Τouchstone Snail Technologies Ltd ν. Παναγιώτη Δαμιανού, Υπόθεση αρ.: 22213/2012, 29/1/2015

(2)του Ποινικού Κώδικα (Κεφ. 154, ως αυτό ετροποποιήθηκε στη συνέχεια). Αρνείται ενοχή και η υπόθεση οδηγήθηκε σε ακρόαση. Επίδικη είναι η επιταγή υπ΄ αριθμόν 98091898, η οποία εξεδόθηκε από τον κατηγορούμενο επί του οργανισμού «Ελληνική Τράπεζα» για το ποσόν των €3.300 («η επιταγή»). Η επιταγή παρουσιάζει, ως δικαιούχους, τους παραπονουμένους και ήταν πληρωτέα την 01.11.2012. Πλην όμως, παρουσιασθείσα στην τράπεζα για εξαργύρωση, η επιταγή δεν ετιμήθηκε λόγω της ανάκλησής της. Σημειώνονται εξ αρχής τα κάτωθι εν σχέσει με το κρίσιμο νομικό πλαίσιο: Συστατικά στοιχεία του αδικήματος που διαγράφεται από το άρθρο 305Α

(2)του Κεφ. 154 είναι: (α) η έκδοση επιταγής και (β) η καθ΄ οιονδήποτε τρόπο ανάκληση, από τον εκδότη της, της εξόφλησής της πριν ή κατά την ημερομηνία που αυτή κατέστη πληρωτέα (Eurofreight Logistics Ltd v. Γεωργίου

(2006)2 Α.Α.Δ. 29 και Philippa Estates Ltd v. Ρούσου

(2006)2 Α.Α.Δ. 142). Το άρθρο 305Α

(2)του Κεφ. 154 καθιερώνει την αρχή του ανακλητού της επιταγής για εύλογη αιτία. Η ποινική ευθύνη του εκδότη επιταγής για την ανάκληση της εξόφλησής της αίρεται εφ΄ όσον αυτός επικαλεστεί και αποδείξει την ύπαρξη εύλογης αιτίας για τις ενέργειές του. Ο εκδότης της επιταγής θα πρέπει να αποδείξει ότι ο ίδιος ειλικρινά επίστευε ότι εδικαιούτο να ανακαλέσει την εξόφληση της επιταγής και ότι η πεποίθησή του αυτή υπήρξε ειλικρινής και εύλογη υπό τις περιστάσεις, δηλαδή καλόπιστη (N.C. Diamonds Co Ltd v. Γεωργίου

(2001)2 Α.Α.Δ. 763 και απόφαση στην Ποινική Έφεση ημερ. 18/2012 Nikiforos Technologies Ltd v. Στυλιανού Χρίστου, ημερ. 16.04.2014). Η επίκληση της υπεράσπισης της ανάκλησης της επιταγής για εύλογη αιτία προϋποθέτει πώς ο εκδότης, πριν ή κατά την ημερομηνία που η επιταγή παρουσιάζεται για να πληρωθεί, παρέθεσε γραπτώς, στο πιστωτικό ίδρυμα επί του οποίου αυτή εξεδόθηκε, το λόγο της ανάκλησης. Το εδ.

(3)του άρθρου 305Α του Κεφ. 154 διευκολύνει την απόδειξη του ισχυρισμού ότι συγκεκριμένη επιταγή δεν ετιμήθηκε καθώς και της αιτίας για το γεγονός αυτό (έλλειψη διαθεσίμων κεφαλαίων ή κλείσιμο του λογαριασμού ή ανάκληση της επιταγής) καθιερώνοντας μαχητό τεκμήριο για την αλήθεια του περιεχομένου της σχετικής σφραγίδας που τίθεται επί της επιταγής όταν αυτή παρουσιάζεται για εξόφληση. Το γεγονός ότι ορισμένη επιταγή δεν ετιμήθηκε καθώς και ο λόγος για κάτι τέτοιο μπορούν πάντοτε να αποδειχθούν με οιανδήποτε αποδεκτή μαρτυρία (Ιωάννου ν. Ναναίμο Λτδ κ.ά

(2005)2 Α.Α.Δ. 555, 560-1). Όπως προκύπτει από τον νομοθετικό ορισμό του, το αδίκημα της έκδοσης ακάλυπτης επιταγής (λόγω έλλειψης διαθέσιμων κεφαλαίων ή λόγω κλεισίματος του λογαριασμού ή λόγω ανάκλησης της επιταγής) είναι αδίκημα βασικής πρόθεσης. Δεν περιλαμβάνεται στον ορισμό του ρητή αναφορά σε ειδική πρόθεση. Απλώς υποδηλώνεται ότι η πρόθεση (mens rea) πρέπει, κατ΄ αρχήν, να συνοδεύει κάθε πτυχή της αξιόποινης συμπεριφοράς (actus reus) (Halsbury's, Law of England, fourth edition, reissue, vol. 11

(1), σελ. 18 επ., Ακκελίδου ν. Αστυνομίας

(2005)2 Α.Α.Δ. 249, 270 επ. και Αθανασίου ν. Αστυνομίας

(2006)2 Α.Α.Δ. 367, 371-2). Μια επιταγή είναι, ως εκ της φύσεώς της, χρεόγραφο, το οποίο δύναται να μεταβιβαστεί. Κάθε πρόσωπο το οποίο υπογράφει την επιταγή θεωρείται, κατά τεκμήριον, ως μέρος αυτής «για αξία» (άρθρο 30

(1)του περί Συναλλαγματικών Νόμου, Κεφ. 262 ως αυτό ετροποποιήθηκε στη συνέχεια). Με άλλα λόγια, η έκδοση μίας επιταγής δηλώνει, κατ΄ αρχήν, την ύπαρξη νόμιμου ανταλλάγματος. Ο κάτοχος της επιταγής θεωρείται, κατά τεκμήριον, ως κάτοχος κατά τον προσήκοντα τρόπο, δηλ. ότι έδωσε αξιόλογη και καλή αντιπαροχή (άρθρο 30

(2)του Κεφ. 262, Λοίζου ν. Δημοκρατίας

(1994)2 Α.Α.Δ. 108). Στην πρόσφατη απόφαση Nikiforos Technologies Ltd v. Στυλιανού Γ. Χρήστου (ανωτέρω), ο έντιμος Δικαστής Ναθαναήλ υποδεικνύει τα εξής σχετικώς με τη θέση της επιταγής στις εμπορικές συναλλαγές: « .... Η ποινική .... ευθύνη (εννοείται του εκδότη ακάλυπτης επιταγής) είναι βεβαίως νομοθετική επιλογή και συνάδει με το αξιόγραφο μιας επιταγής, η οποία ισοδυναμεί με μετρητά. Η έκδοση επιταγής είναι κοινή συναλλακτική πρακτική και αποτελεί ένα γρήγορο και αποτελεσματικό μέσο εμπορικής δραστηριότητας. Υπό την προϋπόθεση βεβαίως ότι τιμάται κατά την ημερομηνία που καθίσταται πληρωτέα, ώστε να υπάρχει ασφάλεια στις εμπορικές συναλλαγές. Επομένως η ποινικοποίηση της ανάκλησης χωρίς εύλογη αιτία ήρθε να προσθέσει και όχι να αφαιρέσει στην αποτελεσματικότητα της. .....» Για να αποδειχθεί η υπόθεση κατέθεσαν ενόρκως ο Ευάγγελος Ευαγγέλου (Μ.Κ.1), εκτελεστικός διευθυντής των παραπονουμένων, και η Φρύνη Θεοφάνους (Μ.Κ.2), προσοντούχος και επαγγελματίας Χημικός, η οποία, για σειρά ετών διευθύνει το χημικό - μικροβιολογικό εργαστήριο τροφίμων και ποτών «Nutrilab». Κληθείς σε απολογία και για να προωθήσει την υπεράσπισή του κατέθεσε ενόρκως μόνον ο κατηγορούμενος Παναγιώτης Δαμιανού. Επιπλέον της προφορικής μαρτυρίας κατετέθηκε και έγγραφη. Μεταξύ άλλων, κατετέθηκαν και εσημειώθηκαν, ως τεκμήρια, η επιταγή (τεκμήριο 4), επιστολή ημερ. 30.10.2012 των δικηγόρων του κατηγορουμένου προς τους παραπονουμένους δια της οποίας τερματίζεται η μεταξύ αυτών συμφωνία ημερ. 10.10.2012 κατ΄ επίκλησιν «κακών συμβουλών για σκοπούς κατασκευής σαλιγκαροτροφικών μονάδων» (τεκμήριο 9), εκθέσεις του εργαστηρίου «Nutrilab» σχετικές με αποτελέσματα αναλύσεων που έγιναν σε δείγματα νερού από διάτρηση (τεκμήρια 11 και 12), τραπεζικό έντυπο ημερ. 31.10.2012 δια του οποίου ο κατηγορούμενος δίδει εντολή για την ανάκληση της επιταγής (τεκμήριο 12), επιστολή του Διευθυντή των Κτηνιατρικών Υπηρεσιών του Υπουργείου Υγείας, Φυσικών Πόρων και Περιβάλλοντος, ημερ. 27.11.2012, δια της οποίας κοινοποιεί την απόφασή του να μην εγκρίνει την εγγραφή του κατηγορουμένου «στο Μητρώο επιχειρήσεων παραγωγής σαλιγκαριών λόγω ακαταλληλότητας του νερού» (τεκμήριο 17) και έκθεση αποτελεσμάτων αναλύσεων που έγιναν σε δείγματα νερού από την μονάδα εκτροφής σαλιγκαριών του κατηγορουμένου, εκδοθείσα από το εργαστήριο «E.P.& T.A. Laboratories Ltd» (τεκμήριο 18). Η προφορική μαρτυρία είναι καταγεγραμμένη στα πρακτικά της διαδικασίας, η δε έγγραφη είναι καταχωρισμένη ως τεκμήρια. Παρέλκει η πλήρης απόδοσή της. Το ουσιώδες μέρος της θα παρουσιασθεί και θα σχολιασθεί κατά τη συζήτηση η οποία ακολουθεί:

(1)Από τη μελέτη της μαρτυρίας διαπιστώνεται, κατ΄ αρχάς, πώς ο κατηγορούμενος δεν αρνείται την έκδοση της επιταγής (τεκμήριο 4) προς το σκοπό αποπληρωμής συμφωνηθείσας αμοιβής, οφειλομένης στους παραπονουμένους στα πλαίσια επαγγελματικής συνεργασίας μεταξύ των δύο. Συγκεκριμένα, αποτελούν αδιαμφισβήτητα γεγονότα τα εξής: Επί τη βάσει συμφωνίας η οποία συνήφθηκε τον Μάιο του έτους 2012, οι παραπονούμενοι ανέλαβαν να εκπονήσουν, προς όφελος και για λογαριασμό του κατηγορουμένου, μελέτη για τη δημιουργία μονάδας εκτροφής σαλιγκαριών, να κατασκευάσουν και να παραδώσουν τη μονάδα αυτή καθώς και να παράσχουν στον κατηγορούμενο σχετικές συμβουλές. Ως αμοιβή των παραπονουμένων συνεφωνήθηκε το ποσόν των €51.000. Η επιταγή εξεδόθηκε τον Σεπτέμβριο του έτους 2012 έναντι της αμοιβής αυτής.

(2)Διαπιστώνεται, περαιτέρω, πώς ο κατηγορούμενος δεν αρνείται το γεγονός ότι η επιταγή δεν ετιμήθηκε. Η υπεράσπιση του κατηγορουμένου περιορίζεται στον ισχυρισμό πώς ανεκάλεσε την επιταγή για εύλογη αιτία. Ως εύλογη αιτία καταγράφονται, στο έντυπο ημερ. 31.10.2012 το οποίο απευθύνεται στην «Ελληνική Τράπεζα» και το οποίο υπογράφει ο κατηγορούμενος (τεκμήριο 12), τα εξής: «Δεν ανταποκρίνεται στους όρους του συμβολαίου». Ο γενικός αυτός ισχυρισμός συγκεκριμενοποιήθηκε από τον κατηγορούμενο Παναγιώτη Δαμιανού όταν αυτός κατέθετε ενώπιον του Δικαστηρίου ως εξής: «(Οι παραπονούμενοι) δεν έδειξ(αν) καμία σοβαρή επιμέλεια και ενδιαφέρον για τα διάφορα προβλήματα που εμφανίζονταν και ιδιαίτερα για την καταλληλότητα του εδάφους και του νερού. Ενώ από διάφορες ερωτήσεις που έκανα σε διάφορους ειδικούς αποκόμισαν την εντύπωση ότι η κυριότερη αποτυχία βρισκόταν στην ποιότητα του νερού, (οι παραπονούμενοι) με βεβαίων(αν) για την καταλληλότητα του νερού και ότι η ποιότητα δεν είχε σχέση με την αποτυχία» (δείτε στην παρά. 17 του εγγράφου αρ. 2). Ας σημειωθεί πώς, παρά τον ως άνω ισχυρισμό του κατηγορουμένου Παναγιώτη Δαμιανού περί ακαταλληλότητας και του εδάφους της μονάδας εκτροφής σαλιγκαριών, εντούτοις, ο χειρισμός της υπόθεσης από τον ευπαίδευτο συνήγορό του καθώς και το σύνολο της μαρτυρίας, την οποίαν αυτός προσεκόμισε, δεικνύουν πώς, εν τέλει, ο ισχυρισμός αυτός εγκατελείφθηκε. Ο χειρισμός της υπόθεσης από τον ευπαίδευτο συνήγορο του κατηγορουμένου καθώς και τα όσα ο τελευταίος επαρουσίασε, κληθείς σε απολογία, δεικνύουν πώς, για τους σκοπούς της παρούσης, ο ισχυρισμός περί μη ανταπόκρισης «στους όρους του συμβολαίου» περιορίζεται στη θέση πώς το νερό στη μονάδα εκτροφής σαλιγκαριών ήταν ακατάλληλο.

(3)Συνεπώς, ως προς τα κρίσιμα γεγονότα, η διαφορά των δύο πλευρών εντοπίζεται στην καταλληλότητα του νερού της μονάδας εκτροφής σαλιγκαριών. Ας υπομνησθεί ότι ο κατηγορούμενος βαρύνεται να αποδείξει, επί τη βάσει του ισοζυγίου των πιθανοτήτων, πώς στις 31.10.2012 όταν ανακαλούσε την επιταγή υπ΄ αριθμόν 98091898 (τεκμήρια 4 και 12) το νερό του εκτροφείου σαλιγκαριών ήταν ακατάλληλο και πώς το γεγονός αυτό συνιστά μη ανταπόκριση «στους όρους του συμβολαίου».

(4)Όσον αφορά στα γεγονότα αυτά ο Ευάγγελος Ευαγγέλου (Μ.Κ.1), εδήλωσε πώς ουδέποτε προηγουμένως επληροφορήθηκε από τον κατηγορούμενο για τις αιτιάσεις του εν σχέσει με την επαγγελματική συνεργασία του με τους παραπονουμένους. Ιδίως, ουδέποτε προηγουμένως επληροφορήθηκε από τον κατηγορούμενο για τις αιτιάσεις του περί της ακαταλληλότητας του νερού στη μονάδα εκτροφής σαλιγκαριών. Εξ ου και εξεπλάγηκε όταν έλαβε την επιστολή των δικηγόρων του κατηγορουμένου ημερ. 30.10.2012 δια της οποίας ετερματίσθηκε η συμφωνία ημερ. 10.10.2012 «λόγω κακών συμβουλών για σκοπούς κατασκευής σαλιγκαροτροφικών μονάδων» (τεκμήριο 9). Εξεπλάγηκε, επίσης, όταν επληροφορήθηκε για την ανάκληση της επιταγής με την αιτιολογία της μη ανταπόκρισης των παραπονουμένων «στους όρους του Συμβολαίου» (τεκμήριο 12). Εν πάση περιπτώσει, συνέχισε ο μάρτυρας, στις 31.07.2012 και την 01.08.2012 ελήφθηκαν δείγματα από το νερό στη μονάδα εκτροφής σαλιγκαριών του κατηγορουμένου το οποίο υπεβλήθηκε σε εργαστηριακές αναλύσεις στο χημικό-μικροβιολογικό εργαστήριο τροφίμων και ποτών «Nutrilab» (τεκμήρια 10 και 11). Οι αναλύσεις αυτές κατέδειξαν πώς το νερό ήταν κατάλληλο για την εκτροφή σαλιγκαριών. Κληθείσα να εξηγήσει τα αποτελέσματα των ως άνω εργαστηριών αναλύσεων (τεκμήρια 10 και 11), η διευθύντρια του εργαστηρίου «Nutrilab» Φρύνη Θεοφάνους (Μ.Κ.2) διετύπωσε τη θέση πώς τα δείγματα νερού τα οποία ανελύθηκαν ήσαν κατάλληλα για πόση από τον άνθρωπο και, ως εκ τούτου, ήσαν κατάλληλα και για την εκτροφή σαλιγκαριών.

(5)Κατά την κυρίως εξέτασή του ο κατηγορούμενος Παναγιώτης Δαμιανού ανεφέρθηκε, εν εκτάσει, στα διάφορα προβλήματα τα οποία επαρουσιάσθηκαν κατά την εξέλιξη της επαγγελματικής συνεργασίας του με τους παραπονουμένους ήδη από τον Ιούλιο του έτους

1. Κατά τους ισχυρισμούς του, τα προβλήματα αυτά και η απροθυμία των παραπονουμένων να συνεννοηθούν και να συνεργασθούν μαζί του για να τα επιλύσουν τον οδήγησαν στην απόφαση να τερματίσει τη γραπτή συμφωνία ημερ. 10.10.2012 δια της επιστολής των δικηγόρων του ημερ. 30.10.2012 (τεκμήριο 9). Η αντεξέταση του κατηγορουμένου, από τον ευπαίδευτο συνήγορο των παραπονούμενων, υπήρξε αποκαλυπτική και εκλόνισε την αξιοπιστία του εφ΄ όσον αυτός ισχυρίσθηκε τα εξής: Έως και τις 07.11.2012 ο ίδιος είχε απλώς «υποψίες» περί της ακαταλληλότητας του νερού στη μονάδα εκτροφής σαλιγκαριών. Στις 07.11.2012, οι αρμόδιοι του εργαστηρίου, το οποίο ανέλαβε να αναλύσει δείγμα νερού από τη μονάδα εκτροφής σαλιγκαριών, του ανέφεραν πώς αυτό είναι ακατάλληλο. Γραπτή έκθεση περί των αποτελεσμάτων αυτών του εδόθηκε στις 19.11.
2. Πρόκειται για το τεκμήριο
3. Όμως, το τεκμήριο 18 διαψεύδει τον κατηγορούμενο Παναγιώτη Δαμιανού εφ΄ όσον αυτό δηλώνει πώς το κρίσιμο δείγμα νερού ελήφθηκε στις 15.11.
4. Πώς είναι λοιπόν δυνατόν ο κατηγορούμενος να ενημερώθηκε περί της ακαταλληλότητας του νερού, έστω και προφορικώς, στις 07.11.2012, όταν το σχετικό δείγμα ελήφθηκε και παρελήφθηκε από το εργαστήριο στις 15.11.2012; Μελέτη της μαρτυρίας του κατηγορουμένου ενώπιον του Δικαστηρίου, υπό το πρίσμα των όσων έγγραφη μαρτυρία δηλώνει και υπό το πρίσμα των όσων η λογική των πραγμάτων υπαγορεύει, οδηγεί στη διαπίστωση πώς ο κατηγορούμενος προσήλθε στο Δικαστήριο για να δικαιολογήσει προειλημμένες αντισυμβατικές αποφάσεις του και προσχεδιασμένη αντισυμβατική ενέργειά του και όχι για να πει την αλήθεια. Η διαπίστωση αυτή βασίζεται επί των ακολούθων: (α) Ο κατηγορούμενος Παναγιώτης Δαμιανού, ο οποίος δεν εδήλωσε ειδικός σε θέματα καταλληλότητας νερού για την εκτροφή σαλιγκαριών επεκαλέστηκε σχετικές απόψεις «διαφόρων ειδικών» (δείτε στην παρά. 17 του εγγράφου αρ. 2) τους οποίους, όμως, ουδέποτε κατωνόμασε. (β) Στην επιστολή των δικηγόρων του κατηγορουμένου ημερ. 30.10.2012, δια της οποίας τερματίζεται η συμφωνία μεταξύ αυτού και των παραπονουμένων ημερ. 10.10.2012 (τεκμήριο 9), γίνεται αναφορά αποκλειστικώς και ακροθιγώς σε «κακ(ές) συμβουλ(ές) για σκοπούς κατασκευής σαλιγκαροτροφικών μονάδων». Ουδεμία συγκεκριμένη αναφορά γίνεται σε ακαταλληλόλητα του νερού των μονάδων αυτών. Εάν στις 30.10.2012 ο κατηγορούμενος, πράγματι, εγνώριζε και, πράγματι επίστευε πώς το νερό στη μονάδα εκτροφής σαλιγκαριών ήταν ακατάλληλο θα το ανέφερε στην επιστολή ίδιας ημερομηνίας (τεκμήριο 9). (γ) Όταν στις 31.10.2012 ο κατηγορούμενος προέβαινε στην ανάκληση της επιταγής, επικαλούμενος τη μη ανταπόκριση «στους όρους του συμβολαίου» (τεκμήριο 12) ουδεμία σχετική ενημέρωση και εν πάση περιπτώσει ουδεμία σχετική βεβαιότητα είχε. Ως το τεκμήριο 18 δηλώνει το δείγμα νερού το οποίο ελήφθηκε από τη μονάδα εκτροφής σαλιγκαριών του κατηγορουμένου και το οποίο ανελήθηκε για λογαριασμό του ελήφθηκε μόλις στις 15.11.
5. (δ) Το γεγονός ότι ο κατηγορούμενος δεν ενεκρίθηκε από τις αρμόδιες Κτηνιατρικές Υπηρεσίες, για να εγγραφεί στο «Μητρώο επιχειρήσεων παραγωγής σαλιγκαριών λόγω ακαταλληλότητας του νερού», είναι μεταγενέστερο της ανάκλησης της επιταγής. Η σχετική επιστολή του Διευθυντή των Κτηνιατρικών Υπηρεσιών φέρει ημερ. 27.11.2012 (τεκμήριο 17). Συναφώς παρατηρείται πώς ο κατηγορούμενος Παναγιώτης Δαμιανού δεν ισχυρίσθηκε πώς εγνώριζε για την απόφαση αυτή του Διευθυντή των Κτηνιατρικών Υπηρεσιών ενωρίτερα. Αντιθέτως, ο κατηγορούμενος Παναγιώτης Δαμιανού εδήλωσε πώς η απόφαση του Διευθυντή των Κτηνιατρικών Υπηρεσιών ημερ. 27.11.2012 (τεκμήριο 17) ελήφθηκε αφού ο ίδιος προσεκόμισε στις Υπηρεσίες αυτές την έκθεση του ιδιωτικού εργαστηρίου ημερ. 19.11.2012 με τα αποτελέσματα της ανάλυσης δείγματος νερού από την μονάδα του (τεκμήριο 18). Οι ως άνω διαπιστώσεις καταδεικνύουν την κακοπιστία του κατηγορουμένου και το προειλημμένο της απόφασής του να ανακαλέσει την επιταγή. Οι ως άνω διαπιστώσεις εκθεμελιώνουν την υπεράσπιση της ανάκλησης της επιταγής υπ΄ αριθμόν 98091898 (τεκμήριο 4) για εύλογη αιτία εφ΄ όσον αυτές αφαιρούν το έρεισμα από τον ισχυρισμό του κατηγορουμένου πώς, όταν στις 31.10.2012 αυτός προέβαινε στην ανάκληση, ειλικρινώς και καλή τη πίστει επίστευε πώς είχε δικαίωμα να πράξει κάτι τέτοιο και πώς η πεποίθησή του αυτή ήταν εύλογη υπό τις περιστάσεις. Για όλους τους πιο πάνω λόγους κρίνεται πώς το κατηγορητήριο έχει αποδειχθεί πέραν πάσης λογικής αμφιβολίας. Ο κατηγορούμενος κρίνεται ένοχος στην κατηγορία την οποίαν αντιμετωπίζει. (Υπ.) .............................................. Α. Κ. Λυκούργου, Ε.Δ. Πιστό Αντίγραφο Πρωτοκολλητής cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο