Μιχαλάκης Πιτσιλλίδης ν. Χριστάκη Νεοφύτου κ.α., Υπόθεση αρ.: 4741/2012, 28/9/2015

(1)και

(2)και 91Β

(1)του περί Πολιτικής Δικονομίας Νόμου, Κεφ. 6, ως αυτό τροποποιήθηκε στη συνέχεια - 1η έως και 4η κατηγορία) και τον κατηγορούμενο αρ. 2 για το αδίκημα της αποδοχής καταδολευτικής επ΄ ονόματί του μεταβίβασης ακινήτων (άρθρα 91Α

(1)και

(2)και 91Β

(2)του Κεφ. 6 - 5η έως και 8η κατηγορία). Όπως αναφέρεται στις λεπτομέρειες των αδικημάτων, στις 24.02.2011, στις 31.12.2003 και στις 19.09.2002, ο κατηγορούμενος αρ. 1, ενώ εγνώριζε ότι ήταν οφειλέτης του παραπονουμένου, μεταβίβασε τέσσερα ακίνητά του, κείμενα στην Αραδίππου, στον κατηγορούμενο αρ. 2 με σκοπό την καταδολίευση του πιστωτή του. Ο δε κατηγορούμενος αρ. 2, ενώ εγνώριζε τα ως άνω, απεδέχθηκε την επ΄ ονόματί του μεταβίβαση των ακινήτων. Δια της απόφασης ημερομηνίας 28.7.15, και στο στάδιο του εκ πρώτης όψεως, ο κατηγορούμενος αρ. 2 αθωώθηκε και απηλλάγηκε από τις κατηγορίες τις οποίες αντιμετώπιζε. Ο δε κατηγορούμενος αρ. 1 εκλήθηκε σε απολογία όσον αφορά στην 1η έως και την 4η κατηγορία. Η προφορική μαρτυρία και τα όσα εδηλώθηκαν ως παρεδεκτά γεγονότα είναι καταγεγραμμένα στα πρακτικά της διαδικασίας, η δε έγγραφη μαρτυρία είναι καταχωρισμένη ως τεκμήρια. Η μαρτυρία έχει εξετασθεί σε συνάρτηση με τα επίδικα ζητήματα και υπό το πρίσμα των όσων οι ευπαίδευτοι συνήγοροι των διαδίκων ανέφεραν δια των αγορεύσεών τους. Το ουσιώδες μέρος της μαρτυρίας θα παρουσιασθεί και θα σχολιασθεί κατά την συζήτηση η οποία ακολουθεί:

(1)Διαπράττει το διαγραφόμενο από τα άρθρα 91Α

(1)και

(2)και 91Β

(2)αδίκημα ο εξ αποφάσεως οφειλέτης ο οποίος, μεταξύ άλλων, προβαίνει σε δωρεά, μεταβίβαση ή επιβάρυνση περιουσιακού του στοιχείου προς όφελος τρίτου, με σκοπό την παρεμπόδιση ή την καθυστέρηση της ικανοποίησης των εξ αποφάσεως χρεών του. Δια του άρθρου 91Α

(2)καθιερώνεται μαχητό τεκμήριο σύμφωνα με το οποίο οι αναφερόμενες στο άρθρο 91Α

(1)ενέργειες, μεταξύ των οποίων και η δωρεά, μεταβίβαση ή επιβάρυνση περιουσιακών στοιχείων του εξ αποφάσεως οφειλέτη προς όφελος τρίτου, «τεκμαίρονται, μέχρις απόδειξης του αντιθέτου, ότι έγιναν με σκοπό την καταδολίευση του εξ αποφάσεως πιστωτή, ανεξαρτήτως εάν έγιναν πριν ή μετά την καταχώρηση της αγωγής δυνάμει της οποίας εκδόθηκε απόφαση την εκτέλεση της οποίας επιδιώκει ο ειρημένος πιστωτής». Ως προκύπτει από το νομοθετικό ορισμό του, το επίδικο αδίκημα είναι αδίκημα πρόθεσης. Η πρόθεση (mens rea) πρέπει, κατ΄ αρχήν, να συνοδεύει κάθε πτυχή της αξιόποινης συμπεριφοράς (actus reus). Πρόθεση του δράση να επιφέρει αυτό που η πράξη του επάγεται συντρέχει (α) όταν αυτός επιθυμεί κάτι τέτοιο, ανεξαρτήτως εάν το προβλέπει ή όχι ως πιθανόν και (β) όταν αυτός προβλέπει ότι κάτι τέτοιο πιθανόν να συμβεί, είτε το επιθυμεί είτε όχι. Στις περιπτώσεις αδικημάτων πρόθεσης, ό,τι απαιτείται να αποδειχθεί για τη θεμελίωση της υποκειμενικής υπόστασής τους είναι να έχει κατά νουν ο δράστης τι θα επιφέρει με τις πράξεις του ή, τουλάχιστον, την πιθανότητα των επιπτώσεων (Halsbury's, Laws of England, fourth edition, reissue, vol. 11

(1), σελ. 18 επ., Ακκελίδου ν. Αστυνομίας

(2005)2 Α.Α.Δ. 249, 270 επ. και Αθανασίου ν. Αστυνομίας

(2006)2 Α.Α.Δ. 367, 371-2).

(2)Κατ΄ εξαίρεσιν του γενικού κανόνος περί της ανάγκης απόδειξης όλων των επίδικων γεγονότων, συμβαίνει ο νομοθέτης να καθορίσει, εν σχέσει με ορισμένα γεγονότα, νομικά τεκμήρια, αμάχητα ή μαχητά, αναλόγως. Εάν ο διάδικος υπέρ του οποίου λειτουργεί το εκάστοτε νομικό τεκμήριο αποδείξει την ύπαρξη ενός πρώτου γεγονότος, η ύπαρξη ενός δεύτερου γεγονότος τεκμαίρεται και θεωρείται ως αποδειχθείσα. Αμάχητο νομικό τεκμήριο (irrebuttable presumption) είναι αυτό το οποίο, εφ΄ όσον αποδειχθεί το πρώτο γεγονός, τεκμαίρεται οριστικά η ύπαρξη του δευτέρου, χωρίς να επιτρέπεται η προσαγωγή μαρτυρίας προς τον σκοπό ανατροπής του. Αντιθέτως, μαχητό νομικό τεκμήριο (rebuttable presumption) είναι αυτό το οποίο δύναται να ανατραπεί με την προσαγωγή κατάλληλης μαρτυρίας. Έτσι, εάν η κατηγορούσα αρχή βασίζεται επί ενός μαχητού νομικού τεκμηρίου και επέτυχε να αποδείξει την συνδρομή του πρώτου γεγονότος, το δεύτερο γεγονός θεωρείται ως αποδειχθέν εκτός εάν η υπεράσπιση πετύχει, δια της προσαγωγής μαρτυρίας, να δημιουργήσει εύλογη υποψία περί του αντιθέτου. Η καθιέρωση μαχητών νομικών τεκμηρίων δεν απαλλάσσει την κατηγορούσα αρχή από το βάρος να αποδείξει την υπόθεσή της πέραν πάσης λογικής αμφιβολίας. Εφ΄ όσον, όμως, ορισμένο γεγονός καλύπτεται από μαχητό νομικό τεκμήριο, το σχετικό βάρος απόδειξης μετατοπίζεται στους ώμους της υπεράσπισης η οποία βαρύνεται να δημιουργήσει εύλογη αμφιβολία περί της συνδρομής του γεγονότος αυτού. Η καθιέρωση μαχητών νομικών τεκμηρίων δεν είναι εξ ορισμού ασύμβατη με το συνταγματικώς κατοχυρωμένο τεκμήριο της αθωότητας (Κούκος ν. Δημοκρατίας

(2012)2 Α.Α.Δ. 64). Κριτήριο για να διαπιστωθεί η συνταγματικότητα του εκάστοτε νομικού μαχητού τεκμηρίου και της συνακόλουθης μετατόπισης του αποδεικτικού βάρους αποτελεί και η ευκολία ή η δυσκολία κάθε πλευράς να εντοπίσει και να εξασφαλίσει τη σχετική μαρτυρία. Εν προκειμένω, θα ήταν υπερβολικό και παράλογο και μάλλον θα οδηγούσε τα άρθρα 91Α

(1)και

(2)και 91Β

(1)σε αχρησία εάν ο παραπονούμενος επιφορτιζόταν με το βάρος να αποδείξει το λόγο για τον οποίον ο κατηγορούμενος προέβηκε στην εκάστοτε επίδικη δωρεά, μεταβίβαση κ.λ.π. περιουσιακού του στοιχείου καθώς και την σχετική πρόθεσή του. Αντιθέτως, ο κατηγορούμενος, ο οποίος γνωρίζει επακριβώς τις συνθήκες υπό τις οποίες προέβηκε σε αυτήν την δωρεά, μεταβίβαση κ.λ.π., είναι ευκολότερο να τις παρουσιάσει και να στοιχειοθετήσει, επί τη βάσει του ισοζυγίου των πιθανοτήτων, την απουσία σκοπού καταδολίευσης του εξ αποφάσεως πιστωτή του. Κατά συνέπειαν, το καθιερωθέν, δια του άρθρου 91Α

(2)του Κεφ. 6 μαχητό νομικό τεκμήριο δεν είναι αντισυνταγματικό.

(3)Για σκοπούς απόδειξης του κατηγορητηρίου εδηλώθηκαν παραδεκτά γεγονότα και κατετέθηκαν, εκ συμφώνου, διάφορα έγγραφα. Ως παραδεκτά γεγονότα εδηλώθηκαν και ενεκρίθηκαν τα ακόλουθα:

(1)Στις 29.6.2011 εξεδόθηκε απόφαση στην αγωγή αρ. 2124/2007 (Ε.Δ. Λάρνακας) Χριστάκης Νεοφύτου ν. Μιχαλάκη Πιτσιλλίδη, διά της οποίας απερρίφθηκε η απαίτηση και επέτυχε η ανταπαίτηση (τεκμήρια 1 και 2).

(2)Η απόφαση ημερ. 29.6.2011 επί της αγωγής αρ. 2124/2007 (Ε.Δ. Λάρνακας) Χριστάκης Νεοφύτου ν. Μιχαλάκη Πιτσιλίδη (τεκμήρια 1 και 2) δεν εφεσιβλήθηκε.

(3)Για σκοπούς εκτέλεσης της απόφασης ημερ. 29.6.2011 στην αγωγή αρ. 2124/2007 (Ε.Δ. Λάρνακος) Χριστάκης Νεοφύτου ν. Μιχαλάκης Πιτσιλίδης (τεκμήρια 1 και 2) εξεδώθηκε, στις 18.5.2012, εναντίον του εξ αποφάσεως οφειλέτη κατηγορούμενου αρ. 1 διάταγμα μηνιαίων δόσεων (τεκμήριο 3).

(4)Το χρέος το οποίο οφείλεται δυνάμει της απόφασης στην αγωγή αρ. αρ. 2124/2007 (Ε.Δ. Λάρνακας) Χριστάκης Νεοφύτου ν. Μιχαλάκη Πιτσιλλίδη (τεκμήρια 1 και 2) παραμένει, έως και σήμερα, οφειλόμενο εις ολόκληρον.

(5)Όπου το κατηγορητήριο αναφέρεται σε οφειλή υπέρ του παραπονουμένου εννοείται η επιτυχία της ανταπαιτησής του διά της απόφασης ημερ. 29.6.2011 στην αγωγή αρ. 2124/2007 (Ε.Δ. Λάρνακας) Χριστάκης Νεοφύτου ν. Μιχαλάκη Πιτσιλλίδη (τεκμήρια 1 και 2). Εκ συμφώνου κατετέθηκε, επίσης, πολυσέλιδο έγγραφο ημερ. 19.7.2011 το οποίο έχει τίτλο «Πιστοποιητικό Έρευνας Ακίνητης Περιουσίας» και το οποίο αφορά στα ακίνητα που ήσαν εγγεγραμμένα επ΄ ονόματι του κατηγορούμενου αρ. 1 και τα οποία αποξενώθηκαν (τεκμήριο 4). Επιπλέον των παραδεκτών γεγονότων και των, εκ συμφώνου, κατατεθειμένων τεκμηρίων, για σκοπούς απόδειξης του κατηγορητήριου κατέθεσε ενόρκως και ο ίδιος ο παραπονούμενος Μιχαλάκης Πιτσιλλίδης (Μ.Κ.1). Ο παραπονούμενος Μιχαλάκης Πιτσιλλίδης (Μ.Κ.1) κατέθεσε και έγγραφη μαρτυρία (τεκμήρια 5 και 6). Όσον αφορά στο κρίσιμο ζήτημα του δόλου εκ μέρους του κατηγορουμένου αρ. 1, ο παραπονούμενος Μιχαλάκης Πιτσιλλίδης (Μ.Κ.1) επεκαλέστηκε μόνον την σχετική πεποίθησή του. Επανέλαβε, όμως, πώς έως και την καταχώριση της αγωγής αρ. 2124/2007 (Ε.Δ. Λάρνακας) Χριστάκης Νεοφύτου ν. Μιχαλάκη Πιτσιλλίδη η συνεργασία του με τον κατηγορούμενο αρ. 1 εξελίσσετο ομαλώς και δεν υπήρχε καμία διένεξη μεταξύ τους. Ας σημειωθεί πώς η πλευρά του παραπονουμένου ουδεμία θετική μαρτυρία επαρουσίασε όσον αφορά στην αξία των επίδικων ακινήτων.

(4)Τα παραδεκτά γεγονότα, ως αυτά παρατίθενται πιο πάνω, καθώς και το περιεχόμενο των εκ συμφώνου κατατεθειμένων τεκμηρίων 1 έως και 4, ορώμενα υπό το πρίσμα των άρθρων 91Α

(1)και

(2)και 91Β

(1), εδημιούργησαν εκ πρώτης όψεως υπόθεση εναντίον του κατηγορουμένου αρ. 1 για όλες τις κατηγορίες τις οποίες αυτός αντιμετωπίζει (1η έως και 4η κατηγορία): Δεδομένης της τελεσίδικης και ανέκκλιτης απόφασης στην αγωγή αρ. 2124/2007 (Ε.Δ. Λάρνακος) Χριστάκης Νεοφύτου ν. Μιχαλάκη Πιτσιλλίδη, ημερ. 29.6.2011 (τεκμήρια 1 και 2), ο κατηγορούμενος αρ. 1 εθεωρήθηκε, εκ πρώτης όψεως, εξ αποφάσεως οφειλέτης του παραπονουμένου, ο οποίος μετεβίβασε ακίνητα προς όφελος τρίτου, του υιού του Νεόφυτου Νεοφύτου, με σκοπό την παρεμπόδιση ή την καθυστέρηση της ικανοποίησης του εξ αποφάσεως χρέους του. Συναφώς επισημαίνεται πώς στο στάδιο του εκ πρώτης όψεως ελειτούργησε το μαχητό τεκμήριο το οποίο καθιερώνεται δια του άρθρου 91Α

(2)του Κεφ. 6.

(5)Κληθείς σε απολογία, ο κατηγορούμενος αρ. 1 κατέθεσε ενόρκως. Επί της ουσίας, ο κατηγορούμενος αρ. 1 εδήλωσε, ενώπιον του Δικαστηρίου, τα εξής: Είναι νυμφευμένος και πατέρας τριών ενήλικων τέκνων, δύο εκ των οποίων, του Νεόφυτου Νεοφύτου συμπεριλαμβανομένου, αντιμετώπισαν, σε κάποιο στάδιο της ζωής τους, σοβαρά προβλήματα υγείας. Συμπαρεστάθηκε και εξακολουθεί να συμπαρίσταται στα τέκνα του τόσον οικονομικώς όσον και ηθικώς. Η φυσική στοργή και αγάπη προς τα τέκνα του καθώς και η ευάλωτη υγεία δυο εξ αυτών, του Νεόφυτου Νεοφύτου συμπεριλαμβανομένου, τον οδήγησαν να μεταβιβάσει, κατά καιρούς, ακίνητη περιουσία επ' ονόματί τους. Αυτός υπήρξε και ο μόνος λόγος για τη μεταβίβαση των επιδίκων ακινήτων. Τα ακίνητα στα οποία αφορούν η 2η , η 3η και η 4η κατηγορία μετεβιβάστηκαν στον υιό του Νεόφυτο Νέοφύτου κατά τα έτη 2002 και 2003, όταν η συνεργασία του με τον παραπονούμενο εξελισσόταν ομαλώς και όταν τίποτε δεν προοιώνιζε τις μετέπειτα αντιπαραθέσεις μεταξύ τους. Η μεταβίβαση η οποία πραγματοποιήθηκε περί τον Φεβρουάριο του έτους 2011 και η οποία αποτελεί το αντικείμενο της 1ης κατηγορίας πραγματοποιήθηκε μεν εκκρεμούσης της εκδίκασης της αγωγής αρ. 2124/2007 (Ε.Δ. Λάρνακας), Χριστάκης Νεοφύτου ν. Μιχαλάκης Πιτσιλλίδης, όμως πριν εκδοθεί η αρνητική, για τον ίδιο, δικαστική απόφαση. Η αρνητική, για τον ίδιο, δικαστική απόφαση εξεδώθηκε τον Ιούνιο του έτους 2011. Τον Φεβρουάριο του έτους 2011 ο ίδιος δεν επίστευε πώς η αγωγή του θα απερρίπτετο και ούτε επίστευε πως η ανταπαίτηση του παραπονουμένου θα επετύγχανε. Μάλιστα, οι δικηγόροι του τον διαβεβαίωναν για τη δικαστική του επιτυχία. Ο κατηγορούμενος αρ. 1, άνδρας ώριμης ηλικίας, επαρουσιάσθηκε ενώπιον του Δικαστηρίου να διαθέτει αντίληψη, ετοιμότητα αντίδρασης και δυναμισμό. Παρά το γεγονός πως, καταθέτοντας ενώπιον του Δικαστηρίου, ο κατηγορούμενος αρ. 1 περιαυτολόγησε, εν τούτοις, αυτός δεν εδημιούργησε καμία αμφιβολία ως προς την ειλικρίνεια του ισχυρισμού του πως οι, άγνωστης αξίας, επίδικες μεταβιβάσεις έγιναν αποκλειστικώς και μόνο εξ αιτίας της φυσικής στοργής και αγάπης προς τον υιό του Νεόφυτο Νεοφύτου και όχι για λόγους καταδολίευσης του παραπονουμένου. Άλλωστε, το γεγονός πως οι αντιπαραθέσεις μεταξύ του παραπονουμένου και του κατηγορουμένου αρ. 1 επαρουσιάσθηκαν, κατά πρώτον, το έτος 2007, με την καταχώρηση της αγωγής αρ. 2124/2007 (Ε.Δ. Λάρνακας), Χριστάκης Νεοφύτου ν. Μιχαλάκης Πιτσιλλίδης) εδήλωσε και ο ίδιος ο παραπονούμενος. Επιπροσθέτως, σημειώνεται πως η ανθρώπινη εμπειρία και η αντίληψη ως προς τα επικρατούντα στην Κυπριακή κοινωνία συνάδει με τον ισχυρισμό του κατηγορουμένου αρ. 1 πως οι επίδικες μεταβιβάσεις, ως μεταβιβάσεις ακίνητης περιουσίας πατέρα προς τον υιό του, ο οποίος, μάλιστα, παρουσιάζεται να έχει ευάλωτη υγεία, έγιναν εξ αιτίας της φυσικής στοργής και αγάπης προς αυτόν. Όπως δε κατ' επανάληψιν αναφέρεται στην νομολογία του Ανωτάτου Δικαστηρίου «Η ανθρώπινη εμπειρία εν πολλοίς είναι οδηγός ως προς τη λογική των πραγμάτων (δέστε Baloise Insurance Co Ltd v. Κατωμονιάτη κ.α

(2008), 1 Α.Α.Δ, 1275)» (Tekinder Pal v. Δημοκρατία

(2010)2 Α.Α.Δ, 551). Επί τη βάσει όλων των πιο πάνω, κρίνεται πως η πλευρά του κατηγορουμένου αρ. 1 πέτυχε να αποδείξει, επί τη βάσει του ισοζυγίου των πιθανοτήτων, πώς οι επίδικες μεταβιβάσεις έγιναν για σκοπό άλλον από την καταδολίευση του παραπονουμένου. Κατά συνέπειαν, η 1η έως και την 4η κατηγορία απορρίπτονται. Ο κατηγορούμενος αρ. 1 αθωώνεται και απαλλάσσεται από την 1η έως και την 4η κατηγορία. (Υπ.) ............................................. Α. Κ. Λυκούργου, Ε.Δ. Πιστό Αντίγραφο Πρωτοκολλητής cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο