Διευθυντής Τμήματος Επιθεώρησης Εργασίας ν. ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ & ΥΙΟΙ ΛΤΔ ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ, Αρ. Υπόθεσης: 1591/2012, 30/4/2015

(2)(α) και 11

(3)(α), Παράρτημα ΙV, Μέρος Β Τμήμα ΙΙ, Παράγραφος 5 της Κ.Δ.Π. 172/2002 και των άρθρων 2, 3, 13, 34

(2), 38, 53

(1)και 54 του Ν. 89(I)/1996. Ειδικότερα, δυνάμει των «Λεπτομερειών Αδικήματος», «Η Κατηγορούμενη εταιρεία στις 14/09/11 ενώ ήταν εργοδότης (εργολάβος) και ανέλαβε την εκτέλεση οικοδομικών εργασιών για την ανέγερση πολυωρόφου κτηρίου στη λεωφόρο Αρχιεπισκόπου Μακαρίου Γ' στα Λατσιά, παρέλειψε να τοποθετήσει στέρεα κιγκλιδώματα στα άκρα του δαπέδου του μεσοπατώματος με επαρκές ύψος τουλάχιστον 1,10 μέτρα από το δάπεδο, που να διαθέτουν θωράκιο ή άλλο εμπόδιο στη στάθμη του δαπέδου ύψους τουλάχιστον 0.20 μέτρων, ένα χειρολισθήρα και οριζόντιο στοιχείο ώστε η απόσταση μεταξύ θωρακίου ή άλλου εμποδίου και χειρολισθήρα ή αλλού οριζόντιου στοιχείου να μην υπερβαίνει τα 0,45 μέτρα ή να χρησιμοποιήσει άλλα ισοδύναμα μέσα για παρεμπόδιση της πτώσης προσώπων από ύψος, με αποτέλεσμα ο υπεργολάβος ηλεκτρικών εγκαταστάσεων Μιχάλης Στυλιανού να πέσει από ύψος 3,65 μέτρων περίπου και να τραυματιστεί θανάσιμα.» 2η Κατηγορία: Κατά παράβαση των Κανονισμών 2, 3 11

(2)(α) και 11

(3)(α), Παράρτημα ΙV, Μέρος Β Τμήμα ΙΙ, Παράγραφος 5 της Κ.Δ.Π.172/ 2002 και των άρθρων 2, 3, 13, 34

(2), 38, και 53

(1)του Ν. 89(I)/1996, κατά τον ίδιο τόπο και χρόνο που αναφέρεται στη πρώτη κατηγορία, η Κατηγορούμενη, παρέλειψε να τοποθετήσει στέρεα κιγκλιδώματα στα άκρα του δαπέδου του μεσοπατώματος με επαρκές ύψος τουλάχιστον 1,10 μέτρα από το δάπεδο, που να διαθέτουν θωράκιο ή άλλο εμπόδιο στη στάθμη του δαπέδου ύψους τουλάχιστον 0.20 μέτρων, ένα χειρολισθήρα και οριζόντιο στοιχείο ώστε η απόσταση μεταξύ θωρακίου ή άλλου εμποδίου και χειρολισθήρα η άλλου οριζόντιου στοιχείου να μην υπερβαίνει τα 0,45 μέτρα ή να χρησιμοποιήσει άλλα ισοδύναμα μέσα για παρεμπόδιση της πτώσης προσώπων από ύψος, με αποτέλεσμα εργοδοτούμενα της πρόσωπα να κινδυνεύουν να πέσουν από ύψος 3,65 μέτρων περίπου και να τραυματιστούν. 3η Κατηγορία: Κατά παράβαση των Κανονισμών 2, 3, 9

(4)(δ), 10 και 11, της Κ.Δ.Π 172/2002 και των άρθρων 2, 3, 13, 38, και 53

(1)του Ν. 89(I)/1996 από άγνωστο προς την κατηγορούσα αρχή χρόνο μέχρι και την 14/09/11 η Κατηγορούμενη, στον ίδιο τόπο που αναφέρεται στην 1η κατηγορία, ενώ ήταν εργοδότης και εργολάβος ολόκληρου του Έργου και ανέθεσε την εκτέλεση οικοδομικών εργασιών για την ανέγερση πολυώροφου κτηρίου σε διάφορους υπεργολάβους και αυτοεργοδοτούμενα πρόσωπα, παρέλειψε να λάβει τα αναγκαία μέτρα για την προστασία της ασφάλειας και της υγείας όλων των εργοδοτουμένων και την πρόληψη των ατυχημάτων, όσον αφορά την οργάνωση της συνεργασίας μεταξύ των εργολάβων και των υπεργολάβων, το συντονισμό των δραστηριοτήτων τους και την αμοιβαία ενημέρωση τους με αποτέλεσμα εργοδοτούμενα πρόσωπα που εκτελούσαν εργασίες στο υπό κατασκευή κτήριο ελλείψει οιασδήποτε προστασίας έναντι πτώσεως από ύψος ή λήψης άλλων μέτρων να κινδυνεύουν να πέσουν από ύψος πέραν των 3 μέτρων και να τραυματιστούν. 4η Κατηγορία: Κατά παράβαση των Κανονισμών 2, 3, 5, 9

(4)(γ) και 10, της Κ.Δ.Π 172/2002 και των άρθρων 2, 3, 13, 38, και 53

(1)και

(4)του Ν. 89(I)/1996 η Κατηγορούμενη, στον ίδιο τόπο και τρόπο που αναφέρεται στην 1η κατηγορία, ενώ ήταν εργοδότης ολόκληρου του έργου και ανέλαβε ως εργολάβος ολόκληρου του έργου, την εκτέλεση οικοδομικών εργασιών για την ανέγερση πολυώροφου κτηρίου παρέλειψε να αναπροσαρμόσει το Σχέδιο Ασφάλειας και Υγείας σε συνάρτηση με την εξέλιξη των εργασιών ώστε σε αυτό να περιλαμβάνει ανάλυση των μεθόδων εργασίας κατά φάσεις και μεταξύ άλλων να καθορίσει ειδικά μέτρα, περιλαμβανομένων και των μεθόδων εργασίας για την εκτέλεση των εργασιών σε ύψος, συμπεριλαμβανομένων των εργασιών κατασκευής του δαπέδου μεσοπατώματος οι οποίες ενείχαν κίνδυνο πτώσης από ύψος με αποτέλεσμα πρόσωπα στην εργασία που απασχολούνταν με την εκτέλεση των εν λόγω υπηρεσιών να εκτίθενται σε κίνδυνο. ΜΑΡΤΥΡΙΑ: Προς απόδειξη της υπόθεσης της Κατηγορούσας Αρχής κατέθεσαν ενώπιον του Δικαστηρίου ο κος Ιωάννης Μαλεκκιδής (ΜΚ1), επιθεωρητής στο Τμήμα Επιθεώρησης Εργασίας. Ο μάρτυρας αυτός κατέθεσε επίσης 16 Τεκμήρια ενώ για την πλευρά της Υπεράσπισης μετά τη κλήση αυτής σε απολογία μαρτυρία έδωσε ο κος Θεόδωρος Βασιλείου (ΜΥ1). Μαρτυρία για την πλευρά της Κατηγορούσας Αρχής: Ο Μ.Κ.1 κατάθεσε στο Δικαστήριο, αναφορικά με τα όσα περιήλθαν σε γνώση του κατά την εκτέλεση των καθηκόντων του. Ανέφερε ότι εργάζεται στο τμήμα επιθεώρησης εργασίας από τον Δεκέμβριο του

1. Σπούδασε ηλεκτρολόγος Μηχανικός στο Αριστοτέλειο Πολυτεχνείο Θεσσαλονίκης το
2. Εργάστηκε ως ανέφερε, μέχρι το 2006 ως ηλεκτρολόγος εγκαταστάσεων σε κατοικίες και πολυκατοικίες και το 2007 οπόταν και τοποθετήθηκε στο Τμήμα Επιθεώρησης Εργασία ως επιθεωρητής. Άμα της προσλήψεως του, έτυχε εκπαίδευσης αρκετών μηνών από παλαιότερους συναδέλφους ενώ έχει τύχει εκπαίδευσης και από άλλους οργανισμούς και στο εξωτερικό για θέματα ασφάλειας και υγείας στους χώρους εργασίας. Στα καθήκοντα του εμπίπτουν η επιθεώρηση χώρων εργασίας, η αποστολή επιστολών ειδοποιήσεων σχετικά με παραβάσεις στους χώρους εργασίας, η διερεύνηση παραπόνων από το κοινό ή από εργαζόμενους και η διερεύνηση εργατικών ατυχημάτων. Σε σχέση με την παρούσα υπόθεση ανέφερε ότι, διερεύνησε το ατύχημα που έγινε στην πολυκατοικία στην οδό Αρχιεπισκόπου Μακαρίου Γ' 90 στα Λατσιά και ετοίμασε γραπτή έκθεση (Τεκμήριο 1) την οποία και υιοθέτησε κατά την διαδικασία ως μέρος της κυρίως εξέτασης του. Σύμφωνα με τα όσα αναφέρονται στην έκθεση του που φέρει τίτλο «Έκθεση Διερεύνησης Θανατηφόρου Ατυχήματος», στις 14/09/11 στις 11.30 περίπου, λήφθηκε στο Επαρχιακό Γραφείο Επιθεώρησης Εργασίας Λευκωσίας τηλεφώνημα από τον Αστυνομικό Σταθμό Λατσιών το οποίο πληροφορούσε ότι σε εργοτάξιο που βρισκόταν στην αμέσως ανωτέρω αναφερομένη διεύθυνση επεσυνέβη θανατηφόρο εργατικό ατύχημα. Μετά το τηλεφώνημα μετέβη στον χώρο του ατυχήματος. Όταν έφθασε στο χώρο, σύμφωνα με την έκθεση του Τεκμήριο 1, ο αποβιώσας είχε ήδη διακομιστεί στο Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας. Υπεδείχθη ο χώρος οπού βρέθηκε ο τραυματισθείς. Εκεί υπήρχε μεγάλη ποσότητα αίματος ως επίσης και ένα κινητό τηλέφωνο, ένα ζευγάρι γυαλιά, ηλεκτρολογικά σχέδια ανοιγμένα στη σελίδα της κάτοψης του μεσοπατώματος και ένα εργαλείο χειρός. Στο μεσοπάτωμα υπήρχε στο δάπεδο μια πένσα, ένα εργαλείο που χρησιμοποιείται για λύγισμα πλαστικών σωλήνων διαμέτρου Φ20 μέσα από τις οποίες θα περνούσαν ηλεκτρικά καλώδια, ένα ψαλίδι κοπής ηλεκτρικών σωλήνων, δέσμη λεπτών μεταλλικών συρμάτων που χρησιμοποιούνται και για το δέσιμο ηλεκτρικών σωλήνων σε οπλισμό και ηλεκτρολογικά σχέδια. Στο υπό κατασκευή δάπεδο του μεσοπατώματος είχε ήδη τοποθετηθεί ο οπλισμός και κάποιες από τις πρόνοιες της ηλεκτρικής εγκατάστασης (πλαστικές σωλήνες Φ20). Λήφθηκε πληροφόρηση σχετικά με τις συνθήκες του ατυχήματος από τέσσερα πρόσωπα τα οποία ήταν παρόντα στο χώρο του ατυχήματος ήτοι τους Αντώνη Μουστάκα εξεταστή της υπόθεσης για τον Αστυνομικό Σταθμό Λατσιών, τον Βάσο Βασιλείου διευθυντή της Κατηγορουμένης, τον Κώστα Τσικουρή ιδιοκτήτη της οικοδομής, τον Νικόλα Χαραλάμπους ιατροδικαστή και τον Βασίλη Θανάση επιστάτη της κατηγορούμενης εταιρείας. Πληροφορίες λήφθηκαν επίσης από την ιατροδικαστή Ελένη Αντωνίου. Στην «περίληψη» της έκθεσης του αναφέρει ότι ο Μιχάλης Στυλιανού υπεργολάβος ηλεκτρικών εγκαταστάσεων, βρέθηκε από άλλους εργαζόμενους να κείτεται σοβαρά τραυματισμένος σε ανεγειρόμενη οικοδομή στα Λατσιά. Διακομίστηκε με ασθενοφόρο στο Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας όπου διαπιστώθηκε ο θάνατος του. Σύμφωνα με την ιατροδικαστική έκθεση, ο θάνατος του προήλθε από κρανιοεγκεφαλική κάκωση συνέπεια πτώσεως εξ ύψους. Στην παράγραφο 6 της έκθεσης του αναφέρει ότι, το εργοτάξιο στο οποίο συνέβηκε το ατύχημα ανεγειρόταν πολυώροφο κτήριο και οι οικοδομικές εργασίες που περιελάμβαναν την ανέγερση υπογείου χώρου στάθμευσης ισογείου καταστήματος με μεσοπάτωμα και τεσσάρων υπερκειμένων ορόφων γραφείων ανετέθησαν στην κατηγορούμενη εταιρεία. Οι Εργασίες ξεκίνησαν το 2009 και μέχρι τη μέρα του ατυχήματος είχαν κατά το πλείστον ολοκληρωθεί οι εργασίες σκυροδέτησης, τοιχοποιίας και επιχρισμάτων. Το ατύχημα επισυνέβη στο χώρο του «καταστήματος» της οικοδομής όπου είχαν σχεδόν ολοκληρωθεί οι εργασίες τοιχοποιίας και επιχρισμάτων. Παρατήρησε ότι το υπό κατασκευή δάπεδο του μεσοπατώματος του καταστήματος βρισκόταν σε ύψος 3,65 μέτρων πάνω από το δάπεδο του ισογείου. Ήταν κατασκευασμένο από μεταλλικές δοκούς πάνω στις οποίες είχαν στερεωθεί μεταλλικά ελάσματα. Σε αυτά τοποθετήθηκε οπλισμός ενώ είχαν εκτελεστεί και κάποιες ηλεκτρολογικές εργασίες. Το δάπεδο του μεσοπατώματος στην βόρεια και δυτική πλευρά του περιβαλλόταν με τοίχους. Σε κάποιο σημείο στη βόρεια πλευρά η τοιχοποιία δεν ολοκληρώθηκε και το μεσοπάτωμα συγκοινωνούσε με το κλιμακοστάσιο του κτηρίου ενώ τμήμα της νότιας πλευράς περιβαλλόταν από τους τοίχους. Επιπρόσθετα δεν είχαν κτιστεί οι εσωτερικές τοιχοποιίες του μεσοπατώματος και δεν είχε τοποθετηθεί ούτε η σκάλα που μελλοντικά θα οδηγούσε από το ισόγειο στο μεσοπάτωμα του καταστήματος. Στο υπόλοιπο μήκος της Νότιας και Ανατολικής πλευράς του μεσοπατώματος δεν υπήρχε οποιοδήποτε εμπόδιο ή κιγκλίδωμα για αποτροπή της πτώσης προσώπων από ύψος. Τη μέρα του ατυχήματος πρόσβαση στο μεσοπάτωμα μπορούσε να γίνει είτε με τη χρήση φορητής κλίμακας, είτε δια μέσου του κλιμακοστασίου της οικοδομής αφού ο τοίχος που μελλοντικά θα χώριζε τον κοινόχρηστο χώρο του κλιμακοστασίου από το μεσοπάτωμα δεν είχε κατασκευαστεί προφανώς ανέφερε, για διευκόλυνση της πρόσβασης στο μεσοπάτωμα. (βλ. παρά 7.8.2). Ο μάρτυς κατέθεσε ως «Τεκμήριο 2» δέσμη εγγράφων που ο ίδιος έλαβε στην οποία παρουσιάζονται 18 φωτογραφίες της υπό αναφορά οικοδομής. Κατέθεσε επίσης αρχιτεκτονικό και ηλεκτρολογικό σχέδιο ως «Τεκμήρια 3 και 4» αντίστοιχα. Ανέφερε ότι, στο πλαίσιο της διερεύνησης του ατυχήματος αυτού, έλαβε κατάθεση από τον Τάσο Βασιλείου ημερομηνίας 19/09/11 (Τεκμήριο 5). Εξασφάλισε επίσης από την αστυνομία καταθέσεις ημερομηνίας 14/09/11 από τους:
3. Petre Ghirage, η οποία κατατέθηκε ως «Τεκμήριο 6» μαζί με τη μετάφραση στα ελληνικά
4. Ιωάννη Παπανίδη (Τεκμήριο 7),
5. Τάσου Βασιλείου (Τεκμήριο 8) και
6. Βασίλη Θανάση (Τεκμήριο 9), ως επίσης και κατάθεση του κου Γεωργίου Παπαγεωργίου ημερομηνίας 15/09/11 (Τεκμήριο 10). Ο μάρτυρας κατέθεσε επίσης τα ακόλουθα Τεκμήρια : Τεκμήριο 11: κατατέθηκε έγγραφο που φέρει τίτλο εκ των προτέρων γνωστοποίηση εργοταξίου Έντυπο ΤΕΕ-Ο-1/DLI-B-1 και ημερομηνία παραλαβής 19/09/11 και ως διευκρίνισε ο μάρτυρας είναι έγγραφο το οποίο αποστέλλεται στο εκάστοτε επαρχιακό γραφείο με το οποίο γνωστοποιείται η έναρξη ενός εργοταξίου όταν αυτό υπερβαίνει τα 500 ημερομίσθια. Με το έγγραφο αυτό ορίζονται τα πρόσωπα που είναι υπεύθυνα για θέματα ασφαλείας και υγείας στο χώρο εργασίας και δίνονται λεπτομέρειες σχετικά με το έργο. Δυνάμει του Τεκμηρίου αυτού συντονιστής για θέματα ασφαλείας ήταν ο Βάσος Βασιλείου. Η προβλεπόμενη διάρκεια του εργοταξίου ανήρχετο σε 18 μήνες ενώ ο προβλεπόμενος μέγιστος συνολικός αριθμός εργοδοτουμένων στο εργοτάξιο ανερχόταν στους
7. Οι εργολάβοι, υπεργολάβοι και αυτοεργοδοτούμενοι υπολογίστηκαν στους 3, σύνολο . Τεκμήριο 12: έγγραφο που φέρει τίτλο γνωστοποίηση ατυχήματος με ημερομηνία παραλαβής 29/09/11 και υπογράφεται από πρόσωπο επ' ονόματι Μαριλένα Στυλιανού και σύμφωνα με τη δήλωση του προσώπου αυτού είναι η θυγατέρα του αποβιώσαντα. Τεκμήριο 13: Έγγραφο που φέρει τίτλο ιατρικό πιστοποιητικό για την αιτία θανάτου με αριθμό 099094 με ημερομηνία 15/09/11 και υπογράφεται από πρόσωπο επ' ονόματι Ελένη Αντωνίου, γιατρό και η οποία διαπιστώνει ότι ο θάνατος προήλθε από κρανιοεγκεφαλική κάκωση συνεπεία πτώσης από ύψος. Τεκμήριο 14: Σχέδιο επαγγελματικής ασφάλειας και υγείας για οικοδομικά έργα που ως ο μαρτυράς ανέφερε του εδόθη από τον κον Βασιλείου. Τεκμήριο 15: συμφωνητικό έγγραφο υπεργολαβίας μεταξύ Θεόδωρου Βασιλείου και Υιοί οικοδομικές επιχειρήσεις Ltd και Στυλιανού Παναγή Μιχάλη ημερομηνίας 28/12/10, δυνάμει του οποίου ο αποβιώσας ανέλαβε έναντι αμοιβής ως υπεργολάβος την εκτέλεση γενικών και ηλεκτρολογικών εργασιών στην υπό αναφορά οικοδομή. Ο μάρτυς, αναφέρθηκε στις φωτογραφίες του Τεκμηρίου 2 και έδωσε περαιτέρω λεπτομέρειες σε σχέση με την υπό ανέγερση οικοδομή, όψεις της οποίας αποτυπώνονται στις φωτογραφίες του Τεκμηρίου
8. Υπέδειξε στις φωτογραφίες 4, 6, 7, 8, και 9 το σημείο όπου βρέθηκε ο θανών. Στη φωτογραφία 5 ανέφερε φαίνεται το δεξί άκρο του μεσοπατώματος ενώ στη φωτογραφία 11 διακρίνεται η άκρη του μεσοπατώματος χωρίς να υπάρχουν κιγκλιδώματα περιμετρικά. Η Φωτογραφία 10 λήφθηκε από το μεσοπάτωμα. Σε εκείνο το σημείο μελλοντικά θα κτιζόταν τοίχος και θα χωριζόταν ο κοινόχρηστος χώρος του κλιμακοστασίου από το μεσοπάτωμα ομοίως και στη φωτογραφία 13 ανέφερε διακρίνεται «το άνοιγμα το οποίο με την ολοκλήρωση των εργασιών θα κτιζόταν και έτσι θα χωριζόταν ο χώρος του μεσοπατώματος από το κλιμακοστάσιο». Στη φωτογραφία 12 διακρίνονται οι ηλεκτρολογικοί σωλήνες ενώ φωτογραφία 14 φαίνονται κάποια εργαλεία και ηλεκτρολογικά σχέδια. Στη φωτογραφία 16 φαίνεται το άκρο του μεσοπατώματος. Στη φωτογραφία 15 φαίνεται το κενό που υπάρχει δείχνει το κλιμακοστάσιο που θα ένωνε το κάτω μέρος του καταστήματος με το πάνω, δηλαδή το ισόγειο με το μεσοπάτωμα. Στη φωτογραφία 18 διακρίνονται κάποια εργαλεία που βρισκόταν ο εργαζόμενος που πρώτος είδε, που αντίκρισε πρώτος το θανόντα. Ήταν θέση του ότι θα έπρεπε να υπάρχει προστατευτικό κιγκλίδωμα ύψους τουλάχιστο 1.10m ή κάποια ισοδύναμη προστατευτική διάταξη που να αποτρέπει την πτώση των προσώπων και υλικών. Η πτώση υλικών αποτρέπεται σύμφωνα με τον μάρτυρα, όταν κάτω στο δάπεδο υπάρχει ένα προστατευτικό παραπέτο και στο πάνω μέρος του κιγκλιδώματος πρέπει να υπάρχει μια επιπρόσθετη προστατευτική διάταξη που να μην απέχει από το πάνω μέρος και το κάτω μέρος περισσότερο από 45cm. Στην υπό κρίση οικοδομή, στο άνοιγμα του μεσοπατώματος δεν υπήρχαν προστατευτικά μέτρα. Του ανεφέρθη από τους ιθύνοντες του έργου ότι δεν τοποθετήθηκαν προστατευτικά μέτρα γιατί υπολόγισαν δεν θα εκτελούνταν εργασίες. Σε τέτοιες περιπτώσεις ανάφερε σύμφωνα με την πρακτική θα πρέπει να υπάρχουν προστατευτικές διατάξεις άσχετα με το αν εκτελούνται ή δεν εκτελούνται έργα τη συγκεκριμένη στιγμή και τούτο διότι μπορεί τρίτα πρόσωπα να επισκεφθούν τον χώρο ή τελικά να εκτελεστούν εργασίες, όπως εκτελέστηκαν τη μέρα του ατυχήματος και άτομα στην εργασία ή άτομα που επισκέπτονται τον χώρο να κινδυνέψουν να έχουν ατύχημα. Ανέφερε επίσης ότι, όταν στη διαδικασία εκτέλεσης ενός έργου εμπλέκονται περισσότεροι του ενός εργολάβου ή υπεργολάβου η ορθή τακτική ή πρακτική για να μειωθεί ή ενδεχομένως να εξαλειφθεί οποιοσδήποτε κίνδυνος, θα πρέπει να ορίζεται ένας συντονιστής για θέματα ασφάλειας και υγείας τόσο στη φάση της μελέτης του έργου όσο και στη φάση των εργασιών ο οποίος θα συντονίζει σχετικά με θέματα που άπτονται της ασφάλειας και υγείας στους χώρους εργασίας, όλους τους συντελεστές του έργου ώστε να λαμβάνονται τα απαραίτητα έργα ασφάλειας, στον συγκεκριμένο χώρο εργασίας του εργοταξίου. Στην προκειμένη περίπτωση ο συντονιστής ήταν ο κος Βασιλείου ο οποίος την ώρα του ατυχήματος απουσίαζε. Στα καθήκοντα του συντονιστή είναι να συντονίζει τους εργολάβους και τους υπεργολάβους ώστε οι εργασίες που θα κάνουν και ενδεχομένως να επηρεάζουν και άλλους να μην αποτελούν κίνδυνο για κανένα. Το σχέδιο ασφάλειας και υγείας θα πρέπει να αναπροσαρμόζεται ανάλογα με την εκτέλεση των εργασιών, θα πρέπει να αναλύονται οι μέθοδοι εργασίας ανά φάσεις του έργου ώστε να ενημερώνονται οι εργολάβοι και υπεργολάβοι για την εξέλιξη των εργασιών και για τα μέτρα που θα πρέπει να λαμβάνονται στο εργοτάξιο αναφορικά με τα έργα ασφάλειας. Μια φάση ήταν η κατασκευή του μεσοπατώματος, εργασία σε ύψος και όχι γενικά όπως αναφέρεται στο Τεκμηρίο 14 υπό τον τίτλο «Εργασίες σε Ύψος». Θα έπρεπε να αναφέρεται στο ύψος και το πώς θα εκτελεστούν οι εργασίες με κατάλληλη μεθοδολογία που δεν υπήρχε αν δηλ. θα χρησιμοποιούνταν οποιαδήποτε μηχανήματα ανυψωτικά, δισκία, μέσα συλλογικής προστασίας ανυψωτικά ή σκαλωσιές. Αυτό δεν έγινε στην υπό κρίση περίπτωση. Δεν υπήρχε μεθοδολογία για την ασφαλή αποπεράτωση του μεσοπατώματος στο υπό ανέγερση κατάστημα στο οποίο έγινε το ατύχημα. Σύμφωνα με την έκθεση του μάρτυρα, Τεκμήριο 1, το σχέδιο ασφάλειας και υγείας ήταν ελλιπές και περιελάμβανε γενικά μέτρα για την αντιμετώπιση των κινδύνων. Ειδικότερα στη στην παράγραφο 7 της έκθεσης του Τεκμήριο 1 υπό τον τίτλο «Παρατηρήσεις - Διαπιστώσεις» αναφέρει ότι τη μέρα του ατυχήματος υπήρχε στο εργοτάξιο σχέδιο ασφάλειας και υγείας. Διαπιστώνει (βλ. παράγραφο 7.7.2 της Έκθεσης του) ότι στο Μέρος ΙΙ στο Κεφ. 9 (Έργα σε ύψος - Ανάλυση Κινδύνου) του Σχεδίου Ασφάλειας και Υγείας, αναφέρεται ο κίνδυνος πτώσης προσώπων και στην ανάλυση του κινδύνου, ο κίνδυνος αυτός βαθμολογείται ως «ψηλός» ωστόσο, ως παρατηρεί, προτείνονται γενικά μέτρα, μεταξύ των οποίων, η χρήση σκαλωσιών με κατάλληλα προστατευτικά κιγκλιδώματα και παράπετα καθώς και ο εφοδιασμός του προσωπικού με κατάλληλα μέσα ατομικής προστασίας. Δεν καθορίζονται σε αυτό ειδικά μέτρα ή και μέθοδοι εργασίας που να αποτρέπουν την πτώση από ύψος κατά τις διάφορες φάσεις και εργασίες του έργου ή και στα διάφορα ύψη, περιλαμβανομένης και της εκτέλεσης των εργασιών του μεσοπατώματος. Θα έπρεπε στο σχέδιο ασφάλειας και υγείας να αναφέρεται το συγκεκριμένο ύψος και το πώς θα εκτελεστούν οι εργασίες με κατάλληλη μεθοδολογία. Εκείνη τη μέρα το πρωί εργάζονταν στην εντός του μεσοπατώματος στη βόρειο-δυτική του πλευρά και άλλα πρόσωπα και ειδικότερα στη βόρεια πλευρά στο σημείο όπου φαίνεται το ικρίωμα στη φωτογραφία 13 του Τεκμηρίου
9. Δεν υπήρχε επίβλεψη ή εποπτεία, ο επιστάτης ως αναφέρεται στην κατάθεση του ιδίου, απουσίαζε εκείνη την ώρα. Ανέφερε ότι θα έπρεπε να υπήρχε αλληλοενημέρωση των εργολάβων και των υπεργολάβων, κάτι που δεν έγινε. Θα μπορούσε να υπάρχει λίστα ελέγχου check list για αυτό το λόγο. Αυτό δεν υπήρχε και με αποτέλεσμα να εκτελεστούν εργασίες στο μεσοπάτωμα. Ήταν επίσης θέση του ότι, το ατύχημα θα μπορούσε να αποφευχθεί εάν λαμβάνονταν τα κατάλληλα μέτρα ασφάλειας όπως κιγκλιδώματα ή άλλες διατάξεις που να αποτρέπουν την πτώση από ύψος. Θα μπορούσε ακόμα να απομονωθεί εξολοκλήρου ο χώρος με κάποιο τρόπο, ώστε να μην διεξάγονται εργασίες στον χώρο. Κατά την αντεξέταση του ο μάρτυς ανέφερε ότι δεν ήταν βέβαιος αν επισκέφτηκε το εργοτάξιο πριν το ατύχημα. Θυμάται ότι επισκέφτηκε ένα εργοτάξιο της ίδιας εταιρείας το οποίο βρισκόταν 1 χιλιόμετρο περίπου πιο μακριά. Από την επίσκεψη του στο υπό αναφορά εργοτάξιο τη συγκεκριμένη μέρα θυμάται ότι υπήρχε περίφραξη, υπήρχαν ως ανέφερε, ικριώματα περιμετρικά της οικοδομής. Απαντώντας σε σχετική ερώτηση ανέφερε ότι, οι εργασίες στο εργοτάξιο δεν είχαν ολοκληρωθεί εκκρεμούσαν εργασίες τουβλοποιείας, επιχωματώσεων, ηλεκτρολογικές εργασίες, εργασίες σκυροδέτησες της πλάκας του δαπέδου του μεσοπατώματος, υδραυλικές εργασίες. Στη θέση ότι, δεν εκτελούνταν εργασίες στο ισόγειο επειδή θα υπήρχε αλλαγή στα σχέδια του ισογείου, απάντησε ότι εκτελούντο εργασίες, στο ισόγειο και στο μεσοπάτωμα στο σημείο που φαίνεται στη φωτογραφία 13 του Τεκμηρίου 2 ενώ στο συμπέρασμα αυτό οδηγείται από τις καταθέσεις των εργοδοτουμένων της εταιρείας. (Σχετική είναι η κατάθεση του Gherase Petre Τεκμήριο 6 και του Ιωάννη Παπανίδη Τεκμήριο 7). Διαφώνησε με τη θέση ότι δεν υπήρχε κίνδυνος στο σημείο που υπέδειξε ότι εργάζονταν οι εργοδοτούμενοι της εταιρείας αφού ο χώρος καλύπτονταν στο σημείο εκείνο με τοίχο. Στην υποβολή ότι τα ηλεκτρολογικά σχέδια δεν θα εκτελούντο με βάση το Τεκμήριο 3 αλλά με βάση το Τεκμήριο 16 αφού υπήρξε αλλαγή στα ηλεκτρολογικά σχέδια στη βάσει των οποίων θα ολοκληρωνόταν η εκτέλεση του έργου, ο μάρτυς απάντησε ότι τα ηλεκτρολογικά σχέδια που κατατέθηκαν ως Τεκμήρια, τα έφερε ο εργολάβος του έργου κάποιες μέρες μετά το ατύχημα. Ο ίδιος δεν είναι σε θέση να γνωρίζει με βάση ποια σχέδια αποπερατώθηκε το κτήριο. Δεν γνωρίζει αν η ηλεκτρολογική εγκατάσταση στο κτήριο του αποπερατώθηκε αποτυπώνεται από το σχέδιο που έφερα ο ίδιος ή από τα νέα Τεκμήριο
10. Ούτε ήταν σε θέση να γνωρίζει κατά πόσο τα σχέδια Τεκμήριο 3 ακυρώθηκαν. Δεν γνώριζε επίσης αν η παρουσία του αποβιώσαντα ήταν αναγκαία εκείνη τη μέρα. Στην ερώτηση κατά πόσο είχε αναφερθεί στον ίδιο από αξιωματούχους της κατηγορουμένης εταιρείας ότι είχαν δοθεί οδηγίες στον αποβιώσαντα την προηγούμενη του δυστυχήματος να μην παρουσιαστεί στο εργοτάξιο, ο μάρτυς απάντησε ότι εξ όσων μπορούσε να θυμηθεί ο κος Βασιλείου, εκπρόσωπος της εταιρείας Θεόδωρος Βασιλείου και Υιοί Λτδ του ανέφερε ότι «σε συνάντηση που είχαν την προηγούμενη μέρα με τον αποβιώσαντα, του ανέφερε ότι δεν είχε πολλή δουλειά και έπρεπε να πάει να βάλει κάποιες πρόνοιες». Στην υποβολή ότι δεν υπήρχε λόγος ο αποβιώσας, να επισκεφθεί το εργοτάξιο γιατί τα σχέδια που είχε στην κατοχή του, τα αρχικά τα ηλεκτρολογικά, δεν θα έπρεπε να εκτελεστούν γιατί ανέμεναν τα σχέδια, τα νέα σχέδια τα οποία είναι το Τεκμήριο 16 και τα οποία ετοιμάστηκαν μεταγενέστερα ο μάρτυρας απάντησε ότι αυτό που ξέρει είναι ότι ο αποβιώσας επισκέφτηκε το εργοτάξιο τη συγκεκριμένη μέρα και έκανε κάποιες εργασίες. Ειδικότερα ανέφερε, φαίνεται να έβαζε σωλήνες. Θέση του ήταν ότι, σε κάθε περίπτωση θα έπρεπε να υπήρχαν μέτρα ασφαλείας για να αποτραπεί οποιοδήποτε περιστατικό. Στην υποβολή του συνηγόρου της κατηγορουμένης ότι στο εργοτάξιο υπήρχαν όλα τα δέοντα μέτρα ασφαλείας, ο μάρτυς απάντησε ότι γενικά υπήρχαν μέτρα ασφαλείας, αλλά δεν υπήρχαν καθόλου μέτρα ασφαλείας στο μεσοπάτωμα τα οποία απέτρεπαν την πτώση από το ύψος. Σκόπιμη θεωρώ είναι η παράθεση στο σημείο αυτό του περιεχομένου των Τεκμηρίων 6 και 7 που αποτελούν τις καταθέσεις που εδόθησαν στην αστυνομία από τα 2 πρόσωπα που εργάζονταν στην οικοδομή και συγκεκριμένα στο μεσοπάτωμα αυτής τη μέρα του ατυχήματος. Δυνάμει του περιεχομένου του Τεκμηρίου 6, κατάθεση του Gherase Petre από τη Ρουμανία, ο ίδιος πήγε στην οικοδομή στις 07.00, η δουλειά του ήταν να βοηθά τους οικοδόμους. Από τις 7.15 μέχρι τις 09.00 βρισκόταν στο πατάρι της οικοδομής και βοηθούσε ως αναφέρει τον «Μαστρε Γιαννη». Στις 8.00 ήρθε αναφέρει, στο πατάρι ο «ηλεκτρολόγος» ο οποίος δούλευε εκεί για μιάμιση ώρα περίπου αλλά συνέχεια ανεβοκατέβαινε στο από το πατάρι στο ισόγειο. Γύρω στις 9.30 έφυγε από το πατάρι και πήγε στον τρίτο όροφο της οικοδομής χωρίς να προσέξει αν εκείνη την ώρα ήταν εκεί ο ηλεκτρολόγος ή όχι. Στις 11.10 κλήθηκε να πάει και πάλι στο πατάρι για να βοηθήσει και πάλι τον «μάστρε Γιάννη» οπόταν του ζητήθηκε να ετοιμάσει «γόμα» και πήγε προς τούτο στο ισόγειο. (σημειώνεται ότι δεν αναφέρεται στην κατάθεση αν είδε τον αποβιώσαντα τη στιγμή εκείνη στο πατάρι). Όταν κατέβηκε στο ισόγειο δεν κοίταξε προς τα αριστερά και έτσι δεν είδε αν υπήρχε αν υπήρχε οποιοδήποτε πρόσωπο στο πάτωμα. Μετά από 5 λεπτά που ετοίμασε τη γόμα, χρησιμοποιώντας «τρυπανάκι» ως αναφέρει και γύρισε να πάει προς την είσοδο της πολυκατοικίας για να πάει πάνω στο πατάρι, είδε στο πάτωμα του ισογείου τον «ηλεκτρολόγο» ο οποίος είχε πολλά αίματα στο πρόσωπο του. Πήγε κοντά του σε απόσταση 2 μέτρων και επειδή είδε ότι δεν κουνιόταν φοβήθηκε και φώναξε τους συνεργάτες του. Στην κατάθεση Τεκμήριο 7 ο Ιωάννης Παπανίδης αναφέρει ότι εργάζεται ως οικοδόμος στον εργολάβο Βάσο Βασιλείου. Πήγε στη οικοδομή στις 07.00 και εργαζόταν στο πατάρι, περί τις 08.00 πήγε στην οικοδομή ο ηλεκτρολόγος και έκαμνε ως αναφέρει «κάτι δουλείες» για μιάμιση ώρα και μετά έφυγε. Όταν έφυγε (ο ηλεκτρολόγος) από το πατάρι δεν ξέρει που πήγε αλλά αναφέρει, «πέρασε περίπου μιαμισι ώρα για να τον δει». Μετά ήρθε στο πατάρι ο Πέτρος, ο οποίος είναι Ρουμάνος και είναι εργάτης και του ζήτησε να πάει στο ισόγειο να ετοιμάσει γόμα μετά από λίγα λεπτά άκουσε τον Πέτρο να φωνάζει και να λέει ότι ο ηλεκτρολόγος ήταν στο έδαφος. Από την ώρα που έφυγε από το πατάρι ο ίδιος δεν τον είδε μέχρι την ώρα που τον είδε «πεσμένο και τραυματισμένο» στο έδαφος. Κατά την διαδικασία, οι ευπαίδευτοι συνήγοροι των διαδίκων δήλωσαν ως παραδεκτά, τα ακόλουθα γεγονότα, τα οποία ως τέτοια εγκρίθηκαν από το Δικαστήριο. Η κατηγορούμενη εταιρεία ήταν κατά πάντα τον ουσιώδη για τα γεγονότα της παρούσας υπόθεσης γεγονότα και είναι μέχρι σήμερα νομότυπα εγγεγραμμένη στα μητρώα του Εφόρου Εταιρειών. Εργολάβος ολόκληρου του Έργου ήταν η κατηγορούμενη εταιρεία. Τις ηλεκτρολογικές εγκαταστάσεις ανέλαβε υπεργολαβικά ο αυτοεργοδοτούμενος ηλεκτρολόγος Μιχάλης Στυλιανού. Στις 19/09/11 διαβιβάστηκε στο Επαρχιακό Γραφείο Επιθεώρησης Εργασίας Λευκωσίας το έντυπο της εκ προτέρων Γνωστοποίησης Εργοταξίου. Στο έντυπο γνωστοποίησης ορίζεται ως συντονιστής για θέματα ασφάλειας και υγείας κατά την εκτέλεση του έργου ο Βάσος Βασιλείου. Την ημέρα του ατυχήματος υπήρχε στο εργοτάξιο σχέδιο Ασφάλειας και Υγείας (Σ.Α.Υ.). Αντίγραφο του οποίου προσκομίστηκε στις 19/09/11 στο Επαρχιακό Γραφείο Επιθεώρησης Εργασίας Λ/σιας από το Βάσο Βασιλείου. Το περιεχόμενο του Τεκμηρίου 13 έγινε παραδεκτό( σημ. ότι το έγγραφο αυτό ως αιτία θανάτου του Μιχάλη Στυλιανού ο οποίος απεβίωσε την 14/09/11 ήταν «Κρανιοεγκεφαλική Κάκωση» συνεπεία «πτώσης από ύψος», Δίπλα δε από το τίτλο «Νοσηρές καταστάσεις εάν υπάρχουν που οδήγησαν στην πιο πάνω αιτία» καταγράφεται ως λόγος και συνέπεια «εργατικό ατύχημα»). Ο αποβιώσας δεν ήταν εργοδοτούμενος της κατηγορουμένης εταιρείας αλλά απασχολείτο στην εταιρεία ως υπεργολάβος. (Σχετικό είναι το «Τεκμήριο 15») Μαρτυρία για την πλευρά της Υπεράσπισης: ΜΥ1: Μαρτυρία για την υπεράσπιση έδωσε στο Δικαστήριο ο Βάσος Βασιλείου ο οποίος από το 1996, είναι τεχνικός διευθυντής της κατηγορούμενης εταιρείας. Είναι ως ανέφερε πολιτικός μηχανικός με σπουδές στην Αγγλία τις οποίες περάτωσε το
11. Από το 1992 μέχρι το 1996 εργάστηκε ως υπάλληλος σε άλλη εργοληπτική εταιρεία. Ανέφερε ότι, η κατηγορούμενη εταιρεία είναι εργοληπτική εταιρεία και ασχολείται με οικοδομικά έργα τρίτης κατηγορίας σύμφωνα με την κατηγοριοποίηση του Συμβουλίου Εγγραφής Εργοληπτών. Οι εργασίες στην οικοδομή άρχισαν τον Σεπτέμβριο του
12. Η οικοδομή θα αποτελείτο από υπόγειο, ισόγειο, μεσοπάτωμα και 4 πανομοιότυπους ορόφους που προορίζονταν για γραφεία. Κατά τη μέρα που επισυνέβη το ατύχημα είχε ολοκληρωθεί το 90% του υπογείου. Οι τέσσερις όροφοι συμπληρώθηκαν κατά το 70% σε «αργή εκτέλεση των εργασιών λόγω του ότι ανέμενε ο ιδιοκτήτης ενοικιαστές». Στο ισόγειο και στο μεσοπάτωμα είχε αποπερατωθεί το 1/
13. Αποπερατώθηκε το εσωτερικό κέλυφος της οικοδομής και η σιδηροκατασκευή του μεσοπατώματος. Ανέφερε επίσης ότι οι εργασίες στο χώρο του μεσοπατώματος είχαν σταματήσει γιατί ο ιδιοκτήτης του έργου πρόβαινε σε συνομιλίες με τρίτο πρόσωπο ανέμεναν νέα σχέδια με νέα διαρρύθμιση των χώρων αλλά και νέα μηχανολογικά σχέδια που θα γίνονταν με αρχιτέκτονα της Τράπεζας. Οι οδηγίες από τον ιδιοκτήτη για να σταματήσουν οι εργασίες δόθηκαν τον Μάρτιο του
14. Οι τέσσερις όροφοι παραμένουν μέχρι σήμερα ανοίκιαστοι ενώ μόνο το κατάστημα ενοικιάστηκε από τράπεζα. Ανέφερε στο Δικαστήριο ότι, ο αποβιώσας ήταν ενήμερος ότι το κατάστημα επρόκειτο να ενοικιαστεί και ότι μια μέρα πριν το ατύχημα είχε συνάντηση στο εργοτάξιο παρουσία του ιδιοκτήτη και του αποβιώσαντος και ο ίδιος ανέφερε στον αποβιώσαντα «ότι δεν χρειάζεται να κάνει οτιδήποτε στο μεσοπάτωμα το «ουσιαστικό», διότι ανέμεναν νέες οδηγίες ενώ θα εμπλέκετο και ο αρχιτέκτονας του Ενοικιαστή». Του είπε να κάνει μόνο «μια μικροδουλειά 10 λεπτά στο κέντρο του μεσοπατώματος, δηλαδή 4 μέτρα πιο μέσα από την άκρη» οπόταν και θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει του το κλιμακοστάσιο της οικοδομής το οποίο χρησιμοποιούσαν όλοι οι υπάλληλοι της οικοδομής και ήταν επαρκώς ασφαλισμένο αφού υπήρχαν οι χειρολισθήρες. Η εργασία που επρόκειτο να γίνει αφορούσε τις παροχές που έρχονταν από τον κεντρικό μετρητή της οικοδομής οι οποίες είναι οι μόνες που χρησιμοποιήθηκαν στα σχέδια Τεκμήριο 16, έπρεπε να συνενωθούν με το κεντρικό δωμάτιο της ηλεκτρικής. Ο μάρτυς ανέφερε ότι, οι πλαστικές σωλήνες που φαίνονται στη φωτογραφία 13 του Τεκμηρίου 2 όπου δεικνύεται το μεσοπάτωμα, τοποθετήθηκαν από τον αποβιώσαντα χωρίς να έχει τέτοιες οδηγίες και δεν χρησιμοποιήθηκαν και αφαιρέθηκαν από τον επόμενο ηλεκτρολόγο της οικοδομής. Αυτές οι εργασίες ανέφερε έγιναν στις 13 του μηνός που δεν περίμενε κανένας τον αποβιώσαντα στο εργοτάξιο. Δεν τις χρειάστηκαν αφού ήταν βάσει των αρχικών σχεδίων και στις 14 του μηνός διερωτούντο με τον επιστάτη γιατί τις έβαλε. Όταν ήρθε ο νέος ηλεκτρολόγος αυτές κόπηκαν και πετάχτηκαν. Ο μάρτυρας, αναγνώρισε στο Τεκμήριο 16 τα ηλεκτρολογικά σχέδια βάσει των οποίων θα γινόταν η νέα ηλεκτρολογική εγκατάσταση και που δόθηκαν από τον μελετητή ηλεκτρολόγο προς τον νέο ηλεκτρολόγο για να κάνει τη διαρρύθμιση στο ισόγειο και στο μεσοπάτωμα. Ανέφερε ότι, τα σχέδια φέρουν ημερομηνία μεταγενέστερη του ατυχήματος ήτοι 11/06/2012 διότι «έπρεπε να συμφωνηθεί, να γίνει συμφωνία με τον ιδιοκτήτη και την Τράπεζα (ενοικιαστή)». Χρειαζόταν χρόνος μέχρι οι σύμβουλοι της Τράπεζας να εφαρμόσουν τα σχέδια του αρχιτέκτονα της Τράπεζας. Έπρεπε να γίνει πολύς συντονισμός των μελετητών και επιπρόσθετα ο μελετητής της Τράπεζας, είναι διαφορετικός από τον μελετητή του έργου και έπρεπε να συμφωνήσουν τι θα κάνουν. Δεν εκτελούνταν έργα στο ισόγειο με ηλεκτρολογικά σχέδια μέχρι να ετοιμαστούν τα νέα σχέδια. Δεν γνώριζε ότι στις 14/09/11 ο αποβιώσας θα πήγαινε στην οικοδομή αφού δεν ήταν προγραμματισμένο και δεν τον περίμενε κανένας. Αν τον ανέμεναν ο επιστάτης του έργου, θα τον περίμενε «για να εξηγηθούν τι θέλει, πώς να τον βοηθήσει». Τη συγκεκριμένη μέρα ο επιστάτης του έργου επισκέφτηκε το εργοτάξιο μεταξύ των ωρών 7 με 7.30 το πρωί έδωσε οδηγίες στους υπαλλήλους της εταιρείας τι να κάνουν και πήγε σε άλλο εργοτάξιο, διότι οι εργασίες που θα γίνονταν στο εργοτάξιο δεν δικαιολογούσαν την παρουσία του επιστάτη εκεί όλη τη μέρα». Πήγε σε ένα εργοτάξιο ένα χιλιόμετρο μακριά και θα επέστρεφε πίσω όταν θα χρειαζόταν. Δεν ήταν παρών ο επιστάτης στην οικοδομή όταν πήγε ο αποβιώσας αφού ο επιστάτης δεν περίμενε να πάει κάνεις στην οικοδομή. Ήταν θέση του ότι αναπροσαρμοσμένα σχέδια ηλεκτρολογικά Τεκμήριο 16 στην επίσημη αρχή έπρεπε να τα είχε υποβάλει ο μελετητής. Το σχέδιο ασφάλειας και υγείας ετοιμάζεται πριν την εκτέλεση των εργασιών. Εφόσον ληφθούν τα σχέδια από τον μελετητή και το σχέδιο ασφάλειας και υγείας κατά τη διάρκεια της μελέτης του έργου, οι ίδιοι σαν εργολάβοι κάνουν το δικό τους σχέδιο ασφάλειας και υγείας για την εκτέλεση του έργου το οποίο βασίζεται πάνω στα σχέδια που είχαν μέχρι εκείνη τη στιγμή. Όταν γίνουν αναπροσαρμογές των σχεδίων καταρτίζεται νέο σχέδιο ασφάλειας και υγείας. Κατά συνέπεια η αναπροσαρμογή των σχεδίων του Τεκμηρίου 16, έπρεπε να γίνει μετά την ημερομηνία που φέρει το Τεκμήριο 16 και άρα μετά το ατύχημα. Ανέφερε επίσης ότι, υπήρχε άνοιγμα να μπει κάποιος «από το κλιμακοστάσιο προς το μεσοπάτωμα που ήταν 2 μέτρα μέσα από την άκρη του». Η σκάλα ανέφερε που φαίνεται στη φωτογραφία 5 του Τεκμηρίου 2 ανήκει στην Κατηγορούμενη εταιρεία αλλά δεν ήταν τοποθετημένη στο σημείο αυτό, ήταν κάτω στο δάπεδο του ισογείου χωρίς να αναφέρει πως το γνωρίζει τούτο. Δεν θα υπήρχε λόγος να ήταν εκεί διότι οι υπάλληλοι της εταιρείας όπως φαίνεται και από τις καταθέσεις του εργάτη που βοηθούσε τον υπάλληλο της εταιρείες χρησιμοποιούσαν το κεντρικό κλιμακοστάσιο το οποίο ήταν ασφαλισμένο. Η απόσταση από το κλιμακοστάσιο που φαίνεται μέχρι την άκρη του μεσοπατώματος ήταν πέραν των 3 μέτρων Είναι άγνωστο πόσες ώρες βρισκόταν στο πάτωμα ο αποβιώσας χωρίς να τον δει κανένας μέρα του συμβάντος ο αποβιώσας παραπέμποντας στη μαρτυρία «του Πέτρου που τη Ρουμανία» ο οποίος ανέφερε ότι ενώ βοηθούσε στο μεσοπάτωμα πήγε στον τρίτο όροφο, τον είδε τυχαία και ειδοποίησε τους υπόλοιπους. Έτυχαν παρατηρήσεων από επιθεωρητές κατά καιρούς αλλά είχαν καλή συνεργασία και δεν κατηγορήθηκαν ποτέ για οιονδήποτε θέμα. Ο επιθεωρητής που «ανάλαβε» το ατύχημα είχε μερικούς μήνες πριν από το ατύχημα επισκεφθεί το εργοτάξιο της εταιρείας αυτό. Ήλεγξε τα σχέδια ασφάλειας και υγείας που είχαν μέχρι εκείνη τη στιγμή και έμειναν ικανοποιημένοι χωρίς να γίνει καμιά παρατήρηση ουσιαστική. Στο μεσοπάτωμα θα τοποθετούντο τα προβλεπόμενα στηθαία ασφάλειας επισυνέβη ωστόσο το ατύχημα και τούτα τοποθετήθηκαν αμέσως μετά το ατύχημα. Κατά την αντεξέταση ανέφερε ότι, αρμόδιος για θέματα ασφάλειας και υγείας ήταν ο ίδιος. Παραπέμποντας στις φωτογραφίες του Τεκμηρίου 2 ανέφερε ότι, ο εξωτερικός χώρος του εργοταξίου ήταν περιφραγμένος με «ασφαλή» ψηλή περίφραξη με τσίγκους και υπήρχε μια μεγάλη καγκελόπορτα 6 μέτρων που κλείδωνε. Τα κλειδιά της εισόδου τα είχε ο επιστάτης «Το κλειδί εκείνο άνοιγαν το πρωί η ώρα
15. Κλείδωναν χωρίς το κλειδί και έμπαιναν μέσα και δούλευαν. Η ώρα 3 που θα σχόλαναν το ξανακλείδωναν πάλι για να είμαστε ήσυχοι ότι το εργοτάξιο κατά τις ώρες που δεν θα είμαστε εκεί, η είσοδος θα ήταν αδύνατη, δύσκολη». Στην ερώτηση πώς τότε ο αποβιώσας μπήκε την προηγούμενη μέρα του ατυχήματος στο εργοτάξιο εργάστηκε και δεν τον είδε κανείς, απάντησε ότι «Μπήκε μέσα σε ώρες εργασίας, αλλά οι υπάλληλοι μας ήταν στον τρίτο όροφο. Ο υπεργολάβος έκανε στο μεσοπάτωμα. Το κεντρικό κλιμακοστάσιο επικοινωνεί μόνο με τη μια πόρτα που αφήσαμε κενή. Μπορούσε να πάει, να κάνει δουλειά και να φύγει και επίσης ο αποβιώσαντας μπήκε, παραβίασε την μπροστινή περίφραξη και μπήκε μέσα.» Αλλά δεν μπορούσε κάποιος εύκολα να παραβιάσει την περίφραξη η οποία ήταν ορθή και βάση των Κανονισμών. Σε άλλη σχετική ερώτηση αναφορικά με την πόρτα ανέφερε ότι είχε και σύρτη. Κατά τις ώρες που εργαζόταν το εργοτάξιο ήταν κλειστό με τον σύρτη. Για να μπορεί κάποιος από την πόρτα του εργοταξίου έπρεπε να την ανοίξει να μπει μέσα, ήταν σε περίοπτη θέση. Εάν κάποιος, επιχείρησε να μπει από την κεντρική είσοδο του εργοταξίου, ήταν σίγουρος ότι θα τον έβλεπαν οι υπάλληλοι. Τον αποβιώσαντα ανέφερε δεν το είδαν γιατί σταμάτησε στον μπροστινό δρόμο που είναι 3 μέτρα η απόσταση και από όπου δεν έμπαινε κανείς. Σήκωσε τα πάνελ, τους τσίγκους, πάνω και το άνοιξε και μπήκε μέσα. Στην ερώτηση αν το έκανε συχνά απάντησε όχι «Πάντα έμπαιναν από την είσοδο» αυτές ήταν οι οδηγίες. Την προηγούμενη του δυστυχήματος μέρα μπήκε κανονικά από την είσοδο. Δεν μπορούσε να μπει κάποιος από την είσοδο και να μην τον δει κανείς». Ανέφερε ότι την προηγούμενη του δυστυχήματος μέρα ο αποβιώσας μπήκε από την είσοδο κανονικά. Τη μέρα του δυστυχήματος δεν είδε κανείς τον αποβιώσαντα να μπαίνει ωστόσο ανέφερε: «Όλοι οι επιστάτες και οι άλλοι υπάλληλοι είπαν ήταν το αυτοκίνητο παρκαρισμένο μπροστά από την οικοδομή, τα πάνελ βρίσκονταν ενάμιση μέτρο πιο κάτω ανοικτά και τα πράγματα που έβαλε τα εργαλεία του ήταν σε εκείνη την οδό εκεί. Δεν ήταν η είσοδος. Αναφέροντας επίσης ότι η είσοδος του εργοταξίου που τον δρόμο είναι 2 οικόπεδα απόσταση και δεν θα ήταν λογικό να σταθμεύσει κάποιος στο δρόμο και να πάει να μπει από την είσοδο του εργοταξίου. Τη μέρα του ατυχήματος εκτελούντο εργασίες στον τρίτο όροφο της οικοδομής και στον «πίσω» χώρο του μεσοπατώματος που ήταν περιτριγυρισμένο από τοίχους εκεί ήταν δύο υπάλληλοι και ένας εργάτης που ανέβαινε και κατέβαινε πάνω. Σχετικά με την επόπτευση αυτών ανάφερε ότι τους εξήγησε ο επιστάτης το πρωί τί να κάνουν, ήταν έμπειροι τεχνίτες και βρίσκονταν σε κλειστό χώρο που είχε τοίχους μεγάλους ενώ είχαν τύχει εκπαίδευσης και οδηγιών. Αναφορικά με τον όρο 8 της εκ των προτέρων γνωστοποίησης του εργοταξίου Τεκμήριο 11 ο μάρτυρας απαντώντας σε ερώτηση αναφορικά με τον συντονισμό των ζητημάτων ασφάλειας και υγείας απάντησε ότι δίνονταν οδηγίες προς τον επιστάτη και ο επιστάτης προς τους εργοδοτούμενο. Ο επιστάτης δεν ήταν παρών συνέχεια πήγαινε το πρωί και μετά στις 3.
16. Συμφώνησε ότι στις φωτογραφίες του Τεκμηρίου 2 με αριθμούς 4, 5, 11, 12 και 15 φαίνεται το μεσοπάτωμα στο οποίο δεν υπήρχε περίφραξη, πρόκειτο να τοποθετηθεί τις επόμενες μέρες. Στην υποβολή ότι, ουδέποτε ανάφερε ότι δεν ήταν σε αναμονή αλλά η τράπεζα προέκυψε εκ των υστέρων και το αναφέρει σήμερα στο Δικαστήριο απάντησε ότι τούτο ήταν γνωστό σε όλους και γι' αυτό δεν προχωρούσαν και οι εργασίες. Χρειαζόταν να γίνει από τον αποβιώσαντα μια εργασία μόνο 10 λεπτών και τίποτε άλλο σε σημείο το οποίο βρισκόταν 3 μέτρα από την άκρη του μεσοπατώματος και το οποίο ήταν ασφαλές Άλλωστε ως ανάφερε ο ο αποβιώσας ήταν «έμπειρος τεχνίτης». Στην υποβολή ότι το συγκεκριμένο συμβάν επεσυνέβη διότι δεν εξασφαλίστηκε η ασφάλεια των εργοδοτουμένων και των υπεργολάβων, διαφώνησε λέγοντας ότι, το πρόγραμμα της μέρας αφορούσε σε καθορισμένες εργασίες, σε καθορισμένα σημεία τα οποία ήταν και ασφαλή και η δίοδος προς τα καθορισμένα σημεία ήταν ασφαλής. Επίσης, ανέφερε ότι δεν θα μπορούσαν να δώσουν ασφαλείς οδηγίες στους υπεργολάβους που δεν ήταν στο πρόγραμμα. Οι εργοδοτούμενοι της εταιρείας χρησιμοποιούσαν καθορισμένες διαδικασίες. Παραπέμποντας στην φωτογραφία 5 του Τεκμηρίου 2 που φαίνεται η σκάλα στο μεσοπάτωμα ισχυρίστηκε ότι δεν τοποθετήθηκε εκεί από τους υπαλλήλους της εταιρείας. Ο υπάλληλος της εταιρείας για να προβεί στην εργασία του διέσχιζε μέχρι και 100 μέτρα ακολουθώντας τις διαδικασίες ενώ από τη σκάλα ήταν 10 μέτρα. «Διότι υπήρχε δεδομένο στο νου του ότι "έτσι το κάνεις"». Ο επιθεωρητής, ανέφερε ο μάρτυς, πήγε στο εργοτάξιο τον Μάιο του
17. Στην θέση του εκπροσώπου της Κατηγορούσας Αρχής ότι από το Μάιο μέχρι τον Σεπτέμβριο σε ένα εργοτάξιο αλλάζουν απάντησε ότι «σε ένα εργοτάξιο που οι εργασίες κινούνται πολύ γρήγορα. Στο υπό αναφορά εργοτάξιο οι εργασίες κινούντο αργά λόγω του ότι ανέμεναν αλλαγές σχεδίων από τους ενοικιαστές. Ενδεικτικό ανέφερε είναι η ολοκλήρωση επήλθε το
18. Αγορεύσεις: Μετά την ολοκλήρωση της ακροαματικής διαδικασίας οι ευπαίδευτοι συνήγοροι των δύο πλευρών αγόρευσαν προς υποστήριξη των θέσεων τους. Δεν θεωρώ σκόπιμο να αναφερθώ με λεπτομέρεια στο περιεχόμενο των αγορεύσεων των αφού τούτο εντοπίζεται με ευκολία στα πρακτικά του Δικαστηρίου. Περιορίζομαι μόνο να αναφέρω ότι το περιεχόμενο τους έχει ενδελεχώς μελετηθεί για τους σκοπούς της παρούσας. Αξιολόγηση Μαρτυρίας: Έχω παρακολουθήσει με ιδιαίτερη προσοχή τους μάρτυρες στη ζωντανή ατμόσφαιρα της δίκης και είμαι σε θέση να αξιολογήσω την εν γένει συμπεριφορά τους στο εδώλιο του μάρτυρα. Αξιολογώ την μαρτυρία τους με κριτήριο μεταξύ άλλων την ύπαρξη προσωπικού συμφέροντος στην υπόθεση, της ευκαιρίας που είχαν να παρακολουθήσουν τα διαδραματισθέντα, την ακεραιότητα και ειλικρίνεια τους, τη μνήμη και τους λόγους που είχαν για να θυμούνται ή να πιστεύουν αυτά για τα οποία κατέθεταν, τη φυσικότητα, ευθύτητα και την αμεσότητα των απαντήσεων τους, σε συσχετισμό και με το περιεχόμενο των απαντήσεων τους (βλ. Ζαβρού ν. Χαραλάμπους Ποιν. Έφ. 9163, ημερ. 24.9.97, Αθανασίου ν. Κουνούνη Ποιν. Έφ. 9041 ημερ. 29.5.97 και Καρεκλά ν. Κλεάνθους Ποιν. Έφ. 9161, ημερ. 24.5.97). Αντιπαραβλήθηκαν επίσης οι θέσεις τους με το σύνολο της μαρτυρίας που παρουσιάστηκε ενώπιον του Δικαστηρίου, των περιεχομένων των Τεκμηρίων περιλαμβανομένων. ΜΚ1: Θα πρέπει να επισημανθεί ότι μέρος της μαρτυρίας του ΜΚ1 στηρίχθηκε μεταξύ άλλων και στην εμπειρογνωμοσύνη του η οποία και δεν αμφισβητήθηκε από την υπεράσπιση. Η αξιολόγηση της μαρτυρίας εμπειρογνώμονα, εδράζεται στις ίδιες αρχές με βάση τις οποίες κρίνοτναι οι μαρτυρίες και των κοινών μαρτύρων (βλ. Κώστας Ψάλτης v Αστυνομίας

(2001)2 ΑΑΔ 113).) Σύμφωνα με τη νομολογία, οι εμπειρογνώμονες μάρτυρες, υπέχουν υποχρέωση να δώσουν στο Δικαστήριο τα αναγκαία επιστημονικά κριτήρια για να καθίσταται δυνατός ο έλεγχος της ακρίβειας των συμπερασμάτων τους, έτσι ώστε το δικαστήριο να μπορεί να σχηματίζει τη δική του ανεξάρτητη κρίση με την εφαρμογή των κριτηρίων στα γεγονότα που αποδεικνύονται με τη μαρτυρία (βλ. μεταξύ άλλων, Evangelou and another v. Ambizas

(1982)1 C.L.R. 41, 57, Cybarco Ltd v Kovascik

(2001)1 (Γ) ΑΑΔ 2013). Στο σύγραμμα Phipson on Evidence,14η έκδοση, παρ. 32-14, σημειώνονται τα ακόλουθα: «An expert may give his opinion upon facts which are either admitted, or proved by himself, or other witnesses in his hearing, at the trial, or are matters of common knowledge as well as upon an hypothesis bases thereon» Γεγονός είναι επίσης ότι, μεγάλο μέρος της μαρτυρίας του ΜΚ1 αποτελούσε «εξ ακοής μαρτυρία». Εκλαμβάνεται ως τέτοια η μαρτυρία του που αφορούσε μεταξύ άλλων, στις πληροφορίες που περισυνέλλεξε κατά τη διερεύνηση του ατυχήματος και τις ειδικότερες συνθήκες υπό τις οποίες διεξήγοντο οι εργασίες τη στιγμή που επεσυνέβη το ατύχημα. Μετά την τροποποίηση του Περί Αποδείξεως Νόμου, Κεφ. 9 με το Νόμο 32

(1)/04 η εξ ακοής μαρτυρία συνιστά πλέον αποδεκτή μαρτυρία υπό τις προϋποθέσεις που θέτει το άρθρο 37 του Νόμου αυτού. Το Δικαστήριο οφείλει να λαμβάνει υπόψη τους διάφορους παράγοντες οι οποίοι ενδεικτικά και όχι περιοριστικά, εκτίθενται στον σχετικό Νόμο. Έχοντας κατά νου τις πρόνοιες του Νόμου αλλά και τις ιδιαίτερες περιστάσεις της παρούσας υπόθεσης ως διαμορφώθηκαν κατά την διεξαγωγή της δίκης κρίνω ότι στην υπό κρίση εξ ακοής μαρτυρία, που παρουσιάστηκε από τον ΜΚ1 και η οποία συνοδεύεται από σχετικά Τεκμήρια κρίνω ότι θα πρέπει να προσδοθεί ανάλογη βαρύτητα. Ό,τι βεβαίως πρωτίστως και κυρίως έχει ληφθεί υπόψη ήταν η απουσία αμφισβήτησης της μαρτυρίας αυτής από την πλευρά της Υπεράσπισης ενώ μέρος αυτής έχει δηλωθεί ως παραδεκτό. Ας αναφερθεί επίσης ότι ο ΜΚ1, έδωσε πλήρη και σαφή στοιχεία αναφορικά με τις πηγές των πληροφοριών και τα στοιχείων που παρέθεσε. Ο μάρτυρας κατηγορίας, έδωσε στο Δικαστήριο την εντύπωση ότι επρόκειτο για μάρτυρα της αλήθειας. Απαντούσε στις σχετικές ερωτήσεις που του υποβάλλονταν, με αμεσότητα και ευθύτητα, χωρίς δισταγμό και αμφιταλαντεύσεις, με τρόπο που μου δημιούργησε την εντύπωση ότι, είπε μόνο την αλήθεια. Κατέθεσε στο Δικαστήριο τηρώντας σταθερή, αμερόληπτη και αντικειμενική και στάση χωρίς να έχει επιδειχθεί οτιδήποτε στη συμπεριφορά ή στις απαντήσεις του, δυνάμενο να αλλοιώσει τη θετική εικόνα που δημιούργησε ο μάρτυρας και ικανό να κλονίσει την αξιοπιστία του. Η μαρτυρία του συνεπώς γίνεται αποδεκτή στο σύνολο της. Πέραν λοιπόν, του ότι δέχομαι τη μαρτυρία του σε σχέση με τις ενέργειες στις οποίες προέβη και τί ελέχθηκε κατά τη διερεύνηση του επίδικου ατυχήματος, έχοντας υπόψη τα προσόντα, την εκπαίδευση, τις γνώσεις και την πείρα του, ως και τις αρχές που καθορίζουν το πότε ένας μάρτυρας θεωρείται εμπειρογνώμονας, κρίνω ότι ο ΜΚ1 είναι εμπειρογνώμονας στα θέματα που άπτονται και αφορούν την ασφάλεια και την υγεία των εργαζομένων σε χώρους εργασίας. Επομένως, η μαρτυρία του σε σχέση με την άποψη που εξέφρασε αναφορικά με τα θέματα που αφορούσαν την αλληλοενημέρωση των εργολάβων, για τη μέθοδο που ακολούθησε η κατηγορούμενη εταιρεία για την εκτέλεση εργασιών σε ύψος και για την ύπαρξη πιο ασφαλών μεθόδων που εισηγήθηκε ως επίσης και η άποψη του ότι, το ατύχημα θα μπορούσε να αποφευχθεί εάν λαμβάνονταν τα κατάλληλα μέτρα ασφάλειας όπως κιγκλιδώματα ή άλλες διατάξεις που να αποτρέπουν την πτώση από ύψος ή ακόμα και εξ ολοκλήρου απομόνωση του χώρου του μεσοπατώματος με κάποιο τρόπο, ώστε να μην διεξάγονται εργασίες στον χώρο προσεγγίζεται και αξιολογείται με βάση τις αρχές που διέπουν την προσέγγιση και την αξιολόγηση μαρτυρίας εμπειρογνωμόνων. Πιττάλης κ.ά. ν. Ianira Enter. Ltd κ.ά.

(1997)1 Α.Α.Δ. 814 και Τσαγγαρίδης κ.ά. ν. Αυγουστή

(2000)1 Α.Α.Δ. 528) και γίνεται αποδεκτή. Σημειώνεται επίσης ότι η εμπειρογνωμοσύνη του μάρτυρα δεν έχει αμφισβητηθεί. ΜΥ1: Η εντύπωση που μου δημιούργησε ο μάρτυρας αυτός δεν ήταν θετική. Δεν έχω πεισθεί για την ειλικρίνεια του, ούτε για τη γνησιότητα αλλά ούτε και για τη βεβαιότητα των όσων ανάφερε. Μου δημιούργησε την εντύπωση ότι σκοπός της μαρτυρίας του ήταν η υποβοήθηση της θέσης της κατηγορουμένης. Σε πολλές περιπτώσεις, ιδιαίτερα κατά το στάδιο της αντεξέτασης, δεν απαντούσε με ευθύτητα. Αυτό παρατηρήθηκε έντονα στις αναφορές που έκανε στις οδηγίες που είχε δώσει στο αποβιώσαντα και σε σχέση με τις εργασίες που έκανε ή και έπρεπε να κάνει ο αποβιώσας στο εργοτάξιο. Όμοια αρνητική ήταν η εντύπωση που δημιούργησε κατά την αντεξέταση στις αναφορές που έκανε στο τρόπο εισόδου του αποβιώσαντα την τραγική μέρα στο εργοτάξιο. Η μαρτυρία του ΜΥ1 θεωρώ συνολικά ορωμένη, διέπεται από σύγχυση και αοριστία. Στερούμενης δυναμικής θεωρώ την εκδοχή που εν τέλει συνάγεται από τη μαρτυρία του ότι το πρωί της 13/09/11 συναντήθηκε με τον αποβιώσαντα, του ανέφερε ότι οι εργασίες δεν θα περατώνονταν λόγω επικείμενων αλλαγών στα σχέδια και του είπε να κάνει μια «δουλεία 10 λεπτών», ωστόσο ο αποβιώσας την ίδια μέρα αλλά το απόγευμα και ενώ δεν τον περίμενε κανείς, πήγε στο εργοτάξιο έβαλε πλαστικούς σωλήνες και ο ίδιος με τον επιστάτη την επόμενη απορούσαν γιατί τους έβαλε, ήταν επίσης ισχυρισμός του ότι κανείς δεν είδε τον αποβιώσαντα εκείνη τη μέρα. Ωστόσο μετά αναφέρει ότι ο αποβιώσας μπήκε από την είσοδο στις 13 και άρα σύμφωνα με τα δικά του λεχθέντα, αναφορικά με τον τρόπο εισόδου στο εργοτάξιο κάποιος πρέπει να του άνοιξε. Μετέωρη και χωρίς ιδιαίτερη λογικοφάνεια είναι θεωρώ η θέση του ΜΥ1 αναφορικά με την είσοδο του αποβιώσαντα στο εργοτάξιο την κρίσιμη του ατυχήματος μέρα αλλά και την προηγούμενη του ατυχήματος μέρα προωθούμενη θεωρώ με μόνο στόχο να καταδειχθεί ότι ο αποβιώσας δεν αναμένετο τις μέρες εκείνες στο εργοτάξιο. Καμιά περαιτέρω μαρτυρία δεν παρουσιάστηκε προς ενίσχυση των ισχυρισμών του μάρτυρα αυτού κατά τρόπο ώστε οι ισχυρισμοί του, να παραμένουν γενικοί, αόριστοι και συγκεχυμένοι. Η αοριστία της θέσης του θεωρώ ενισχύεται και από το γεγονός ότι τα ηλεκτρολογικά σχέδια που παρουσίασε φέρουν ημερομηνία 11/06/12 ήτοι πέραν του ενός έτους από την ημερομηνία που ο μάρτυρας ισχυρίζεται ότι ο αποβιώσας είχε λάβει οδηγίες να σταματήσουν οι εργασίες. Για τους λόγους που αναφέρω ανωτέρω η μαρτυρία του δεν γίνεται αποδεκτή. Συνακόλουθα της πιο πάνω αξιολόγησης και έχοντας κατά νου τα παραδεκτά γεγονότα, καταλήγω στα κάτωθι ευρήματα: Η κατηγορούμενη εταιρεία ήταν κατά πάντα τον ουσιώδη, για τα γεγονότα της παρούσας υπόθεσης γεγονότα, νομότυπα εγγεγραμμένη στα μητρώα του Εφόρου Εταιρειών. Εργολάβος, ολόκληρου του Έργου στην οδό Αρχιεπισκόπου Μακαρίου Γ' 90 στα Λατσιά (από τούδε και στο εξής «οικοδομή»), ήταν η κατηγορούμενη εταιρεία. Το έργο αφορούσε την ανέγερση πολυώροφου κτήριο και οι οικοδομικές εργασίες, του κτηρίου αποτελούμενου από υπόγειο χώρο στάθμευση, ισογείου καταστήματος με μεσοπάτωμα και τεσσάρων υπερκειμένων ορόφων γραφείων. Το υπό κατασκευή δάπεδο του μεσοπατώματος του καταστήματος βρισκόταν σε ύψος 3,65 μέτρων πάνω από το δάπεδο του ισογείου. Το δάπεδο του μεσοπατώματος στην βόρεια και δυτική πλευρά του περιβαλλόταν με τοίχους. Στο μήκος της Νότιας και Ανατολικής πλευράς του μεσοπατώματος δεν υπήρχε οποιοδήποτε εμπόδιο ή κιγκλίδωμα για αποτροπή της πτώσης προσώπων από ύψος. Τις ηλεκτρολογικές εγκαταστάσεις ανέλαβε υπεργολαβικά, ο αυτοεργοδοτούμενος ηλεκτρολόγος Μιχάλης Στυλιανού, δυνάμει συμφωνίας Τεκμήριο 15 που συνήψε με την κατηγορούμενη εταιρεία. Στις 14/09/11 περί η ώρα 8.00 ο αποβιώσας εκτελούσε στο μεσοπάτωμα εργασίες για μιάμιση ώρα. Εργασίες εκτελούντο στο μεσοπάτωμα από τον Ιωάννη Παπανίδη, ενώ σε κάποιες στιγμές εκτελούσε εργασίες και τρίτο πρόσωπο ο Gherase Petre. Η τελευταία φορά που είχε ειδωθεί ο αποβιώσας στο μεσοπάτωμα ήταν περί της 09.30 όπου και εργαζόταν. Εν συνεχεία εντοπίστηκε από τον Gherase Petre να κείτεται στο πάτωμα του ισογείου. Τα αμέσως ανωτέρω αναφερθέντα σε συνδυασμό με την αδιαμφισβήτητη μαρτυρία του ΜΚ1 ότι στο σημείο οπού βρέθηκε ο τραυματισθείς και εκεί υπήρχε μεγάλη ποσότητα αίματος ως επίσης και ένα κινητό τηλέφωνο, τα γυαλιά του αποβιώσαντα, ηλεκτρολογικά σχέδια ανοιγμένα στη σελίδα της κάτοψης του μεσοπατώματος και ένα εργαλείο χειρός ενώ στο. μεσοπάτωμα υπήρχε στο δάπεδο μια πένσα, ένα εργαλείο που χρησιμοποιείται για λύγισμα πλαστικών σωλήνων διαμέτρου Φ20 μέσα από τις οποίες θα περνούσαν ηλεκτρικά καλώδια, ένα ψαλίδι κοπής ηλεκτρικών σωλήνων, δέσμη λεπτών μεταλλικών συρμάτων που χρησιμοποιούνται για το δέσιμο ηλεκτρικών σωλήνων σε οπλισμό και ηλεκτρολογικά σχέδια τα πιο πάνω παρατιθέμενα και αδιαμφισβήτητα γεγονότα θεωρώ ότι, αποτελούν ικανή μαρτυρία δη εν τη απουσία οιουδήποτε άλλου ισχυρισμού από την Υπεράσπιση[1] για κατάληξη σε εύρημα ότι η πτώση από το ύψος επήλθε κατά τη διάρκεια εκτέλεσης εργασιών του εργολάβου στο μεσοπάτωμα και συνεπώς πρόκειται για εργαστικό ατύχημα άλλωστε αυτό καταγράφεται και στο Τεκμ.13 του οποίου το περιεχόμενο είναι κοινώς παραδεκτό. Παραδεκτό γεγονός και συνεπώς εύρημα του Δικαστηρίου είναι ότι ο θάνατος του Μιχάλη Στυλιανού επήλθε από κρανιοεγκεφαλική κάκωση, συνεπεία πτώσης από ύψος. Με βάση την πιο πάνω αξιολόγηση και τα πιο πάνω ευρήματα θα προχωρήσω να εξετάσω προβαίνοντας σε περαιτέρω ευρήματα κατά την πρόοδο της παρούσας αναφορικά με το κατά πόσο η κατηγορούσα αρχή έχει αποδείξει τις κατηγορίες πέραν πάσης λογικής αμφιβολίας. Βάρος Απόδειξης και Συστατικά Στοιχεία Αδικημάτων: Το βάρος απόδειξης της σωρευτικής συνδρομής των συστατικών στοιχείων του αδικήματος όπως σε κάθε ποινική υπόθεση, φέρει η Κατηγορούσας Αρχή στον ύψιστο βαθμό ήτοι πέραν πάσης λογικής αμφιβολίας. Ως μάλιστα έχει επισημανθεί σε αριθμό αποφάσεων του Ανωτάτου Δικαστηρίου, Λοΐζου ν Αστυνομίας

(1989)2 Α.Α.Δ.363[2]: «Η απόδειξη της κατηγορίας, και κάθε στοιχείου που τη συνιστά, βαρύνει εξ' ολοκλήρου την Κατηγορούσα Αρχή. Δεν επιτρέπονται υποθέσεις ως προς την ύπαρξη γεγονότων, όσο εύλογες κι αν είναι. Κενά αναφορικά με την ύπαρξη των πρωτογενών γεγονότων που συνιστούν και αποδεικνύουν το αδίκημα αφήνουν την κατηγορία ατεκμηρίωτη και έκθετη σε απόρριψη.» ΄ Εναπόκειται στην Κατηγορούσα Αρχή να παρουσιάσει μαρτυρία που να είναι και αξιόπιστη και σαφής.[3] . Εάν στο τέλος της υπόθεσης μείνει έστω και η παραμικρή αμφιβολία στο μυαλό του Δικαστηρίου για την ενοχή του κατηγορουμένου, τότε αυτό θα πρέπει να αποφασισθεί υπέρ του και να απαλλαγεί της κατηγορίας.[4] Για τα αδικήματα ωστόσο που η Κατηγορούμενη αντιμετωπίζει με την υπό κρίση υπόθεση δυνάμει του άρθρου 54 του Νόμου επισημαίνεται μετατοπίζοντας το βάρος απόδειξης ότι: «Σε oπoιεσδήπoτε διαδικασίες για αδίκημα πoυ διαπράττεται κατά παράβαση oπoιωvδήπoτε διατάξεωv τoυ παρόvτoς Νόμoυ, τo oπoίo συvίσταται σε παράλειψη πρoσώπoυ vα συμμoρφωθεί με υπoχρέωση ή με απαίτηση για εκτέλεση καθήκovτoς, καθόσo η συμμόρφωση αυτή είvαι πρακτικώς εφικτή ή είvαι ευλόγως εφικτή, απoτελεί ευθύvη τoυ κατηγoρoύμεvoυ vα απoδείξει ότι δεv ήταv πρακτικώς εφικτό ή δεv ήταv ευλόγως εφικτό vα πράξει περισσότερα από όσα έπραξε για εκπλήρωση της υπoχρέωσης ή της απαίτησης πoυ τέθηκαv σ' αυτόv.» Αναφορικά με το εύρος και το μέγεθος των υποχρεώσεων των εργολάβων και εργοδοτών σε σχέση με την ασφάλεια και υγεία των εργοδοτουμένων στους χώρους εργασίας, που καθιερώνουν ο Ν.89(Ι)/96, η Κ.Δ.Π.172/2002 και η Κ.Δ.Π.173/2002, σχετική είναι η απόφαση Γενικός Εισαγγελέας ν. Λατομεία Φαρμακά Λτδ

(2004)2 Α.Α.Δ 573, 580 όπου σαφώς και ρητώς διαφαίνεται η ευρύτητα των υποχρεώσεων αυτών. Παραθέτω σχετικό απόσπασμα: «η ευθύνη για λήψη μέτρων συμμόρφωσης με τις επιταγές ενός Νόμου ο οποίος ρυθμίζει θέματα ασφάλειας στους τόπους εργασίας βαρύνει αποκλειστικά τους εργοδότες». Στην υπόθεση Mass Pack Trading Ltd ν. Επαρχιακού Λειτουργού Εργασίας Πάφου

(1996)2 Α.Α.Δ 142, 149, επισημάνθηκε ότι: «Κάθε εργοδότης πρέπει να διατηρεί συνεχή έλεγχο και επιτήρηση της πιστής εφαρμογής των κανονισμών ασφαλείας. Το καθήκον συντήρησης των προστατευτικών μέτρων στις οικοδομικές εργασίες είναι απόλυτο. Η υποχρέωση για διατήρηση των μέτρων ασφαλείας και η συντήρησή τους δεν είναι μόνο απόλυτη αλλά και διαρκής [Εταιρεία Γενικών Κατασκευών Λτδ ν. Επαρχιακού Λειτουργού Λεμεσού

(1989)2 Α.Α.Δ 51, Επαρχιακός Λειτουργός Εργασίας Πάφου ν. Κώστα Κυριάκου και Υιού Λτδ και άλλου

(1995)2 Α.Α.Δ 290]. Η μέριμνα για διασφάλιση της συμμόρφωσης με τους κανονισμούς ασφάλειας αποτελεί αποκλειστική ευθύνη των εργοδοτών που είναι οι μόνοι που έχουν τον έλεγχο των συνθηκών εργασίας. Η πιθανή συντρέχουσα αμέλεια του εργοδοτουμένου δυνατόν να σχετίζεται με τον καταμερισμό της ευθύνης σε πολιτική υπόθεση, δεν επηρεάζει όμως την ποινική ευθύνη των κατηγορουμένων για την παράλειψή τους να φροντίσουν όπως ο συγκεκριμένος εργάτης απασχολείται σε δάπεδο εργασίας που διέθετε μέσα προστασίας». Ειδικότερα όμως για τα αδικήματα για τα οποία κατηγορείται η Κατηγορούμενη θα πρέπει να αποδειχθούν τα ακόλουθα συστατικά στοιχεία των αδικημάτων: Αναφορικά με την 1η Κατηγορία: Δυνάμει των προνοιών του άρθρου 34

(2)του Νόμου 89(I)/1996 «Σε περίπτωση πoυ oπoιoδήπoτε πρόσωπo βρίσκεται στηv εργασία σε τόπo από όπoυ είvαι δυvατό vα πέσει από ύψoς πέραv τωv δύo μέτρωv πρέπει vα παρέχovται μέσα για τηv πρoστασία τoυ έvαvτι πτώσεως, με τηv τoπoθέτηση περίφραξης ή με άλλo κατάλληλo τρόπo, εφόσov η περίφραξη δεv είvαι πρακτικώς εφικτή.» Δυνάμει των προνοιών του Καν. 11, των Περί της Ασφάλειας και Υγείας στην Εργασία Κανονισμών, του 2002, Κ.Δ.Π.172/02, η υποχρέωση για διαφύλαξη της ασφάλειας και της υγείας στο εργοτάξιο, επεκτείνεται έτσι ώστε η εφαρμογή των υποχρεώσεων για τήρηση μέτρων ασφάλειας, να βαρύνει και τους εργολάβους και υπεργολάβους τμήματος του έργου. Προνοούνται συγκεκριμένα στο Καν. 11, ο οποίος καθορίζει τις γενικές υποχρεώσεις εργολάβων και υπεργολάβων, τα ακόλουθα: « 11

(1)Κατά την εκτέλεσιν του έργου, οι προβλεπόμενες στο άρθρο 13 του Νόμου υποχρεώσεις των εργοδοτών, περιλαμβανομένων των γενικών αρχών πρόληψης, βάσει των οποίων οι εργοδότες στα πλαίσια των ευθυνών τους λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα για την προστασία της ασφάλειας και της υγείας των εργοδοτουμένων, εφαρμόζονται κυρίως όσον αφορά- (α) . (ι)

(2)Τηρουμένων των προνοιών της παραγράφου

(3)του παρόντος Κανονισμού, για να διαφυλάξουν την ασφάλεια και την υγεία στο εργοτάξιο, και υπό τις προϋποθέσεις των Κανονισμών 9 και 10 των παρόντων Κανονισμών, οι εργολάβοι και υπεργολάβοι- (α) Λαμβάνουν μέτρα σύμφωνα με τις ελάχιστες προδιαγραφές που περιλαμβάνονται στο Παράρτημα IV των παρόντων Κανονισμών, ιδίως κατά την εφαρμογή της παραγράφου

(1)του παρόντος Κανονισμού και (β)...

(3)(α) Ο εργολάβος ολόκληρου του έργου, ανεξάρτητα αν αυτό εκτελείται ολικά ή κατά τμήματα με υπεργολάβους, είναι συνυπεύθυνος και υποχρεούται να λαμβάνει και να τηρεί όλα τα μέτρα ασφαλείας που προβλέπονται στις παραγράφους

(1)και

(2)του παρόντος Κανονισμού. (β)... (γ) Ο εργολάβος και υπεργολάβος τμήματος του έργου είναι συνυπεύθυνοι και υποχρεούνται να λαμβάνουν και να τηρούν όλα τα μέτρα ασφάλειας που προβλέπονται στις παραγράφους

(1)και

(2)του παρόντος Κανονισμού, τα οποία αφορούν το τμήμα του έργου που ανέλαβαν, ανεξάρτητα εάν αυτό εκτελείται ολόκληρο ή κατά τμήματα με υπεργολάβους». Το άρθρο 5

(2)Παραρτήματος IV Μέρος Β΄, Τμήμα ΙΙ, των Κανονισμών, το οποίο προνοεί τα ακόλουθα αναφορικά με τις εργασίες σε ύψος׃ «Οι εργασίες σε ύψος, μπορούν καταρχήν να πραγματοποιούνται, μόνον με τη βοήθεια του κατάλληλου εξοπλισμού ή με μηχανισμούς συλλογικής προστασίας όπως κιγκλιδώματα, εξέδρες ή δίχτυα προστασίας. Σε περίπτωση που η χρήση αυτών των εξοπλισμών δεν είναι δυνατή λόγω της φύσεως των εργασιών, πρέπει να προβλέπονται τα κατάλληλα μέσα πρόσβασης και να χρησιμοποιούνται εξαρτισμοί ή άλλα μέσα ασφάλειας με αγκύρωση». Στην παράγραφο 1 του πιο πάνω άρθρου 5 αναφέρεται ότι «οι πτώσεις από ύψος πρέπει να προλαμβάνονται ιδίως μέσω στέρεων κιγκλιδωμάτων με επαρκές ύψος» που να διαθέτουν τουλάχιστον ένα εμπόδιο στη στάθμη του δάπεδο, χειρολισθήρα ως επίσης και ενδιάμεσο οριζόντιο στοιχείο ή άλλο ισοδύναμο μέσο, παραπέμποντας στους Περί Οικοδομών και Έργων Μηχανικών Κατασκευών (Ασφάλεια και Υγεία και Ευημερία) Κανονισμών του 1973. Το αδίκημα το οποίο προκύπτει από τον συνδυασμό των πιο πάνω άρθρων το αδίκημα της 1ης κατηγορίας διαπράττεται από οιονδήποτε εργολάβο ή υπεργολάβο ο οποίος δεν εφαρμόζει το κατάλληλο, για την περίπτωση, σύστημα ασφαλείας ή σύστημα διαχείρισης των κινδύνων και παραλείπει να προβεί στις κατάλληλες διευθετήσεις, ως ο Νόμος και ο καν. 5 ορίζει. Δυνάμει της ερμηνευτικής διάταξης του άρθρου 2 της ΚΔΠ 172/2002, «'εργολάβος'» σημαίνει κάθε φυσικό ή νομικό πρόσωπο που συμβάλλεται με τον κύριο του έργου και αναλαμβάνει την εκτέλεση ολόκληρου του έργου ή τμήματος αυτού. Κατά συνέπεια τα συστατικά στοιχεία του αδικήματος της 1ης Κατηγορίας φαίνεται να είναι τα ακόλουθα: Το αδίκημα να διαπράτεται σε εργοτάξιο Ύπαρξη ιδιότητας «εργολάβο» ή «υπεργολάβο» Διεξαγωγή Εργασιών σε ύψος Μη λήψη αναγκαίων μέτρων για την προστασία της ασφάλειας και της υγείας, σύμφωνα με τις ελάχιστες προδιαγραφές που περιλαμβάνονται στο Παράρτημα IV και ειδικότερα στην υπό κρίση υπόθεση ύπαρξη στέρεων κιγκλιδωμάτων ή άλλου ισοδύναμου μέσου. Το ότι η Κατηγορούμενη εταιρεία ήταν εργολάβος[5] ολόκληρου του έργου είναι παραδεκτό γεγονός η οποιαδήποτε αμφιβολία δυνατόν να εγερθεί αναφορικά με το ποιο είναι το «έργο» εξανεμίζεται με την παραπομπή στα Τεκμήρια 11 και 15 τα οποία ουδόλως αμφισβητήθηκαν από την πλευρά της Υπεράσπισης αντιθέτως φαίνεται να έχουν ετοιμαστεί από την Κατηγορουμένη. Το ότι εκτελείτο έργο και συνεπώς υπήρχε εργοτάξιο επίσης προκύπτει από την ενώπιον του Δικαστηρίου προσκομισθείσα μαρτυρία, αφού βάσει αυτής προκύπτει ότι τουλάχιστον άλλα δύο πρόσωπα εκτελούσαν οικοδομικές εργασίες κατά την επίδικη μέρα στο εργοτάξιο και δη στο μεσοπάτωμα. Σχετική είναι η μαρτυρία του ΜΚ1 αλλά και τα Τεκμήρια 6 και 7 τα οποία ούτε και αυτά αμφισβητήθηκαν. Σύμφωνα δε και με τα πιο πάνω ευρήματα, το δάπεδο του μεσοπατώματος του καταστήματος βρισκόταν σε ύψος 3,65 μέτρων πάνω από το δάπεδο του ισογείου ενώ στο μήκος της Νότιας και Ανατολικής πλευράς του μεσοπατώματος δεν υπήρχε οποιοδήποτε εμπόδιο ή προστατευτική διάταξη για αποτροπή της πτώσης προσώπων από ύψος. Σημειώνεται ότι ο θανάσιμος τραυματισμός υπεργολάβου, δεν αποτελεί συστατικό στοιχείο του αδικήματος. Η 2η Κατηγορία ως καθίσταται αντιληπτό από την ανάγνωση αυτής και μόνο, αφορά στην ίδια παράλειψη με την 1η Κατηγορία ωστόσο αφορά στον κίνδυνο πτώσης από ύψος και στην έκθεση σε κίνδυνο, από την κατηγορουμένη εταιρεία, εργοδοτουμένων της. Δυνάμει του άρθρου 13.-

(1)του Νόμου, κάθε εργoδότης πρέπει vα διασφαλίζει τηv ασφάλεια, υγεία και ευημερία στηv εργασία όλωv τωv εργoδoτoυμέvωv τoυ. Η παράγραφος 18 του άρθρου 13 διαλαμβάνει ότι: «

(18)Κάθε εργοδότης πρέπει κατάλληλα, επαρκώς και συστηματικά να οργανώνει, διευθύνει και ελέγχει την επιχείρηση ή τις δραστηριότητές του με τέτοιο τρόπο ή και μέσα ώστε να διασφαλίζει την προστασία από τους κινδύνους οποιωνδήποτε προσώπων στην εργασία και άλλων προσώπων που μπορεί να επηρεαστούν από τις δραστηριότητές του.» Ό,τι πέραν των όσων αμέσως ανωτέρω αναφέρθηκαν σχετικά με την 1η Κατηγορία, θα πρέπει να αποδειχθεί για τους σκοπούς της 2ης κατηγορίας ως τούτη είναι διατυπωμένη, είναι η ύπαρξη ιδιότητας εργοδότη -εργοδοτουμένου, της Κατηγορουμένης με τα πρόσωπα που βρίσκονταν κατά την ημερομηνία που ορίζεται στις λεπτομέρειες του αδικήματος της 2ης Κατηγορίας, στο εργοτάξιο. Το άρθρο 2, ορίζει ως «εργοδότη» κάθε φυσικό ή νομικό πρόσωπο το οποίο συνδέεται με σχέση εργασίας με τον εργοδοτούμενο και έχει την ευθύνη για το υποστατικό, την επιχείρηση ή/και την εγκατάσταση και περιλαμβάνει και πρόσωπο που δεν έχει άλλα εργοδοτούμενα πρόσωπα, αλλά διεξάγει οικονομική δραστηριότητα ή διευθύνει την επιχείρηση του με σκοπό κερδοσκοπικό ή μη. Η θέση του ΜΚ1 ότι, στην επιχείρηση την επίδικη μέρα υπήρχαν και άλλοι εργοδοτούμενοι της εταιρείας δεν έχει αμφισβητηθεί από την Υπεράσπιση όπως δεν αμφισβητήθηκε και η σχετική αναφορά στην κατάθεση του επιστάτη Τεκ.9 ας σημειωθεί επίσης ότι και κατά τη μαρτυρία του ΜΥ 1 αναφέρθηκε στο ότι υπήρχαν υπάλληλοι της εταιρείας στην οικοδομή (βλ σελ 5 πρακτικών) ότι το πρωί μετέφερε υπαλλήλους της εταιρείας στην οικοδομή ως επίσης και το περιεχόμενο των Τεκμηρίων 6 και 7 ιδιαίτερα χωρίς την προβολή αντίθετου ή διάφορου ισχυρισμού, αδιαμφισβήτητα οδηγούν στο συμπέρασμα ότι την επίδικη μέρα εργάζονταν στην οικοδομή εργοδοτούμενοι της εταιρείας εντός της εννοίας του Νόμου. Το άρθρο 54 του Νόμου ενδεχομένως να αποτελούσε Υπεράσπιση στα πιο πάνω αδικήματα, εναποθέτει στους ώμους της κατηγορουμένης το βάρος να αποδείξει ότι, δεν ήταν πρακτικώς ή εύλογα εφικτό να πράξει περισσότερα από όσα έπραξε για εκπλήρωση της υποχρέωσης της δυνάμει του άρθρου 13. Σε τέτοια περίπτωση το κριτήριο του βάρους απόδειξης που εναποτίθεται σε κατηγορούμενο είναι αυτό του ισοζυγίου των πιθανοτήτων. Ο όρος «ευλόγως εφικτό» ερμηνεύθηκε στην υπόθεση Edwards ν. National Coal Board

(1949)1 All E.R. 743, όπου επισημαίνονται τα ακόλουθα στη σελ. 744: «Ιn considering whether or not it was "reasonably practicable to avoid or prevent" a breach of the statute within s. 102

(8)the mine-owner must, before the occurrence of an accident, make a computation in which the quantum of risk run by the worker was placed in one scale and the sacrifice of the mine-owner involved in the measures necessary to avert the risk (whether in money, time, or trouble) was placed in the other, and, if there were a gross disproportion between them-the risk being insignificant in relation to the sacrifice-the mineowner discharged the onus which was on him». Ο όρος «πρακτικώς εφικτό» ερμηνεύθηκε και στην Βαρνάβας Νικολάου & Υιοί Λτδ ν. Επαρχιακού Λειτουργού Εργασίας

(1991)2 Α.Α.Δ. 161 ως ακολούθως: «Ο όρος σημαίνει εκείνο που μπορεί να γίνει στην πράξη ανεξάρτητα από το κατά πόσο αυτό είναι δύσκολο ή άβολο. Το κριτήριο είναι αντικειμενικό. Παράγοντες όπως πιθανές δυσκολίες ή το ύψος της δαπάνης σε σύγκριση με το μέγεθος του κινδύνου που υπάρχει, οι οποίοι θ' αποκτούσαν σημασία αν το ζητούμενο ήταν τί είναι εύλογα πρακτικώς εφικτό που είναι όρος στενότερος, δεν διαδραματίζουν ρόλο. Όμως το πρακτικώς εφικτό δεν εξομοιώνεται με το φυσικώς αδύνατο. Το κατά πόσο κάποιο μέτρο είναι πρακτικώς εφικτό κρίνεται κάτω από το φως των σύγχρονων γνώσεων και εφευρέσεων. Έχει εξηγηθεί πως δεν μπορεί να θεωρηθεί πρακτικώς εφικτό να παίρνονται προφυλάξεις για αντιμετώπιση κινδύνων, η γνώση της ύπαρξης των οποίων είναι αδύνατη ή να υιοθετούνται μέτρα που δεν έχουν εφευρεθεί ακόμα και ότι η έννοια του όρου πρακτικώς εφικτό εμπεριέχει κάποιο βαθμό λογικής και κάποια σχέση με την πρακτική.... Είναι φανερό ότι η συνάρτηση αυτή περιορίζει το απόλυτο του καθήκοντος. Το τί είναι πρακτικώς εφικτό πρέπει να προσδιορίζεται όχι κατ' απομόνωση αλλά σε συσχετισμό και με την εργασία που γίνεται » Στην υπό κρίση υπόθεση και αναφορικά με τις κατηγορίες 1 και 2, κρίνω ότι δεν έχει καταδειχθεί η ύπαρξη λόγου που να οδηγεί σε συμπέρασμα ότι συντρέχει η υπεράσπιση του άρθρου 13 ή του άρθρου 54 του Νόμου. Οι ισχυρισμοί προς υπεράσπιση στην 1η κατηγορία ότι ο αποβιώσας δεν αναμενόταν στην οικοδομή την υπό αναφορά μέρα παρέμειναν μετέωροι. Ο ισχυρισμός επίσης ότι ο υπάλληλος της εταιρείας εργαζόταν στο πίσω μέρος του μεσοπατώματος ο οποίος ήταν περιτοιχισμένος επίσης και άρα ασφαλής, επίσης δεν θεωρώ ότι είναι ικανός να στοιχειοθετήσει υπεράσπιση. Οι εργοδοτούμενοι, εργάζονταν την επίδικη μέρα στο μεσοπάτωμα στο οποίο στις δύο πλευρές του, παρέμενε χωρίς καμιά διάταξη ή και άλλο προστατευτικό μέτρο ικανό να περισώσει και να αποτρέψει πτώση από ύψος. Γίνονταν επίσης εργασίες στο ισόγειο ήτοι ετοιμασία «γόμας» η οποία χρησιμοποιείτο στο μεσοπάτωμα. Ο κίνδυνος που δημιουργείται είναι εύλογα ορατός ιδιαίτερα εν τη απουσία οιασδήποτε επίβλεψης. Εύλογα αναμενόμενο κατά τον ρου της εργασίας των οικοδόμων ή και των εργατών της οικοδομής, είτε για σκοπούς της μεταξύ τους επικοινωνίας είτε για σκοπούς ευκολίας είτε για σκοπούς εργασίας να μετέβαινα στις άκρες του μεσοπατώματος καθιστώντας εαυτούς, έκθετους σε κίνδυνο. Το λογικώς αναμενόμενο καταδεικνύεται και από την φωτογραφία 5 του Τεκμηρίου 2 ως επίσης και από τη ρητή αναφορά του ΜΚ1 στο Τεκμήριο 1 στην παράγραφο 7.8.2. που αναφέρεται ότι «Την ημέρα του ατυχήματος η πρόσβαση στο μεσοπάτωμα μπορούσε να γίνει είτε με τη χρήση φορητής κλίμακας, είτε δια μέσου του κλιμακοαστασίου». Σημειώνεται ότι η κλίμακα που φαίνεται στη φωτογραφία 5, αναγνωρίστηκε από τον ΜΚ1 ο οποίος ανέφερε ότι ανήκε στην κατηγορούμενη. Η ευθύνη των εργοδοτών, για την παροχή ασφαλούς χώρου εργασίας ως τούτη έχει καθιερωθεί από την Νομολογία είναι ευρύτατη. Στην προκειμένη περίπτωση στη βάση των όσων αναφέρω πιο πάνω κρίνω ότι η παράλειψη της εταιρείας ως τούτη περιγράφεται στις λεπτομέρειες αδικήματος εξέθετε τους εργοδοτουμένους αυτής σε κίνδυνο. Σημειώνεται επίσης ότι τα μέτρα ελέγχου που προβλέπονται στο Τεκμήριο 14, υπό τον τίτλο «Εργασία σε ύψος» κρίνονται για την διεξαγωγή εργασίας στο μεσοπάτωμα έχουν χαρακτηριστεί από τον ΜΚ1 ως ελλιπές (βλ. παρά. 7.7 του Τεκμηρίου 1). Κατά συνέπεια από την ενώπιον μου τεθείσα μαρτυρία κρίνω ότι η Κατηγορούσα Αρχή απέδειξε πέραν πάσης λογικής αμφιβολίας τα συστατικά στοιχεία των κατηγοριών 1 και 2 που αντιμετώπιζε η κατηγορουμένη. 3η Κατηγορία: Οι λεπτομέρειες αδικήματος αυτής της κατηγορίας αναφέρονται σε παράλειψη της Κατηγορουμένης, που άπτεται και πάλιν της προστασίας των εργοδοτουμένων της. Αναφέρεται ότι η Κατηγορημένη, ανέθεσε σε διάφορους εργολάβους και αυτοεργοδοτούμενα πρόσωπα την εκτέλεση οικοδομικών εργασιών παραλέιποντας να οργάνωση τη συνεργασία και να συντονίσει τις δραστηριότητες αυτών με αποτέλεσμα εργοδοτούμενα πρόσωπα που εκτελούσαν εργασίες στο υπό κατασκευή κτήριο ελλείψει οιασδήποτε προστασίας έναντι πτώσεως από ύψος ή λήψης άλλων μέτρων να κινδυνεύουν να πέσουν από ύψος πέραν των 3 μέτρων και να τραυματιστούν. Έχω διεξέλθει με προσοχή την νομική βάση της 3η κατηγορίας αντιπαραβάλλοντας αυτή με τις λεπτομέρειες αδικήματος αλλά και την προσαχθείσα μαρτυρία. Το αδίκημα, ως αυτό διαγράφεται στις λεπτομέρειες αδικήματος δεν προκύπτει από την μαρτυρία που προσκομίστηκε. Επίσης δεν έχει καταδειχθεί πως η παράλειψη αυτή έθεσε σε κίνδυνο τους εργοδοτούμενους της εταιρείας. Έχοντας υπόψη μου τόσο τις λεπτομέρειες του αδικήματος όσο και τον κανονισμό, κρίνω ότι η μαρτυρία που έχει προσαχθεί στερείται επάρκειας για να κριθεί ένοχη η κατηγορούμενη στην κατηγορία αυτή. Κατηγορία 4: Από τη συνδυασμένη ανάγνωση των 2, 3, 5

(6), 9

(4)(γ) και 10 της ΚΔΠ 172/2002, άρθρων 2, 3, 13, 38, και 53

(1)και

(4)του Περί Ασφάλειας και Υγείας στην Εργασία Νόμων του 1996 έως 2011, προκύπτει ότι, αποτελεί υποχρέωση του Εργολάβου να αναπροσαρμόζει τον φάκελος ασφαλείας και υγείας σε συνάρτηση με την εξέλιξη των εργασιών και τις ενδεχόμενες τροποποιήσεις που έχουν επέλθει. Ο συντονιστής του έργου οφείλει να πράττει τούτο χωρίς όμως η ευθύνη του εργολάβου να απαλείφεται επειδή ο κανονισμός επιβαρύνει τον συντονιστή του έργου (Βλ. Κανονισμό 10). Επιθεώρηση της μαρτυρίας που προσκομίστηκε στο σύνολο της οδηγεί στο συμπέρασμα ότι, δεν έχει αποδειχθεί περάν πάσης λογικής αμφιβολίας η κατηγορία αυτή αφού ουδεμία μαρτυρία προσεκομίσθει αναφορικά με την αρχική ανάληψη του έργου, σε ποια κατάσταση βρισκόταν η οικοδομή όταν ανέλαβε ως εργολάβος η κατηγορουμένη για να καταστεί ευδιάκριτη ποιά ήταν η εξέλιξη και η φάση το έργου κατά την οποία το σχέδιο ασφάλειας και υγείας θα έπρεπε να «αναπροσαρμοστεί». Ενδεχομένως τούτο να ήταν ελλιπές ωστόσο αυτό θα αποτελούσε αντικείμενο άλλης κατηγορίας και όχι της κατηγορίας που προσάπτεται στην Κατηγορουμένη δυνάμει της 4ης Κατηγορίας. Κατά συνέπεια θεωρώ ότι η Κατηγορούσα αρχή απέτυχε να αποδείξει την κατηγορία αυτή στο επίπεδο που απαιτείται. Για τους λόγους που προσπάθησα να εξηγήσω, κρίνω ότι η κατηγορούσα αρχή έχει αποδείξει πέραν πάσης λογικής αμφιβολίας τη διάπραξη των αδικημάτων αναφορικά με κατηγορίες 1 και 2 χωρίς να συμβαίνει το ίδιο για τις κατηγορίες 3 και 4. Ως εκ των ανωτέρω, η κατηγορούμενη κρίνεται ένοχη στις κατηγορίες 1 και 2 ενώ σε ό,τι αφορά τις κατηγορίες 3 και 4 η αθωώνεται και απαλλάσσεται. (Υπ.) ........................... Ν. Οικονόμου, Ε.Δ. ΠΙΣΤΟΝ ΑΝΤΙΓΡΑΦΟ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΗΤΗΣ [1] Βλ. ΓΕΝΙΚΟΣ ΕΙΣΑΓΓΕΛΕΑΣ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ν. ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΥ ΧΑΡΠΑ, Ποινική Έφεση Αρ. 71/2012, 21/2/2014 [2] Βλ. Επίσης Πέγκερος v. Δημοκρατίας

(1995)2 Α.Α.Δ. 143, Σωτηριάδης V Αστυνομίας

(1991)2 Α.Α.Δ. 482, Γενικός Εισαγγελέας V Ανδρέα Ευριπίδου

(2002)2 ΑΑΔ 246 [3] Φλουρής V Αστυνομίας

(1989)2 Α.Α.Δ. 401 [4] Woolmington v. DPP

(1935)A.C. 462, Charitonos ν. Republic

(1971)2 CLR 40 [5] Εργολάβος δυνάμει των προνοιών του άρθρου 2 της Κ.Δ.Π.172/2002 είναι «κάθε νομικό ή φυσικό πρόσωπο που συμβάλλεται με τον κύριο του έργου και αναλαμβάνει την εκτέλεση ολόκληρου του έργου ή τμήματος του». cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο