Δημοκρατία ν. Θεόδωρου Θεοδώρου κ.α., Ποιν. Υπόθεση: 57/15, 16/6/2015

(4)του Ποινικού Κώδικα (3η κατηγορία) και · Κατοχή αντικειμένου κατασκευασμένου για εκτόξευση επιβλαβούς αερίου κατά παράβαση των Άρθρων 2 και 25

(2)του Περί Πυροβόλων και Μη Πυροβόλων Όπλων Ν.113

(1)/04 (4η κατηγορία). ΓΕΓΟΝΟΤΑ Τα γεγονότα της παρούσας υπόθεσης όπως εκτέθηκαν από την εκπρόσωπο της Κατηγορούσας Αρχής έχουν ως ακολούθως: Σε άγνωστη ημερομηνία μεταξύ Οκτωβρίου του 2014 και 5.1.2015, ο κατηγορούμενος με άλλο πρόσωπο, (εφεξής καλούμενο ως «ο Χ»), συμφώνησαν όπως διαπράξουν ληστεία σε βάρος της εταιρείας μεταπωλήσεων καρτών χρόνου ομιλίας κινητής τηλεφωνίας OTERO LTD, τα γραφεία της οποίας βρίσκονται στην οδό Θησέως 7, στον 3ο όροφο πολυκατοικίας στον Στρόβολο. Στο πλαίσιο της πιο πάνω συμφωνίας ο Χ έδωσε στον Κατηγορούμενο ένα σπρέι μάρκας ΝΑΤΟ, προορισμένο για εκτόξευση επιβλαβούς αερίου. Στις 5.1.2015 ο Χ τηλεφώνησε στον Κατηγορούμενο και του εξήγησε πού είναι επακριβώς τα γραφεία της εταιρείας. Ο Κατηγορούμενος μετέβηκε την ίδια μέρα στην περιοχή και στα γραφεία της εταιρείας για να κατοπτεύσει το χώρο που θα γινόταν η ληστεία. Στις 7.1.2015 ο Χ τηλεφώνησε στον Κατηγορούμενο, αναφέροντας του ότι όλα ήταν εντάξει για τη διάπραξη της ληστείας. Ενόσω ο Κατηγορούμενος ευρισκόταν καθοδόν προς τα γραφεία της εταιρείας καθώς και κατά την ώρα που βρισκόταν εκεί, ο Χ του τηλεφωνούσε σχετικά με το πότε να προβεί στη διάπραξη της. Την ίδια μέρα ο Χριστόφορος Θωμά, υπάλληλος της εταιρείας, (εφεξής «ο Παραπονούμενος»), αφού προέβηκε στη συνηθισμένη καταμέτρηση των ημερήσιων εισπράξεων της εταιρείας δύο ημερών, ήτοι της 5.1.2015 και 6.1.2015, οι οποίες ανέρχονταν στο συνολικό ποσό των €279.175,42, τοποθέτησε τα χρήματα μέσα σε δύο βαλίτσες, και ακολούθως βγήκε από τα γραφεία της εταιρείας γύρω στις 12:00 κρατώντας τες, με σκοπό να μεταβεί στις τράπεζες για να καταθέσει το προαναφερθέν ποσό. Ο Παραπονούμενος κατέβηκε χρησιμοποιώντας τον ανελκυστήρα στο υπόγειο της πολυκατοικίας με σκοπό να βγει μέσω πόρτας στον υπόγειο χώρο στάθμευσης και να τοποθετήσει τις βαλίτσες στο αυτοκίνητο με το οποίο θα μετέβαινε στις τράπεζες. Στον υπόγειο χώρο στάθμευσης, βρισκόταν ο Κατηγορούμενος ο οποίος τον ανέμενε πίσω από την πόρτα που συνδέει τον χώρο στάθμευσης με τον χώρο του ανελκυστήρα. Πριν προλάβει ο Παραπονούμενος να βγει στον χώρο στάθμευσης, ο Κατηγορούμενος τον είδε μέσα από το γυάλινο άνω τμήμα της πόρτας να προσεγγίζει την πόρτα και φορώντας κουκούλα στο κεφάλι που κάλυπτε σκέπαζε το πρόσωπο, κρατώντας στο ένα χέρι μαχαίρι με λεπίδα μήκους 10 εκατοστών και στο άλλο το σπρέι, έσπρωξε την πόρτα. Εισερχόμενος ο Κατηγορούμενος βρέθηκε μπροστά στον Παραπονούμενο και άσκησε βία εναντίον του με σκοπό την απόκτηση της περιουσίας της εταιρείας OTERO LTD που περιέχετο στις δύο βαλίτσες, Συγκεκριμένα άρχισε να τον ψεκάζει στο πρόσωπο με το σπρέι και προτάσσοντας του το μαχαίρι, τού είπε να καθίσει και να ξαπλώσει στο έδαφος. Ο Παραπονούμενος αιφνιδιάστηκε και τελώντας υπό το κράτος φόβου κάθισε κάτω. Ο Κατηγορούμενος εξακολούθησε να τον ψεκάζει με το σπρέι και στην συνέχεια αφού πήρε στα χέρια του τις βαλίτσες και μια εργαλειοθήκη που είχε φέρει μαζί του, χρησιμοποιώντας τις σκάλες, τις ανέβασε στο ισόγειο της πολυκατοικίας. Αργότερα τόσο οι τσάντες με τα χρήματα όσο και η εργαλειοθήκη βρέθηκαν έξω από τον ανελκυστήρα στο ισόγειο της πολυκατοικίας. Εν τω μεταξύ ο Παραπονούμενος μέσω της εισόδου των αυτοκινήτων στον υπόγειο χώρο στάθμευσης , τρέχοντας διέφυγε προς το μπροστινό μέρος της πολυκατοικίας και εισήλθε σε λογιστικό γραφείο που βρισκόταν στο ισόγειο της πολυκατοικίας όπου και ανέφερε το συμβάν. Ακολούθως, κατευθύνθηκε προς την κύρια είσοδο της πολυκατοικίας με σκοπό να ανεβεί στον τρίτο όροφο και να ενημερώσει τους συναδέλφους του σχετικά. Ενώ ο Παραπονούμενος προσπαθούσε να εισέλθει στην πολυκατοικία, ο Κατηγορούμενος εξακολουθώντας να φορεί κουκούλα στο κεφάλι χωρίς όμως να καλύπτει το πρόσωπο του, έσπρωξε την πόρτα της κύριας εισόδου της πολυκατοικίας στην προσπάθεια του να εξέλθει από αυτήν, και τότε οι δύο άντρες ήρθαν πρόσωπο με πρόσωπο. Ακολούθησε πάλη τόσο μπροστά από την κύρια είσοδο της πολυκατοικίας, όσο και στο πεζοδρόμιο μπροστά από αυτήν, η οποία είχε ως επακόλουθο τον τραυματισμό και των δύο. Εν τέλει ο Παραπονούμενος ακινητοποίησε τον Κατηγορούμενο με τη βοήθεια ακόμα δύο προσώπων. Ο Κατηγορούμενος προσπάθησε στη συνέχεια να απεγκλωβιστεί και να διαφύγει αλλά ο Παραπονούμενος τον ακινητοποίησε εκ νέου. Στο μέρος και αφού ειδοποιήθηκε σχετικά η Αστυνομία έφτασε στη συνέχεια ο Λοχ. 4626. Από σωματική έρευνα που διενήργησε στον Κατηγορούμενο εντόπισε στην κατοχή του το πιο πάνω σπρέι, ένα ζεύγος γυαλιά, ένα κινητό τηλέφωνο και μια κουκούλα χρώματος μαύρου. Ο Λοχ. 4626 τον πληροφόρησε για το αυτόφωρο αδίκημα της κατοχής επικίνδυνου οργάνου, και αφού του επέστησε την προσοχή του στον Νόμο ο Κατηγορούμενος απάντησε «Είναι η πρώτη φορά που κάμνω έτσι μαλακία». Στην συνέχεια τον πληροφόρησε ότι είναι υπό σύλληψη, του επέστησε την προσοχή του στον Νόμο και αυτός απάντησε «Ό,τι έκανα το έκανα για τα παιδιά μου». Σε κοντινή απόσταση βρέθηκε το μαχαίρι που κρατούσε κατά τη διάπραξη της ληστείας και το οποίο είχε εντοπίσει ο Παραπονούμενος στην τσέπη του σακακιού του κατηγορουμένου στο στάδιο που τον είχε ακινητοποιήσει και το είχε πετάξει σε κάποια απόσταση. Σχετικά με αυτό ο Κατηγορούμενος παραδέχτηκε ότι ήταν δικό του και ότι το είχε φέρει από το χωριό του. Στα πλαίσια διερεύνησης της υπόθεσης ο Κατηγορούμενος προέβη σε υποδείξεις σκηνών ενώ έδωσε και δύο καταθέσεις στις οποίες παραδέχτηκε την διάπραξη των επιδίκων αδικημάτων της συνωμοσίας και της ληστείας. Την ίδια μέρα και ώρα 21:25, συνελήφθη ο Κατηγορούμενος και αφού του επεστήθη η προσοχή του στο Νόμο απάντησε ' Πραγματικά λυπάμαι'. Από ιατρική εξέταση που διενεργήθηκε στον Παραπονούμενο διαπιστώθηκε ότι έφερε περιοφθαλμικό κάψιμο, αυχεναλγία και άλγος δεξιού άκρου χειρός. Ο Κατηγορούμενος δεν βαρύνεται με προηγούμενες καταδίκες. Αγόρευση για μετριασμό της ποινής Στην αγόρευση του για μετριασμό της ποινής ο συνήγορος του Κατηγορούμενου χωρίς να παραγνωρίζει τη σοβαρότητα των επιδίκων κατηγοριών και ιδιαίτερα εκείνο της ένοπλης ληστείας αναφέρθηκε σε σειρά ελαφρυντικών παραγόντων που, όπως εισηγήθηκε, υφίστανται στην παρούσα υπόθεση και θα πρέπει να προσμετρήσουν προς όφελος του Κατηγορούμενου στα πλαίσια εξατομίκευσης της ποινής. Ως προς τις συνθήκες τέλεσης των αδικημάτων ο συνήγορος κάλεσε το Δικαστήριο να λάβει υπόψη του τα ακόλουθα: § Ο Κατηγορούμενος, ο οποίος δεν είχε απολύτως καμία γνώση για τη συγκεκριμένη εταιρεία και τον τρόπο λειτουργίας της, δεν υπήρξε ο ιθύνων νους, αλλά απλώς το πρόσωπο που λάμβανε και εκτελούσε οδηγίες. § Ο Κατηγορούμενος ευρισκόμενος σε απόγνωση παρασύρθηκε να διαπράξει το επίδικο αδίκημα από πρόσωπο που τον κατεύθυνε και τον προμήθευσε και με το σπρέι. § Ο Κατηγορούμενος έδρασε επιπόλαια εφόσον πήγε στο μέρος με το αυτοκίνητο του, δεν υπήρχε σχέδιο διαφυγής και το μαχαίρι που χρησιμοποίησε ήταν μέρος των δικών του εργαλείων που πήρε μαζί του. § Αμέσως μετά την διάπραξη της ληστείας μετάνιωσε για την πράξη του, άφησε τα χρήματα σε χώρο όπου εξασκούσε έλεγχο ο ιδιοκτήτης τους, καθώς και την εργαλειοθήκη του. Το τελευταίο δε, δείχνει και την προχειρότητα του σχεδιασμού του Κατηγορούμενου. § Μετά που άφησε τις τσάντες με τα χρήματα έκρυψε το σπρέι και το μαχαίρι, αποκάλυψε το πρόσωπο του και απλώς προσπάθησε να φύγει. § Δεν υπήρξε οποιαδήποτε άλλη μορφή βίας από μέρους του Κατηγορούμενου πέραν από την χρήση του σπρέι ενώ στο τέλος τραυματίστηκε και ο ίδιος. Όσον αφορά τις προσωπικές συνθήκες του Κατηγορούμενου ο συνήγορος υιοθέτησε το περιεχόμενο της Έκθεσης του Γραφείου Ευημερίας. Ως περαιτέρω ελαφρυντικούς παράγοντες ο κ. Πελεκάνος μας κάλεσε να λάβουμε υπόψη την άμεση παραδοχή του Κατηγορουμένου, τη συνεργασία του με την Αστυνομία με την παροχή όλων των λεπτομερειών προς πλήρη εξιχνίαση της υπόθεσης, την πραγματική μεταμέλεια του, τα ψυχολογικά προβλήματα που αντιμετωπίζει και το λευκό ποινικό του μητρώο. ΝΟΜΙΚΗ ΠΤΥΧΗ Το αδίκημα της ληστείας είναι από τα πλέον σοβαρά και αυτό αντανακλάται στη μέγιστη ποινή που προνοείται από το Άρθρο 283 του Ποινικού Κώδικα. Σημειώνουμε ότι προνοείται ισόβια φυλάκιση όταν ο παραβάτης συνοδεύεται από ένα ή περισσότερα πρόσωπα ή όταν κατά τη διάρκεια της ληστείας τραυματίζει, κτυπά ή χρησιμοποιεί οποιαδήποτε άλλη βία εναντίον οποιουδήποτε προσώπου. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η παρούσα κατατάσσεται στις περιπτώσεις για τις οποίες προβλέπεται ισόβια φυλάκιση. Η προβλεπόμενη στο νόμο ποινή είναι η βάση από την οποία ξεκινά το Δικαστήριο για να επιμετρήσει την ποινή που θα επιβάλει. Το Ανώτατο Δικαστήριο έχει κατ' επανάληψη τονίσει τη σοβαρότητα του αδικήματος, κάτι το οποίο αντανακλάται στη φυλάκιση διά βίου που ο νομοθέτης θεώρησε σκόπιμο να προνοήσει ως ανώτατο όριο ποινής[1]. Χαρακτήρισε τη σοβαρότητα αυτή ως δεσπόζουσας βαρύτητας στην επιμέτρηση της ποινής. Όπως έχει τονιστεί στην υπόθεση Παναγιώτης Μακρή ν. Δημοκρατίας, Ποιν. Εφ. 33/12, ημερ. 15.1.13 από την ίδια τη φύση του αδικήματος το οποίο εμπεριέχει τις διά της βίας και της επίδειξης βίας προς εκφοβισμό και εξαναγκασμό ενέργειες που παραβιάζουν κάθε έννοια της πολιτισμένης συμπεριφοράς, δικαίως το αδίκημα της ένοπλης ληστείας θεωρείται από τα σοβαρότερα του Ποινικού Κώδικα. Θεωρούμε δε αναγκαίο να επισημάνουμε εδώ ότι εγκλήματα αυτού του είδους, άσχετα από την επακριβή μορφή που παίρνει η κάθε περίπτωση, βρίσκονται, δυστυχώς, σε έξαρση και παρουσιάζουν μια αυξητική τάση[2]. Τούτο το διαπιστώνουμε όχι μόνο από τις επισημάνσεις του Ανωτάτου Δικαστηρίου αλλά και από τις δικές μας προσωπικές εμπειρίες βάσει της καθημερινής και επαναλαμβανόμενης ενασχόλησης με τέτοιου είδους υποθέσεις. Δεν είναι, πιστεύουμε, υπερβολή να πούμε ότι οι ληστείες, πλείστες εκ των οποίων είναι ένοπλες και με τη χρήση βίας, είναι πλέον καθημερινό φαινόμενο με υποψήφια και ανυποψίαστα θύματα τον κάθε πολίτη με απρόβλεπτες και ανυπολόγιστες συνέπειες. Όπως επισημάνθηκε και σε σχετική νομολογία του Ανωτάτου Δικαστηρίου έχει παρέλθει ανεπιστρεπτί ο καιρός που οι κάτοικοι της χώρας μας ένιωθαν και ζούσαν σε συνθήκες ασφάλειας. Κανείς πλέον και πουθενά δεν έχει την άνεση να αισθάνεται ασφαλής καθότι όλοι αποτελούν εν δυνάμει θύματα με ενδεχόμενο τίμημα όχι μόνο την ιδιωτική περιουσία αλλά και την ίδια τη σωματική ασφάλεια και ακεραιότητα κάθε νομοταγούς πολίτη. Τούτο καθιστά επιτακτική την ανάγκη επιβολής αυστηρής ποινής που θα επενεργήσει, ελπίζουμε, αποτρεπτικά.[3] Ο βαθμός βίας που χρησιμοποιείται και η έκθεση ή μη σε κίνδυνο ανθρώπινης ζωής είναι παράγοντες που, ανάλογα με την περίπτωση, συντείνουν στον καθορισμό του ύψους της ποινής η οποία, εν πάση περιπτώσει, θα πρέπει να έχει αποτρεπτικό χαρακτήρα[4]. Στην υπόθεση Τalal Faeg Mahmoud Abed v. Δημοκρατίας

(2007)2 Α.Α.Δ. 128, ο (τότε) Πρόεδρος του Ανωτάτου Δικαστηρίου Χ. Αρτεμίδης, αφού εκδήλωσε την έντονη αγωνία των κατοίκων της χώρας μας και περιέγραψε την άκρως ανησυχητική κατάσταση που επικρατεί στον τόπο μας, τόνισε και τα ακόλουθα σχετικά: «Το έγκλημα έχει, δυστυχώς, προσλάβει νέα μορφή. Εν πολλοίς, εξελίχτηκε, σε επάγγελμα. Μισθοφόροι διαπράττουν εγκλήματα, ενώ σε πολλές περιπτώσεις εγκληματίες αποσπούν με τη χρήση βίας, ενίοτε σκληρής και άγριας, περιουσιακά στοιχεία που ανήκουν σε φιλήσυχους και ανυποψίαστους πολίτες, όπως στην περίπτωση που είναι ενώπιον μας. Η ποινή που επέβαλε στον εφεσείοντα το κακουργιοδικείο είναι αυστηρή. Επικροτούμε όμως και την αυστηρότητα και το ύψος της. Οι προσωπικές περιστάσεις, με τα γνωστά στοιχεία που αφορούν στις οικογενειακές, κοινωνικές και οικονομικές συνθήκες του κατηγορούμενου αποτελούν μετριαστικούς παράγοντες όταν το έγκλημα και οι περιστάσεις που διεπράχθη δεν είναι του είδους που περιγράφουμε πιο πάνω. Σε εγκλήματα προσχεδιασμένα και όπου ο σκοπός είναι η παράνομη απόσπαση οικονομικού οφέλους, χωρίς σεβασμό στην προσωπικότητα και ακεραιότητα των θυμάτων, μόνο η παραδοχή και απολογία αποτελούν σοβαρό παράγοντα που λαμβάνεται ευνοϊκά υπόψη στην επιμέτρηση της ποινής. Οι υπόλοιποι παράγοντες είναι πράγματι περιθωριακοί.» Η σοβαρότητα του αδικήματος διαφαίνεται και στις ποινές που έχουν επικυρωθεί ή επιβληθεί από το Ανώτατο Δικαστήριο, από τις οποίες προκύπτει ότι το σύνηθες και ορθό τιμωρητικό μέτρο δεν είναι άλλο από την πολύχρονη ποινή φυλάκισης[5]. Στην υπόθεση Φανάρας κ.α. ν. Δημοκρατίας

(1992)2 Α.Α.Δ. 50 οι κατηγορούμενοι ηλικίας 19 και 23 ετών, παραδέχθηκαν ενοχή σε δύο κατηγορίες ληστείας. Οι δύο κατηγορούμενοι, κουκουλοφόροι και οπλισμένοι με μαχαίρια, εισέβαλαν σε διαμέρισμα δύο αλλοδαπών γυναικών και υπό την απειλή βίας και αφού τις κτύπησαν, απέσπασαν το ποσό των £65. Τα γεγονότα της υπόθεσης κρίθηκαν ως εξαιρετικά σοβαρά. Στους κατηγορούμενους επιβλήθηκε ποινή φυλακίσεως 8 ετών που επικυρώθηκε από το Εφετείο. Σημειώνεται ότι οι κατηγορούμενοι είχαν λευκό ποινικό μητρώο και παραδέχθηκαν ενοχή στο Κακουργιοδικείο μετά από μερική ακρόαση. Στο σημείο αυτό κρίνουμε σκόπιμο να αναφερθούμε στην υπόθεση Πόρας και άλλος ν. Αστυνομίας

(2005)2 Α.Α.Δ. 452. Η υπόθεση αυτή αφορούσε, μεταξύ άλλων, το αδίκημα της ένοπλης ληστείας το οποίο είχε διαπραχθεί από δύο νεαρά πρόσωπα ηλικίας 20 και 19 ετών αντίστοιχα, τα οποία αφού συνωμότησαν να διαπράξουν ληστεία, εισέβαλαν στο κατάστημα της Σ.Π.Ε. Στροβόλου κρύβοντας το πρόσωπο τους με μάλλινα σκουφάκια και προτάσσοντας ομοιώματα πιστολιού και περιστρόφου, ενώ τρίτο άτομο τους ανέμενε με το αυτοκίνητο. Αφού απέσπασαν το ποσό των £22.091 το τοποθέτησαν σε τσάντα και έτρεξαν σε παρακείμενη οδό όπου όπως είχαν συμφωνήσει τους ανέμενε το τρίτο άτομο, αλλά δεν πρόλαβαν να διαφύγουν γιατί συνελήφθηκαν από αστυνομικούς που περνούσαν τυχαία. Στην εν λόγω υπόθεση είχαν επιβληθεί πρωτόδικα ποινές φυλάκισης 4 και 3 ½ ετών αντιστοίχως για το αδίκημα της ένοπλης ληστείας. Κατ΄ έφεση οι επιβληθείσες ποινές μειώθηκαν σε 3 και 3 ½ έτη αντίστοιχα διότι κρίθηκε ότι υπήρχαν ιδιάζοντα περιστατικά και λόγω του νεαρού των κατηγορουμένων και των προσωπικών τους περιστάσεων. Μεταξύ των ελαφρυντικών στοιχείων που λήφθηκαν υπόψη ήταν ο πρόχειρος σχεδιασμός, τα μέσα που χρησιμοποιήθηκαν και η εξέλιξη που ακολούθησε που, όπως επισημάνθηκε, δεν έδειχναν δράση από σκληρούς εγκληματίες. Προς την ίδια κατεύθυνση κρίθηκε ότι κατέτεινε και το προσωπικό τους ιστορικό. Ακόμη λήφθηκε υπόψη η άμεση παραδοχή τους όσο και αν δεν υπήρχαν άλλες επιλογές, το ότι τα ομοιώματα όπλων που χρησιμοποιήθηκαν απέκλειαν το ενδεχόμενο πρόκλησης βλάβης από αυτά, όσο και αν δικαίως οι υπάλληλοι της ΣΠΕ είχαν τρομοκρατηθεί. Τέλος είχε ληφθεί υπόψη και η συμπωματική έστω ανάκτηση του συνόλου του χρηματικού ποσού που είχαν κλέψει. Χρήσιμη αναφορά μπορεί επίσης να γίνει στην πιο πρόσφατη υπόθεση Ippokratis Giannakov v. Δημοκρατίας, Ποιν. Εφ. 220/12, ημερ. 24.02.14, στην οποία επιβλήθηκε στον Εφεσείοντα, κατόπιν παραδοχής, ποινή φυλάκισης 4 ετών για το αδίκημα της ληστείας. Στην εν λόγω υπόθεση ο Εφεσείων στις 01:50 παραβίασε την πόρτα διαμερίσματος στο οποίο κοιμούνταν ο ιδιοκτήτης αυτού και η κόρη του στα υπνοδωμάτια τους. Κατά την προσπάθεια του να κλέψει ακούστηκε θόρυβος και ξύπνησε η κόρη αντικρίζοντας τον Εφεσείοντα στο καθιστικό. Έντρομη η κόρη κάλεσε σε βοήθεια τον πατέρα της ο οποίος έτρεξε αμέσως στο σημείο με αποτέλεσμα να δεχθεί επίθεση από τον Εφεσείοντα. Συγκεκριμένα ο Εφεσείων τον κτύπησε στο κεφάλι και σε άλλα μέρη του σώματος του με διάφορα αντικείμενα. Ο Εφεσείων έκλεψε το κλειδί (αξίας €50) ενός αυτοκινήτου, όμως ανακόπηκε από Αστυνομικό κατά την προσπάθεια διαφυγής του από την πολυκατοικία. Το Εφετείο επεκύρωσε την επιβληθείσα ποινή τονίζοντας την έξαρση που παρατηρείται σε τέτοιας φύσης αδικήματα και που καθιστά αναγκαία την επιβολή αποτρεπτικής ποινής. Οι αποφάσεις και οι ποινές που επιβάλλονται σε παρόμοιας φύσεως υποθέσεις, λαμβάνονται βέβαια υπόψη επειδή δεν είναι επιθυμητή η ανομοιομορφία στη μεταχείριση αδικοπραγούντων. Όπως όμως τονίστηκε και στην υπόθεση Al-Awar κ.ά. ν. Δημοκρατίας

(1992)2 Α.Α.Δ 160, με τις ποινές που επιβάλλονται, δεν καθορίζεται με οποιονδήποτε τρόπο μια στατική διατίμηση. Οι προηγούμενες ποινές και η προσέγγιση των Δικαστηρίων στο πρόσφατο και απώτερο παρελθόν είναι ενδεικτικές του τρόπου αντιμετώπισης των υποθέσεων κατά το χρόνο διάπραξής τους. Επιπλέον να επισημάνουμε την πάγια νομολογιακή αρχή ότι όπου παρατηρείται έξαρση και επιμονή στη διάπραξη παρόμοιας φύσεως αδικημάτων παρά τις επιβληθείσες από τα Δικαστήρια αυστηρές ποινές, δικαιολογείται η επιβολή ακόμη αυστηρότερων ποινών για σκοπούς αποτροπής[6]. Για τα υπόλοιπα αδικήματα στα οποία κρίθηκε ένοχος ο Κατηγορούμενος, αν και είναι και αυτά αρκετά σοβαρά, προβλέπονται χαμηλότερες ποινές. Για το αδίκημα της κατοχής επικίνδυνου αντικειμένου προνοείται φυλάκιση μέχρι 5 έτη και ή πρόστιμο €5.125. Σε ό,τι αφορά το αδίκημα της μεταφοράς μαχαιριού εκτός οικίας η προβλεπόμενη κατ ανώτατο όριο ποινή είναι ένας χρόνος φυλάκιση. Εξετάζοντας τα γεγονότα της παρούσας υπόθεσης το πρώτο που πρέπει να επισημανθεί είναι πως η ληστεία αποτελεί απόρροια και υλοποίηση συμφωνίας η οποία έγινε μεταξύ Οκτωβρίου 2014 και 5ης Ιανουαρίου 2015 μεταξύ του Χ και του Κατηγορουμένου. Υποστηρίζεται από τον Κατηγορούμενο ότι ο ίδιος δεν ήταν ο ιθύνων νους. Η αναφορά του κ. Πελεκάνου ότι ο Χ «..γνώριζε τα πάντα για τον τρόπο λειτουργίας της συγκεκριμένης επιχείρησης και παρουσίασε στον Κατηγορούμενο τον τρόπο δράσης και εκτέλεσης της ληστείας» δεν έχει αμφισβητηθεί. Η συνέχεια των γεγονότων όντως καταδεικνύει ότι ο Χ ήταν το πρόσωπο το οποίο έχοντας όλες τις σχετικές πληροφορίες προσέφερε την «ευκαιρία» όπως την αποκάλεσε ο κ. Πελεκάνος, στον Κατηγορούμενο να λάβει μέρος στη ληστεία, την οποίαν ο τελευταίος απεδέχθη. Αυτό που συνάγεται συνολικά είναι πως σαφώς οι δύο μεταξύ τους, στα πλαίσια της συνωμοσίας είχαν διαχωρίσει τους ρόλους τους. Ήταν στα ίδια πλαίσια που ο Χ προμήθευσε τον Κατηγορούμενο με σπρέι και περαιτέρω στις 5.1.2015 του εξήγησε επακριβώς τη διεύθυνση της OTERO LTD, ούτως ώστε να καταστεί δυνατή και από τον Κατηγορούμενο η προεπισκόπηση του χώρου. Είναι επίσης προφανές πως ο Χ γνώριζε εκ των προτέρων τις κινήσεις που είχαν σχέση με καταμέτρηση και μεταφορά των εισπράξεων εντός βαλιτσών σε Τράπεζα. Εξ ου και ενημέρωσε στις 7.1.15 τον Κατηγορούμενο για να θέσει σε εφαρμογή το σχέδιο. Ο Κατηγορούμενος πράγματι έδρασε ως είχαν συμφωνήσει, φροντίζοντας προφανώς να εξασφαλίσει και την κουκούλα αλλά και το μαχαίρι. Είναι προφανές πως ο Κατηγορούμενος γνώριζε τη διαδρομή που θα ακολουθούσε ο Παραπονούμενος και ενεργώντας με βάση το σχέδιο τον ανέμενε στον υπόγειο χώρο στάθμευσης. Πριν προλάβει ο Παραπονούμενος να βγει στον εν λόγω χώρο, ο Κατηγορούμενος φορώντας την κουκούλα με τρόπο που κάλυπτε το πρόσωπο του και κρατώντας το μαχαίρι τον προσέγγισε εισερχόμενος από την πόρτα που ένωνε το χώρο στάθμευσης με τον χώρο του ανελκυστήρα και βρέθηκε ξαφνικά μπροστά του οπόταν χωρίς χρονοτριβή άρχισε να τον ψεκάζει στο πρόσωπο με το σπρέι και προτάσσοντας το μαχαίρι του είπε να καθίσει κάτω στο έδαφος. Από την πιο πάνω βία που άσκησε ο Κατηγορούμενος ο Παραπονούμενος αιφνιδιάστηκε, φοβήθηκε και έπραξε όπως του είπε ο Κατηγορούμενος. Επισημαίνεται εδώ πως δυνητικά υπήρχαν κίνδυνοι για σοβαρότερες συνέπειες τόσο από τη χρήση του επιβλαβούς αερίου, (π.χ. πιθανή βλάβη στην υγεία του Παραπονούμενου) όσο και από την πρόταξη του μαχαιριού (π.χ. πιθανή αντίσταση και τραυματισμός του Παραπονούμενου). Σημειώνουμε πως εξακολούθησε να τον ψεκάζει ακόμα και όταν κάθισε κάτω. Είναι προφανές ότι από τύχη αποφεύχθηκαν τα χειρότερα. Θα πρέπει εδώ να σημειώσουμε πως το αδίκημα συντελέστηκε από τη στιγμή που με την εκτόξευση επιβλαβούς αερίου και την πρόταξη μαχαιριού, δηλαδή με τη χρήση βίας και απειλής ο Κατηγορούμενος κατάφερε να αποκτήσει κατοχή των δύο βαλιτσών με πρόθεση μόνιμης αποστέρησης τους από την ιδιοκτήτρια εταιρεία. Απόδειξη της πρόθεσης αυτής είναι η μεταφορά των βαλιτσών μέχρι το ισόγειο, που σαφώς δεν μπορεί να είχε άλλο στόχο εκτός από την απομάκρυνση τους. Βεβαίως δεν μπορεί να παραγνωριστεί πως στη συνέχεια ωστόσο ο Κατηγορούμενος, αν και πήρε τις βαλίτσες, που περιείχαν τα χρήματα που ήταν και ο στόχος των πιο πάνω ενεργειών του, τις εγκατέλειψε στο ισόγειο της πολυκατοικίας μαζί με την εργαλειοθήκη του και ακολούθως φορώντας την κουκούλα του χωρίς όμως να καλύπτει το πρόσωπο του προσπάθησε να διαφύγει. Ο συνήγορος του υποστήριξε πως ο Κατηγορούμενος «μετάνιωσε για αυτά που έπραξε» και δεν έχει αμφισβητηθεί. Πάντως είναι μέσα στα πλαίσια αυτής του της προσπάθειας που ήλθε πρόσωπο με πρόσωπο με τον Παραπονούμενο, ακολούθησε πάλη μεταξύ τους και τελικώς ο Παραπονούμενος κατάφερε να ακινητοποιήσει τον Κατηγορούμενο με την βοήθεια δύο προσώπων. Με βάση τα πιο πάνω θα λέγαμε ότι παρότι ο Κατηγορούμενος δεν συνέλαβε την ιδέα ως ο ιθύνων νους για την διάπραξη των επίδικων αδικημάτων, εντούτοις ήταν το πρόσωπο που άδραξε την ευκαιρία να αποκτήσει εύκολα οικονομικό όφελος, συμφωνώντας και αποδεχόμενος έναν άλλο σημαντικό ρόλο ήτοι να προχωρήσει στην εκτέλεση της ληστείας σε βάρος της πιο πάνω αναφερόμενης εταιρείας. Είναι προφανές από τα πιο πάνω πως υπήρξε καλός προσχεδιασμός, καλή συνεννόηση, συγκέντρωση πολύ καλών πληροφοριών για την ύπαρξη των χρημάτων και τις σχετικές κινήσεις καθώς και καλή προετοιμασία εν σχέσει με τα αναγκαία μέσα, όπως η κουκούλα, το σπρέι και το μαχαίρι. Η μόνη δυσκολία που φαίνεται να αντιμετώπισε ο Κατηγορούμενος κατά την υλοποίηση του σχεδίου διεφάνη πως ήταν η έξοδος του από την πολυκατοικία έχοντας ανά χείρας τις δύο βαλίτσες, πράγμα που επέδρασε και στη σκέψη του να τις εγκαταλείψει και να προσπαθήσει απλώς να διαφύγει πάση θυσία. Εξ ου και όχι μόνο πάλεψε με τον Παραπονούμενο στην είσοδο της πολυκατοικίας αλλά και όταν ακινητοποιήθηκε από τους παριστάμενους επιχείρησε ξανά να διαφύγει προτού φθάσει η Αστυνομία. Θα λέγαμε πως για το στάδιο αυτό, δηλαδή της διαφυγής, απουσιάζει εκείνος ο ιδιαίτερος και καλά μελετημένος προσχεδιασμός ο οποίος συνήθως συναντάται σε άλλες υποθέσεις του είδους αυτού. Με δεδομένο το ότι ο Κατηγορούμενος πήγε μόνος του και με το δικό του αυτοκίνητο φαίνεται πως το σχέδιο του ήταν απλώς να διαφύγει με τα χρήματα αφού αφαιρούσε την κουκούλα, το οποίο εκ των πραγμάτων εμπεριείχε σοβαρές πιθανότητες ανακοπής και ακινητοποίησης του. Στα πλαίσια επιμέτρησης της ποινής το καθήκον του Δικαστηρίου δεν περιορίζεται μόνο στην επισήμανση της σοβαρότητας του υπό αναφορά αδικήματος και την αναγκαιότητα επιβολής αποτρεπτικών ποινών. Το Δικαστήριο οφείλει να λάβει υπόψη του όλους τους σχετικούς με την επιμέτρηση της ποινής παράγοντες, συμπεριλαμβανομένων και των προσωπικών συνθηκών του Κατηγορούμενου και γενικά όλων των ελαφρυντικών στοιχείων που έχουν τεθεί από πλευράς Υπεράσπισης. Το καθήκον του Δικαστηρίου να εξατομικεύσει την ποινή ούτως ώστε αυτή να προσιδιάζει στις ιδιαίτερες περιστάσεις του Κατηγορουμένου και της υπόθεσης δεν ατονεί ακόμη και εκεί όπου προβάλλει επιτακτική η ανάγκη πρόσδοσης στην ποινή του στοιχείου της αποτρεπτικότητας, όπως είναι η προκειμένη περίπτωση, φτάνει να μην οδηγεί στην εξουδετέρωση του αποτρεπτικού χαρακτήρα της ποινής ή της αποτελεσματικότητας του Νόμου.[7] Στα πλαίσια του καθήκοντος μας αυτού λαμβάνουμε υπ΄ όψιν τους ακόλουθους ελαφρυντικούς παράγοντες: i. Την πλήρη συνεργασία με τις Αστυνομικές Αρχές και την ομολογία του Κατηγορουμένου στην Αστυνομία κατά το στάδιο της διερεύνησης της υπόθεσης. Δεν παραγνωρίζουμε, ωστόσο, ότι της άφιξης της Αστυνομίας στη σκηνή προηγήθηκε η ακινητοποίηση του από τον Παραπονούμενο και η αποτυχία του να διαφύγει από τη σκηνή αφού προηγουμένως ήρθε πρόσωπο με πρόσωπο με τον Παραπονούμενο σε στάδιο που η κουκούλα που φορούσε δεν κάλυπτε το πρόσωπο του. ii. Εν σχέσει με την παραδοχή του οφείλουμε να παρατηρήσουμε πως αυτή δεν υπήρξε στην πραγματικότητα άμεση ενώπιον μας. Μέσω του συνηγόρου του η αρχική άρνηση των κατηγοριών συνδυάστηκε με την ανάγκη για μελέτη και εξέταση του μαρτυρικού υλικού. Όμως έστω και μεταγενέστερα η παραδοχή του και στο Δικαστήριο καταδεικνύει τη μεταμέλεια του και διασώζει πολύτιμο δικαστικό χρόνο και έξοδα. Όπως τονίστηκε στην υπόθεση Χαρτούπαλλος ν. Δημοκρατίας

(2002)2 Α.Α.Δ. 28 «η παραδοχή ενοχής πρέπει να αμείβεται με σχετική έκπτωση στην ποινή. Αυτό ενθαρρύνει τους αδικοπραγούντες να παραδέχονται ενοχή με συνέπεια να μην σπαταλάται πολύτιμος χρόνος στην εκδίκαση υποθέσεων. Αποτελεί πορεία που προάγει τους σκοπούς της Δικαιοσύνης.». Θα πρέπει όμως και εδώ να σημειώσουμε πως υπό τις περιστάσεις που έχει συλληφθεί ο Κατηγορούμενος σίγουρα ήταν μειωμένες και οι επιλογές του. iii. Το λευκό ποινικό μητρώο του Κατηγορουμένου αναμφίβολα αποτελεί μετριαστικό παράγοντα. Είναι νομολογημένο πως ένας κατηγορούμενος με λευκό ποινικό μητρώο δικαιούται να τύχει της επιείκειας του Δικαστηρίου. iv. Τις προσωπικές και οικογενειακές του περιστάσεις με βάση τα όσα προκύπτουν από την Έκθεση του Γραφείου Ευημερίας και τα όσα έχει σε έκταση αναπτύξει ενώπιον μας ο συνήγορός του. Ιδιαίτερα επισημαίνουμε ότι ο Κατηγορούμενος είναι έγγαμος και πατέρας τεσσάρων παιδιών ηλικιών 16, 10, 4 και 3 αντίστοιχα. Ο ίδιος γεννήθηκε και μεγάλωσε στην Αγγλία. Σε ηλικία 7 ετών έχασε μπροστά στα μάτια του τον πατέρα του και μεγάλωσε με τον θείο του. Δεν έχει ιδιαίτερη μόρφωση και από ηλικίας 15 ετών άρχισε να εργάζεται στο κατάστημα του θείου του που επιδιόρθωνε παπούτσια. Συν τω χρόνω δημιούργησε τη δική του επιχείρηση, παντρεύτηκε και ζούσε σε ιδιόκτητη οικία στην Αγγλία με τη σύζυγο και τα παιδιά τους. Στην Κύπρο ήρθε το 2008 μαζί με την οικογένεια του για μόνιμη εγκατάσταση αφού προηγουμένως πώλησε όλα τα περιουσιακά του στοιχεία. Χρησιμοποίησε μέρος των χρημάτων του και αγόρασε γη όπου ανήγειρε την οικία του και με τα υπόλοιπα επένδυσε σε εταιρεία που ασχολείτο με ακίνητα. Ένεκα της οικονομικής κρίσης κατέρρευσε η επιχείρηση του περί το 2013 χάνοντας όλη την επένδυση του. Έτσι αναγκάστηκε να επαναλειτουργήσει ένα μικρό κατάστημα ως κλειδαράς και σκαρπάρης, εργασία η οποία του απέφερε μηδαμινά εισοδήματα με αποτέλεσμα λίγους μήνες πριν την διάπραξη των επιδίκων αδικημάτων να βρίσκεται σε ψυχολογικό αδιέξοδο και απόγνωση. Δεν διαφεύγουν την προσοχή μας οι επιπτώσεις που θα υπάρξουν ως αποτέλεσμα της διάπραξης του επίδικου αδικήματος, έστω με δική του ευθύνη, τόσο για τον ίδιο όσο και για τα εξαρτώμενα του πρόσωπα. Οι επιπτώσεις της φυλάκισης στην οικογένεια ενός κατηγορούμενου συγκαταλέγονται επίσης μεταξύ των ελαφρυντικών περιστάσεων, πλην όμως ούτε αυτές είναι αποφασιστικής σημασίας στον καθορισμό της ποινής[8]. v. Το γεγονός ότι στο τέλος δεν υπήρξε οποιαδήποτε οικονομική ζημιά σε βάρος της εταιρείας OTERO εφόσον τις βαλίτσες με το χρηματικό ποσό τις εγκατέλειψε στη συνέχεια στο ισόγειο της πολυκατοικίας με αποτέλεσμα το χρηματικό ποσό των €279,175,42 σεντ τελικώς να ανακτηθεί. vi. Τα ψυχολογικά προβλήματα που αντιμετωπίζει σήμερα και για τα οποία παρακολουθείται από ψυχίατρο των Φυλακών και λαμβάνει φαρμακευτική αγωγή. Όσον αφορά τις συνθήκες κάτω από τις οποίες ο Κατηγορούμενος οδηγήθηκε σ΄αυτή την εγκληματική δραστηριότητα με προεξέχον στοιχείο αυτό της οικονομικής του ανέχειας και των πιεστικών αναγκών του ιδίου ασφαλώς και δεν αποτελούν ελαφρυντικό παράγοντα στην επιμέτρηση της ποινής. Όπως συναφώς τονίστηκε στην υπόθεση Μixaylov κ.α. ν. Αστυνομίας

(2012)2 Α.Α.Δ. 175: «...τα οικονομικά προβλήματα τα οποία επικαλέστηκαν οι εφεσείοντες και ανέκυπταν ανάγλυφα από την έκθεση του Γραφείου Ευημερίας, δεν μπορούσαν ποσώς να δικαιολογήσουν τη διάπραξη των αδικημάτων.» Όπως έχει επισημανθεί προσφάτως και σε σχετική νομολογία του Ανωτάτου Δικαστηρίου ουδείς δύναται λόγω προσωπικών αναγκών ή περιστάσεων, να δικαιολογεί την προσφυγή του στο έγκλημα και ιδιαίτερα σε εγκλήματα όπως το υπό εξέταση, τα οποία σαφώς πλήττουν το θεμέλιο της όλης ασφάλειας των πολιτών[9]. Όπως τονίστηκε από τον πρώην Πρόεδρο του Ανωτάτου Δικαστηρίου Δ. Χατζηχαμπή στην υπόθεση Παναγιώτης Μακρή ν. Δημοκρατίας Ποιν. Εφ. 33/12 ημερ. 15.1.13: «.., αν τα οικονομικά προβλήματα, συνδεόμενα και με άλλα προβλήματα ευρύτερα, οικογενειακά ή υγείας, μπορούσαν να δικαιολογήσουν την παρανομία, αυτό θα ήταν η οριστική κατάρρευση κάθε ηθικής αρχής αλλά και κάθε αρχής τάξης και δικαίου.» Συνεκτιμώντας όλα όσα αναφέρθηκαν ανωτέρω, σε συνδυασμό με τη σοβαρότητα των αδικημάτων και το στοιχείο της αποτροπής που προέχει σε τέτοιες υποθέσεις, κρίνουμε ότι η επιβολή στον Κατηγορούμενο στερητικής της ελευθερίας του ποινής προβάλλει ως αναπόφευκτη. Επισημαίνουμε ότι η διαδικασία εξατομίκευσης της ποινής δεν πρέπει να συνεπάγεται εξουδετέρωση της σοβαρότητας των αδικημάτων που ο Κατηγορούμενος έχει διαπράξει. Όσον αφορά το ύψος της αυτή θα αντανακλά κατά τρόπο ισοζυγισμένο όλους τους πιο πάνω παράγοντες και ειδικότερα τις συνθήκες διάπραξης των αδικημάτων, τις προσωπικές περιστάσεις του Κατηγορουμένου και τους ελαφρυντικούς παράγοντες που επισημάνθηκαν ανωτέρω. Με αυτά κατά νουν επιβάλλουμε στον Κατηγορούμενο τις ακόλουθες ποινές: Στην Κατηγορία 2 4 1/2 έτη φυλάκιση Στην Κατηγορία 3 4 μήνες φυλάκιση Στην Κατηγορία 4 2 έτη φυλάκιση Στην πρώτη κατηγορία, για το αδίκημα της συνωμοσίας, κρίνουμε ορθό και δίκαιο όπως μην επιβληθεί ποινή καθότι έχει επιβληθεί ποινή στο ουσιαστικό αδίκημα Οι ποινές να συντρέχουν. Η έκτιση των ποινών αρχίζει από τις 16.1.15 που ο Κατηγορούμενος τελεί υπό κράτηση. (Υπ.) Λ. Δημητριάδου-Ανδρέου, Π.Ε.Δ (Υπ.) Χ. Χαραλάμπους, Α.Ε.Δ. (Υπ.) Μ. Παπαδοπούλου, Ε.Δ. ΠΙΣΤΟΝ ΑΝΤΙΓΡΑΦΟ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΗΤΗΣ C:my documents/assize/pines [1] Δέστε Μιχαήλ κ.ά. ν. Δημοκρατίας

(1990)2 Α.Α.Δ. 232, 239. [2] Δέστε Suresh Crisnatha Ranajeeva v. Αστυνομίας

(2005)2 Α.Α.Δ. 452 και Πόρας κ.ά. ν. Αστυνομίας

(2005)2 Α.Α.Δ. 452. [3]Δέστε Γενικός Εισαγγελέας ν. Ζανέτου Τσαπατσάρη κ.ά.,

(2000)2 Α.Α.Δ. 304, Κωνσταντίνου ν. Δημοκρατίας

(2003)2 Α.Α.Δ.83 David Piliev ν. Αστυνομίας

(2005)2 Α.Α.Δ. 587 και Ζακ v. Δημοκρατίας

(2008)2 Α.Α.Δ. 854. [4] Δέστε Γενικός Εισαγγελέας ν. Ζανέττου Τσαπατσάρη κ.α.

(2000)2 Α.Α.Δ 304 και Γεώργιος Κώστα Σταύρου «Φάντης» ν. Δημοκρατίας [2002] 2 Α.Α.Δ. 61. [5] Μιχαήλ κ.ά. ν. Δημοκρατίας

(1990)2 Α.Α.Δ. 232, Σωκράτους ν. Δημοκρατίας

(1994)2 Α.Α.Δ. 132, Χατζηγεωργίου ν. Δημοκρατίας

(1995)2 Α.Α.Δ. 174 και Κωνσταντίνου ν. Δημοκρατίας

(1999)2 Α.Α.Δ. 411, Φάντης ν. Δημοκρατίας

(2002)2 Α.Α.Δ. 61, Ιωάννου ν. Δημοκρατίας και Χαραλάμπους ν. Δημοκρατίας

(2003)2 Α.Α.Δ. 171 και Abunazha v. Δημοκρατίας

(2009)2 Α.Α.Δ. 551. [6] Δέστε Λουκά Μιχαήλ ν. Αστυνομίας

(1999)2 Α.Α.Δ 577 και Abunazha ν. Δημοκρατίας

(2009)2 Α.Α.Δ. 551. [7] Δέστε Φιλίππου ν. Αστυνομίας

(1989)2 Α.Α.Δ. 245, Μάριος Παναγιώτου ν. Αστυνομίας

(2001)2 Α.Α.Δ. 540 και Γενικός Εισαγγελέας ν. Τσαπατσάρης κ.ά.

(2000)2 Α.Α.Δ. 304. [8] Δέστε Domotov κ.α. v. Αστυνομίας

(1996)2 Α.Α.Δ

1. [9] Δέστε Λέανδρος Κωστάκη Κυριάκου ν. Δημοκρατίας Ποιν. Εφ. 211/11 ημερ. 25.1.
2. cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο