θέτει σε κίνδυνο την ανθρώπινη ζωή, όπως τονίσθηκε σε σχετική νομολογία, ενέχει σοβαρή ποινική, κοινωνική και ηθική απαξία. Όπως τονίστηκε στην υπόθεση Τσεκούρα ν. Δημοκρατίας
(2012)2 Α.Α.Δ. 563: «Δεν πρέπει να μας διαφεύγει ότι τα αδικήματα στα οποία ο εφεσείων κρίθηκε ένοχος είναι από τα πλέον σοβαρά και οι προβλεπόμενες γι'αυτά ποινές, ειδικά για το αδίκημα της απόπειρας ανθρωποκτονίας, είναι ενδεικτικά της εν λόγω σοβαρότητας. Επισημαίνουμε ότι για το αδίκημα της απόπειρας ανθρωποκτονίας έγινε ειδική ρύθμιση από το νομοθέτη, ο οποίος πρόβλεψε την ίδια ποινή που πρόβλεψε και για την περίπτωση του τετελεσμένου εγκλήματος της ανθρωποκτονίας, δηλαδή η διά βίου φυλάκιση που είναι κατά πολύ αυστηρότερη από την προβλεπόμενη από τις γενικές πρόνοιες του άρθρου 368 του Ποινικού Κώδικα μέγιστη ποινή για το αδίκημα της απόπειρας, που είναι η φυλάκιση μέχρι επτά χρόνια. Όπως πολύ ορθά το Κακουργιοδικείο επισημαίνει "ο σκοπός είναι προφανής. Η ανθρώπινη ζωή αποτελεί το ύψιστο αγαθό. Η αφαίρεση της είναι το μέγιστο έγκλημα (Ονησίλλου v. Δημοκρατίας
(1991)2 Α.Α.Δ.556,584). Αλλά, και κάθε εκ προθέσεως πράξη που θέτει σε κίνδυνο την ανθρώπινη ζωή, το ύψιστο αυτό αγαθό, ενέχει σοβαρή ποινική, κοινωνική και ηθική απαξία."» Για τα υπόλοιπα αδικήματα στα οποία κρίθηκε ένοχος ο Κατηγορούμενος, αν και είναι και αυτά αρκετά σοβαρά, προβλέπονται χαμηλότερες ποινές. Συγκεκριμένα για τα αδικήματα κατοχής και χρήσης πυροβόλου όπλου χωρίς άδεια προβλέπεται κατ' ανώτατο όριο ποινή φυλάκισης 15 ετών ή €42.715 πρόστιμο, ενώ για τα αδικήματα της κατοχής και χρήσης εκρηκτικών υλών χωρίς άδεια ποινή φυλάκισης μέχρι 10 έτη και/ή πρόστιμο €2.
- Για το αδίκημα της κατοχής επικίνδυνου αντικειμένου προνοείται φυλάκιση μέχρι 5 έτη και ή πρόστιμο €5.
- Αναμφίβολα πρόκειται για υψίστης σοβαρότητας αδικήματα και καθίστανται ακόμη σοβαρότερα λόγω της καταρράκωσης του αισθήματος ασφάλειας των πολιτών και των συνεπειών που δυνατόν να επιφέρει η παράνομη οπλοχρησία (μόνιμες σωματικές βλάβες ή ακόμα και θάνατο). Από πολύ παλιά το Ανώτατο Δικαστήριο είχε τονίσει με ιδιαίτερη ένταση την ανάγκη για επιβολή αποτρεπτικών ποινών σε τέτοιου είδους αδικήματα. Ειδικότερα στην υπόθεση Athinis v. The Republic
(1982)2 C.L.R.145, λέχθηκαν τα πιο κάτω (σε μετάφραση): «Χωρίς αμφιβολία η παράνομη κατοχή και χρήση πυροβόλων όπλων και πυρομαχικών αποτελούν σοβαρά αδικήματα γιατί αναμφισβήτητα υπονομεύουν την έννομη τάξη και ανοίγουν το δρόμο προς την αναρχία, κάτι που ισοδυναμεί με τον χειρότερο εχθρό της Δημοκρατίας και μιας ευτυχισμένης ζωής μέσα σε συνθήκες Δημοκρατίας η οποία θα είναι ασφαλής και ελεύθερη από φόβο και εκφοβισμό. Η πρόσφατη ιστορία της Κύπρου αποτελεί συνεχή υπενθύμιση για το τίμημα που έχει πληρώσει αυτό το νησί και ο λαός του λόγω της ανεύθυνης και παράνομης κατοχής και χρήσης όπλων. Κατά συνέπεια παρόμοια αδικήματα πρέπει να τιμωρούνται με αυστηρότητα από τα Δικαστήρια τα οποία τελικά βαρύνονται με την ευθύνη του νόμου και την προστασία της πολιτείας και των πολιτών της από τα κακά τα οποία προέρχονται από τη διάπραξη τέτοιων αδικημάτων.» Όπως επίσης και στην υπόθεση Gasteratos v. The Republic
(1986)2 C.L.R.170, αναφέρθηκαν (σ'ελεύθερη μετάφραση) τα εξής: «Αυτό το Δικαστήριο έχει επανειλημμένως και επιμόνως τονίσει τη σοβαρότητα των αδικημάτων που σχετίζονται με την παράνομη και χωρίς εξουσιοδότηση κατοχή, μεταφορά και χρησιμοποίηση πυροβόλων όπλων. Οι οδυνηρές συνέπειες αυτών των αδικημάτων είναι γνωστές και πρέπει να υπάρξει μια γενική επαγρύπνηση· και εκτός αν εξαπολυθεί ένας αμείλικτος πόλεμος εναντίον τέτοιων εγκληματιών, η προστασία των νομοταγών πολιτών και οι δημοκρατικές διαδικασίες σ'αυτή την πολιτεία θα βρίσκονται σε συνεχή κίνδυνο.» Στην υπόθεση Θεοδούλου ν. Δημοκρατίας
(1992)2 Α.Α.Δ.206 με αναφορά στις παλαιότερες υποθέσεις, σημειώθηκε ότι: «Η παράνομη κατοχή όπλων υπονομεύει την έννομη τάξη, οδηγεί στην αναρχία και δημιουργεί ένα αίσθημα ανασφάλειας στους φιλήσυχους και νομοταγείς πολίτες, στοιχείο που δεν έχει θέση στη ζωή σε μια Δημοκρατική κοινωνία.» Στη Νικολεττή ν. Δημοκρατίας
(2000)2 Α.Α.Δ.279 τονίστηκε πως «[Η] έξαρση εγκλημάτων οπλοφορίας γενικά .... καθιστά το καθήκον αποτροπής τους μέσω της τιμωρίας των παραβατών πλέον επιβεβλημένο». Μάλιστα εξηγήθηκε ότι η μεταφορά όπλου είναι υπό οποιεσδήποτε συνθήκες σοβαρό έγκλημα, αλλά καθίσταται ακόμη σοβαρότερο όταν συνοδεύεται με την κατοχή πυρομαχικών τα οποία καθιστούν δυνατή τη χρήση του. Πολύ πιο πρόσφατα στην υποθ. Κίτα ν. Αστυνομίας
(2012)2 Α.Α.Δ. 433 το Ανώτατο Δικαστήριο χαρακτήρισε ως ορθό και παρέθεσε αυτούσιο το ακόλουθο απόσπασμα από την πρωτόδικη απόφαση: «Η διάπραξη των αδικημάτων που σχετίζονται με την κατοχή και μεταφορά πυροβόλων όπλων είναι από τα πιο σοβαρά της ποινικής μας νομοθεσίας και αυτό μπορεί να γίνει κατανοητό τόσο από τις προβλεπόμενες ποινές όσο και από τις ποινές οι οποίες επιβάλλονται. Πρόκειται για αδικήματα τα οποία ως εκ της φύσης τους εμπεριέχουν τον κίνδυνο κατά της σωματικής ακεραιότητας συνανθρώπων μας, της ζωής τους ή εκφοβισμού τους και ως εκ τούτου οι ποινές οι οποίες θα πρέπει να επιβάλλονται θα πρέπει να εμπεριέχουν τον αποτρεπτικό τους χαρακτήρα ενόψει των κινδύνων που ενέχει η παράνομη κατοχή και μεταφορά τους αλλά και τις δοκιμασίες στις οποίες έχει εκτεθεί η κυπριακή κοινωνία από την παράνομη κατοχή και μεταφορά πυροβόλων όπλων.» Όσον αφορά τις επιβαλλόμενες ποινές η μελέτη της νομολογίας καταδεικνύει ότι, ως επί το πλείστον, στις περιπτώσεις προσώπων λευκού ποινικού μητρώου σε συνδυασμό με παραδοχή οι ποινές για παράνομη κατοχή και μεταφορά (πιστολιού, περιστρόφου, τυφεκίου ή παρόμοιου πυροβόλου όπλου) κυμαίνονται περί τα 4 έτη φυλάκισης[2]. Διευκρινίζεται όμως πως η προαναφερθείσα ποινική μεταχείριση αφορά την απλή κατοχή και μεταφορά, χωρίς δηλαδή ταυτόχρονη χρήση του πυροβόλου όπλου. Σημειώνεται επίσης πως και το είδος του όπλου έχει τη σημασία του και πως γενικά επιβάλλονται αυστηρότερες ποινές στις περιπτώσεις στρατιωτικών τυφεκίων, πιστολιών ή περιστρόφων (παρά για παράνομη κατοχή κυνηγετικών). Λαμβάνουμε δικαστική γνώση ότι το φαινόμενο της παράνομης οπλοκατοχής και παράνομης οπλοχρησίας δεν έχει υποχωρήσει στον τόπο μας. Το ίδιο το Δικαστήριο, όπως και όλοι οι νομοταγείς πολίτες ενημερώνονται συχνά για φόνους, τραυματισμούς, απειλές ή απόπειρες με τη χρήση παρανόμως κατεχομένων όπλων (κάποτε και εναντίον μελών της Αστυνομίας). Δυστυχώς η έξαρση που είχε διαπιστωθεί κατά το 2000 στην υπόθεση Νικολεττής (ανωτέρω), καθώς και το 2007 στην υπ. Γ.Ε. ν. Βασιλείου κ.ά.
(2007)2 Α.Α.Δ. 84, εξακολουθεί να παρατηρείται μέχρι και σήμερα. Καθίσταται λοιπόν αναμφισβήτητο από τα πιο πάνω πως παρά τις προσπάθειες των αρμοδίων αρχών και τη διαχρονική αυστηρή αντιμετώπιση από τα Δικαστήρια, εντούτοις μέχρι σήμερα υπάρχει έξαρση στη διάπραξη παρόμοιων αδικημάτων, καθώς και αντίστοιχη ανάγκη για επιβολή αυστηρών και αποτρεπτικών ποινών. Όσον αφορά ειδικότερα την παρούσα περίπτωση έχει - πιστεύουμε - καταστεί ήδη κατανοητό από τα προλεχθέντα, πως τα επίδικα γεγονότα δεν αφορούν υπόθεση απλής κατοχής και μεταφοράς όπλου. Τονίστηκε στην Γ.Ε. ν. Chronyy
(2006)2 Α.Α.Δ. 117, ότι: «[Η] κατοχή πυροβόλου όπλου, και μάλιστα και πυρομαχικών, συνιστά εν δυνάμει κίνδυνο περαιτέρω σοβαρής παρανομίας και απειλής». Στρεφόμενοι τώρα στα γεγονότα της παρούσας υπόθεσης λέμε ευθύς εξαρχής ότι ο αναφερθείς «εν δυνάμει κίνδυνος» ο οποίος ουσιαστικά ελλοχεύει σε όλες τις περιπτώσεις που κάποιος κυκλοφορεί με έμφορτο όπλο, στην παρούσα έχει εκδηλωθεί, με όλες τις δυσμενείς συνέπειες, ήτοι τραυματισμό του παραπονούμενου και πρόκληση υλικών ζημιών στο υποστατικό του Μ.Κ.
- Βεβαίως η παρούσα δεν αφορά περίπτωση στην οποία ο Κατηγορούμενος κυκλοφορούσε έχοντας συνεχώς το όπλο μαζί του, πλην όμως έχει διαφανεί μέσα από τα διαπιστωθέντα γεγονότα πως είχε πολύ εύκολη πρόσβαση σε αυτό σε βαθμό που μόλις θέλησε να το χρησιμοποιήσει ήταν σε θέση να το εξασφαλίσει εντός ολίγων λεπτών, έτοιμο προς χρήση. Οι ενέργειες του Κατηγορουμένου υπήρξαν άκρως επικίνδυνες και σαφώς δεν έχουν θέση σε μια ευνομούμενη κοινωνία. Ο τρόπος που ενήργησε είναι κάτω από οποιεσδήποτε περιστάσεις εξολοκλήρου κατακριτέος. Κανένας δεν έχει το δικαίωμα ένεκα οποιασδήποτε φύσεως διαφοράς του με άλλο ή άλλα πρόσωπα να διαταράσσει με τον απαράδεκτο αυτό τρόπο το αίσθημα ασφάλειας το οποίο πρέπει να βιώνει ένα οργανωμένο κοινωνικό σύνολο και κανένας πολίτης δεν πρέπει κάτω από οποιεσδήποτε περιστάσεις να αισθάνεται ότι μπορεί να είναι στόχος τέτοιων ενεργειών. Ο Κατηγορούμενος για μια ασήμαντη αιτία, ήτοι την άρνηση του ιδιοκτήτη καφετερίας να του σερβίρει ποτό, αντέδρασε αψυχολόγητα και εριστικά σε βάρος τόσο του ιδίου, όσο και των παρισταμένων στον χώρο της καφετερίας, προκαλώντας αρχικά ένταση, διαπληκτισμό και στη συνέχεια συμπλοκή με αποκορύφωμα, στο τέλος, τη χρήση του κυνηγετικού του όπλου και τον τραυματισμό του Παραπονουμένου. Όπως σχολιάσαμε στην απόφαση μας η απαρχή στην εξέλιξη των γεγονότων ήταν η άρνηση του ιδιοκτήτη κάτι το οποίο πυροδότησε αμέσως τον εκνευρισμό του Κατηγορουμένου. Εκνευρισμός ο οποίος κατεστάλη μόνο προσωρινά μέσω της παρέμβασης του Μ.Κ.
- Σύντομα όμως επανήλθε ο Κατηγορούμενος στον χώρο της καφετερίας με επιθετικές τάσεις, προφανώς μη έχοντας ξεπεράσει τον θυμό που του προκάλεσε η άρνηση. Στο πλαίσιο δε αυτό προέβη σε ύβρεις προς τους παρισταμένους στην καφετέρια καθώς και σε άλλες προκλητικές ενέργειες όπως ρίξιμο ποτηριών, σπρώξιμο του Μ.Κ.8 και χρήση από τον ίδιο ηλεκτροφόρου ροπάλου σε βάρος των Μ.Κ.3 και Μ.Κ.
- Είναι φανερό ότι ο Κατηγορούμενος, όντας χολωμένος αρχικά από την αντίδραση του Μ.Κ.8 ουσιαστικά να μην τον δεχθεί στην καφετέρια του ως πελάτη και στη συνέχεια από την αντίδραση που υπήρξε στη δική του επιθετική προσέγγιση από τους παρισταμένους και κυρίως από τον Μ.Κ.8 ο οποίος απάντησε στις ύβρεις του Κατηγορουμένου με ύβρεις και ο Μ.Κ.3 τον κτύπησε με καρέκλα, μετά τη χρήση του ηλεκτροφόρου ροπάλου, ήθελε να τους εκδικηθεί. Η συμπεριφορά και ο όλος τρόπος που ενήργησε ήταν άκρως επικίνδυνος και είναι καθαρά από θέμα τύχης που δεν υπήρξαν σοβαρότερες επιπτώσεις λαμβάνοντας υπ' όψιν το σημείο που είχε πληγεί στο κεφάλι, μη αποκλειόμενου και του ενδεχόμενου για τραγική κατάληξη. Το γεγονός ότι ο Κατηγορούμενος πυροβόλησε δύο φορές, χωρίς αμφιβολία, αποδεικνύει την αποφασιστικότητα και σθεναρή επιθυμία του να επιφέρει τον θάνατο του θύματος. Η απόφαση του δε να χρησιμοποιήσει πυροβόλο όπλο - το οποίο για να εξασφαλίσει χρειάστηκε να αφιερώσει κάποιο χρόνο - δείχνει ακριβώς ότι ήθελε να διασφαλίσει ότι θα επιτύγχανε στην επιδίωξη του, να επιφέρει, δηλαδή, τον θάνατο του θύματος. Κατά συνέπεια, τόσο η εγγενής φύση των επιδίκων αδικημάτων, όσο και οι συνθήκες διάπραξης τους καθιστούν την υπό εξέταση περίπτωση ιδιαιτέρως σοβαρή ούτως ώστε να καθίσταται αναγκαία η επιβολή αποτρεπτικής ποινής. Παρά τη διαπιστωμένη σοβαρότητα των επίδικων αδικημάτων και την ανάγκη για επιβολή αυστηρής και αποτρεπτικής ποινής το καθήκον προς εξατομίκευση υπάρχει πάντα και δεν ατονεί, ούτως ώστε αυτή να προσιδιάζει στις ιδιαίτερες περιστάσεις του Κατηγορουμένου και της υπόθεσης. Στα πλαίσια του καθήκοντος μας αυτού λαμβάνουμε υπ΄ όψιν τους ακόλουθους ελαφρυντικούς παράγοντες: · Το λευκό ποινικό μητρώο του Κατηγορουμένου αναμφίβολα αποτελεί μετριαστικό παράγοντα. Είναι νομολογημένο πως ένας κατηγορούμενος με λευκό ποινικό μητρώο δικαιούται να τύχει της επιείκειας του Δικαστηρίου[3]. · Τα προβλήματα ψυχικής υγείας που ο Κατηγορούμενος αντιμετώπιζε και συνεχίζει να αντιμετωπίζει μέχρι σήμερα για τα οποία τυγχάνει παρακολούθησης από τις Υπηρεσίες Ψυχικής Υγείας και λαμβάνει φαρμακευτική αγωγή. Για το θέμα αυτό γίνεται αναφορά στην Έκθεση του Γραφείου Ευημερίας. Επιπλέον στοιχεία και δεδομένα δόθηκαν για το θέμα αυτό και από τον συνήγορο του Κατηγορουμένου. Από το σύνολο των τεθέντων στοιχείων προκύπτουν τα ακόλουθα: - Άρχισε να εργάζεται ως εργάτης στις οικοδομές χωρίς να υπάρχει σταθερότητα στην εργασία του λόγω των διαφόρων φοβιών που αντιμετώπιζε. - Κατετάγη στην Εθνική Φρουρά και πήρε απαλλαγή ('προσωρινό απολυτήριο') λόγω του ότι κρίθηκε ακατάλληλος Ι5 επειδή έπασχε από βαρειά ψυχοπαθητική προσωπικότητα με αντικοινωνική συμπεριφορά (Τεκμήριο Α). - Με βάση δέσμη ιατρικών συνταγών που έχουν παρουσιαστεί ενώπιον μας (Τεκμήριο Ζ) είναι προφανές ότι όντως ο Κατηγορούμενος παρακολουθείτο από Νευρολόγο Ψυχίατρο και λάμβανε ψυχοφάρμακα τουλάχιστον από τις 12.12.11 και συνέχισε τη λήψη τους ανά διμηνία περίπου, μέχρι και τον επίδικο χρόνο, όπως πιστοποίησε και η Ψυχίατρος που τον εξέτασε στις 12.9.
- Σημειώνεται ότι στο ενδιάμεσο επισκέφθηκε και ιδιώτη Ψυχίατρο ο οποίος σε σχετική βεβαίωση του ημερ. 30.10.13 (Τεκμήριο ΣΤ) επιβεβαίωσε ότι παρακολουθούσε τον Κατηγορούμενο για πολύ σοβαρό Χρόνιο Αγχώδες και Καταθλιπτικό Σύνδρομο και ότι υποβάλλετο σε εντατική θεραπεία. - Ιατρική Βεβαίωση των Υπηρεσιών Ψυχικής Υγείας ημερ. 1.8.14 (Τεκμήριο Ε) επιβεβαιώνει και πάλι ότι ο Κατηγορούμενος παρακολουθείτο συστηματικά από Ψυχίατρο λόγω Χρόνιας Συστηματικής Διαταραχής Προσωπικότητας και κατάχρησης αλκοόλης (στο παρελθόν). - Στις 12.9.14 μετά το επίδικο συμβάν εξεδόθη κατόπιν αίτησης της Αστυνομίας Διάταγμα Προσωρινής Νοσηλείας του Κατηγορούμενου στη βάση ιατρικής γνωμάτευσης ψυχιάτρου που πιστοποιούσε ότι ο Κατηγορούμενος ήτο ψυχικά ασθενής έχοντας παρορμητική συμπεριφορά και όντας εξαιρετικά επικίνδυνος τόσο για τον εαυτό του όσο και για τους τρίτους. (Τεκμήριο Β). Στα πλαίσια αυτά κρατήθηκε για υποχρεωτική νοσηλεία από τις 12.9.14 έως και τις 30.9.
- - Ακολούθησε και δεύτερη περίοδος υποχρεωτικής νοσηλείας του μεταξύ 4.10.14 έως 29.10.
- Στα πλαίσια της νοσηλείας του στο Νοσοκομείο Αθαλάσσας πιστοποιήθηκε με βάση ιατρική Έκθεση των Υπηρεσιών Ψυχικής Υγείας ημερ. 29.10.14 (Τεκμήριο Γ) ότι παρουσιάζει Χρόνια Νευρωσική Διαταραχή σε έδαφος Διαταραχής Προσωπικότητας και ιστορικό κατάχρησης αλκοόλης και ότι χρήζει συνέχισης της θεραπείας του με φαρμακευτική αγωγή και ψυχολογική στήριξη. Μέσα στα ίδια πλαίσια εξεδόθη και η προηγούμενη Έκθεση ημερ. 24.10.14 (Τεκμήριο Δ). Με βάση όλα τα ανωτέρω δεν υπάρχει καμιά αμφιβολία ότι ο Κατηγορούμενος κατατάσσεται στις περιπτώσεις προσώπων τα οποία ακριβώς λόγω της ψυχικής κατάστασης τους επιδεικνύουν επικίνδυνη αντικοινωνική συμπεριφορά αποτελώντας κίνδυνο για το κοινωνικό σύνολο. Σε πάρα πολλές παρόμοιες περιπτώσεις το Ανώτατο Δικαστήριο εξέφρασε την άποψη ότι με σχετική νομοθεσία θα έπρεπε να διευρυνθούν τα μέσα τα οποία παρέχονται στα ποινικά Δικαστήρια για την τιμωρία και αναμόρφωση των παραβατών οι οποίοι παρουσιάζουν ψυχολογικά ή ψυχιατρικά προβλήματα[4]. Με δεδομένη την απουσία τέτοιας διεύρυνσης μέχρι σήμερα, εξακολουθεί να ισχύει η παλαιότερη πρακτική με βάση την οποία όπως λέχθηκε στη Μιχαήλ ν. Δημοκρατίας
(2009)2 Α.Α.Δ. 613 τα Δικαστήρια αρκούνται στο να λαμβάνουν υπ' όψιν τις ψυχικές διαταραχές ατόμων ψυχικά ασθενών ως παράγοντα στην επιμέτρηση της ποινής αφού συνεκτιμήσουν την επικινδυνότητα του Κατηγορουμένου. Στην παρούσα περίπτωση η επικινδυνότητα του Κατηγορουμένου προκύπτει μέσα από τα ίδια τα ευρήματα του Δικαστηρίου στην προηγηθείσα απόφαση, καθώς και από όσα ενώπιον μας εντίμως δέχθηκε ο συνήγορος του. Έχουμε υπ΄ όψιν ότι ο Κατηγορούμενος υπεβλήθη σε δύο υποχρεωτικές νοσηλείες. Δεν μας έχει παρουσιαστεί νεώτερη ιατρική έκθεση από το ΤΕΚΜΗΡΙΟ Γ (ημερ. 29.10.14), αλλά από την άλλη δεν έχει αμφισβητηθεί και η δήλωση του συνηγόρου του ότι σήμερα ο Κατηγορούμενος είναι σε πολύ καλύτερη κατάσταση λαμβάνοντας τη σωστή θεραπεία στις φυλακές και χωρίς να του παρέχεται η ευχέρεια να τη συνδυάσει με κατανάλωση αλκοόλης. Συνεπώς το μόνο συμπέρασμα το οποίο δύναται να εξαχθεί είναι πως υπάρχει περιθώριο βελτίωσης της κατάστασης του Κατηγορουμένου, το οποίο όμως θα εξαρτάται πάντοτε από τη λήψη της ορθής θεραπείας και την αποφυγή άλλων ουσιών (π.χ. αλκοόλης) που επιτείνουν την επικινδυνότητα του. Όπως αναφέρθηκε στην απόφαση Γιαννάκη Δημητρίου Ιωάννου ν. Αστυνομίας
(2001)2 Α.Α.Δ. 382: «Είναι νομολογιακά καθιερωμένο ότι οι προσωπικές περιστάσεις του κατηγορουμένου και τα ιδιαίτερα ψυχολογικά προβλήματα που αντιμετωπίζει είναι παράγοντες που πρέπει να συνυπολογίζονται κατά την επιμέτρηση της ποινής. Σε σοβαρά όμως αδικήματα όπου η συχνότητα διάπραξης τους επιβάλλει την επιβολή αποτρεπτικής ποινής, οι παράγοντες αυτοί είναι ήσσονος σημασίας. Προέχει η αυστηρή τιμωρία για την προστασία της κοινωνίας. (Βλέπε: Alarsan v. Δημοκρατίας
(1996)2 ΑΑΔ 11, Ψύλλας ν. Αστυνομίας
(1991)2 ΑΑΔ 430, Κλεοβούλου, Αργυρού (πιο πάνω))».[5] · Το γεγονός ότι ο Κατηγορούμενος κατά τη χρονική περίοδο διάπραξης των επιδίκων αδικημάτων τελούσε υπό ψυχική πίεση λόγω των προβλημάτων υγείας που αντιμετώπισε το μικρότερο του παιδί με εγχειρήσεις στις οποίες αυτό υπεβλήθη ένεκα ατυχήματος που είχε και τη νοσηλεία του αργότερα στο Μακάρειο για άλλο πρόβλημα υγείας που αντιμετώπισε στη συνέχεια. Όπως τονίστηκε στην υπόθεση Γ.Ε. ν. Βίκτωρα Μενελάου Ιωάννου
(1999)2 Α.Α.Δ. 603 η νομολογία αναγνωρίζει ότι η συναισθηματική φόρτιση και ένταση από την οποία διακατέχεται ο δράστης του εγκλήματος όταν διαπράττει ένα έγκλημα συνιστά παράγοντα μετριαστικό της ποινής. Ο λόγος, τονίστηκε, έγκειται στην αποδυνάμωση, κάτω από την ένταση, των μηχανισμών αυτοελέγχου που τείνουν να καταστείλουν την οργή και να μετριάσουν το πάθος[6]. · Το γεγονός ότι κατά τον χρόνο του επίδικου συμβάντος ήτο υπό την επήρεια αλκοόλης το οποίο σε συνάρτηση με τα ψυχωτικά φάρμακα που λαμβάνει τον επηρέασαν αρνητικά στις αντιδράσεις του. Σε σχέση με αυτό τον παράγοντα λέμε ότι η μέθη μπορεί να θεωρηθεί ελαφρυντικό στοιχείο, αφού βέβαια εκτιμηθεί μέσα στα υπόλοιπα ιδιαίτερα περιστατικά της υπόθεσης. Όπως έχει τονιστεί στην υπόθεση Pernell κ.α. v. Δημοκρατίας
(1998)2 Α.Α.Δ 417, στον βαθμό που η μέθη αμβλύνει τον αυτοέλεγχο και η χαλαρότητα που επιφέρει επιδρά στις πράξεις του παραβάτη, μπορεί να προσμετρήσει ως ελαφρυντικός παράγοντας, νοουμένου ότι η κατανάλωση αλκοόλης δεν έχει ως λόγο τη διευκόλυνση της υλοποίησης απόφασης για τη διάπραξη του εγκλήματος[7]. Ως τέτοιο ελαφρυντικό στοιχείο του αποδίδουμε τη σημασία που η νομολογία έχει προσδιορίσει έχοντας κατά νουν ότι η κατανάλωση αλκοόλης από τον Κατηγορούμενο δεν είχε, στην προκειμένη περίπτωση, ως σκοπό να επηρεαστεί στην απόφαση ή πρόθεση του να διαπράξει τα επίδικα αδικήματα[8]. Δεν έχει αμφισβητηθεί και δεχόμαστε τη θέση ότι η κατανάλωση προηγουμένως ποσότητας αλκοόλης επέδρασε σε κάποιο βαθμό στις αντιδράσεις του Κατηγορουμένου κατά τον ουσιώδη χρόνο. · Τις δυσμενείς επιπτώσεις της ενδεχόμενης φυλάκισης στην οικογένεια του Κατηγορουμένου και ιδιαίτερα στη δυνατότητα του μεγαλύτερου γιού του να συνεχίσει τις σπουδές του αλλά και του δεύτερου του γιου, ο οποίος σήμερα είναι στρατιώτης, όταν αποστρατευθεί, να αρχίσει σπουδές. Στην υπόθεση Μ. Θ. v. Αστυνομίας
(2005)2 Α.Α.Δ. 174, πέραν της παραδοχής αναγνωρίστηκαν από το Εφετείο ως μετριαστικοί παράγοντες για την ποινή, οι δυσμενείς επιπτώσεις της φυλάκισης στην οικογένεια και εξαρτημένους του Κατηγορουμένου. Να επισημάνουμε εδώ ότι οι επιπτώσεις από φυλάκιση σε μέλη της οικογένειας του Κατηγορουμένου συνιστούν, σύμφωνα με τη νομολογία, ελαφρυντικό παράγοντα όχι, όμως, αποφασιστικής σημασίας[9]. Η βαρύτητα που πρέπει να αποδίδεται στις παρεμφερείς συνέπειες της τιμωρίας ενός Κατηγορουμένου με ποινή φυλάκισης διαφαίνεται σε σχετική νομολογία του Ανωτάτου Δικαστηρίου[10]. · Τις προσωπικές και οικογενειακές του περιστάσεις με βάση τα όσα προκύπτουν από την Έκθεση του Γραφείου Ευημερίας και τα όσα έχει σε έκταση αναπτύξει ενώπιον μας ο συνήγορός του. Ειδικότερα έχουμε υπ' όψιν ότι ο 42χρονος σήμερα Κατηγορούμενος προέρχεται από συγκροτημένη οικογένεια χαμηλής κοινωνικοοικονομικής κατάστασης και είναι ο μικρότερος από τα τρία παιδιά της οικογένειας. Φοίτησε μέχρι την Α' Τάξη Γυμνασίου και έπειτα διέκοψε λόγω έλλειψης ενδιαφέροντος. Σε ηλικία 15 ετών άρχισε να εργάζεται ως εργάτης στις οικοδομές χωρίς να υπάρχει σταθερότητα στην εργασία του λόγω του ότι αντιμετώπιζε διάφορες φοβίες. Κατατάγηκε στην Εθνική Φρουρά και πήρε απαλλαγή κριθείς ως Ακατάλληλος Ι5 λόγω βαριάς Ψυχοπαθητικής Προσωπικότητας με αντικοινωνική συμπεριφορά. Μετά την αποστράτευση του συνέχισε να εργάζεται στις οικοδομές χωρίς ωστόσο, να υπάρχει πάλι σταθερότητα στην εργασία. Το 1992 τέλεσε γάμο με τη σύζυγο του 37 ετών σήμερα η οποία αντιμετωπίζει προβλήματα που την καθιστούν ανίκανη για εργασία. Το ζεύγος απέκτησε 4 παιδιά ηλικίας 22, 20, 15 και 11 ετών σήμερα. Ο Κατηγορούμενος από το 1998 σταμάτησε την εργασία του έπειτα από τροχαίο ατύχημα. Έκτοτε είναι λήπτης δημοσίου βοηθήματος. Λόγω προβλημάτων ψυχικής υγείας που αντιμετωπίζει - όπως αναφέρθηκαν ανωτέρω - παρακολουθείται από τις Υπηρεσίες Ψυχικής Υγείας και λαμβάνει φαρμακευτική αγωγή. Πέραν των προβλημάτων αυτών, αντιμετωπίζει υπέρταση, προβλήματα με τη σπονδυλική του στήλη και αρθριτικά. Λαμβάνουμε υπ΄ όψιν όλες τις πιο πάνω προσωπικές και οικογενειακές περιστάσεις του Κατηγορουμένου οι οποίες συνεκτιμούνται. Επαναλαμβάνουμε όμως ότι σε σοβαρές υποθέσεις όπως η υπό εξέταση αυτές είναι ήσσονος σημασίας. Συνεκτιμώντας όλα όσα αναφέρθηκαν ανωτέρω, σε συνδυασμό με τη σοβαρότητα των αδικημάτων και το στοιχείο της αποτροπής που προέχει σε τέτοιες υποθέσεις, κρίνουμε ότι η επιβολή στον Κατηγορούμενο στερητικής της ελευθερίας του ποινής προβάλλει ως αναπόφευκτη. Επισημαίνουμε ότι η διαδικασία εξατομίκευσης της ποινής δεν πρέπει να συνεπάγεται εξουδετέρωση της σοβαρότητας των αδικημάτων που ο Κατηγορούμενος έχει διαπράξει. Όσον αφορά το ύψος της αυτή θα αντανακλά κατά τρόπο ισοζυγισμένο όλους τους πιο πάνω παράγοντες και ειδικότερα τις συνθήκες διάπραξης των αδικημάτων, τις προσωπικές περιστάσεις του Κατηγορουμένου και τους ελαφρυντικούς παράγοντες που επισημάνθηκαν ανωτέρω. Με αυτά κατά νουν κρίνουμε κατάλληλες και επιβάλλουμε στον Κατηγορούμενο τις ακόλουθες ποινές: Στην Κατηγορία 1 φυλάκιση 6 ετών. Στην Κατηγορία 3 καμία ποινή ενόψει του ότι τα γεγονότα της εμπεριέχονται στα γεγονότα της Κατηγορίας 4. Στην Κατηγορία 4 φυλάκιση 5 ετών. Στην Κατηγορία 5 καμία ποινή ενόψει του ότι τα γεγονότα της εμπεριέχονται στα γεγονότα της Κατηγορίας 6. Στην Κατηγορία 6 φυλάκιση 3 ετών. Στην Κατηγορία 7 φυλάκιση 1½ έτους. Οι ποινές να συντρέχουν. Η έκτιση της ποινής να αρχίζει από τις 03.10.14 ημερομηνία κατά την οποία ο Κατηγορούμενος τέθηκε υπό κράτηση στα πλαίσια της παρούσας υπόθεσης. Τα έξοδα ύψους €285 να καταβληθούν από τη Δημοκρατία. Τα Τεκμήρια 7, 12, 15, 17-19, 28, 29Α, 29Β καθώς και το Αεροβόλο όπλο μάρκας Diana να επιστραφούν στους νόμιμους δικαιούχους τους. Τα Τεκμήρια 8, 9, 11, 13, 14 και 16 κατάσχονται και να καταστραφούν από την Αστυνομία μετά την τελεσιδικία της παρούσας απόφασης. (Υπ.) Λ. Δημητριάδου-Ανδρέου, Π.Ε.Δ. (Υπ.) Ε. Εφραίμ, Π.Ε.Δ. (Υπ.) Χ. Χαραλάμπους, Α.Ε.Δ. ΠΙΣΤΟΝ ΑΝΤΙΓΡΑΦΟ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΗΤΗΣ /Σ.Θ. C:my documents/assize/ΑΠΟΦΑΣΕΙΣ/pines [1] Δέστε Σάββα ν. Δημοκρατίας
(1992)2 Α.Α.Δ.231 και Ονησίλλου ν. Δημοκρατίας
(1991)2 Α.Α.Δ.556. [2]Δέστε. Khodr v. The Republic
(1998)2 C.L.R.185, Alarsan v. Δημοκρατίας
(1996)2 Α.Α.Δ.1, Νικολεττή ν. Δημοκρατίας
(2000)2 Α.Α.Δ.279, Titos v. Δημοκρατίας
(2000)2 Α.Α.Δ.409, Γεν. Εισαγγελέας ν. Chronyy
(2006)2 A.A.Δ.117, Κίτα ν. Αστυνομίας Ποιν.Έφ.11/2011, ημερ.6.7.2012. [3] Δέστε Χαραλάμπους ν. Αστυνομίας
(1994)2 Α.Α.Δ 14, Κολοκασίδης ν. Δημοκρατίας
(1992)2 Α.Α.Δ 252. [4] Δέστε Λεμής ν. Δημοκρατίας
(1989)2 Α.Α.Δ. 340, Μιχαήλ ν. Δημοκρατίας
(2009)2 Α.Α.Δ. 613 και Νικολάου ν. Αστυνομίας
(2006)2 Α.Α.Δ.
- [5] Δέστε επίσης Στέλιος Μαυρολούκας ν. Κ.Δ., ECLI:CY:AD:2015:B73, Π.Ε. 212/13 ημερ. 5.2.
- [6] Δέστε Έλενας κ.α.. Ιωάννου ν. Δημοκρατίας
(1996)2 Α.Α.Δ. 200. [7] Δέστε Γεώργιος Μωυσίδης ν. Δημοκρατίας
(2007)2 Α.Α.Δ.
- [8] Δέστε SENTENCING IN CYPRUS 2η έκδοση (Sentencing Revisited), του Γ.Μ. Πική, σελ. 77-
- [9] Δέστε Αναστασίου ν. Γενικός Εισαγγελέας
(2005)2 Α.Α.Δ. 492, 513. [10] Δέστε Χαραλάμπους ν. Αστυνομίας
(1994)2 Α.Α.Δ 14 και Κολοκασίδης ν. Δημοκρατίας
(1992)2 Α.Α.Δ 252. cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο