ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ ΠΑΠΑΡΓΥΡΟΥ κ.α. ν. ΑΝΔΡΗ ΦΙΛΟΚΥΠΡΟΥ, Αρ. Υπόθεσης: 4816/13, 18/6/2015

(1)στο Επαρχιακό Γραφείο Ευημερίας Λεμεσού, με σκοπό να εξασφαλίσει βοήθημα από το Γραφείο Ευημερίας,

(2)στην Αρχή Ηλεκτρισμού και

(3)ΣΤΟ Συμβούλιο Υδατοπρομήθειας Λεμεσού με σκοπό να ενώσει το ρεύμα και το νερό στο όνομα της. 2. Με την προσθήκη 5ης κατηγορίας επί του κατηγορητηρίου ως ακολούθως: ΕΚΘΕΣΗ ΑΔΙΚΗΜΑΤΟΣ ΠΕΜΠΤΗ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ Μείωση ουσιωδώς της αξίας ενυπόθηκου ακινήτου κατ΄απαράβαση των άρθρων 96Α και 96Β του Περί Πολιτικής Δικονομίας Νόμου, Κεφ. 6, στο Μέρος V εκτέλεση ακινήτων του Κεφ.6 και του άρθρου 26, 49

(2)του Περί Μεταβιβάσεως και Υποθήκευσης ακινήτων Νόμου 9/1965. ΛΕΠΤΟΜΕΡΕΙΕΣ ΑΔΙΚΗΜΑΤΟΣ ΠΕΜΠΤΗ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ Η κατηγορούμενη στην Λεμεσό της Επαρχίας Λεμεσού σε άγνωστο χρόνο για τους παραπονούμενους σε διάφορες ημερομηνίες μέχρι σήμερα επέτρεψε την μείωση ουσιωδώς της αξίας του ενυπόθηκου ακινήτου που βρίσκεται στην οδό Προμαχών Ελευθερίας, Άγιος Γεώργιος (ΦΡΑΓΚΟΥΔΗ) Δήμος Αγίου Αθανασίου, Λεμεσός, ακίνητο με αρ. Εγγραφής 0/10879, Φ/Σχ.54/51, τεμάχιο επί 380, διαμέρισμα που βρίσκεται στον 2ο όροφο, αρ. Θύρας 211 της Πολυκατοικίας DEANA BEACH ARTS, BLOCK A, το οποίο τελεί υπό εκτέλεση. Ο συνήγορος της κατηγορουμένης έφερε ένσταση στην αιτούμενη τροποποίηση και η υπόθεση ορίστηκε για αγορεύσεις αναφορικά με το ζήτημα της τροποποίησης στις 04/06/2015 ημερομηνία κατά την οποία αμφότεροι οι συνήγοροι των διαδίκων κατέθεσαν τις γραπτές τους αγορεύσεις προς στήριξη των εκατέρωθεν θέσεων και απόψεων τους. Προς υποστήριξη του αιτήματος του ο ευπαίδευτος συνήγορος των παραπονουμένων δια της γραπτής του αγόρευσης, η οποία βρίσκεται αυτούσια ενώπιον του Δικαστηρίου και δεν χρειάζεται να αναφερθεί αυτολεξεί, στήριξε το αίτημα του εκτός επί της σχετική νομοθεσίας και νομολογίας κυριως επί των κάτωθι επιχειρημάτων: - Η ανάγκη υποβολής της αιτούμενης τροποποίησης προέκυψε πρόσφτα κατά την περαιτέρω προετοιμασία της υπόθεσης για ακρόαση και μετά την λήψη από τους παραπονούμενους εγγράφων οι οποίοι τα έλαβαν μόλις πρόσφατα στην κατοχή τους. - Σύμφωνα με τον συνήγορο των παραπονουμένων τα εν λόγω γεγονότα που επιχειρούνται να περιληφθούν στο κατηγορητήριο προέκυψαν από την μαρτυρία που ήδη έχει δοθεί και υπάρχει και περαιτέρω μαρτυρία για αυτά. - Αναφορικά με την αιτούμενη 5η κατηγορία προς εισαγωγή σύμφωνα με τον ευπαίδευτο συνήγορο των παραπονούμενων μόλις πρόσφατα περιήλθε εις γνώση των παραπονουμένων η μείωση της αξίας του ακινήτου λόγω έκδοσης δικαστικής απόφασης εναντίον τους. Περαιτέρω εισηγείται ότι υπάρχει συνάφεια της αιτούμενης 5ης κατηγορίας με το υπάρχον κατηγορητήριο. - Η κατηγορούμενη δεν πλήττεται καθ'οιονδήποτε τρόπο καθότι έχει το δικαίωμα να κλητεύσει εκ νέου μάρτυρες για να αντεξεταστούν επί των θεμάτων που προέκυψαν με το νέο κατηγορητήριο. - Η τροποποίηση είναι αναγκαία για να συνάδει με την δοθείσα μέχρι σήμερα μαρτυρία. - Με την τροποποίηση δεν αλλάζει άρδην το κατηγορητήριο. - Τις πιο πάνω θέσεις της κατηγορούσας αρχής, τις οποίες εν συντομία ανέφερα, η ευπαίδευτη συνήγορος των παραπονουμενων τις στήριξε σε πληθώρα σχετικής νομολογίας και συγγραμμάτων. Ο ευπαίδευτος συνήγορος της κατηγορουμένης έφερε ένσταση στην αιτούμενη τροποποίηση καταθέτοντας γραπτή αγόρευση σύμφωνα με την οποία η αιτούμενη τροποποίηση θα πρέπει να απορριφθεί για τους κατωθι λόγους: - Η αιτούμενη τροποποίηση είναι μια προσπάθεια εκτροχιασμού της δίκης προκαλώντας καθυστέρηση και φέρνοντας της κατηγορούμενη σε τρομερά δυσμενή και δύσκολη θέση. - Η τροποποίηση του κατηγορητηρίου επιτρέπεται όταν εντοπίζεται ελάττωμα σε αυτό και μόνο όταν δεν επηρεάζονται δυσμενώς τα συμφέροντα και δικαιώματα του κατηγορούμενου και επίσης δεν παραβλάπτεται η υπεράσπιση του. - Υπάρχει καθυστέρηση στην υποβολή του αιτήματος με αποτέλεσμα να παραβλάπτεται η υπεράσπιση της κατηγορουμένης καθότι έχει προχωρήσει αρκετά η διαδικασία. - Τα γεγονότα επί των οποίων στηρίζει το αίτημα της η κατηγορουσα αρχή έπρεπε να τα είχε εντοπίσει νωρίτερα. - Η αίτηση για τροποποίηση θα έπρεπε να είχε γίνει γραπτώς και να συνοδεύεται με ένορκη δήλωση. - Η κατηγορούσα αρχή όφειλε να γνωρίζει και/ή γνώριζε τα γεγονότα επί των οποίων στηρίζει το αίτημα της πριν την έναρξη της ακροαματικής διαδικασίας. - Υπάρχει δυσμενής επηρεασμός των δικαιωμάτων της κατηγορούμενης η οποία υποβάλλεται σε μια μακρά διαδικασία και έξοδα για ζητήματα τα οποία οι παραπονούμενοι γνώριζαν ή όφειλαν να γνωρίζουν εξ'αρχής. - Τέλος ο ευπαίδευτος συνήγορος της κατηγορουμένης στηρίζει τις πιο πάνω θέσεις του σε σχετική νομολογία επί του θέματος και εισηγείται ότι εάν οι παραπονούμενοι επιθυμούν δύνανται να αποσύρουν την παρούσα υπόθεση και να καταχωρήσουν νέα εναντίον της κατηγορουμενης. Τέλος ο ευπαίδευτος συνήγορος της κατηγορουμένης στηρίζει τις θέσεις του επί της σχετικής νομοθεσίας, νομολογίας και νομικών συγγραμμάτων και ζητεί όπως η αίτηση για τροποποίηση του κατηγορητηρίου απορριφθεί με έξοδα εναντίον της κατηγορούσας αρχής. Νομική Βάση: Τα άρθρα 83, 84 και 85 του Περί Ποινικής Δικονομίας Νόμου Κεφ. 155 δίδουν ευρείες εξουσίες στο Δικαστήριο να μεταβάλλει κατηγορητήρια, δηλαδή είτε να τροποποιεί τις λεπτομέρειες τους ή να αντικαθιστά ή να προσθέτει νέες κατηγορίες όπου τούτο είναι αναγκαίο. Το άρθρο 83.1 του Περί Ποινικής Δικονομίας Νόμου έχει ως ακολούθως: «Όταν, σε οποιοδήποτε στάδιο της δίκης φαίνεται στο Δικαστήριο ότι το κατηγορητήριο . είναι ελαττωματικό, είτε ουσιαστικά είτε τυπικά, το Δικαστήριο δύναται να εκδώσει τέτοιο διάταγμα για τη μεταβολή του κατηγορητηρίου . είτε με τροποποίηση του ή με υποκατάστασή του ή με προσθήκη σε αυτό νέας κατηγορίας ως το Δικαστήριο κρίνει αναγκαίο ώστε να ανταποκρίνεται στα περιστατικά της υπόθεσης». Στο σύγγραμμα των Λοϊζου και Πική "Criminal Procedure in Cyprus" στη σελίδα 71, αναφέρονται τα πιο κάτω σε σχέση με την τροποποίηση του κατηγορητηρίου: "The Criminal Procedure Law, Cap.155 confers wide powers on the court to amend a defective charge during the trial, where the charge or information is defective in substance or in form by the alteration of the charge i.e. by amending either the description of the offence, or the particulars thereto or both, or by substitution or addition of a new count, as the court thinks necessary to meet the circumstances of the case." Η τροποποίηση κατηγορητηρίου εναπόκειται στη διακριτική ευχέρεια του Δικαστηρίου που εξασκείται με γνώμονα την απονομή δικαιοσύνης. Η ανάγκη για τροποποίηση μπορεί να εγερθεί από διάφορους λόγους, όπως: (α) για να διορθώσει ασυμφωνία μεταξύ των λεπτομερειών αδικήματος με τη μαρτυρία που ήδη προσφέρθηκε. (β) για να δοθούν περαιτέρω και ακριβέστερες λεπτομέρειες ώστε να καταστεί δυνατή η ετοιμασία της υπεράσπισης με βεβαιότητα. (γ) για να προστεθεί κατηγορία που να περιλαμβάνει αδίκημα που αποκαλύφθηκε από τη μαρτυρία. Σκοπός των προνοιών των άρθρων 83, 84 και 85 του Κεφ. 155, είναι να παράσχουν στα Δικαστήρια τη δυνατότητα να απονέμουν δικαιοσύνη στην περίπτωση κατά την οποία απλές παρατυπίες μπορούσαν να οδηγήσουν στην αθώωση κατηγορούμενου παρά την απόδειξη των συστατικών στοιχείων του αδικήματος. Έχει νομολογηθεί ότι ένα κατηγορητήριο μπορεί να θεωρηθεί ως ελαττωματικό όταν δεν περιέχεται σε αυτό κατηγορία για αδίκημα που αποκαλύπτεται στη μαρτυρία ή που το περιεχόμενο του κατηγορητηρίου δεν συνάδει με τη μαρτυρία που δόθηκε στη δίκη. (Βλ. Leonidou v. Police

(1987)2 C.L.R. 96, Αttorney-General v. Kyprianou

(1988)2 C.L.R. 209, Κυριάκου ν. Αστυνομίας

(1992)2 Α.Α.Δ. 458, 464). Ενδελεχής ανάλυση του όρου «ελαττωματικό κατηγορητήριο» δόθηκε επίσης στην υπόθεση Pouris v. The Rebublic

(1983)2 C.L.R 148. Έγινε από το Εφετείο εκτενής αναφορά στη Αγγλική Νομολογία και υιοθετήθηκε η ερμηνεία που έδωσαν στον όρο οι Αγγλικές αποφάσεις R v. Smith and others 34 Cr. App. R 168 και R v. Martin

(1962)1 Q.B 22. Βασικό κριτήριο στη μετατροπή ενός κατηγορητηρίου είναι η απουσία δυσμενούς επηρεασμού των δικαιωμάτων του κατηγορουμένου και γενικού δυσμενούς επηρεασμού στην υπεράσπιση του. Συνήθως η τροποποίηση γίνεται εύκολα στα αρχικά στάδια της δίκης και δυσκολότερη όσο αυτή προχωρεί γιατί τότε η πιθανότητα επηρεασμού της υπεράσπισης του κατηγορουμένου αυξάνεται. Στο σύγγραμμα Criminal Procedure in Cyprus (ανωτέρω), σελίδες 71 και 72 αναφέρεται ότι πιθανός επηρεασμός του κατηγορουμένου μπορεί να προκύψει αν ένα εντελώς νέο αδίκημα εμφανίζεται που λογικά δεν αναμενόταν αλλά στην πράξη η τροποποίηση επιτρέπεται με σχετική ευκολία στα πρωταρχικά στάδια της δίκης, με την προϋπόθεση ότι η τροποποίηση σχετίζεται θεματικά με τα αδικήματα που ήδη εμπεριέχονται στο κατηγορητήριο. Πέραν των πιο πάνω, στις περιπτώσεις που το κατηγορητήριο τροποποιείται μετά την έναρξη της δίκης, η μαρτυρία που έχει δοθεί στην υπόθεση παραμένει ως μέρος της όλης διαδικασίας και δεν είναι ανάγκη να ξανακουστεί. Εντούτοις τα μέρη στην υπόθεση μπορεί να ζητήσουν να επανακλητεύσουν οποιοδήποτε μάρτυρα που έχει ήδη δώσει μαρτυρία για να εξεταστεί ξανά ή να αντεξεταστεί αναφορικά με την μεταβολή που επήλθε στο κατηγορητήριο, ανάλογα με την περίπτωση (βλ. άρθρο 84

(4)). Έχοντας κατά νου όλα τα πιο πάνω αλλά και τις θέσεις αμφότερων των ευπαιδεύτων συνηγόρων των διαδίκων ως αυτες κατατέθεισαν γραπτώς, θα προχωρήσω στην εξέταση του αιτήματος υπό το πρίσμα όσων έχουν υποστηριχθεί ενώπιον μου. Στην παρούσα περίπτωση η οποία ενόψει των ζητημάτων που εγέρθησαν ακόμα και προδικαστικά, του προηγούμενου αιτήματος για τροποποίηση, των μακροσκελών καταθέσεων από πλευράς μαρτύρων κατηγορίας τόσο κατά την κυρίως εξέταση τους όσο και κατά την αντεξέταση τους, αλλά και τα προβλήματα που παρουσιάστηκαν με την παρουσία μάρτυρα κατηγοριας στο Δικαστήριο για ολοκλήρωση της κατάθεσης του, βρίσκεται σε πολύ προχωρημένο στάδιο. Σημειώνω βεβαίως ότι σύμφωνα με την ευπαίδευτη συνήγορο των παραπονουμένων, πριν την υποβολή του παρόντος αιτήματος, δηλώθηκε ότι απομένει προς ολοκλήρωση της υπόθεσης τους η παρουσίαση ενός μάρτυρα ακόμα και συγκεκριμένα εμπειρογνώμονα γραφολόγου. Σύμφωνα με την νομολογία αλλά και την νομοθεσία επί της οποίας βασίζεται το ζήτημα της τροποποίησης ενός κατηγορητηρίου, το Δικαστήριο διαθέτει μια ευρεία εξουσία στην μεταβολή κατηγορητηρίων. Για την άσκηση αυτής του της εξουσίας το Δικαστήριο κύριο γνώμονα έχει παντοτε τον τυχόν δυσμενή επηρεασμό των δικαιωμάτων του κατηγορούμενου και κατά πόσο με τον τρόπο αυτό πλήττεται καθ'οιονδήποτε τρόπο η υπεράσπιση του. Βέβαια αυτές οι γενικές αρχές θα πρέπει πάντα να τυγχάνουν εφαρμογής στην κάθε ξεχωριστή περίπτωση. Όσον αφορά τον χρόνο υποβολής του αιτήματος βεβαίως και προκύπτει αβίαστα ότι το αίτημα υποβάλλεται σε ένα πάρα πολύ προχωρημένο στάδιο. Υπό το φώς μάλιστα και της αρχής ότι όσο προχωρά η δίκη τόσο μεγαλύτερος είναι ο κίνδυνος επηρεασμού των δικαιωμάτων του κατηγορούμενου, ο έλεγχος και η κρίση επ'αυτού του ζητήματος γίνεται όλο και πιο επιτακτική. Καταρχήν όσον αφορά το αίτημα για τροποποίηση των λεπτομερειών αδικήματος της 2ης κατηγορίας, κρίνω και καταλήγω ότι δεν δύναται να γίνει αποδεκτό καθότι πρόκειται για ζητήματα που θα μπορούσαν να ήταν γνωστά στους παραπονούμενους πριν την έναρξη της ακρόασης ή έστω και σε πολύ αρχικό στάδιο αυτής. Ο μάρτυρας κατηγορίας που σύμφωνα με τον εκπρόσωπο των παραπονουμένων έφερε εις γνώση τους τα γεγονότα τούτα, ήταν ο ΜΚ 3 του οποίου η μαρτυρία ολοκληρώθηκε στις 02/03/2015. Από την ολοκλήρωση της μαρτυρίας τον Μάρτιο του 2015 και μέχρι της 28/5/2015 ουδέν αίτημα για τροποποίηση υποβλήθηκε, αντίθετα μάλιστα η ευπαίδευτη συνήγορος των παραπονουμένων δήλωνε ότι η παρουσίαση της υπόθεσης της οδεύει προς ολοκλήρωση. Αντίθετα θα ανέμενα εφόσον ένα νέο γεγονός προέκυψε μέσα από την προσκομεισθείσα μαρτυρία και ενόψει του προχωρημένου της δίκης να υπήρχε άμεσο ζήτημα τροποποίησης και όχι μετά από 2 και πλέον μήνες και αφού μεσολάβησε η παρουσίαση άλλου μάρτυρα. Ως εκ τούτου κρίνω ότι στο στάδιο αυτό που η κατηγορούμενη μέσα από την αντεξέταση των μαρτύρων κατηγορίας έθεσε ήδη την γραμμή υπεράσπισης της και μάλιστα ανέμενε την ολοκλήρωση της διαδικασίας, σε περίπτωση που επιτραπεί η αιτούμενη τροποποίηση θα πλήττονταν τα δικαιώματα της αφού για δεύτερη φορά και εκ νέου θα έπρεπε να καθορίσει την θέση της και να επανεξετάσει ζητήματα υπεράσπισης. Ως εκ τούτου και λόγω κυρίως του χρόνου που υποβάλλεται το αίτημα σε συσχετισμό πάντα με το πότε περιήλθαν εις γνώση των παραπονουμένων τα γεγονότα που επικαλούνται το αίτημα για τροποποίηση της 2ης κατηγορίας απορρίπτεται. Όσον αφορά τώρα την προσθήκη νέας κατηγορίας πέραν από τις λοιπές νομικές αρχές που εξέτασα ανωτέρω εξετάζεται και η συνάφεια που μια νέα κατηγορία έχει με το υπάρχον κατηγορητήριο. Ο λόγος που οι παραπονούμενοι επικαλούνται για την αναγκαιότητα προσθήκης αυτής της κατηγορίας δεν δύναται να γίνει αποδεκτός. Σύμφωνα με την αγόρευση της ευπαιδεύτου συνηγόρου αυτών, η έκδοση δικαστικής απόφασης, περιήλθε μόλις προσφατα εις γνώση τους και η επιβάρυνση προφανώς του δανείου που διατηρούν για την αγορά του διαμερίσματος με άλλες χρεώσεις, τόκους και έξοδα. Είναι άξιο απορίας όμως πως η δικαστική απόφαση που σύμφωνα με αυτούς έχει εκδοθεί δεν ήρθε νωρίτερα εις γνώση τους, εφόσον είναι δεδομένο ότι για να εκδόθηκε ως προκύπτει απο τα όσα αναφέρονται μονομερώς, θα πρέπει πρώτα να τους είχε επιδοθεί. Από την άλλη εάν και εφόσον το δάνειο για αγορά του ενυπόθηκου ακινήτου ήταν επ'ονόματι τους, που προφανώς προκύπτει μέσα από τα λεχθέντα, θα έπρεπε να ήταν εις γνώση τους ότι αυτό παρουσίαζε καθυστερήσεις, αυξήσεις επιτοκίων και σίγουρα δεν είναι γεγονός που προκύπτει ξαφνικά και για το οποίο είχαν πλήρη άγνοια. Από την άλλη όμως με προβληματίζει και έχω εξετάσει και το ζήτημα της συνάφειας της αιτούμενης προς εισαγωγή 5ης κατηγορίας με τα αδικήματα του υπάρχοντος κατηγορητηρίου. Και εδώ η κρίση μου θα είναι απορριπτική. Βασικό κριτήριο για την εισαγωγή μιας νέας κατηγορίας είναι και το κατά πόσο η κατηγορούμενη θα βρεθεί αντιμέτωπη με μια κατηγορία που λογικά δεν αναμενόταν. Το κατηγορητήριο περιλαμβάνει κατηγορία πλαστογραφίας ενοικιαστηρίου εγγράφου, το οποίο κατ'ισχυρισμό των παραπονουμένων, κυκλοφόρησε στο γραφείο ευημερίας με αποτέλεσμα να ληφθούν χρήματα τα οποία κατέληξαν στην κατηγορούμενη και τα οποία αποτελούσαν έσοδα της κατ'ισχυρισμό παράνομης πράξης και τα οποία εξασφαλίστηκαν με ψευδείς παραστάσεις. Ως εκ τούτου φαίνεται ότι υπάρχει μια αλυσιδωτή αιτιώδης συνάφεια των αδικημάτων που περιλαμβάνονται στο κατηγορητήριο. Από την άλλη όμως καμία σχέση η συνάφεια θεματική ή άλλη δεν δύναται να έχει το αδίκημα της μείωση της αξίας ενυπόθηκου ακινήτου με τις υπάρχουσες κατηγορίες. Περαιτέρω καταλήγω ότι το αδίκημα που επιχειρείται να προστεθεί στο κατηγορητήριο δεν θα μπορούσε λογικά να αναμενόταν απο την κατηγορούμενη, η οποία στο πολύ προχωρημένο αυτό στάδιο της δίκης θα κληθεί να αντιμετωπίσει μια εντελώς νέα κατηγορία, επι ζητημάτων όχι άμεσα συνδεδεμένων με τα σχετιζόμενα με τις υπάρχουσες κατηγορίες. Η διαπίστωση μου αυτή με οδηγεί αβίαστα στο συμπέρασμα ότι εάν η αιτούμενη τροποποίηση επιτραπεί θα πληγούν τα δικαιώματα της κατηγορούμενης σε αντίθεση με αυτά των παραπονουμένων τα οποία ουδόλως πλήττονται, εφόσον δύνανται να προωθήσουν άλλο κατηγορητήριο για ένα νέο αδίκημα. Ως εκ τούτου και σταθμίζοντας μέσα από τις καθιερωμένες αρχές που διέπουν το ζήτημα της τροποποίησης, απο την μια τα δικαιώματα των παραπονουμένων και απο την άλλη τα δικαιώματα της κατηγορούμενης, καταλήγω ότι το αίτημα θα πρέπει να απορριφθει και δια της παρούσας απορρίπτεται. (Υπ.)................................... Ε. Δημητρίου - Παναγή, Ε.Δ. Πιστό Αντίγραφο Πρωτοκολλητής cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο