ΓΕΝΙΚΟΣ ΕΙΣΑΓΓΕΛΕΑΣ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ν. ΧΑΡΑΛΑΜΠΙΔΗΣ ΚΡΙΣΤΗΣ ΛΙΜΙΤΕΔ κ.α., Αρ. Υπόθεσης: 28409/12, 14/10/2015

(1)των άρθρων 2,3,7,9 και 14 του Περί Υγιεινής Παραγωγής Τροφίμων Ζωικής Προέλευσης και Διάθεσής τους στην Αγορά καθώς και για άλλα Συναφή Θέματα Νόμος 150(Ι)/2003

(2)των άρθρων 18 και 19 του Κοινοτικού Κανονισμού (ΕΚ)178/2002 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 28ης Ιανουαρίου 2002

(3)των Κανονισμών του Περί Σήμανσης, Παρουσίασης και Διαφήμισης Τροφίμων (Γενικοί) Κανονισμοί του 2002, Κ.Δ.Π. 262/2002, Πέμπτο Παράρτημα, Μέρος Ι

(4)του άρθρου 20 του Ποινικού Κώδικα, Κεφάλαιο 154 Σύμφωνα με τις λεπτομέρειες Κατηγορίας η Κατηγορούμενη 1 Εταιρεία και οι Κατηγορούμενοι 2 και 3, την 26/9/2011, εις τη Βιομηχανική Περιοχή Νήσου, παρέλειψαν να εγκαθιδρύσουν και να καθιερώσουν συστήματα και διαδικασίες για διασφάλιση της ανιχνευσιμότητας τροφίμου, ήτοι γάλακτος, σε όλα τα στάδια παραγωγής, μεταποίησης και διανομής κατά παράβαση των σχετικών νόμων και κανονισμών. Σημειώνεται ότι οι Κατηγορούμενοι αρχικά αντιμετώπιζαν ακόμα μια Κατηγορία, από την οποία απαλλάχθηκαν και αθωώθηκαν στο στάδιο που το Δικαστήριο εξέταζε εάν έχει στοιχειοθετηθεί εκ πρώτης όψεως υπόθεση εναντίον των Κατηγορουμένων. Για σκοπούς εξέτασης της εναπομείνασας κατηγορίας που αντιμετωπίζουν οι Κατηγορούμενοι, σχετική είναι μόνο η μαρτυρία της Κατερίνας Λεμονιάτη - ΜΚ

1. Η μαρτυρία των υπολοίπων μαρτύρων κατηγορίας αφορούσε την πρώτη κατηγορία. Πριν την έναρξη της ακροαματικής διαδικασίας, δηλώθηκαν ως παραδεκτά γεγονότα και εγκρίθηκαν από το Δικαστήριο τα ακόλουθα:
2. Η Κατηγορούμενη Εταιρεία 1, μέχρι τις 10/8/2013 ονομαζόταν Vivardia (Cyprus) Ltd.
3. Οι Κατηγορούμενοι 2 και 3 κατά τον ουσιώδη χρόνο ήταν διοικητικοί σύμβουλοι της εταιρείας
4. Έχοντας αναφέρει το πιο πάνω, θα προχωρήσω να καταγράψω συνοπτικά τα όσα ανέφερε η ΜΚ1, Κατερίνα Λεμονιάτη. Η ΜΚ1, εργάζεται στις Κτηνιατρικές Υπηρεσίες ως Κτηνιατρικός Λειτουργός από το
5. Σύμφωνα με τα όσα κατέθεσε, στις 26/9/2011 κατόπιν οδηγιών της διεύθυνσης της υπηρεσίας της, μετέβη στις εγκαταστάσεις της ψυκτικής αποθήκης της Κατηγορούμενης 1 στη Νήσου, για διενέργεια ελέγχου, λόγω του ότι υπήρχε καταγγελία ότι, η εν λόγω εγκατάσταση διοχέτευε παστεριωμένο γάλα, του οποίου είχε παρέλθει ο χρόνος ζωής για περαιτέρω επεξεργασία από άλλο γαλακτοκομείο. Όταν έφτασε εκεί ενημέρωσε για το λόγο επίσκεψής και για το ότι θα διενεργούσε έλεγχο. Ζήτησε τους υπεύθυνους, μίλησε με διάφορα άτομα που βρίσκονταν στην εγκατάσταση και συναντήθηκε με την κυρία Γεωργίου η οποία είναι υπεύθυνη διασφάλισης ποιότητας και η οποία της είπε ότι ο έλεγχος μπορεί να γίνει εντός της ψυκτικής αποθήκης όπου φυλάσσονται τα σχετικά αρχεία. Η ΜΚ1 ζήτησε από την κ. Γεωργίου να δει αρχεία και έγγραφα στα οποία να αναγράφεται η προέλευση των προϊόντων, τα οποία υπήρχαν εντός της αποθήκης καθώς και προϊόντων προηγούμενων παραγωγών που έγιναν τις προηγούμενες μέρες. Κατά τον έλεγχο που διενήργησε, ως είναι η θέση της, διαπίστωσε ότι η εν λόγω εγκατάσταση με αριθμό έγκρισης CYR76, δεν ήταν σε θέση να αποδείξει την εφαρμογή συστήματος ανιχνευσιμότητας - ιχνηλασιμότητας. Ανιχνευσιμότητα - ιχνηλασιμότητα, είναι η ικανότητα να ανιχνευθεί προϊόν καθόλη τη διάρκεια της τροφικής αλυσίδας, δηλαδή από σημείο παραγωγής, σημείο μεταποίησης και σημείο διανομής. Αυτά εξασφαλίζονται και τεκμηριώνονται μέσω αναγνωριστικών στοιχείων που υπάρχουν σε έγγραφα. Τα έγγραφα πρέπει να περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, πληροφορίες για όνομα και διεύθυνση προμηθευτή, όνομα και διεύθυνση πελάτη, την ημερομηνία συναλλαγής, την ποσότητα και είδος προϊόντος, την ταυτοποίηση του προϊόντος. Στην προκειμένη περίπτωση η θέση της Λεμονιάτη, ήταν ότι έπρεπε στο υποστατικό να υπάρχουν έγγραφα, τα οποία να δείχνουν τον αριθμό παρτίδας ή την ημερομηνία λήξης ή ανάλωσης ή άλλο κωδικό ο οποίος να δείχνει την ταυτότητα προϊόντος και άλλα σχετικά έγγραφα ή δεδομένα για το προϊόν. Η θέση της ήταν ότι, ενώ ζήτησε, δεν της παραδόθηκαν οποιαδήποτε έγγραφα τα οποία να αποδεικνύουν τα πιο πάνω στοιχεία για το γάλα που βρισκόταν εντός της ψυκτικής αποθήκης, εκτός από δύο τιμολόγια, στα οποία δεν υπήρχαν οι πιο πάνω πληροφορίες και τα οποία κατατέθηκαν ως Τεκμήρια 1 και
6. Αναφέρθηκε επίσης και στη διαδικασία καταστροφών, η οποία δεν ήταν εφικτό να τεκμηριωθεί με έγγραφα ή άλλα μέσα . Κατά την αντεξέταση της, ανέφερε ότι πέραν του συγκεκριμένου έκτακτου ελέγχου τον οποίο διενήργησε η ίδια, γίνονται από το τμήμα της επιθεωρήσεις τουλάχιστον 2 φορές το χρόνο. Επιθεώρηση γίνεται και πριν από την έκδοση άδειας λειτουργίας, προκειμένου να εκδοθεί αυτή. Εξήγησε ότι πήγε στη ψυκτική αποθήκη στη Νήσου για έλεγχο κατόπιν συγκεκριμένης καταγγελίας, αλλά προχώρησε σε έλεγχο για εφαρμογή των συστημάτων ανιχνευσημότητας - ιχνηλασιμότητας, λόγω του ότι είναι μέσω του συστήματος αυτού που θα μπορούσε να προχωρήσει στον εν λόγω έλεγχο. Και εν πάση περιπτώσει, ο έλεγχος που διενήργησε αφορούσε και άλλες ημερομηνίες έτσι ώστε να μπορεί να τεκμηριωθεί επακριβώς αν το σύστημα δεν εφαρμόστηκε για τη συγκεκριμένη ημέρα ή και για άλλες ημέρες. Της επιδείχθηκε η έκθεση την οποία ετοίμασε κατόπιν του ελέγχου που διενήργησε στη ψυκτική αποθήκη της Κατηγορούμενης 1, την οποία αναγνώρισε και κατατέθηκε ως Τεκμήριο
7. Της υποβλήθηκε ότι την έκθεσή της, τη στήριξε στην έλλειψη αναγραφής πληροφοριών στα τιμολόγια Τεκμήριο 1 και Τεκμήριο
8. Επανέλαβε ότι, σε σχέση με τη συγκεκριμένη περίπτωση, δεν υπήρχαν άλλα έγγραφα που θα έπρεπε να υπάρχουν σύμφωνα και με τη διαδικασία αυτοελέγχου που εφαρμόζεται σε ψυκτική αποθήκη και το μόνο που της δόθηκε κατά τον έλεγχό της, ήταν τα εν λόγω τιμολόγια, στα οποία δεν αναγράφονταν πληροφορίες για να καταστεί δυνατή η ανιχνευσιμότητα. Σε ερώτηση, εάν η θέση της ήταν ότι θα έπρεπε να καταγράφονται στα τιμολόγια οι πληροφορίες για την ανιχνευσιμότητα, η θέση της ήταν ότι η Κατηγορούμενη 1 ήταν υποχρεωμένη να τηρεί έγγραφα τα οποία να τεκμηριώνουν την προέλευση, διανομή και μεταποίηση των προϊόντων. Η Κατηγορούμενη 1, μέσω των ατόμων τα οποία ήταν παρόντες και ιδιαίτερα μέσω της Γεωργίου, το μόνο που της παρουσίασε προκειμένου να ικανοποιήσει τις απαιτήσεις της ΜΚ1 και κατ΄ επέκταση της οικείας νομοθεσίας, ήταν τα τιμολόγια επειδή δεν μπορούσε να της παρουσιάσει άλλα έγγραφα τα οποία να τεκμηριώνουν την εφαρμογή του συστήματος ανιχνευσιμότητας - ιχνηλασιμότητας. Ακολούθως, της δόθηκε η άδεια λειτουργίας της εγκατάστασης της ψυκτικής αποθήκης στη Νήσου (Τεκμήριο 4). Η ΜΚ1 συμφώνησε ότι προκειμένου να εκδοθεί η εν λόγω άδεια θα πρέπει η Κατηγορούμενη 1 να ικανοποιεί ότι έχει εγκαταστήσει σύστημα ανιχνευσιμότητας - ιχνηλασιμότητας, η θέση της όμως ήταν ότι κατά την ημερομηνία που διενήργησε τον έλεγχο, δηλαδή στις 26/9/2011, η Κατηγορούμενη 1 δεν ήταν σε θέση να παρουσιάσει έγγραφα με τα οποία να αποδεικνύεται η εφαρμογή του εν λόγω συστήματος. Σε σχετική υποβολή ότι τα εν λόγω έγγραφα ευρίσκονταν στο εργοστάσιο της Κατηγορούμενης 1 στη Λεμεσό, η ΜΚ1 απάντησε ότι πρόκειται για δύο διαφορετικές εγκαταστάσεις με ξεχωριστές άδειες λειτουργίας και επομένως η κάθε εγκατάσταση έχει υποχρέωση να τηρεί τα απαραίτητα έγγραφα για εφαρμογή του συστήματος ανιχνευσιμότητας - ιχνηλασιμότητας. Της υποβλήθηκε ότι ο λόγος που της δόθηκαν μόνο τα τιμολόγια (Τεκμήρια 1 και 2), ήταν επειδή η ίδια τους είπε ότι διενεργούσε έλεγχο σε σχέση με παράπονο που αφορούσε πώληση ληγμένου γάλακτος. Η θέση της ήταν ότι ο λόγος της επίσκεψή της ήταν αυτός, η διερεύνηση δηλαδή της συγκεκριμένης καταγγελίας, αλλά διενήργησε έλεγχο της εφαρμογής ανιχνευσιμότητας - ιχνηλασιμότητας και ο λόγος που της δόθηκαν μόνο τα τιμολόγια ήταν επειδή στην εν λόγω εγκατάσταση δεν υπήρχαν άλλα έγγραφα να της παρουσιαστούν. Η ίδια ζήτησε έγγραφα, όχι τιμολόγια, που να αποδεικνύουν την εφαρμογή του συστήματος ανιχνευσιμότητας - ιχνηλασιμότητας. Η Κατηγορούμενη 1, θεώρησε ως έγγραφα τα τιμολόγια, στα οποία ως ανάφερε δεν υπάρχει υποχρέωση αναγραφή πληροφοριών ανιχνευσιμότητας - ιχνηλασιμότητας. Από τη μαρτυρία της ΜΚ1, προκύπτει ότι είναι κοινά αποδεκτό ότι η Κατηγορούμενη 1, έχει εγκαταστήσει σύστημα ανιχνευσιμότητας - ιχνηλασιμότητας, η θέση της ΜΚ1όμως είναι ότι κατά τον έλεγχο της την επίδικη ημερομηνία, διαπίστωσε μη εφαρμογή του. Ακολούθως έδωσε μαρτυρία ο Αρχιαστυφύλακας 1910, ο οποίος υπηρετεί στον Αστυνομικό Σταθμό Κοκκινοτριμιθιάς. Η μαρτυρία του, περιστράφηκε γύρω από την έρευνά του σε σχέση με την καταγγελία για πώληση γάλακτος του οποίου είχε παρέλθει η ημερομηνία λήξης, δηλαδή αναφορικά με την πρώτη Κατηγορία, η οποία πλέον δεν υφίσταται. Επίσης, η μαρτυρία του τρίτου μάρτυρα κατηγορίας Νικολαϊδη Σοφρώνη, αναφέρεται στα γεγονότα της πρώτης κατηγορίας. Τέλος, η μαρτυρία που έδωσε ο τέταρτος και τελευταίος μάρτυρας κατηγορίας, Ασπρής Αλέξανδρος, ο οποίος εργάζεται στις υγειονομικές υπηρεσίες, επίσης αφορούσε την πρώτη κατηγορία. Σύμφωνα με το άρθρο 74

(1)(γ) του Περί Ποινικής Δικονομίας Νόμου, Κεφ. 155, το Δικαστήριο, αφού η Κατηγορούσα Αρχή παρουσίασε την υπόθεσή της, έκρινε ότι έχει στοιχειοθετηθεί εκ πρώτης όψεως υπόθεση σε σχέση με τη Δεύτερη Κατηγορία και κάλεσε τους Κατηγορούμενους να προβάλουν την υπεράσπισή τους. Οι Κατηγορούμενοι, επέλεξαν το δικαίωμα της σιωπής και κάλεσαν ως μάρτυρα υπεράσπισης, την κα Κνώσα Γεωργίου (ΜΥ1). Η ΜΥ1 εργάζεται στην Κατηγορούμενη 1 από το 1978 έως και σήμερα. Από το 2008 είναι διευθύντρια στο Τμήμα Ποιότητας. Συμφώνησε για την αναγκαιότητα εγκατάστασης και εφαρμογής συστήματος ανιχνευσιμότητας - ιχνηλασιμότητας. Είπε ότι το εν λόγω σύστημα έχει από 2008 εγκατασταθεί στη Νήσου και μάλιστα ότι το σύστημα αυτό επαληθεύεται με τρεις τρόπους: (α) από εξωτερικές επιθεωρήσεις (οι οποίες γίνονται 2 φορές το χρόνο), (β) από ανεξάρτητους φορείς πιστοποίησης βάση διεθνών προτύπων και (γ) με συνεχή εσωτερική παρακολούθηση με δικές τους επιθεωρήσεις και προσομοιωτκές ασκήσεις. Την ημέρα ελέγχου, 26/9/2011, ενώ ήταν στο γραφείο της ενημερώθηκε για έλεγχο που διενεργούσαν οι κτηνιατρικές υπηρεσίες στην εγκατάσταση κατόπιν πληροφορίας για πώληση ληγμένου γάλακτος. Όταν συναντήθηκε με την ΜΚ1, αυτή είχε στην κατοχή της δύο τιμολόγια (Τεκμήρια 1 και 2), τα οποία όπως η ΜΚ1 είπε στην κα Γεωργίου δεν παρείχαν ικανοποιητικές πληροφορίες σε σχέση με την ανιχνευσιμότητα - ιχνηλασιμότητα των προϊόντων. Η θέση της ΜΥ1, είναι ότι δεν είναι απαραίτητο να υπάρχουν στα τιμολόγια οι εν λόγω πληροφορίες. Συνέχισε και ανέφερε ότι από την ίδια δεν ζητήθηκαν συγκεκριμένα στοιχεία αναφορικά με ιχνηλασιμότητα προϊόντων και περαιτέρω ανάφερε: «όλα τα αρχεία ιχνηλασιμότητας από την αρχή προϊόντος μέχρι σημείου αυτού υπήρχαν αρχειοθετημένα στη Λεμεσό. Τα συγκεκριμένα που εννοώ εγώ από αρχή γάλακτος μέχρι σημείου αυτού δεν ζητήθηκαν από εμένα. Ξεκάθαρα τουλάχιστον.» Ακολούθως, η θέση της ήταν ότι όλα τα απαραίτητα έγγραφα ευρίσκονταν στις εγκαταστάσεις στη Νήσου, αλλά δε ζητήθηκαν από την ίδια. Αναφέρθηκε επίσης στη σχέση της με τους Κατηγορούμενους 2 και

1. Ανάφερε ότι η σχέση τους σε επίπεδο συνεργασίας είναι άριστη. Σημείωσε, ότι δεν υπάρχει άμεση επαφή στη συνεργασία τους, υπό την έννοια ότι δεν δίνει καθημερινή αναφορά , λόγω του ότι τα καθήκοντα τα δικά της είναι εντελώς διαφορετικά από τα διοικητικά καθήκοντα των Κατηγορούμενων 2 και
2. Η διοίκηση της εταιρείας της έχει αναθέσει το χειρισμό όλων των θεμάτων τα οποία άπτονται των καθηκόντων της. Λόγω του ότι τα θέματα τα οποία χειρίζεται είναι εξειδικευμένα, είπε ότι η ανταπόκριση των Κατηγορούμενων 2 και 3 στις εισηγήσεις της, είναι πάντοτε θετική και με εμπιστοσύνη. Ήταν η θέση της, ότι οι Κατηγορούμενοι 2 και 3 δεν είχαν τίποτα να κάνουν σε σχέση με τα γεγονότα της επίδικης ημερομηνίας, λόγω του ότι ο ρόλος τους εξαντλείτο από την εγκατάσταση των συστημάτων ανιχνευσιμότητας - ιχνηλασιμότητας, για την εφαρμογή των οποίων υπεύθυνη ήταν η ίδια, το τμήμα της και η αποθήκη. Κατά την αντεξέτασή της αναφέρθηκε και πάλι στο τι στοιχεία πρέπει να υπάρχουν στα τιμολόγια και στη διαφωνία της επί του θέματος με την ΜΚ
3. Επανέλαβε, ότι από την ίδια δε ζητηθήκαν στοιχεία. Συμφώνησε με τη δικηγόρο της Κατηγορούσας Αρχής, ότι οι Κτηνιατρικές Υπηρεσίες μπορούν να διενεργούν έλεγχο όποτε οι ίδιες επιθυμούν. Είπε ότι η ΜΚ1, την ενημέρωσε ότι διενεργεί έρευνα για καταγγελία για πιθανή πώληση ληγμένου γάλακτος και την ενημέρωσε ότι υπάρχουν ελλείψεις στο σύστημα ιχνηλασιμότητας. Ρωτήθηκε εάν έδωσε στη ΜΚ1, τα στοιχεία που της ζήτησε και η απάντησή της ήταν «Δε ζήτησε στοιχεία. Ίσως από άλλους. Όχι από εμένα.» Σημειώνεται ότι επανέλαβε και κατά την αντεξέτασή της, αρκετές φορές τη θέση της ότι τουλάχιστον από αυτήν, δε ζητήθηκαν έγγραφα. Σε σχετικές ερωτήσεις, αναφέρθηκε ότι τον έλεγχο ποιότητας τον κάνει το σχετικό Τμήμα του οποίου προϊσταται και όχι η ίδια προσωπικά και ότι το προσωπικό αποθήκης, του οποίου το έλεγχο έχει ο διευθυντής αποθήκης, επίσης γνωρίζει για τη διαδικασία ανιχνευσιμότητας. Με τις αγορεύσεις της, η πλευρά της Υπεράσπισης, ισχυρίστηκε ότι η Κατηγορούσα Αρχή απέτυχε να αποδείξει την υπόθεση της. Βασικός άξονας της αγόρευσης ήταν κατά πρώτον ότι η Κατηγορούσα Αρχή στήριξε την υπόθεση της στην έλλειψη στοιχείων πάνω στα τιμολόγια Τεκμήρια 1 και 2, ενώ σύμφωνα με το Νόμο και τον Κανονισμό, δεν υπάρχει τέτοια υποχρέωση αναγραφής στα τιμολόγια και κατά δεύτερο σε σχέση με τις καταστροφές επίσης δεν διαλαμβάνεται υποχρέωση των Κατηγορουμένων στο Νόμο ή στον Κανονισμό την οποία να έχουν παραβεί. Η Κατηγορούσα Αρχή από την άλλη πλευρά, υποστήριξε ότι έχει αποδείξει την υπόθεσή της, πέραν πάσης λογικής αμφιβολίας. Κατά τη διάρκεια της ακροαματικής διαδικασίας, παρακολούθησα με ιδιαίτερη προσοχή όλους τους μάρτυρες, οι οποίοι έδωσαν μαρτυρία στα πλαίσια της παρούσας υπόθεσης. Σε σχέση με τους μάρτυρες κατηγορίας, 2, 3 και 4, οι οποίοι έδωσαν μαρτυρία σε σχέση με την πρώτη κατηγορία, η οποία έχει απορριφθεί δεν θα προχωρήσω σε αξιολόγησή της μαρτυρίας που έδωσαν. Η Κατερίνα Λεμονιάτη, ΜΚ1, μου έκανε εξαιρετική εντύπωση. Απαντούσε με αμεσότητα, ευθύτητα, σαφήνεια και ειλικρίνεια στις ερωτήσεις που της τέθηκαν τόσο κατά την κυρίως εξέτασή της, όσο και κατά την αντεξέτασή της. Είναι δε γνώστης της σχετικής νομοθεσίας και των διαδικασιών που απαιτούνται για εφαρμογή της. Μου προκάλεσε την ασφαλή εντύπωση ατόμου το οποίο γνωρίζει τα γεγονότα επί των οποίων κατάθεσε, στα οποία μάλιστα ήταν άμεσα εμπλεκόμενη. Δέχομαι τα όσα ανέφερε στη μαρτυρία της, ότι δηλαδή, μετέβη στις εγκαταστάσεις της Κατηγορούμενης 1 στη Νήσου, κατόπιν καταγγελίας. Επίσης δέχομαι τη θέση της ότι στα πλαίσια του ελέγχου της ζήτησε να της δώσουν έγγραφα και πως το ό,τι της παρουσιάστηκε δεν ήταν ικανοποιητικό προς απόδειξη εφαρμογής του συστήματος ανιχνευσιμότητας - ιχνηλασιμότητας. Δεν διαβλέπω τον οποιοδήποτε λόγο να πει ψέματα αναφορικά με το γεγονός ότι ζήτησε έγγραφα, αντιθέτως είναι και το λογικό στα πλαίσια του ελέγχου της να ζητήσει τα έγγραφα τα οποία θεωρεί απαραίτητα, όπως επίσης σημειώνω ότι δεν της έχει τεθεί υποβολή σύμφωνα με την οποία δε ζήτησε έγγραφα. Ήταν σταθερή καθόλη τη διάρκεια της μαρτυρίας της, ότι τα έγγραφα που ζήτησε να δει και τα έγγραφα που της παρουσιάστηκαν δεν ήταν ικανοποιητικά προς απόδειξη εφαρμογής τη συγκεκριμένη μέρα ελέγχου συστήματος ανιχνευσιμότητας - ιχνηλασιμότητας. Τα μόνα έγγραφα που της δόθηκαν κατά τον έλεγχό της ήταν τα τιμολόγια, Τεκμήρια 1 και 2, τα οποία δεν παρείχαν ικανοποιητικά στοιχεία. Και εν πάση περιπτώσει η ίδια η ΜΚ1 συμφώνησε ότι δεν υπάρχει σύμφωνα με το Νόμο και τον Κανονισμό υποχρέωση καταγραφή στοιχείων στα τιμολόγια, διευκρίνησε όμως ότι ο λόγος που τα αναφέρει στην έκθεσή της Τεκμήριο 3, ήταν επειδή ήταν τα μόνα έγγραφα τα οποία της παραδόθηκαν στα πλαίσια του ελέγχου της. Από την άλλη η Μάρτυρας Υπεράσπισης, δεν μου έκανε καλή εντύπωση. Ενώ στην κυρίως εξέτασή της αναφέρθηκε στις διαδικασίες και τα μέτρα που λαμβάνει το τμήμα του οποίου προϊσταται για διασφάλιση της εφαρμογής του συστήματος ανιχνευσιμότητας-ιχνηλασιμότητας, κατά την αντεξέτασή της, η στάση της μεταλλάχθηκε σε καθαρά αμυντική, με επαναλαμβανόμενη τη θέση της, ότι τα στοιχεία δεν ζητήθηκαν από την ίδια. Δεν ήταν σε θέση να απαντήσει αν ζητήθηκαν από κάποιον άλλον, αν υπήρχαν ή όχι διαθέσιμα ή όχι στο υποστατικό, αλλά το μόνο που επαναλάμβανε, ήταν «από μένα δεν ζητήθηκαν». Σημειώνεται, ότι δεν αμφισβητείται το γεγονός ότι η Κατηγορούμενη 1 Εταιρεία εγκατέστησε σύστημα ανιχνευσιμότητας - ιχνηλασιμότητας. Ως γεγονός είναι παραδεκτό. Είναι κάτι το οποίο ανέφερε τόσο η Λεμονιάτη κατά τη μαρτυρία της, αλλά προκύπτει και από το ίδιο το γεγονός της έκδοσης άδειας λειτουργίας της εγκατάστασης. Εκείνο που εξετάζεται στα πλαίσια της υπόθεσης αυτής, είναι η εφαρμογή του εν λόγω συστήματος κατά την ημέρα επιθεώρησης από τη Λεμονιάτη, την επίδικη ημερομηνία. Επί αυτού του ζητήματος η μάρτυρας υπεράσπισης δεν ήταν σε θέση να τοποθετηθεί και σαφέστατα η συνεχής επανάληψη της θέσης «από μένα δεν ζητήθηκαν», δεν ικανοποιεί. Όπως επίσης σημειώνεται και η αντιφατική της θέση ότι αφενός μεν όλα τα έγγραφα τηρούνται στη ψυκτική αποθήκη στη Νήσου, αφετέρου δε δήλωσε ότι όλα τα έγγραφα είναι αρχειοθετημένα στην εγκατάσταση της Κατηγορούμενης 1 στη Λεμεσό. Τη θέση της σε σχέση με το ότι όλα τα έγγραφα τηρούνται στην εγκατάσταση στη Λεμεσό, την άλλαξε, μετά που της υποβλήθηκε ότι για κάθε εγκατάσταση από τη στιγμή που υπάρχει ξεχωριστή άδεια λειτουργίας, πρέπει να τηρείται και ξεχωριστό αρχείο. Δεν αποδέχομαι τη μαρτυρία της. Για το μόνο σημείο που θα γίνει δεκτή η μαρτυρία της, είναι αναφορικά με το βαθμό ανάμιξης των Κατηγορούμενων 2 και 3 στα γεγονότα που συνθέτουν την υπό εξέταση υπόθεση. Η θέση της σε σχέση με αυτούς ήταν ξεκάθαρη και παρέμεινε αναντίλεκτη, ότι δηλαδή οι Κατηγορούμενοι δεν είχαν καμία εμπλοκή σε σχέση με την εφαρμογή ή μη του συστήματος ανιχνευσιμότητας - ιχνηλασιμότητας. Οι ίδιοι, ως όφειλαν σύμφωνα με το Νόμο και προκειμένου να εξασφαλιστεί άδεια λειτουργίας της εγκατάστασης, φρόντισαν για την εγκαθίδρυση του εν λόγω συστήματος. Όπως αναφέρεται και πιο πάνω, η μαρτυρία της, σε σχέση με το σημείο αυτό παρέμεινε αναντίλεκτη και είναι αποδεκτή. Όπως προκύπτει από τα πιο πάνω, από τη μαρτυρία ως έχει αξιολογηθεί, κατά την επίδικη ημερομηνία, η Κατηγορούμενη 1, δεν ήταν σε θέση να παραδώσει στη Λεμονιάτη, τα έγγραφα τα οποία ζήτησε για διερεύνηση της καταγγελίας. Η αδυναμία αυτή, έγκειται στη μη εφαρμογή του συστήματος ανιχνευσιμότητας - ιχνηλασιμότητας κατά την επίδικη ημερομηνία από την Κατηγορούμενη
4. Οι Κατηγορούμενοι 2 και 3 δεν ήρθαν σε επαφή με τη Λεμονιάτη, ούτε ζητήθηκαν από αυτούς έγγραφα. Σε σχέση με το σύστημα ανιχνευσιμότητας - ιχνηλασιμότητας, αποτελεί κοινό έδαφος ότι υπεύθυνη ήταν η κα Γεωργίου και οι Κατηγορούμενοι 2 και 3 δεν είχαν καμία σχέση με την εφαρμογή του. Προς αποφυγή αχρείαστων επαναλήψεων, σημειώνεται, ότι αναφορικά με την διεργασία, σε σχέση με το άρθρο του Νόμου και των Ευρωπαϊκών Κανονισμών, οι οποίοι τυγχάνουν εφαρμογής, υιοθετείται το σκεπτικό του Δικαστηρίου, στην απόφαση που έχει εκδοθεί στα πλαίσια εξέτασης, του εάν στοιχειοθετείται ή όχι εκ πρώτης όψεως υπόθεση (ημερομηνίας 6/7/2015). Το αδίκημα για το οποίο κατηγορούνται οι Κατηγορούμενοι, αναφέρεται στο άρθρο 14(α) του Περί Υγιεινής Παραγωγής Τροφίμων Ζωικής Προέλευσης και Διάθεσής τους στην Αγορά καθώς και για άλλα Συναφή Θέματα Νόμου 150(Ι)/2003, σύμφωνα με το οποίο: «14.-

(1)Κάθε πρόσωπο το οποίο, (α) Παραβαίνει ή παραλείπει να συμμορφωθεί προς τις διατάξεις του παρόντος Νόμου ή των Κανονισμών και Διαταγμάτων που εκδίδονται με βάση τον παρόντα Νόμο, των Κοινοτικών Κανονισμών ή/και των Κοινοτικών Αποφάσεων· ή ............................................................ είναι ένοχος αδικήματος και υπόκειται σε περίπτωση καταδίκης του σε φυλάκιση που δεν υπερβαίνει τους έξι μήνες ή σε χρηματική ποινή που δεν υπερβαίνει τις Λ.Κ. 2,500 ή και στις δύο ποινές μαζί. Σε περίπτωση δεύτερης ή μεταγενέστερης καταδίκης, οι ποινές μπορούν να διπλασιάζονται.» Αυτό το οποίο οι Κατηγορούμενοι κατηγορούνται ότι παρέβηκαν ή με το οποίο παρέλειψαν να συμμορφωθούν είναι η διάταξη του άρθρου 18

(2)του ΕΚ178/2002: «

1. Οι υπεύθυνοι των επιχειρήσεων τροφίμων και ζωοτροφών είναι σε θέση να αναγνωρίζουν κάθε πρόσωπο από το οποίο έχουν προμηθευτεί ένα τρόφιμο, μια ζωοτροφή, ένα ζώο που χρησιμοποιείται για την παραγωγή τροφίμων ή οποιαδήποτε άλλη ουσία που προορίζεται για ενσωμάτωση σε ένα τρόφιμο ή σε μια ζωοτροφή ή αναμένεται ότι θα ενσωματωθεί σε αυτά. Για το σκοπό αυτό οι υπεύθυνοι των επιχειρήσεων εγκαθιδρύουν συστήματα και διαδικασίες που καθιστούν τις πληροφορίες αυτές διαθέσιμες στις αρμόδιες αρχές, εάν αυτές το ζητήσουν.» Οι Κατηγορούμενοι 2 και 3, κατηγορούνται ως αυτουργοί, συμφώνως του άρθρου 20 του Κεφαλαίου
2. Έχει νομολογηθεί πως κάθε πρόσωπο που εμπλέκεται σε αδίκημα, περιλαμβανομένων και των συνεργών σε αυτό, μπορεί να διωχθεί ως αυτουργός, δυνάμει του προαναφερθέντος άρθρου 20 του Ποινικού Κώδικα με την Κατηγορούσα Αρχή να φέρει το βάρος να αποδείξει την ένοχη διάνοια αυτού. (Επίσημος Παραλήπτης και Εκκαθαριστής της Εταιρείας C.H. Zakakiotis (Disco) Ltd v. Kalavas & Associates Ltd κ.ά.

(1999)2 Α.Α.Δ. 523). Παραθέτω το ακόλουθο απόσπασμα από την απόφαση στην υπόθεση Παυλόπουλος Αθανάσιος ν. Skopy Shoe Factory Ltd,

(2003)2 Α.Α.Δ. 261: «Στο σύγγραμμα Blackstone's Criminal Practice 2000 στη σελ. 70 παρα. Α.5.2, αναφέρεται πως η ένοχη πράξη (actus reus) από συνεργό εμπεριέχει δύο έννοιες, α) παροχή βοήθειας ή παρακίνηση β) σε αδίκημα, και η ένοχη διάνοια (mens rea) αναμένεται να σχετίζεται με τις δύο αυτές έννοιες. Το νοητικό στοιχείο που πρέπει να αποδεικνύεται για συνεργό, όπως έχει νομολογηθεί, είναι γενικά στενότερο και πιο απαιτητικό απ' ό,τι χρειάζεται για τον αυτουργό και απαιτεί πρόθεση ή γνώση εκ μέρους του συνεργού. Ο Λόρδος Goddard C.J. στην υπόθεση Johnson v. Youden [1950] 1 K.B. 455 στη σελ. 546 αναφέρει πως «πριν κάποιος καταδικαστεί για παροχή βοήθειας στη διάπραξη αδικήματος, πρέπει τουλάχιστον να γνωρίζει τα αναγκαία θέματα που συνιστούν το αδίκημα» («before a person can be convicted of aiding and abetting the commission of an offence, he must at least know the essential matters which constitute that offence") Ο Devlin J. στην υπόθεση National Coal Board v. Gamble [1959] 1 K.B. 11 στη σελ. 20 λέγει πως «παροχή βοήθειας είναι έγκλημα που απαιτεί την απόδειξη ένοχης σκέψης, δηλαδή, πρόθεση προσφοράς βοήθειας καθώς και γνώση των περιστάσεων» (« . . . aiding and abetting is a crime that requires proof of mens rea, that is to say, of intention to aid as well as of knowledge of the circumstances"). Η προϋπόθεση της ύπαρξης γνώσης εκ μέρους του συνεργού έχει εφαρμογή, όπως φαίνεται από Αγγλική νομολογία ακόμη και στις περιπτώσεις όπου το κύριο αδίκημα είναι αδίκημα απόλυτης ευθύνης. ......................................................................... Θα θέλαμε τώρα να θέσουμε ένα υποθετικό ερώτημα, που καταδεικνύει το λογικό της αναγκαιότητας ύπαρξης ένοχης διάνοιας. ...................................... όσον αφορά συνεργό θα πρέπει να αποδεικνύεται ένοχη διάνοια, με την έννοια που έχουμε προαναφέρει, όπως καθορίζεται στη νομολογία. Προχωρούμε τώρα να παρατηρήσουμε πως η συνέργεια επιτελείται κατά το χρόνο της υπογραφής της επιταγής και δεν μπορεί να λεχθεί πως κατά το χρόνο εκείνο ήταν δυνατόν ο εφεσείων να γνώριζε τις ουσιώδεις περιστάσεις της διάπραξης του αδικήματος από την εταιρεία.» Σημειώνεται κατ΄ αρχήν ότι η Λεμονιάτη, σε όλη τη διάρκεια της μαρτυρίας της, δεν έκανε την παραμικρή νύξη σε σχέση με τη συμμετοχή των Κατηγορούμενων 2 και 3 στο αδίκημα. Επίσης σημειώνεται, ότι η μάρτυρας υπεράσπισης Γεωργίου, κατά την κυρίως εξέτασή της, ισχυρίστηκε ότι οι Κατηγορούμενοι 2 και 3 δεν έχουν καμία σχέση αναφορικά με την εφαρμογή του συστήματος ανιχνευσιμότητας - ιχνηλασιμότητας, χωρίς η θέση της αυτή να αμφισβητηθεί στο ελάχιστο από την Κατηγορούσα Αρχή. Είναι δεδομένο το αυστηρό κριτήριο που εφαρμόζεται στις ποινικές υποθέσεις, σύμφωνα με το οποίο η Κατηγορούσα Αρχή, οφείλει να αποδείξει την υπόθεσή της, πέραν πάσης λογικής αμφιβολίας. Σε σχέση με τους Κατηγορούμενους 2 και 3, η Κατηγορούσα Αρχή έχει αποτύχει στο καθήκον της αυτό και επομένως οι Κατηγορούμενοι 2 και 3 αθωώνονται και απαλλάσσονται. Στο σημείο αυτό παρεμβάλλεται παρατήρηση του Δικαστηρίου, ότι η παρούσα ποινική υπόθεση καταχωρήθηκε και προωθήθηκε, εναντίον και των Κατηγορούμενων 2 και 3, ενώ η σχετική έγκριση από το Γενικό Εισαγγελέα, η οποία συνοδεύει το Κατηγορητήριο αναφέρεται μόνο στην Κατηγορούμενη 1 εταιρεία. Σε σχετική επισήμανση του Δικαστηρίου, μετά που επιφυλάχθηκε η απόφαση και αφού κάλεσε αμφότερες πλευρές επισύροντας την προσοχή της Κατηγορούσας Αρχής στο γεγονός αυτό, η θέση της Κατηγορούσας Αρχής ήταν ότι ανεξαρτήτως του ότι δεν καταγράφονται στην έγκριση οι Κατηγορούμενοι, εφόσον είναι διευθυντές της εταιρείας, ορθώς έχουν συμπεριληφθεί. Εφόσον η κατάληξη του Δικαστηρίου, είναι ότι οι Κατηγορούμενοι 2 και 3 δεν είναι ένοχοι του αδικήματος που τους καταλογίζεται, δεν θα ασχοληθώ περαιτέρω με το ζήτημα αυτό, το οποίο αναφέρθηκε παρεμπιπτόντως. Σε σχέση με την Κατηγορούμενη 1, σύμφωνα με τη μαρτυρία όπως έχει αξιολογηθεί πιο πάνω, κατά την επίδικη ημερομηνία η Κατηγορούμενη 1 δεν ήταν σε θέση να διαθέσει τις πληροφορίες που της ζητήθηκαν στην αρμόδια λειτουργό και ως εκ τούτου, απέτυχε στο καθήκον της να εφαρμόσει ως όφειλε σύστημα ανιχνευσιμότητας - ιχνηλασιμότητας, (πάντοτε κατά την επίδικη ημερομηνία) και επομένως η Κατηγορούσα Αρχή έχει πετύχει στο καθήκον της να αποδείξει πέραν πάσης λογικής αμφιβολίας την ενοχή της Κατηγορούμενης 1 και η Κατηγορούμενη 1 κρίνεται ένοχη στην Κατηγορία την οποία αντιμετωπίζει. (Υπ) ................................. Δ. Κωνσταντίνου, Προσ. Ε.Δ. Πιστόν Αντίγραφο Πρωτοκολλητής cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο