Κοινοτικό Συμβούλιο Αξύλου ν. Χρυστάλλας Κυπριανίδου, Αρ. Υπόθεσης: 10634/12, 27/1/2015

(1)/94, ως έχει μέχρι σήμερα τροποποιηθεί. Συγκεκριμένα, σύμφωνα με τις λεπτομέρειες των εν λόγω αδικημάτων κατηγορείται ότι παρέλειψε να διασφαλίσει την υγεία και ευημερία των σκύλων που είχε στη φύλαξη της και ότι παρέλειψε να τους παρέχει στέγαση αντίστοιχα. Οι παραπονούμενοι προς απόδειξη της υπόθεσης τους κάλεσαν τρεις μάρτυρες, ήτοι τον Ανδρέα Λοΐζου (ΜΚ1), τον Ηλία Ηλία κτηνιατρικό επιθεωρητή (ΜΚ2) και τον Ηλία Ηλία κοινοτάρχη του χωριού Αξύλου (ΜΚ3). Μετά την ενδιάμεση απόφαση για απόδειξη εκ πρώτης όψεως υπόθεσης εναντίον της κατηγορούμενης σε σχέση με τις κατηγορίες 2 και 3 και αφού της επεξηγήθηκαν τα δικαιώματα της σύμφωνα με το άρθρο 74

(1)(γ) του περί Ποινικής Δικονομίας Νόμου, Κεφ. 155, ως έχει μέχρι σήμερα τροποποιηθεί, η κατηγορούμενη επέλεξε να τηρήσει σιωπή και δεν κάλεσε μάρτυρες προς υπεράσπιση. Μαρτυρία - Αξιολόγηση Είχα την ευκαιρία να παρακολουθήσω, μέσα από την ζωντανή ατμόσφαιρα της δίκης, όλους τους μάρτυρες που κατέθεσαν ενώπιον μου. Θα προχωρήσω στην συνέχεια στην αξιολόγηση της μαρτυρίας με κριτήρια, μεταξύ άλλων, την ύπαρξη προσωπικού συμφέροντος στην υπόθεση, την ευκαιρία που είχαν να παρακολουθήσουν τα επίδικα γεγονότα, την ακεραιότητα και ειλικρίνεια τους, τη μνήμη και τους λόγους που είχαν για να θυμούνται ή να πιστεύουν αυτά για τα οποία κατέθεταν, τη φυσικότητα, ευθύτητα και την αμεσότητα των απαντήσεων τους ( Ζαβρού v.Χαραλάμπους

(1996)1Α Α.Α.Δ 447, και Ζαμπάς v. A & G Tsiarkezos Constructions Ltd

(1998)1 Α.Α.Δ 820). Είναι καλά γνωστό ότι η μαρτυρία που παρουσιάζεται δεν κρίνεται μικροσκοπικά, υπό την έννοια πως δεν απομονώνονται τα λεγόμενα του κάθε μάρτυρα από το συνολικό πλαίσιο της μαρτυρίας στη δίκη. Το πλήρες περιεχόμενο της μαρτυρίας βρίσκεται καταγεγραμμένο στα πρακτικά της υπόθεσης και μαζί με το περιεχόμενο των Τεκμηρίων έχει μελετηθεί και λαμβάνεται υπόψη στο σύνολο του. Δεν θα προβώ σε εκτενή και λεπτομερή παράθεση της μαρτυρίας, αλλά θα περιοριστώ σε εκείνα τα μέρη της τα οποία σχετίζονται με τα επίδικα θέματα. Ο ΜΚ1 ανέφερε, μεταξύ άλλων, στην κυρίως εξέταση του ότι εκτελεί καθήκοντα υγειονομικού επιθεωρητή. Στα πλαίσια των καθηκόντων του επισκέφθηκε στις 13.3.12 το χωριό Αξύλου για έλεγχο υγειονομικών και περιβαλλοντικών προβλημάτων μετά από παράπονα που υποβλήθηκαν από τον κοινοτάρχη Αξύλου. Κατά την πιο πάνω ημερομηνία επισκέφθηκε μαζί με τον κοινοτάρχη Αξύλου (ΜΚ3), τον κτηνιατρικό επιθεωρητή Η. Ηλία (ΜΚ2) και δύο ακόμα υγειονομικούς εργάτες την οικία της κατηγορουμένης. Στην παρουσία της εντόπισαν στην αυλή της οικίας της δύο σκύλους εκ των οποίων ο ένας ήταν ψόφιος, αλυσοδεμένος και σε αρχική κατάσταση αποσύνθεσης. Ο δεύτερος σκύλος ήταν ζωντανός. Υπήρχαν στον γύρω χώρο κόπρανα σκύλων και προκαλείτο οχληρία και δυσοσμία. Σε σχετική ερώτηση της ευπαίδευτης συνηγόρου των παραπονουμένων, ο ΜΚ1 απάντησε πως δεν υπήρχε οποιασδήποτε μορφής στέγαση για τους σκύλους και κατέθεσε ως Τεκμήριο 1 την έκθεση που ετοίμασε μετά την επιτόπια επίσκεψη του στο χωριό Αξύλου. Τέλος, ο ΜΚ1 ανέφερε ότι η κατάσταση που επικρατούσε στην αυλή της οικίας της κατηγορουμένης δημιουργούσε κίνδυνο για τη δημόσια υγεία και προκαλούσε οχληρία και δυσοσμία στη γύρω περιοχή. Ο ΜΚ2 στην κυρίως εξέταση του ανέφερε, μεταξύ άλλων, ότι εκτελεί χρέη κτηνιατρικού επιθεωρητή στο Επαρχιακό Κτηνιατρικό Γραφείο Πάφου. Στις 13.3.12 επισκέφθηκε το χωριό Αξύλου συνοδευόμενος από τον Κοινοτάρχη και άλλους λειτουργούς των υγειονομικών υπηρεσιών. Επισκέφθηκαν την οικία της κατηγορουμένης όπου και διαπίστωσε ότι στην αυλή υπήρχαν δύο ζώα δεμένα, εκ των οποίων το ένα ήταν νεκρό. Ο ΜΚ3 στην κυρίως εξέταση του ανέφερε, μεταξύ άλλων, ότι από το 2007 είναι πρόεδρος του Κοινοτικού Συμβουλίου Αξύλου. Γνωρίζει την κατηγορούμενη, η οποία είναι κάτοικος Αξύλου και η οικία της βρίσκεται σε κατοικημένη περιοχή. Υπήρξε από κατοίκους της περιοχής δέκτης παραπόνων σε σχέση με τους σκύλους που διατηρούσε η κατηγορούμενη στην οικία της. Μετέφερε τα παράπονα στις υγειονομικές υπηρεσίες και τον κτηνιατρικό επιθεωρητή, οι οποίοι μετέβησαν στο χωριό για έλεγχο. Στην επίσκεψη που πραγματοποίησαν στις 13.03.12 στην οικία της κατηγορούμενης διαπίστωσαν ότι οι σκύλοι ήταν χωρίς στέγαση, ο ένας βρισκόταν σε αποσύνθεση, ενώ ο άλλος γάβγιζε συνεχώς. Επίσης στην αυλή της κατηγορούμενης υπήρχαν κόπρανα. Τέλος, σε σχετική ερώτηση της ευπαίδευτης συνηγόρου των παραπονουμένων, απάντησε ότι η Χρυστάλλα Κυπριανού και η Χρυστάλλα Κυπριανίδου είναι το ίδιο πρόσωπο, ήτοι η κατηγορούμενη. Οι ΜΚ 1,2 και 3 μου προκάλεσαν θετική εντύπωση. Οι απαντήσεις τους ήταν άμεσες, αυθόρμητες και θεωρώ ότι μετέφεραν στο Δικαστήριο την αλήθεια. Περαιτέρω, δεν διέκρινα οποιαδήποτε αλλότρια κίνητρα ή εκδικητική πρόθεση εις βάρος της κατηγορούμενης. Σημειώνω πως ουδείς εκ των ΜΚ 1,2 και 3 υποβλήθηκε σε αντεξέταση από την ευπαίδευτη συνήγορο της κατηγορουμένης, με αποτέλεσμα η μαρτυρία τους να παραμείνει αναντίλεκτη. Ενόψει των πιο πάνω η μαρτυρία των ΜΚ 1, 2 και 3 γίνεται αποδεκτή. Ευρήματα Έχοντας μελετήσει και αξιολογήσει την μαρτυρία που προσάχθηκε ενώπιον μου και τα τεκμήρια που κατατέθηκαν, καταλήγω στα ακόλουθα ευρήματα: Η κατηγορούμενη, κάτοικος του χωριού Αξύλου, διατηρούσε στην αυλή της οικία της η οποία βρίσκεται εντός κατοικημένης περιοχής δύο σκύλους. Στις 13.3.12 σε επιτόπια επίσκεψη που πραγματοποιήθηκε στην οικία της από τον υγειονομικό επιθεωρητή Ανδρέα Λοϊζου, τον κτηνιατρικό επιθεωρητή Ηλία Ηλία, στην παρουσία του προέδρου του Κοινοτικού Συμβουλίου Αξύλου και δύο υγειονομικών εργατών διαπιστώθηκε ότι, ο ένας εκ των δύο σκύλων ήταν ψόφιος και σε αρχική κατάσταση αποσύνθεσης. Ο άλλος σκύλος, ήταν αλυσοδεμένος και γάβγιζε προκαλώντας οχληρία. Περαιτέρω, δεν υπήρχε στέγαση για τους σκύλους, ενώ στην αυλή υπήρχαν κόπρανα και επικρατούσε δυσοσμία. Νομική Πτυχή Τα άρθρα 4 και 6

(1)του περί της Προστασίας και Ευημερίας των Ζώων Νόμου, Ν46

(1)/94, ως έχει μέχρι σήμερα τροποποιηθεί, (στο εξής ο «Νόμος») προνοούν τα ακόλουθα: « 4.-

(1)Τα ζώα θα πρέπει πάντοτε να τυγχάνουν χειρισμού κατά τρόπο που προσιδιάζει καλύτερα στις φυσιολογικές και εθολογικές ανάγκες τους.

(2)Πρόσωπο το οποίο έχει στην κυριότητα του, στην κατοχή του ή στη φύλαξη του οποιοδήποτε ζώο, πρέπει να διασφαλίζει την υγεία και την ευημέρια του ζώου αυτού.

(3)Απαγορεύεται σ' οποιοδήποτε πρόσωπο να εκθέτει ή υποβάλλει, χωρίς εύλογη αιτία, οποιοδήποτε ζώο σε πόνο, ταλαιπωρία, τραυματισμό ή φόβο.

(4)Απαγορεύεται σ' οποιοδήποτε πρόσωπο εσκεμμένα και χωρίς εύλογη αιτία να χορηγεί ή να προμηθεύει, ή όντας ιδιοκτήτης ή κάτοχος να επιτρέπει τη χορήγηση ή προμήθεια, οποιουδήποτε δηλητηρίου ή άλλης βλαβερής ουσίας σ' οποιοδήποτε ζώο ή να προκαλεί όπως τέτοια ουσία ληφθεί απ' οποιοδήποτε ζώο. 6.-

(1)Χωρίς επηρεασμό της γενικότητας των διατάξεων του άρθρου 4, κάθε πρόσωπο το οποίο έχει στην κυριότητα του, στην κατοχή του ή στη φύλαξη του οποιοδήποτε ζώο πρέπει να του παρέχει κατάλληλη για το είδος ή την κατηγορία του τροφή, νερό και φροντίδα και, όπου απαιτείται, στέγαση.» Ουσιαστικά το άρθρο 6

(1)του Νόμου εξειδικεύει την υποχρέωση για φροντίδα των ζώων κάνοντας ειδική αναφορά στην παροχή κατάλληλης τροφής, νερού και στέγασης. Περαιτέρω, στο ερμηνευτικό άρθρο 2 του Νόμου, δίδεται η ακόλουθη ερμηνεία στην έννοια «ζώα» "ζώα" σημαίνει κάθε είδος θηλαστικών, πτηνών, ερπετών, αμφίβιων, εντόμων, ιχθύων, μαλακίων και οστρακοδέρμων·» Βάρος απόδειξης Σε όλες τις ποινικές υποθέσεις, όπως είναι και η παρούσα, το βάρος της απόδειξης σωρευτικής συνύπαρξης όλων των συστατικών στοιχείων του αδικήματος το έχει η Κατηγορούσα Αρχή, με υψηλότατο επίπεδο απόδειξης, δηλαδή πέραν πάσης λογικής αμφιβολίας, όπως έχει αποφασισθεί στην υπόθεση Χαρίτωνος και άλλων v. Δημοκρατίας

(1971)2 C.L.R. σελ. 40, με την οποία υιοθετήθηκε η απόφαση Woolmighton v. D.P.P.

(1935)AC 462, καθώς και σε μεταγενέστερες αποφάσεις. Η Κατηγορούσα Αρχή θα πρέπει να αποδείξει, με αποδεκτή μαρτυρία, την ύπαρξη κάθε συστατικού στοιχείου της κατηγορίας και δεν επιτρέπονται υποθέσεις ως προς την ύπαρξη γεγονότων, όσο εύλογες και εάν είναι ( Λοϊζου v. Αστυνομίας

(1989)2 Α.Α.Δ. 363, Σωτηριάδης v. Αστυνομίας

(1991)2 Α.Α.Δ. 482, Γενικός Εισαγγελέας v. Σπύρος Σπύρου

(2002)2 ΑΑΔ 71 και Sener Erbekci v. Δημοκρατίας

(2005)2 Α.Α.Δ. 434). Εναπόκειται στην Κατηγορούσα Αρχή να παρουσιάσει μαρτυρία που να είναι και αξιόπιστη και σαφής (Φλουρής v. Αστυνομίας

(1989)2 Α.Α.Δ. 401). Στην Γενικός Εισαγγελέας v. Ανδρέα Ευριπίδου

(2002)2 ΑΑΔ 246, στην οποία επίσης υιοθετείται η ανωτέρω αρχή της υπόθεσης Λοϊζου (βλέπε πιο πάνω), επισημαίνεται επιπρόσθετα ότι: "Οι κατηγορίες θα πρέπει να αποδεικνύονται πέραν πάσης λογικής αμφιβολίας και όσα ερωτηματικά και αν η συμπεριφορά του εφεσίβλητου εγείρει, δεν θα ήταν δυνατόν να καταδικασθεί μετά την απόρριψη της μαρτυρίας της Κατηγορούσας Αρχής." Στις Τούμπας v. Δημοκρατίας

(1984)2 C.L.R. 110 και Καίτη Χαραλάμπους και άλλος v. Δημοκρατίας

(1985)2 C.L.R. 97 καθορίζεται, ότι, εάν στο τέλος της υπόθεσης μείνει έστω και η παραμικρή αμφιβολία στο μυαλό του Δικαστηρίου για την ενοχή του κατηγορουμένου, τότε αυτό θα πρέπει να αποφασισθεί υπέρ του και να απαλλαγεί της κατηγορίας. Συμπεράσματα Έχοντας υπόψη μου όλα τα πιο πάνω, δηλαδή την μαρτυρία που έχω κρίνει ως αποδεκτή, την νομική πτυχή, το βάρος απόδειξης και τα ευρήματα, καταλήγω ότι η κατηγορούσα αρχή απέδειξε πέραν πάσης λογικής αμφιβολίας τα αδικήματα που αντιμετωπίζει η κατηγορούμενη. Πιο συγκεκριμένα, έχει αποδειχθεί ότι η κατηγορούμενη είχε στην κατοχή της δύο σκύλους. Δεν έχει προσφερθεί μαρτυρία για το ότι οι σκύλοι εμπίπτουν στην έννοια των «ζώων», όπως αυτή αναφέρεται στο ερμηνευτικό άρθρο 2 του Νόμου το οποίο παρατίθεται πιο πάνω. Παρά ταύτα θεωρώ ότι εν προκειμένω το Δικαστήριο μπορεί να λάβει δικαστική γνώση, αναφορικά με το ότι οι σκύλοι εμπίπτουν στην έννοια των «ζώων» καθώς πρόκειται για πασίδηλο γεγονός ότι οι σκύλοι είναι θηλαστικά και κατοικίδια ζώα (βλ. Γενικός Εισαγγελέας της Δημοκρατίας ν. Κλεάνθους κ.α

(1999)2 ΑΑΔ 320). Η κατηγορούμενη δεν παρείχε στους εν λόγω σκύλους την φροντίδα που όφειλε να τους παρέχει προκειμένου να διασφαλιστεί η υγεία και η ευημερία τους. Οι σκύλοι ευρίσκονταν στην αυλή της οικίας της κατηγορούμενης χωρίς στέγαση, ενώ επικρατούσε δυσοσμία καθώς στον χώρο υπήρχαν κόπρανα. Ο ένας σκύλος μάλιστα παρά το ότι ήταν ψόφιος, και σε αρχική κατάσταση αποσύνθεσης, εξακολουθούσε να βρίσκεται στην αυλή της οικίας της κατηγορούμενης μαζί με τον άλλο σκύλο. Τα πιο πάνω δεν αφήνουν την παραμικρή αμφιβολία ότι η κατηγορούμενη δεν παρείχε στα εν λόγω ζώα την στοιχειώδη φροντίδα που όφειλε να τους παρέχει, έτσι ώστε να διασφαλιστεί η υγεία και ευημερία τους. Η ευπαίδευτη συνήγορος της κατηγορούμενης στην τελική της αγόρευση υπέβαλε ότι η προσκομισθείσα μαρτυρία είναι αόριστη και γενική σε τέτοιο βαθμό που δεν μπορεί να θεμελιώσει τα συστατικά στοιχεία των αδικημάτων που αντιμετωπίζει η κατηγορούμενη. Ανέφερε η κα. Λεμονάρη ότι αφενός δεν έχει αποδειχθεί ο χρόνος διάπραξης των αδικημάτων και αφετέρου ότι ο ένας σκύλος ήταν νεκρός. Επίσης, και η αναφορά περί δυσοσμίας ήταν γενική. Με κάθε σεβασμό προς την ευπαίδευτη συνήγορο της κατηγορουμένης θα διαφωνήσω μαζί της. Όλοι οι ΜΚ ανέφεραν ότι η επίσκεψη στην οικία της κατηγορουμένης έλαβε χώρα στις 13.3.12 (βλ. και Τεκμήριο 1). Επομένως, υπήρξε σαφής χρονική αναφορά σε σχέση με όσα οι μάρτυρες εντόπισαν στην οικία της κατηγορούμενης. Δεν μου διαφεύγει το γεγονός ότι η ημερομηνία 13.3.12 δεν μνημονεύεται ρητά στις λεπτομέρειες των αδικημάτων, όπου υπάρχει γενική αναφορά στο ότι τα αδικήματα διαπράχθηκαν από την 1.1.11 μέχρι και σήμερα (ήτοι μέχρι την ημέρα καταχώρησης του κατηγορητηρίου στις 25.07.12). Αναμφίβολα η ημερομηνία 13.3.12 εμπίπτει στη χρονική περίοδο που καλύπτουν οι λεπτομέρειες των αδικημάτων. Επιπρόσθετα, δεν θεωρώ ότι προκλήθηκε οποιαδήποτε αδικία στην κατηγορούμενη. Η ίδια ουδέποτε έθεσε ζήτημα αδυναμίας της να απαντήσει στο κατηγορητήριο, ούτε και ζήτησε περαιτέρω λεπτομέρειες. Κατά συνέπεια δεν θεωρώ ότι επηρεάστηκε με οποιοδήποτε τρόπο στην υπεράσπιση της. 'Όσον αφορά τα υπόλοιπα ζητήματα που έθιξε η κα. Λεμονάρη, θεωρώ ότι η μαρτυρία υπήρξε αρκούντως ικανοποιητική. Οι Μ.Κ. 1, 2 και 3 δήλωσαν κατηγορηματικά ότι ο ένα σκύλος ήταν νεκρός, καθώς και ότι στην αυλή της κατηγορουμένης υπήρχαν κόπρανα και επικρατούσε δυσοσμία. Υπενθυμίζω δε ότι ουδείς εκ των Μ.Κ. αντεξετάστηκε. Για τους λόγους που προσπάθησα να εξηγήσω πιο πάνω, η κατηγορούμενη κρίνεται ένοχη στις κατηγορίες 2 και 3. (Υπ.)............ Μ. Αγιομαμίτης, Ε.Δ. Πιστό Αντίγραφο Πρωτοκολλητής /ΘΓ cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο