Μιχαλάκης Πιτσιλλίδης ν. Χριστάκη Νεοφύτου κ.α., Υπόθεση αρ.: 4741/2012, 28/7/2015

(1)του Περί Ποινικής Δικονομίας Νόμου, Κεφ. 155) --------------------------------------------------- Δια του κατηγορητηρίου, το οποίο κατεχωρίστηκε στις 07.03.2012, ο παραπονούμενος εγκαλεί τον κατηγορούμενο αρ. 1 για το αδίκημα της καταδολίευσης εξ αποφάσεως πιστωτή δια της μεταβίβασης σε τρίτον ακινήτων τα οποία του ανήκαν (άρθρα 91Α

(1)και

(2)και 91Β

(1)του περί Πολιτικής Δικονομίας Νόμου, Κεφ. 6, ως αυτό ετροποποιήθηκε στη συνέχεια - 1η έως και 4η κατηγορία) και τον κατηγορούμενο αρ. 2 για το αδίκημα της αποδοχής καταδολευτικής επ΄ ονόματί του μεταβίβασης ακινήτων (άρθρα 91Α

(1)και

(2)και 91Β

(2)του Κεφ. 6 - 5η έως και 8η κατηγορία). Όπως αναφέρεται στις λεπτομέρειες των αδικημάτων, στις 24.02.2011, στις 31.12.2013 και στις 19.09.2002, ο κατηγορούμενος αρ. 1, ενώ εγνώριζε ότι ήταν οφειλέτης του παραπονουμένου, μετεβίβασε τέσσερα ακίνητά του, κείμενα στην Αραδίππου, στον κατηγορούμενο αρ. 2 με σκοπό την καταδολίευση του πιστωτή του. Ο δε κατηγορούμενος αρ. 2, ενώ εγνώριζε τα ως άνω, απεδέχθηκε την επ΄ ονόματί του μεταβίβαση των ακινήτων αυτών. Εν σχέσει με τα συστατικά των επίδικων αδικημάτων σημειώνονται τα εξής: Διαπράττει το διαγραφόμενο από τα άρθρα 91Α

(1)και

(2)και 91Β

(2)αδίκημα ο εξ αποφάσεως οφειλέτης ο οποίος, μεταξύ άλλων, προβαίνει σε δωρεάν, μεταβίβαση ή επιβάρυνση περιουσιακού του στοιχείου προς όφελος τρίτου, με σκοπό την παρεμπόδιση ή την καθυστέρηση της ικανοποίησης των εξ αποφάσεως χρεών του. Δια του άρθρου 91Α

(2)καθιερώνεται μαχητό τεκμήριο σύμφωνα με το οποίο οι αναφερόμενες στο άρθρο 91Α

(1)ενέργειες, μεταξύ των οποίων και η δωρεά, μεταβίβαση ή επιβάρυνση περιουσιακών στοιχείων του εξ αποφάσεως οφειλέτη προς όφελος τρίτου, «τεκμαίρονται, μέχρις απόδειξης του αντιθέτου, ότι έγιναν με σκοπό την καταδολίευση του εξ αποφάσεως πιστωτή, ανεξαρτήτως εάν έγιναν πριν ή μετά την καταχώρηση της αγωγής δυνάμει της οποίας εκδόθηκε απόφαση την εκτέλεση της οποίας επιδιώκει ο ειρημένος πιστωτής». Διαπράττει το διαγραφόμενο από το άρθρο 91Β

(2)του Κεφ. 6 αδίκημα οιοσδήποτε τρίτος ο οποίος «αποδέχεται δωρεά, πώληση, μεταβίβαση, παράδοση ή φύλαξη οποιουδήποτε περιουσιακού στοιχείου από πρόσωπο το οποίο γνωρίζει ότι είναι οφειλέτης και ότι σκοπός των πιο πάνω ενεργειών του είναι η καταδολίευση των δανειστών του κατά την έννοια του άρθρου 91Α...». Ως προκύπτει από το νομοθετικό ορισμό τους, τα επίδικα αδικήματα είναι αδικήματα πρόθεσης. Η πρόθεση (mens rea) πρέπει, κατ΄ αρχήν, να συνοδεύει κάθε πτυχή της αξιόποινης συμπεριφοράς (actus reus). Πρόθεση του δράση να επιφέρει αυτό που η πράξη του επάγεται συντρέχει (α) όταν αυτός επιθυμεί κάτι τέτοιο, ανεξαρτήτως εάν το προβλέπει ή όχι ως πιθανόν και (β) όταν αυτός προβλέπει ότι κάτι τέτοιο πιθανόν να συμβεί, είτε το επιθυμεί είτε όχι. Στις περιπτώσεις αδικημάτων πρόθεσης, ό,τι απαιτείται να αποδειχθεί για τη θεμελίωση της υποκειμενικής υπόστασης τους είναι να έχει κατά νουν ο δράστης τι θα επιφέρει με τις πράξεις του ή τουλάχιστον την πιθανότητα των επιπτώσεων (Halsbury's, Laws of England, fourth edition, reissue, vol. 11

(1), σελ. 18 επ., Ακκελίδου ν. Αστυνομίας

(2005)2 Α.Α.Δ. 249, 270 επ. και Αθανασίου ν. Αστυνομίας

(2006)2 Α.Α.Δ. 367, 371-2). Οι κατηγορούμενοι αρ.1 και 2 αρνούνται ενοχή και η υπόθεση οδηγήθηκε σε ακρόαση. Για σκοπούς απόδειξης του κατηγορητηρίου εδηλώθηκαν παραδεκτά γεγονότα και κατετέθηκαν, εκ συμφώνου, διάφορα έγγραφα. Ως παραδεκτά γεγονότα εδηλώθηκαν και ενεκρίθηκαν τα ακόλουθα:

(1)Στις 29.6.2011 εξεδόθηκε απόφαση στην αγωγή αρ. 2124/2007 (Ε.Δ. Λάρνακας) Χριστάκης Νεοφύτου ν. Μιχαλάκη Πιτσιλλίδη, διά της οποίας απερρίφθηκε η απαίτηση και επέτυχε η ανταπαίτηση (τεκμήρια 1 και 2).

(2)Η απόφαση ημερ. 29.6.2011 επί της αγωγής αρ. 2124/2007 (Ε.Δ. Λάρνακας) Χριστάκης Νεοφύτου ν. Μιχαλάκη Πιτσιλίδη (τεκμήρια 1 και 2) δεν εφεσιβλήθηκε.

(3)Για σκοπούς εκτέλεσης της απόφασης ημερ. 29.6.2011 στην αγωγή αρ. 2124/2007 (Ε.Δ. Λάρνακος) Χριστάκης Νεοφύτου ν. Μιχαλάκης Πιτσιλίδης (τεκμήρια 1 και 2) εξεδώθηκε, στις 18.5.2012, εναντίον του εξ αποφάσεως οφειλέτη κατηγορούμενου αρ. 1 διάταγμα μηνιαίων δόσεων (τεκμήριο 3).

(4)Το χρέος το οποίο οφείλεται δυνάμει της απόφασης στην αγωγή αρ. αρ. 2124/2005 (Ε.Δ. Λάρνακας) Χριστάκης Νεοφύτου ν. Μιχαλάκη Πιτσιλλίδη (τεκμήρια 1 και 2) παραμένει, έως και σήμερα,οφειλόμενο εις ολόκληρον.

(5)Όπου το κατηγορητήριο αναφέρεται σε οφειλή του παραπονουμένου εννοείται η επιτυχία της ανταπαιτησής του διά της απόφασης ημερ. 29.6.2011 στην αγωγή αρ. 2124/2007 (Ε.Δ. Λάρνακας) αρ. 2124/2005 (Ε.Δ. Λάρνακας) Χριστάκης Νεοφύτου ν. Μιχαλάκη Πιτσιλλίδη (τεκμήρια 1 και 2). Εκ συμφώνου κατετέθηκε, επίσης, πολυσέλιδο έγγραφο ημερ. 19.7.2011 το οποίο έχει τίτλο «Πιστοποιητικό Έρευνας Ακίνητης Περιουσίας» και το οποίο αφορά στα ακίνητα που ήταν εγγεγραμμένα επ΄ ονόματι του κατηγορούμενου αρ. 1 και τα οποία τυχόν αποξενώθηκαν (τεκμήριο 4). Επιπλέον των παραδεκτών γεγονότων και των, εκ συμφώνου, κατατεθειμένων τεκμηρίων, για σκοπούς απόδειξης του κατηγορητήριου κατέθεσε ενόρκως και ο ίδιος ο παραπονούμενος Μιχαλάκης Πιτσιλλίδης (Μ.Κ.1). Ο παραπονούμενος Μιχαλάκης Πιτσιλλίδης (Μ.Κ.1) κατέθεσε και έγγραφη μαρτυρία (τεκμήρια 5 και 6). Μετά το πέρας προσαγωγής μαρτυρίας εκ μέρους του παραπονουμένου. οι ευπαίδευτοι συνήγοροι των κατηγορουμένων αρ. 1 και 2 εισηγήθηκαν πως δεν απεδείχθηκε εκ πρώτης όψεως υπόθεση εναντίον των πελατών τους. Εκάλεσαν δε το Δικαστήριο να αθωώσει και να απαλλάξει τους κατηγορούμενους αρ. 1 και 2 από το στάδιο αυτό. Συγκεκριμένα, ο κ. Ευσταθίου υπεστήριξε πως «Στην προκειμένη περίπτωση δεν έχει αποδειχθεί η συνδρομή του εκ δικαστικής αποφάσεως χρέους ή και η σύμπτωση στο πρόσωπο του κατηγορούμενο της ιδιότητας του εκ δικαστικής αποφάσεως οφειλέτη χρέους κατά τον χρόνο που αυτός μεταβίβασει τα υπό αναφορά ακίνητα των κατηγοριών». Η κα Κυπριανού υπεστήριξε, μεταξύ άλλων, πως δεν επαρουσιάστηκε μαρτυρία η οποία να υποστηρίζει τον κρίσιμο ισχυρισμό πως, κατά τους ουσιώδεις χρόνους, ο κατηγορούμενος αρ. 2 εγνώριζε πως ο κατηγορούμενος αρ. 1 ήταν οφειλέτης του κατηγορουμένου. Ας σημειωθεί πώς «Στο στάδιο της εκ πρώτης όψεως υπόθεσης, παρέχεται πάντα η δυνατότητα στο Δικαστήριο να εξετάσει κατά πόσο η προσαχθείσα μαρτυρία, εξ όψεως κρινόμενη (on the face of it), στοιχειοθετεί τα συστατικά στοιχεία του εγκλήματος. Το θέμα διακρίνεται από την αξιοπιστία των μαρτύρων και τη βαρύτητα που μπορεί να αποδοθεί στη μαρτυρία τους.» (Γιάγκου (Λεμόνα) ν. Αστυνομίας

(1997)2 Α.Α.Δ. 382, 385). «...ένας κατηγορούμενος δεν καλείται σε απολογία όταν, (Ι). Δεν στοιχειοθετείται εξ αντικειμένου η υπόθεση της κατηγορίας λόγω της απουσίας ενός ή περισσότερων συστατικών στοιχείων του αδικήματος, ή (ΙΙ). Η μαρτυρία είναι τόσο αντινομική ή στερείται πειστικότητας, σε βαθμό που κανένα λογικό Δικαστήριο δεν θα μπορούσε να βασίσει πάνω σε αυτή την καταδίκη του κατηγορουμένου» (Technotent K. Γ. Γιώργατσος Λτδ ν. Ορφανίδου

(2004)2 Α.Α.Δ. 388, 392). Το βάρος απόδειξης που φέρει η κατηγορούσα αρχή στο στάδιο που περατώνει την υπόθεσή της διαφέρει από αυτό που επιφορτίζεται στο τέλος της δίκης. Στην πρώτη περίπτωση είναι αρκετό για την κατηγορούσα αρχή να παρουσιάσει αξιόπιστη μαρτυρία (credible evidence) τέτοιας φύσης η οποία να δημιουργεί υπόθεση ενοχής εκ πρώτης όψεως. Εάν η μαρτυρία που παρουσιάζει η κατηγορούσα αρχή είναι τέτοιας ποιότητας ώστε θα ήταν επισφαλές να εκδοθεί καταδικαστική απόφαση επί τη βάσει αυτής και μόνον, τότε η υπόθεση απορρίπτεται και ο κατηγορούμενος δεν καλείται σε απολογία. Για το θεμιτό της συζήτησης, κατά το στάδιο του εκ πρώτης όψεως, θεμελιακών ζητημάτων που αφορούν στην ευθύνη του κατηγορουμένου, εφ΄όσον οι συνθήκες το επιτρέπουν, παρατίθεται το ακόλουθο απόσπασμα από την απόφαση του Εντίμου Δικαστού κ. Ναθαναήλ στις Ποινικές Εφέσεις αρ. 5/2012 κ.α. Γενικός Εισαγγελέας ν. Ανδρέα Δράκου κ.α., ημερ. 11.12.2012: «.......... το εκ πρώτης όψεως στάδιο αποτελεί θεμελιώδες στάδιο της ποινικής δίκης προστατεύοντας τον κατηγορούμενο από τη συνέχιση της δίκης ασκόπως ή για λόγους που δεν άπτονται ή δεν αφορούν την καθαυτή και καλώς νοούμενη απονομή της δικαιοσύνης. Στο εκ πρώτης όψεως στάδιο, η κατηγορούσα αρχή έχει ήδη ολοκληρώσει την υπόθεσή της. Έχει παραθέσει όλη τη μαρτυρία που έχει στη διάθεση της εναντίον του κατηγορουμένου, (Charalambos Savva "Pambos" v. Police

(1986)2 C.L.R. 30). Αν η μαρτυρία αυτή εκτιμώμενη στο απόγειο της δεν στοιχειοθετεί ή θεμελιώνει ένα ή περισσότερα από τα συστατικά στοιχεία του αδικήματος ή είναι αντινομική και εγγενώς συγκρουόμενη μεταξύ της, σε βαθμό που κανένα λογικό Δικαστήριο δεν θα άφηνε την υπόθεση να προχωρήσει, τότε ο κατηγορούμενος δικαιούται απαλλαγής από το στάδιο αυτό. Όπως το θέτει ο Murphy on Evidence, 8η έκδ., σελ. 77: «The case is fatally defective in law. The defendant could safely refuse to call any evidence, and if the judge found for the claimant, the judgment would be set aside on appeal.» ........... Τόσο θεμελιώδες είναι το εκ πρώτης όψεως στάδιο που το ίδιο το Δικαστήριο, ακόμη και αν δεν θέσει ζήτημα ο κατηγορούμενος, είναι υποχρεωμένο να σταματήσει την υπόθεση εάν συντρέχουν τα προαναφερθέντα. Αυτό, διότι η κατηγορούσα αρχή δεν μπορεί να είναι βεβαίως σε καλύτερη μοίρα από απόψεως στοιχειοθέτησης της υπόθεσης ή αποτίμησης της μαρτυρίας, εάν ο κατηγορούμενος καταθέσει προς υπεράσπιση του και παρουσιάσει μαρτυρία. Άλλωστε, το εκ πρώτης όψεως βάρος που έχει να υπερπηδήσει η κατηγορούσα αρχή, μετατρέπεται στο αποδεικτικό βάρος απόδειξης της υπόθεσης της πέραν πάσης λογικής αμφιβολίας. Και συμβαίνει, ενίοτε, κληθείς ο κατηγορούμενος να υπερασπιστεί τον εαυτό του, να αθωωθεί και να απαλλαγεί χωρίς καν να προσφέρει οποιαδήποτε μαρτυρία, με μόνη την εναπόθεση αυτού του μεγαλύτερου βάρους απόδειξης στην κατηγορούσα αρχή με την ολοκλήρωση της υπόθεσης. Δεν υπάρχει λοιπόν εγγενώς οποιοδήποτε νομικό πρόβλημα ή εμπόδιο για ένα Δικαστήριο να απαλλάξει τον κατηγορούμενο από το εκ πρώτης όψεως στάδιο, εφόσον καθοδηγείται ορθά από τις νομολογιακές παραμέτρους. Αντίθετα επιβάλλεται, όταν οι συνθήκες της υπόθεσης το απαιτούν.» Η προφορική μαρτυρία είναι καταγεγραμμένη στα πρακτικά της διαδικασίας, η δε έγγραφη μαρτυρία είναι καταχωρισμένη ως τεκμήρια. Το κρίσιμο, για τους σκοπούς της παρούσης, μέρος της μαρτυρίας θα παρουσιασθεί κατά τη συζήτηση η οποία ακολουθεί:

(1)Τα παραδεκτά γεγονότα, ως αυτά παρατίθενται πιο πάνω, καθώς και το περιεχόμενο των εκ συμφώνου κατατεθειμένων τεκμηρίων 1 έως και 4, ορώμενα υπό το πρίσμα των άρθρων 91Α

(1)και

(2)91Β

(1), δημιουργούν εκ πρώτης όψεως υπόθεση εναντίον του κατηγορουμένου αρ. 1 για όλες τις κατηγορίες τις οποίες αυτός αντιμετωπίζει (1η έως και 4η κατηγορία): Δεδομένης της τελεσίδικης και ανέκκλιτης απόφασης στην αγωγή αρ. 2124/2007 (Ε.Δ. Λάρνακος) Χριστάκης Νεοφύτου ν. Μιχαλάκη Πιτσιλλίδη, ημερ. 29.6.2011 (τεκμήρια 1 και 2), ο κατηγορούμενος αρ. 1 θεωρείται, εκ πρώτης όψεως, εξ αποφάσεως οφειλέτης του παραπονουμένου, ο οποίος μετεβίβασε ακίνητα προς όφελος τρίτου με σκοπό την παρεμπόδιση ή την καθυστέρηση της ικανοποίησης του εξ αποφάσεως χρέους του. Συναφώς επισημαίνεται η λειτουργία, επί του παρόντος, του μαχητού τεκμηρίου το οποίο καθιερώνεται δια του άρθρου 91Α

(2)του Κεφ. 6. Στο τεκμήριο αυτό γίνεται εκτενής αναφορά στην προηγηθείσα ενδιάμεση απόφαση ημερ. 14/3/2015.

(2)Η μαρτυρία την οποία επαρουσίασε η πλευρά του παραπονουμένου χαρακτηρίζεται από πλήρες κενό όσον αφορά στην γνώση του κατηγορουμένου αρ. 2 περί της ιδιότητας του κατηγορουμένου αρ. 1 ως οφειλέτη του παραπονουμένου. Υπενθυμίζεται πως η στοιχειοθέτηση του διαγραφόμενου, από το άρθρο 91Β

(2)του Κεφ. 6, αδικήματος προϋποθέτει την, κατά πάντα ουσιώδη χρόνο, γνώση, εκ μέρους του αποδεχόμενου την επιλήψιμη μεταβίβαση ακινήτου, του γεγονότος πως ο μεταβιβάσας είναι οφειλέτης του παραπονουμένου. Κατά την αντεξέταση του παραπονουμένου Μιχαλάκη Πιτσιλλίδη (Μ.Κ.1) από την ευπαίδευτη συνήγορο του κατηγορουμένου αρ. 2 ετέθηκαν υποβολές και ερωτήσεις και ελήφθηκαν απαντήσεις ως εξής: «... Ε Κατά τους ουσιώδεις χρόνους ο κατηγορούμενος αρ. 2 Νεόφυτος Νεοφύτου δεν εγνώριζε για την έκδοση της απόφασης εναντίον του κατηγορουμένου αρ. 1, δηλ. για το τεκμήριο 1. Α. Δεν ξέρω τι διαμειβόταν μεταξύ των δύο κατηγορουμένων. Ε. Ούτε για την ανταπαίτηση σας εγνώριζε ο κατηγορούμενος αρ. 2 Νεόφυτος Νεοφύτου. Α Δεν ξέρω. Εγώ είχα να κάνω με τον κατηγορούμενο αρ. 1, τον Χριστάκη Νεοφύτου. Αυτός ήταν ο κύριος άρχων όλων των υποθέσεων. ........... Ε Σε όλους τους ουσιώδης χρόνους ο κατηγορούμενος αρ. 2 δεν εγνώριζε ότι ο κατηγορούμενος αρ. 1 ήταν οφειλέτης τους. Α Αυτό δεν μπορώ να το ξέρω. ......» Αυτές οι ευθείες και απερίφραστες απαντήσεις του παραπονουμένου Μιχαλάκη Πιτσιλλίδη (Μ.Κ.1) αφήνουν μετέωρο το συστατικό στοιχείο της γνώσης εκ μέρους του κατηγορουμένου αρ. 2, και εκθεμελιώνουν τις εναντίον του κατηγορίες. Για όλους τους πιο πάνω λόγους, κρίνεται πως καταδείχθηκε εκ πρώτης όψεως υπόθεση εναντίον του κατηγορουμένου αρ. 1 όσον αφορά στην 1η έως και την 4η κατηγορία. Ο κατηγορούμενος αρ. 1 καλείται σε απολογία όσον αφορά στην 1η έως και την 4η κατηγορία. Η 5η έως και την 8η κατηγορία απορρίπτονται. Ο κατηγορούμενος αρ. 2 αθωώνεται και απαλλάσσεται από την 5η έως και την 8η κατηγορία. (Υπ.) ............................................. Α. Κ. Λυκούργου, Ε.Δ. Πιστό Αντίγραφο Πρωτοκολλητής cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο