Δήμου Αγίας Νάπας ν. Εκκλησίας Παναγίας Αγίας Νάπας κ.α., Υπόθεση αρ.: 13291/2012, 5/8/2015

(1)και ...... του περί Οδών Ρυθμίσεως Οδών και Οικοδομών Νόμου, Κεφ. 96 ως αυτό ετροποποιήθηκε στη συνέχεια - 1η κατηγορία) μόνον οι κατηγορούμενοι αρ. 1 και 4 («οι κατηγορούμενοι» εκτός όπου είναι αναγκαίος ο προσδιορισμός εκάστου).. Αυτοί αρνούνται ενοχή και η υπόθεση οδηγήθηκε σε ακρόαση. Για την ευκολότερη κατανόηση της συζήτησης που ακολουθεί παρατίθεται αυτολεξί το κείμενο της έκθεσης και των λεπτομερειών αδικήματος: «ΕΚΘΕΣΗ ΑΔΙΚΗΜΑΤΟΣ Πρώτη Κατηγορία Ανέγερση οικοδομής άνευ αδείας της αρμόδιας Αρχής κατά παράβαση των άρθρων 2, 3

(1)(β)(γ)(στ), 9, 10, 20

(1)(α),(β),(δ),

(2),

(3),(3Α) του Περί Ρυθμίσεως οδών και Οικοδομών Νόμου (Κεφ. 96) ως τροποποιήθηκε, επί του άρθρου 20 του Ποινικού Κώδικα (Κεφ. 154) του Νόμου 166/87 και του Ν.43/74. Λεπτομέρειες Αδικήματος Οι κατηγορούμενοι κατά ή περί το 2012 ή/και από προγενέστερο χρόνο και ακολούθως μέχρι σήμερα ανήγειραν ή/και προέβηκαν σε εργασίες ανέγερσης υποστατικών εντός του ακινήτου με αρ. τεμαχίου 396, Φ/Σχ. 2-888-373, Τμήμα 5, στην τοποθεσία Νησί του Καλαφάτη στην Αγία Νάπα εντός της επαρχίας Αμμοχώστου χωρίς άδεια από την Αρμόδια Αρχή».

(2)Η κατηγορούσα αρχή υποχρεούται να καθορίσει, στο κατηγορητήριο, τις νομοθετικές διατάξεις επί των οποίων βασίζει τις κατηγορίες καθώς και όλα τα ιδιαίτερα πρωτογενή γεγονότα τα οποία στοιχειοθετούν το εκάστοτε επίδικο αδίκημα. Πρόκειται για υποχρέωση αυστηρή, πηγάζουσα από το Σύνταγμα και τη νομολογία, η οποία διασφαλίζει το δικαίωμα του κατηγορουμένου να μην παραπλανηθεί και να μπορέσει να ετοιμάσει την υπεράσπισή του (Δημοκρατία ν. Σπύρου

(2000)2 Α.Α.Δ., 144). Για να αποδειχθεί η υπόθεση εκλήθηκαν και κατέθεσαν ενόρκως ο Αργύρης Θεοφίλου (Μ.Κ.1), Τεχνικός Επιθεωρητής στην Τεχνική Υπηρεσία της κατηγορούσας αρχής, και ο Μιχάλης Μιχαήλ (Μ.Κ.2), προσοντούχος και επαγγελματίας Πολιτικός Μηχανικός. Για την προώθηση της υπεράσπισης κατέθεσε ενόρκως ο κατηγορούμενος αρ. 4 Παναγιώτης Γεωργίου Κέρμανος. Επιπλέον της προφορικής μαρτυρίας τους τα πρόσωπα αυτά κατέθεσαν και έγγραφη και πραγματική μαρτυρία (τεκμήρια 1 έως και 12).

(2)Από την μαρτυρία την οποίαν προσεκόμισε η κατηγορούσα αρχή προκύπτει πώς ο κατηγορούμενος εγκαλείται για τα επίδικα αδικήματα βάσει περιστατικής μαρτυρίας (circumstantial evidence). Δεν επαρουσιάσθηκε άμεση μαρτυρία (direct evidence) αποκαλύπτουσα ότι οι επίδικες παράνομες πράξεις εξετελέσθηκαν είτε με την χειρονακτική εργασία του κατηγορουμένου είτε με την φυσική παρουσία του. Συναφώς σημειώνεται πώς «Περιστατική είναι η μαρτυρία η οποία προκύπτει από ή συναρτάται προς τα περιστατικά του εγκλήματος. Αντιδιαστέλλεται προς άμεση μαρτυρία, δηλαδή μαρτυρία η οποία ευθέως αποκαλύπτει τα περιστατικά του εγκλήματος και το έγκλημα ..... ποιοτικά η περιστατική μαρτυρία δεν υπολείπεται, ούτε είναι υποδεέστερης αξίας από την άμεση μαρτυρία. Η σημασία της έγκειται στα συμπεράσματα που μπορεί να εξαχθούν από το περιεχόμενο της ....» (Γεωργίου άλλως Παφίτης ν. Δημοκρατίας

(1999)2 Α.Α.Δ. 444, 450, δείτε και την Fournides ν. Republic

(1986)1 C.L.R. 75). Σημειώνεται, επίσης, πώς « .... η περιστατική μαρτυρία για να οδηγήσει σε καταδίκη πρέπει να είναι τέτοια που στο σύνολό της να οδηγεί αναπόφευκτα σε συμπέρασμα ενοχής, μη επιδεχόμενη λογικά άλλη ερμηνεία ή εξήγηση και μη ούσα συμβατή με άλλη άποψη των πραγμάτων .....» (Καϊμής ν. Δημοκρατίας

(1999)2 Α.Α.Δ. 662, 673). Στην απόφαση Μιχαηλίδης ν. Δημοκρατίας

(1989)2 Α.Α.Δ. 172, 200) παρουσιάζεται, με παραστατικότητα, ο τρόπος με τον οποίον λειτουργεί η περιστατική μαρτυρία ως εξής: «Ξεχωριστά (individual) μέρη της περιστατικής μαρτυρίας συχνά παρομοιάζονται με τους κρίκους αλυσίδας. Όπως οι κρίκοι της αλυσίδας πρέπει να είναι συνεκτικοί και αλληλένδετοι με τους υπόλοιπους κρίκους, έτσι και τα ιδιαίτερα τμήματα της περιστατικής μαρτυρίας πρέπει να συναρτώνται μεταξύ τους ως θέμα λογικής συνέπειας ώστε να συγκροτούν ένα αδιάσπαστο σύνολο. Άλλες αποφάσεις παρομοιάζουν την περιστατική μαρτυρία με δίκτυ στερεά συνδεδεμένο, ώστε να συγκρατεί χωρίς κίνδυνο πτώσης το περιεχόμενο του». Η μαρτυρία την οποίαν επαρουσίασε η κατηγορούσα αρχή παρουσιάζει την ακόλουθη εικόνα ως προς τα κρίσιμα γεγονότα: Στις 04.07.2012 και στα πλαίσια άσκησης των νόμιμων καθηκόντων του ο Αργύρης Θεοφίλου (Μ.Κ.1) διενήργησε επιτόπια εξέταση στο τεμάχιο υπ΄ αριθμόν 396, Φ/Σχ. 2-288-373 το οποίο ευρίσκεται στην τοποθεσία Νησί του Καλαφάτη, εντός των τοπικών ορίων της κατηγορούσας αρχής, και το οποίο φέρει αριθμό εγγραφής 5/393 («το τεμάχιο») (τεκμήριο 1). Κατά τον ουσιώδη χρόνο ιδιοκτήτες του τεμαχίου ήσαν οι κατηγορούμενοι αρ. 1 (τεκμήριο 3) οι οποίοι το είχαν ενοικιάσει στον κατηγορούμενο αρ. 4 (τεκμήριο 4) ο οποίος το κατείχε. Κατά την επιτόπια εξέταση ο Αργύρης Θεοφίλου(Μ.Κ.1) διεπίστωσε πώς εντός του τεμαχίου είχαν αρχίσει οικοδομικές εργασίες. Συγκεκριμένα, εντός του τεμαχίου (α) είχε τοποθετηθεί μεταλλική περίφραξη, με σκοπό την προστασία εργοταξίου, πινακίδες σήμανσης εργοταξίου με την ένδειξη «Βαθιά εκσκαφή - ασφάλεια - υγεία», γραφείο και χώροι υγιεινής, (β) είχε χαραχθεί η μέλλουσα να αναγερθεί οικοδομή και (γ) είχε γίνει εκσκαφή μεγάλου βάθους (τεκμήριο 2). Τις οικοδομικές αυτές εργασίες είχαν αναλάβει η οντότητα «Μάριος Κυριάκου Εργοληπτική Εταιρεία Λίμιτεδ» της οποίας διευθυντής ήταν ο Μάριος Κυριάκου. Γραπτή εξουσιοδότηση ημερ. 06.07.2007 (τεκμήριο 6) καταγράφει τον κατηγορούμενο αρ. 4 ως εντολέα και τον Μιχάλη Μιχαήλ (Μ.Κ.2 ως επιβλέποντα Πολιτικό Μηχανικό του έργου. Κατά την επιτόπια εξέταση της 04.07.2012 παρόντες στο τεμάχιο ήσαν υπάλληλοι της οντότητας «Μάριος Κυριάκου Εργοληπτική Εταιρεία Λίμιτεδ» καθώς και εκπρόσωποι του Μιχάλη Μιχαήλ (Μ.Κ.2). Περαιτέρω έρευνα εκ μέρους του Αργύρη Θεοφίλου (Μ.Κ.1) κατέδειξε πώς στις 04.10.2006 οι κατηγορούμενοι αρ. 1, διαμέσου του αντιπροσώπου τους κατηγορουμένου αρ. 4, υπέβαλαν αίτηση για την έκδοση πολεοδομικής άδειας με σκοπό την ανάπτυξη του τεμαχίου. Επιδιωκόμενη ανάπτυξη του τεμαχίου ήταν η ανέγερση και λειτουργία πρατηρίου πώλησης πετρελαιοειδών (τεκμήριο 5). Την εκπόνηση της σχετικής αρχιτεκτονικής μελέτης ανέλαβε, περί το έτος 2005, ο Μιχάλης Μιχαήλ (Μ.Κ.2) κατ΄ εντολήν του κατηγορουμένου αρ. 4. Εξεδόθηκε η επιδιωκόμενη πολεοδομική άδεια, η οποία όμως, εν τέλει ακυρώθηκε από το Ανώτατο Δικαστήριο στα πλαίσια άσκησης της αναθεωρητικής του δικαιοδοσίας (τεκμήριο 7). Η κατηγορούσα αρχή απέρριψε συναφές αίτημα για έκδοση άδειας οικοδομής (τεκμήρια 8 και 9), απόφαση η οποία επεκυρώθηκε από το Ανώτατο Δικαστήριο στα πλαίσια, ομοίως, άσκησης της αναθεωρητικής του δικαιοδοσίας (τεκμήριο 10). Στα πλαίσια εκδίκασης της προκείμενης υπόθεσης εξεδόθηκε απαγορευτικό διάταγμα με αποτέλεσμα ουδεμία περαιτέρω οικοδομική εργασία να έχει εκτελεσθεί εντός του τεμαχίου. Ο Αργύρης Θεοφίλου (Μ.Κ.1) εδήλωσε πώς σήμερα δεν υπάρχει, εντός του τεμαχίου οιαδήποτε παράνομη οικοδομή. Κληθέντες σε απολογία οι κατηγορούμενοι αρ. 1 και 4 προέβαλαν, δια της ένορκης κατάθεσης του δευτέρου, την ακόλουθη εκδοχή: Μετά την έκδοση από το Υπουργικό Συμβούλιο πολεοδομικής άδειας δια της οποίας ενεκρίθηκε η ανέγερση και λειτουργία επί του τεμαχίου πρατηρίου πώλησης πετρελαιοειδών, ο κατηγορούμενος αρ. 4 ως ο ενοικιαστής και νόμιμος κάτοχος αυτού συνήψε στις 29.08.2011 γραπτή συμφωνία με την εταιρεία «Petrolina Holdings Public Ltd» («η συμφωνία ημερ. 29.08.2011») (τεκμήριο 11). Η εταιρεία αυτή ασχολείται με την εμπορία πετρελαιοειδών καθώς και με την λειτουργία σχετικών πρατηρίων. Δυνάμει της συμφωνίας ημερ. 29.08.2011 η εταιρεία ανέλαβε «να προβεί με δικά της έξοδα στην ανέγερση πρατηρίου πετρελαιοειδών» στο τεμάχιο «και να προχωρήσει στην χρήση αυτού» στον κατηγορούμενο αρ. 4 (τεκμήριο 4). Οι επίδικες εργασίες διενεργήθηκαν εκ μέρους της εταιρείας «Petrolina Holdings Public Ltd». Ο κατηγορούμενος αρ. 4 ουδεμίαν σχετική γνώση και ή ανάμειξη είχε. Εν πάση περιπτώσει ο κατηγορούμενος αρ. 4 ουδεμία εντολή για την έναρξη των επίδικων εργασιών έδωσε.

(4)Είναι η θέση της ευπαίδευτης συνηγόρου της κατηγορούσας αρχής πώς τα ως άνω συναρτώμενα με το γεγονός πώς στα πλαίσια εκδίκασης της προκείμενης υπόθεσης κατά την δικαστική διαδικασία ημερ. 27.03.2013 ο ευπαίδευτος συνήγορος του κατηγορουμένου αρ. 4 εδήλωσε, ενώπιον του Δικαστηρίου, πώς ο πελάτης του «έδωσε την εντολή για την έναρξη των εργασιών στο επίδικο ακίνητο» (δείτε στις σελ. 14 και 17 της τελικής γραπτής αγόρευσης της κας Κουρουζίδου) αποδεικνύουν πέραν πάσης λογικής αμφιβολίας την ενοχή των κατηγορουμένων αρ. 1 και 4. Αντιθέτως, ο ευπαίδευτος συνήγορος των κατηγορουμένων αρ. 1 και 2 υπεστήριξε πώς η ως άνω εκδοχή γεγονότων [υπό

(3)] την αλήθεια της οποίας δεν αμφισβητεί δεν αρκεί για την πέραν πάσης λογικής αμφιβολίας απόδειξη της επίδικης κατηγορίας ως αυτή καταγράφεται στο κατηγορητήριο. Περαιτέρω, ο κ. Αγγελίδης υπεστήριξε πώς η όποια δήλωσή του ενώπιον του Δικαστηρίου κατά την δικάσιμο ημερ. 27.03.2013 δεν υπέχει τη θέση παραδεκτού γεγονότος και, άρα, δεν μπορεί να χρησιμοποιείται μαρτυρία.

(5)Εμελετήθηκαν τα κρίσιμα νομικά ζητήματα και εξετάσθηκε η προσκομισθείσα μαρτυρία. Σημειώνονται και διαπιστώνονται τα ακόλουθα:

(1)Το άρθρο 3

(1)του κεφ. 96 ορίζει εναλλακτικές, διακεκριμένες πράξεις δια των οποίων στοιχειοθετείται η αντικειμενική υπόσταση (actus reus) του αδικήματος της ......... Δύο εκ των εναλλακτικών και διακεκριμένων αυτών πράξεων είναι και η ανέγερση της οικοδομής χωρίς πολεοδομική άδεια καθώς και η έναρξη εργασιών για τέτοια ανέγερση. Άλλες εναλλακτικές και διακεκριμένες πράξεις δια των οποίων στοιχειοθετείται το διαγραφόμενο από τα άρθρα 3

(1)και ......... του Κεφ. 96 αδίκημα είναι, για παράδειγμα η ανοχή ή παροχή άδειας / εξουσιοδότησης για τέτοια ανέγερση ή για έναρξη εργασιών για τέτοια ανέγερση. Η ανέγερση οικοδομής καθώς και η έναρξη εργασιών ανέγερσης οικοδομής εκδηλώνεται είτε δια της χειρονακτικής εργασίας του κατηγορουμένου είτε δια της παροχής, εκ μέρους του, σε τρίτο πρόσωπο σχετικών εντολών.

(2)Ως ρητώς καταγράφεται στις λεπτομέρειες του κατηγορητηρίου η αποδιδόμενη στους κατηγορουμένους παράνομη συμπεριφορά συνίσταται ακριβώς στην εκδήλωση των αμέσως πιο πάνω αναφερθεισών δύο διακεκριμένων και εναλλακτικών πράξεων. Η δε μαρτυρία την οποίαν προσήξε η κατηγορούσα αρχή καθώς και ο τρόπος χειρισμού της υπόθεσης από την ευπαίδευτη συνήγορο της καταδεικνύουν τα εξής: Η υπόθεση της κατηγορούσας αρχής βασίζεται στον κεντρικό ισχυρισμό πώς οι επίδικες εργασίες, ως αυτές διεπιστώθηκαν από τον Αργύρη Θεοφίλου (Μ.Κ.1) κατά την επιτόπια επίσκεψή του στο τεμάχιο στις 04.07.2012 και οι οποίες συνιστούν εργασίες ανέγερσης οικοδομής ξεκίνησαν χειρονακτικά από τρίτα πρόσωπα, όμως κατ΄ εντολή των κατηγορουμένων. Ας σημειωθεί πώς ουδείς των μαρτύρων κατηγορίας εδήλωσε να άκουσε ή κατ΄ άλλον τρόπον να αντελήφθηκε τους κατηγορουμένους να δίδουν εντολή σε τρίτους για την έναρξη των επίδικων εργασιών. Η κατ΄ ουσίαν αδιαμφισβήτητη μαρτυρία την οποίαν επαρουσίασε η κατηγορούσα αρχή και η οποία συνοψίζεται πιο πάνω ..... δημιουργεί ενδεχομένως υποψίες και πιθανολογήσεις για ενοχή των κατηγορουμένων. Όμως, η μαρτυρία αυτή δεν συγκεντρώνει τα χαρακτηριστικά μιας πλήρους και συνεκτικής περιστατικής μαρτυρίας η οποία «να οδηγεί αναπόφευκτα σε συμπέρασμα ενοχής, μη επιδεχόμενη λογικά άλλη ερμηνεία ή εξήγηση και μη ούσα συμβατή με άλλη άποψη πραγμάτων» [Καίρης ν. Δημοκρατίας (ανωτέρω)]. Αυτή η μαρτυρία στοιχειοθετεί μεμονομένους κρίκους, όχι, όμως, αλυσίδα γεγονότων τα οποία «ως θέμα λογικής συνέπειας» [Μιχαηλίδης ν. Δημοκρατίας (ανωτέρω)] οδηγούν στην ενοχή του κατηγορουμένου .......

(7)Η ελλειπτική μαρτυρία την οποίαν επαρουσίασε η κατηγορούσα αρχή προς απόδειξη της ενοχής των κατηγορουμένων δεν συμπληρώνεται με οιονδήποτε παραδεκτό γεγονός. Το αποστενογραφημένο πρακτικό της δικασίμου ημερ. 27.03.2013 πληροφορεί για τα εξής: (α) Εκ μέρους του κατηγορουμένου αρ. 4 έγινε, από τον ευπαίδευτο συνήγορο του, η ακόλουθη δήλωση: «.... όσον αφορά τα γεγονότα ..... είναι ο κατηγορούμενος 4 που ανέθεσε την εργασία χωρίς άδεια οικοδομής με ό,τι αυτό σημαίνει ..... θα περιοριστούμε στην επιχειρηματολογία μέσα στην έλλειψη δικαιοδοσίας». (γ) Ακολούθως η ακρόαση της υπόθεσης ανεβλήθηκε και ορίστηκε σε νέα δικάσιμο. Συνεπώς, τα όσα έλαβαν χώραν κατά την δικάσιμο ημερ. 27.03.2013 δεν εδημιούργησαν παραδεκτό γεγονός εν τη εννοία του άρθρου 19 του Κεφ. 9. Ας σημειωθεί πώς ένα γεγονός καθίσταται παραδεκτό για σκοπούς απόδειξης μόνο εάν εγκριθεί ως τέτοιο από το Δικαστήριο (άρθρο 19

(2)(γ) του Κεφ. 9). Η προϋπόθεση δεν είναι τυπική (Nanoka Ltd v. Αστυνομίας

(1998)2 Α.Α.Δ. 322).

(8)Ούτε η ένορκη δήλωση του κατηγορουμένου αρ. 4 Παναγιώτη Γεωργίου Κέρμανου ημερ. 24.07.2012, (τεκμήριο 12) η οποία υποστηρίζει την ένσταση στην αίτηση για έκδοση ενδιάμεσου απαγορευτικού διατάγματος, περιέχει οιανδήποτε σαφή παραδοχή περί της ενοχής του ιδίου και των κατηγορουμένων αρ.

1. Αντιθέτως, στην παρά. 18 της ένορκης αυτής δήλωσης, ο κατηγορούμενος αρ. 4 υποστηρίζει τα εξής: «18 .... Είναι απορίας άξιο πώς περιέπεσε στην αντίληψη του κ. Αργύρη Θεοφίλου πώς παρανομούσε ο κατηγορούμενος 1 που είναι η Εκκλησία Παναγίας Αγίας Νάπας .... πώς παρανομούσ(ε) ...... ο κατηγορούμενος 4 .... αφού δεν δίδει καμία μαρτυρία ότι ήταν παρόντες κατά το χρόνο της επίσκεψης του ή ότι έχει οποιαδήποτε πληροφορία για την εμπλοκή τους. Η μόνη που ίσως να είναι υπόλογη και λέω ίσως λαμβάνοντας υποθετικά ως δεδομένο ότι όταν επισκέφθηκε το επίδικο ακίνητο ο κ. Αργύρης Θεοφίλου εκτελούντο κάποιες εργασίες είναι ο κατηγορούμενος
2. Για όλους τους υπόλοιπους κατηγορούμενους η αναφορά του κ. Αργύρη Θεοφίλου περί παράνομων οικοδομικών εργασιών είναι με όλο το σεβασμό αόριστες και αστήρικτες». Για όλους τους πιο πάνω λόγους κρίνεται πώς η κατηγορούσα αρχή απέτυχε να αποδείξει την ενοχή των κατηγορουμένων αρ. 1 και 4 πέραν πάσης λογικής αμφιβολίας. Οι κατηγορούμενοι αρ. 1 και 4 αθωώνονται και απαλλάσσονται από την 1η κατηγορία, την οποίαν αντιμετωπίζουν. (Υπ.) .......... Α. Κ. Λυκούργου, Ε.Δ. Πιστό Αντίγραφο Πρωτοκολλητής cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο