Συνεργατικό Ταμιευτήριο Αμμοχώστου - Λάρνακας Λτδ ν. Σόλωνος Χαραλάμπους, Υπόθεση αρ.: 8149/2014, 27/5/2015

(1)(γ) του περί Καταδολίευσης των εκ Δικαστικής Αποφάσεως Πιστωτών Νόμου του 2008 (Ν.60(Ι)/2008). Επίδικες είναι ληξιπρόθεσμες και απαιτητές μηνιαίες δόσεις της περιόδου από τον Μάιο του έτους 2012 έως και τον Μάιο του έτους 2014 (1η έως και 24η κατηγορία). Οι δόσεις αυτές οφείλονται δυνάμει διατάγματος μηνιαίων δόσεων εκδοθέντος στις 04.04.2012 προς τον σκοπό εκτέλεσης της απόφασης στην αγωγή αρ. 2180/2010 Συνεργατικό Ταμιευτήριο Λάρνακας Λτδ ν. Σόλωνος Χαραλάμπους κ.α. (Ε.Δ. Λάρνακας), ημερ. 04.10.

1. Συναφώς αναφέρεται πώς, από την έναρξη της ισχύος του, στις 18.07.2008, ο Ν.60(Ι)/2008προσέδωσε νέα, πρόσθετη διάσταση στο ζήτημα της ποινικής ευθύνης του εξ αποφάσεως οφειλέτη ο οποίος παραλείπει να εξοφλήσει το χρέος του. Οι διατάξεις του Ν.60(Ι)/2008 ισχύουν παραλλήλως με τις σχετικές διατάξεις του περί Πολιτικής Δικονομίας Νόμου (Κεφ. 6, ως αυτό ετροποποιήθηκε στη συνέχεια). Κρίνεται αναγκαίο να παρατεθεί αυτούσιο το κείμενο των κρίσιμων διατάξεων του Ν.60(Ι)/2008: «
2. Αδικήματα καταδολίευσης εξ αποφάσεως πιστωτών:

(1)Οποιοσδήποτε εκ δικαστικής αποφάσεως οφειλέτης χρέους: ........ (γ) παραλείψει να καταβάλει προς τον εκ δικαστικής αποφάσεως πιστωτή το ποσό οποιασδήποτε δόσης κατά την ημερομηνία πληρωμής που είχε διαταχθεί από το Δικαστήριο κατά την έκδοση διατάγματος πληρωμής εκ δικαστικής αποφάσεως χρέους με δόσεις, για λόγο άλλο από οικονομική ή φυσική αδυναμία. είναι ένοχος ποινικού αδικήματος και σε περίπτωση καταδίκης του υπόκειται στις ποινές που προβλέπονται στο άρθρο 4. ..............

(4)Σε οποιαδήποτε ποινική διαδικασία για αδίκημα δυνάμει του εδαφίου

(1)αποτελεί υπεράσπιση για τον κατηγορούμενο αν αποδείξει: .............. (γ) προκειμένου περί κατηγορίας δυνάμει της παραγράφου (γ) του εδαφίου

(1), ότι έχει συμμορφωθεί με το διάταγμα πληρωμής εκ δικαστικής αποφάσεως χρέους με δόσεις ή ότι έχει μεταβληθεί η οικονομική του κατάσταση από την ημερομηνία έκδοσης του εν λόγω διατάγματος ή ότι έχει υποβάλει αίτηση στο Δικαστήριο για τροποποίηση ή αναστολή του διατάγματος την οποία έχει επιδώσει στον εκ δικαστικής αποφάσεως πιστωτή, πριν από την επίδοση του κατηγορητηρίου σ' αυτόν». Ως προκύπτει από τον νομοθετικό ορισμό του, το αδίκημα της καταδολίευσης εξ αποφάσεως πιστωτή, το οποίο διαγράφεται από το άρθρο 3

(1)(γ) του Ν.60(Ι)/2008, είναι αδίκημα βασικής πρόθεσης. Δεν περιλαμβάνεται στον ορισμό του ρητή αναφορά σε ειδική πρόθεση. Απλώς υποδηλώνεται ότι η πρόθεση (mens rea) πρέπει, κατ΄ αρχήν, να συνοδεύει κάθε πτυχή της αξιόποινης συμπεριφοράς (actus reus). Πρόθεση του δράση να επιφέρει αυτό που η πράξη του επάγεται συντρέχει (α) όταν αυτός επιθυμεί κάτι τέτοιο, ανεξαρτήτως εάν το προβλέπει ή όχι ως πιθανόν και (β) όταν αυτός προβλέπει ότι κάτι τέτοιο πιθανόν να συμβεί, είτε το επιθυμεί είτε όχι. Στις περιπτώσεις αδικημάτων βασικής πρόθεσης ό,τι απαιτείται να αποδειχθεί είναι να έχει κατά νουν ο δράστης τι θα επιφέρει με τις πράξεις του ή τουλάχιστον την πιθανότητα των επιπτώσεων (Halsbury's, Law of England, fourth edition, reissue, vol. 11

(1), σελ. 18 επ., Ακκελίδου ν. Αστυνομίας

(2005)2 Α.Α.Δ. 249, 270 επ. και Αθανασίου ν. Αστυνομίας

(2006)2 Α.Α.Δ. 367, 371-2). Η συνδρομή των στοιχείων που συνιστούν την πρόθεση (την υποκειμενική υπόσταση του εκάστοτε επίδικου αδικήματος) προκύπτει, ως εξυπακουομένη, επί τη βάσει των γεγονότων. Στη συνήθη πορεία των πραγμάτων δεν αναμένεται άμεση απόδειξη της πρόθεσης. Τα γεγονότα παρέχουν, συχνά, έρεισμα για τα συμπεράσματα ως προς την πρόθεση. Δεν υπάρχει αμάχητο τεκμήριο για την πρόθεση κάποιου να προκαλέσει τα φυσιολογικά αποτελέσματα των πράξεών του. Είναι απαραίτητη η δικαστική κρίση, η οποία, επί τη βάσει της μαρτυρίας, θα καταλήξει κατά πόσον έτσι σκεφτόταν ο συγκεκριμένος δράστης. Το πώς θα σκεφτόταν ένας λογικός άνθρωπος εάν βρισκόταν στη θέση του δράστη είναι αδιάφορο (Ακκελίδου ν. Αστυνομίας (ανωτέρω), 271). Ως, επίσης, προκύπτει από τις ως άνω νομοθετικές διατάξεις, για το επίδικο αδίκημα καθιερώνεται, ως ειδική υπεράσπιση, μεταξύ άλλων, και η μεταβολή προς το χειρότερο της οικονομικής κατάστασης του εξ αποφάσεως οφειλέτη. Ο κατηγορούμενος αρνείται ενοχή και η υπόθεση οδηγήθηκε σε ακρόαση. Η ακροαματική διαδικασία υπήρξε σύντομη και απλή. Η πλευρά των παραπονουμένων περιορίσθηκε στη δήλωση παραδεκτών γεγονότων και την εκ συμφώνου κατάθεση τεκμηρίων. Τα ακόλουθα γεγονότα εδηλώθηκαν ως παραδεκτά και ενεκρίθηκαν ως τέτοια:

1. Στις 04.10.2011 εξεδόθηκε απόφαση στην αγωγή αρ. 2180/2010 Συνεργατικό Ταμιευτήριο Λάρνακας Λτδ ν. Σόλωνος Χαραλάμπους κ.α. (Ε.Δ. Λάρνακας) εναντίον του κατηγορουμένου για το ποσόν των €3904, 59, επιπλέον τόκοι (τεκμήριο 1).
2. Στις 04.04.2012 και προς τον σκοπό εκτέλεσης της προαναφερθείσας δικαστικής απόφασης εξεδόθηκε, εναντίον του κατηγορουμένου, διάταγμα μηνιαίων δόσεων δια του οποίου αυτός διετάσσετο να καταβάλλει μηνιαίως, την πρώτη ημέρα εκάστου μηνός, το ποσόν των €100, της πρώτης δόσης καταβλητέας την 01.05.2012 (τεκμήριο 2).
3. Έως και σήμερα ο κατηγορούμενος δεν κατέβαλε οιανδήποτε από τις ληξιπρόθεσμες και απαιτητές δόσεις της περιόδου από την 01.05.2012 έως και την 01.05.
4. Επί τη βάσει των παραδεκτών γεγονότων και επί τη βάσει των τεκμηρίων 1 και 2 εκρίθηκε πώς στοιχειοθετήθηκε εκ πρώτης όψεως υπόθεση εναντίον του κατηγορουμένου, ο οποίος εκλήθηκε σε απολογία. Κληθείς σε απολογία ο κατηγορούμενος επέλεξε να προβεί σε ένορκη κατάθεση και να παρουσιάσει τεκμήρια (τεκμήρια 3 και 4). Ο κατηγορούμενος, άνδρας ώριμης ηλικίας (γεννηθείς στις 04.01.1958, τεκμήρια 3 και 4), ο οποίος επαρουσιάσθηκε να διαθέτει αντίληψη των γεγονότων, απευθύνθηκε στο Δικαστήριο με λόγο αποσπασματικό, ελλειπτικό, αντιφατικό και ελάχιστα κατατοπιστικό. Κατά την κυρίως εξέτασή του επεχείρησε να περιγράψει την προσωπική και οικονομική του κατάσταση με μελανά χρώματα και επεχείρησε να παρουσιασθεί ως πρόσωπο το οποίο αντιλαμβάνεται και αναγνωρίζει τις οικονομικές του υποχρεώσεις, επιθυμεί να τις εκπληρώσει, πλην όμως αδυνατεί λόγω διαδοχικών ατυχιών οι οποίες του συνέβηκαν και εξακολουθούν να του συμβαίνουν. Συγκεκριμένα ο κατηγορούμενος, κατά την κυρίως εξέτασή του, ισχυρίσθηκε τα εξής: Στις 04.04.2012, χρόνον κατά τον οποίο εδέχθηκε την εναντίον του έκδοση του επίδικου διατάγματος μηνιαίων δόσεων (τεκμήριο 2), εργαζόταν στην ψαροταβέρνα «Βαροσιώτης», με μηνιαίο μισθό που κυμαινόταν μεταξύ των €300-€500 και που δεν κατεβάλλετο τακτικά. Από τον Μάιο έως και τον Αύγουστο του έτους 2012, και ενώ εξακολουθούσε να εργοδοτείται στην ψαροταβέρνα «Βαροσιώτης», δεν έλαβε μισθούς «διότι η δουλειά έπεσε τόσο κατακόρυφα». Την περίοδο εκείνη ήσαν άνεργοι τόσον η εν διαστάσει σύζυγός του όσον και ο υιός τους. Ο ίδιος εσυντηρείτο δανειζόμενος και βοηθούμενος από συνανθρώπους του «από εδώ και εκεί». Κατά την περίοδο από τον Σεπτέμβριο έως και τον Δεκέμβριο του έτους 2012 «εδούλεψε σε εθελοντική εργασία στο σωματείο «Κώμα του Γιαλού». Γι΄ αυτήν την «εθελοντική εργασία ..... μέσα - μέσα του έδιναν φαγητό». Στις 18.12.2012 επαρουσιάσθηκε πρόβλημα στον 5ο δίσκο της σπονδυλικής του στήλης και επεσκέφθηκε το Γενικό Νοσοκομείο Λάρνακας. Η κατάσταση της υγείας του ήταν πάρα πολύ άσχημη και παρέμεινε εκτός εργασίας έως και τον Ιούλιο του έτους
5. Τα όσα συνέβηκαν κατά την περίοδο αυτή περιγράφονται από τον κατηγορούμενο ως εξής: Ήταν «στο κρεββάτι .... μέρα - νύχτα σπίτι, 24 ώρες, δεν μπορούσ(ε) να κινηθεί, χάλια ..... ήταν πολύ σοβαρό ατύχημα ήθελε εγχείρηση και έβαλ(ε) πείσμα να μην κάνει και αναγκαζόταν να κάνει θεραπείες, (ήταν) στο κρεββάτι μέρα - νύχτα και ήθελε να έχει ζέστη για να μην κρυών(ει) γιατί όσο κρυώνεις πονάς .... θέλεις γιατρούς, θέλεις φάρμακα, τα ηλεκτρικά για να σε κρατήσουν σε υγιή κατάσταση να μην πονείς, ..... να πηγαίνεις γυμναστική, να κάνεις φυσιοθεραπεία, έφευγαν χρήματα συνέχεια ... η φυσιοθεραπεία με lazer ήταν πολύ ακριβή, ήθελ(ε) να γίνει όσο πιο γρήγορα καλύτερα, έκαμν(ε) γυμναστική, κολύμπι και μετά επειδή δεν μπορούσ(ε) να συνεχίσει πήγαινε στην θάλασσα όταν ήταν ζέστη φυσικά, το καλοκαίρι, Μάιο, Ιούνιο και συνέχιζ(ε) το κολύμπι για να μπορεί να δυναμώσει η μέση του». Τον Αύγουστο του έτους 2013, όταν αποθεραπεύθηκε, εργοδοτήθηκε στο προαναφερθέν σωματείο «Κώμα του Γιαλού», όπου εξακολουθεί να εργάζεται έως και σήμερα. «Τον πρώτο μήνα πήρ(ε) €800-€1000, μετά (του) το έριξαν στα €400 ....» . Ας σημειωθεί πώς εντός δευτερολέπτων και πάντα εξεταζόμενος από τον ευπαίδευτο συνήγορό του, ο κατηγορούμενος διαφοροποίησε την θέση του όσον αφορά στην μείωση του μισθού του κατά το φθινόπωρο του έτους
6. Ισχυρίσθηκε τα εξής: «..... τον Αύγουστο ..... πήρα κάποια χρήματα περίπου €1000 ... μετά πήγε €500 - €600 ...». Στα πλαίσια της κυρίως εξέτασής του ο κατηγορούμενος κατέθεσε δύο βεβαιώσεις, εκδοθείσες από τον Βοηθό Διευθυντή της Ορθοπεδικής Κλινικής του Γενικού Νοσοκομείου Λάρνακας ημερ. 11.01.2013 και 23.01.2013, σύμφωνα με τις οποίες ο αρμόδιος ιατρικός λειτουργός παρέσχε σε αυτόν άδεια απουσίας από την εργασία για την περίοδο από τις 18.12.2012 έως και τις 28.02.2013 (τεκμήρια 3 και 4). Κατά την αντεξέτασή του, ερωτηθείς από την ευπαίδευτη συνήγορο των παραπονουμένων κατά πόσον η οικονομική του κατάσταση, κατά τον Απρίλιο του έτους 2012, οπότε εδέχθηκε την εναντίον του έκδοση του επιδίκου διατάγματος μηνιαίων δόσεων (τεκμήριο 2), είναι η ίδια με αυτήν κατά τον Μάιο του έτους 2014 ο κατηγορούμενος απήντησε θετικά. Ερωτηθείς, περαιτέρω, κατά πόσον εδηλώθηκε στο αρμόδιο κυβερνητικό γραφείο ως άνεργος από τον Αύγουστο του 2012 ο κατηγορούμενος εδήλωσε πώς, κατά τους μήνες που ακολούθησαν την απόλυση του από την ψαροταβέρνα «Βαροσιώτης», ελάμβανε ανεργειακό επίδομα για 6 μήνες, ως εδικαιούτο. Ως προς τα υπόλοιπα ο κατηγορούμενος συνέχισε να γενικολογεί και να είναι ασαφής και αποσπασματικός. Δια της τελικής της αγόρευσης η ευπαίδευτη συνήγορος των παραπονουμένων υπεστήριξε πώς ο κατηγορούμενος δεν απέδειξε την ειδική υπεράσπιση της μεταβολής προς το χειρότερο της οικονομικής του κατάστασης, την οποίαν η πλευρά του προώθησε. Αντιθέτως, δια της τελικής του αγόρευσης, ο ευπαίδευτος συνήγορος του κατηγορουμένου υπεστήριξε πώς δεν έχει αποδειχθεί η ένοχη διάνοια (mens rea) του κατηγορουμένου αφού αυτός «μόνο λόγω οικονομικής αδυναμίας δεν συμμορφώθηκε με το διάταγμα μηνιαίων δόσεων ημ. 04.04.2012 κατά τους χρόνους που αναγράφονται στο κατηγορητήριο» (δείτε στις σελ. 5 και 6 της γραπτής αγόρευσης του κ. Αριστοτέλους). Εμελετήθηκαν τα επίδικα νομικά ζητήματα και εξετάσθηκε η μαρτυρία. Σημειώνονται και διαπιστώνονται τα ακόλουθα: Επιπλέον του ελλειπτικού, αποσπασματικού και αντιφατικού λόγου του, ο κατηγορούμενος επαρουσίασε μιαν εκδοχή γεγονότων αφ΄ ενός ασύμβατη με την κοινή λογική και την ανθρώπινη εμπειρία και αφ΄ ετέρου ατεκμηρίωτη: Είναι ασύμβατη με την κοινή λογική και την ανθρώπινη εμπειρία η εκδοχή σύμφωνα με την οποίαν ένας άνδρας ο οποίος είναι ικανός και πρόθυμος για εργασία και ο οποίος έχει ανάγκη να εργασθεί για να συντηρήσει, τουλάχιστον, τον εαυτό του, και για να ανταποκριθεί σε διάταγμα μηνιαίων δόσεων, δεν αναζητά εργασία επ΄ αμοιβή και περιορίζεται σε «εθελοντική εργασία» η οποία του αποδίδει ένα πολύ χαμηλό εισόδημα και μάλιστα ασταθές. Ας σημειωθεί πώς ο κατηγορούμενος δεν ισχυρίσθηκε πώς κατά τους ουσιώδεις χρόνους κατέβαλε οιεσδήποτε ατομικές προσπάθειες εξεύρεσης εργασίας πέραν της «εθελοντικής εργασίας» στο σωματείο «Κώμα του Γιαλού». Και ούτε ισχυρίσθηκε πώς απετάθηκε σε οιονδήποτε γραφείο εξευρέσεως εργασίας, ως ευλόγως θα ανεμένετο από έναν άνδρα με τα δικά του δεδομένα. Περαιτέρω, ουδεμίαν απόδειξη προσεκόμισε ο κατηγορούμενος για την μισθοδοσία του κατά την επίδικη περίοδο Μαΐου του έτους 2012 έως και Μαΐου του έτους 2014 και ουδεμία βεβαίωση ή απόδειξη, ιατρική ή άλλη, επαρουσίασε για την κατ΄ ισχυρισμόν κρίσιμη κατάσταση της υγείας του, κατά την περίοδο από τον Δεκέμβριο του έτους 2012 έως και Ιουλίου του έτους
7. Ας σημειωθεί πώς τα τεκμήρια 3 και 4, αφ΄ εαυτών, δεν επιμαρτυρούν τα όσα σοβαρά και επώδυνα ισχυρίσθηκε ο κατηγορούμενος. Εάν, πράγματι, η κατάσταση της υγείας του κατηγορουμένου, κατά την περίοδο Δεκεμβρίου του έτους 2012 έως και Ιουλίου του έτους 2013, ήταν ως αυτός την περιέγραψε και εάν, πράγματι, ο κατηγορούμενος υπεβλήθηκε, κατά την περίοδο αυτή, σε δαπανηρές θεραπείες («έφευγαν χρήματα συνέχεια«) ευλόγως θα ανέμενε κάποιος την παρουσίαση των σχετικών ιατρικών και άλλων βεβαιώσεων και αποδείξεων. Τα ανωτέρω οδηγούν στην διαπίστωση πώς ο κατηγορούμενος είναι πρόσωπο κλονισμένης αξιοπιστίας και τα όσα αυτός ανέφερε περί της οικονομικής δυσπραγίας του είναι προσχηματικά. Ο κατηγορούμενος προσήλθε στο Δικαστήριο για να δικαιολογήσει την άρνησή του να καταβάλει τις οφειλόμενες δόσεις και όχι για να πει την αλήθεια. Επιπροσθέτως, παρατηρείται πώς η δήλωση του κατηγορουμένου σύμφωνα με την οποίαν από τον Απρίλιο του έτους 2012 (χρόνος έκδοσης του επίδικου διατάγματος μηνιαίων δόσεων, τεκμήριο 2) έως και τον Μάιο του έτους 2014 (ουσιαστικός χρόνος για την 24η κατηγορία) η οικονομική του κατάσταση παραμένει η ίδια αναιρεί και διαψέυδει την ειδική υπεράσπιση της μεταγενέστερης μεταβολής προς το χειρότερο της οικονομικής κατάστασής του. Κατ΄ ακολουθίαν των ανωτέρω, κρίνεται πώς η υπόθεση εναντίον του κατηγορούμενου έχει αποδειχθεί: Επί τη βάσει των παραδεκτών γεγονότων και των τεκμηρίων 1 και 2, έχουν αποδειχθεί, πέραν πάσης λογικής αμφιβολίας, τα συστατικά του επίδικου αδικήματος. Επίσης, υπάρχει επαρκής μαρτυρία όσον αφορά στην πρόθεση του κατηγορούμενου για την τέλεση της επίδικης αδικοπραγίας. Η ιδιότητά του ως εξ αποφάσεως οφειλέτη, ο οποίος εδέχθηκε την έκδοση του επίδικου διατάγματος μηνιαίων δόσεων και ο οποίος, στη συνέχεια, παραλείπει να το ικανοποιήσει, αρκούν για την εξαγωγή συμπερασμάτων περί της πρόθεσής του να αδικοπραγήσει. Εφ΄ όσον η μαρτυρία αυτή αφορά στην γνώση και τη συμπεριφορά του κατηγορουμένου κατά τον ουσιώδη χρόνο, το συστατικό στοιχείο της πρόθεσης έχει τεκμηριωθεί. Τέλος, ως αναλύεται ανωτέρω, η υπεράσπιση της μεταβολής προς το χειρότερο της οικονομικής κατάστασης του κατηγορουμένου κρίνεται ως αβάσιμη. Ο κατηγορούμενος κρίνεται ένοχος σε όλες τις κατηγορίες τις οποίες αντιμετωπίζει. (Υπ.) ............................................. Α. Κ. Λυκούργου, Ε.Δ. Πιστό Αντίγραφο Πρωτοκολλητής cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο