ΑΝΔΡΕΑΣ ΒΑΣΙΛΗ ν. ΣΤΑΘΗ ΚΟΥΡΣΟΥΜΑ, Αρ. Υπόθεσης: 564/15, 19/3/2015

(3)και 91Β

(1)του περί Πολιτικής Δικονομίας Νόμου Κεφ.6, ως έχει μέχρι σήμερα τροποποιηθεί (στο εξής θα καλείται ο «Νόμος»). Σύμφωνα με τις λεπτομέρειες των αδικημάτων ο κατηγορούμενος ενώ είναι εκ δικαστικής αποφάσεως οφειλέτης του παραπονούμενου στην αγωγή με αρ. 2870/94 Ε.Δ. Πάφου στα πλαίσια της οποίας εκδόθηκε εναντίον του στις 20.10.00 διάταγμα πληρωμής του εξ αποφάσεως χρέους του με μηνιαίες δόσεις ύψους Λ.Κ.50,00 (€85,43) από την 1.11.00 και κάθε 1η ημέρα εκάστου επόμενου μήνα μέχρι εξόφλησης, ο τελευταίος παραλείπει να καταβάλει τις δόσεις του οι οποίες κατέστησαν πληρωτέες την περίοδο 1.3.14 -1.1.15, των δύο ημερομηνιών συμπεριλαμβανομένων, προβαίνοντας κατ' αυτόν τον τρόπο σε πράξη καταδολίευσης του παραπονούμενου. Το κατηγορητήριο επιδόθηκε στον κατηγορούμενο, ο οποίος δεν εμφανίστηκε, με αποτέλεσμα ενόψει και της φύσης των αδικημάτων που αντιμετωπίζει η υπόθεση να οριστεί για απόδειξη. Προς τον σκοπό απόδειξης της υπόθεσης καταχωρήθηκε ένορκη δήλωση στην οποία, μεταξύ άλλων, ο παραπονούμενος αιτείται την έκδοση διατάγματος είσπραξης των οφειλόμενων δόσεων της περιόδου 1.3.14 - 1.1.15 εκ συνολικού ποσού €939,73. Έθεσα στον ευπαίδευτο συνήγορο του παραπονούμενου το ζήτημα κατά πόσο το Δικαστήριο κέκτηται εξουσίας έκδοσης διατάγματος είσπραξης των οφειλόμενων δόσεων με βάση το Νόμο, αφ' ης στιγμής εν προκειμένω δεν εφαρμόζεται ο περί Καταδολίευσης των εκ Δικαστικής Αποφάσεως Πιστωτών Νόμος, Ν.60

(1)/2008, καθώς το διάταγμα μηνιαίων δόσεων εκδόθηκε πριν να τεθεί σε ισχύ η εν λόγω νομοθεσία (βλ. απόφαση πλειοψηφίας στη Lion Auto Parts Ltd v. Γ. Γεωργίου Ποινική Έφεση αρ. 207/12 ημερομηνίας 24.6.14). Ο ευπαίδευτος συνήγορος του παραπονούμενου εισηγήθηκε ότι το Δικαστήριο διαθέτει τέτοια εξουσία. Στη γραπτή αγόρευση του ο κ. Λιώτης υποστήριξε πως το Δικαστήριο έχει, δυνάμει του άρθρου 91Β του Νόμου, διακριτική ευχέρεια να καταδικάσει τον κατηγορούμενο σε χρηματική ποινή ίση με τα ποσά των οφειλόμενων δόσεων και των δικηγορικών εξόδων η οποία να καταβληθεί υπό μορφή αποζημίωσης και εξόδων. Εναλλακτικά, σύμφωνα με τον κ. Λιώτη, το Δικαστήριο δύναται να εκδώσει διάταγμα αποζημίωσης για τα πιο πάνω ποσά βάσει του άρθρου 24

(1)του περί Δικαστηρίων Νόμου Ν14/60, ως έχει μέχρι σήμερα τροποποιηθεί. Σε διαφορετική περίπτωση το διάταγμα μηνιαίων δόσεων θα καταστεί ουσιαστικά άνευ αντικειμένου και θα δημιουργηθεί ανισότητα μεταξύ των εκ δικαστικής αποφάσεων πιστωτών που εξασφάλισαν διάταγμα μηνιαίων δόσεων πριν τεθεί σε ισχύ ο περί Καταδολίευσης των εκ Δικαστικής Αποφάσεως Πιστωτών Νόμος, Ν.60

(1)/2008 και εκείνων που εξασφάλισαν τέτοιο διάταγμα μετά την ημερομηνία που τέθηκε σε εφαρμογή η εν λόγω νομοθεσία. Το άρθρο 91Β

(1)του Νόμου, έχει ως ακολούθως: « Εξ αποφάσεως οφειλέτης ο οποίος προβαίνει σε οποιαδήποτε πράξη καταδολίευσης κατά την έννοια του άρθρου 91Α διαπράττει αδίκημα τιμωρούμενο με φυλάκιση δώδεκα μηνών ή με χρηματική ποινή χιλίων λιρών ή και με τις δύο αυτές ποινές, χωρίς επηρεασμό των εξουσιών του Δικαστηρίου προς έκδοση οποιουδήποτε διατάγματος δυνάμει του παρόντος ή οποιουδήποτε άλλου νόμου.» Από τη διατύπωση του εν λόγω άρθρου είναι ξεκάθαρο, κατά την άποψη μου, ότι το Δικαστήριο δεν έχει εξουσία, σε περίπτωση καταδίκης προσώπου για το αδίκημα που δημιουργείται από τα άρθρα 91Α

(3)και 91Β του Νόμου, να εκδώσει και διάταγμα είσπραξης των οφειλόμενων δόσεων. Μία απλή σύγκριση του άρθρου 91Β

(1)του Νόμου και του άρθρου 4

(3)του περί Καταδολίευσης των εκ Δικαστικής Αποφάσεως Πιστωτών Νόμος, Ν.60

(1)/2008, είναι αρκετή. Όπως προκύπτει από την αιτιολογική έκθεση της πιο πάνω αναφερόμενης νομοθεσίας, η αναγκαιότητα για την ψήφισή της προέκυψε από την κατάργηση της φυλάκισης για αστικά χρέη (βλ. άρθρο 91 του Νόμου). Ο νομοθέτης δηλαδή αφού διέγνωσε το πρόβλημα που προέκυψε, ήλθε να καλύψει το κενό αυτό με τον περί Καταδολίευσης των εκ Δικαστικής Αποφάσεως Πιστωτών Νόμο. Δεν μπορώ επομένως να συμφωνήσω με την εισήγηση του ευπαίδευτου συνηγόρου του παραπονούμενου ότι το άρθρο 91Β του Νόμου παρέχει στο Δικαστήριο τη διακριτική ευχέρεια έκδοσης διατάγματος είσπραξης των οφειλόμενων δόσεων. Ούτε επίσης μπορώ να συμφωνήσω με τη θέση του κ. Λιώτη ότι στα πλαίσια της επιβολής ποινής, το Δικαστήριο μπορεί να επιβάλει ποινή ίση με το ύψος των οφειλόμενων δόσεων και των δικηγορικών εξόδων και η ποινή αυτή να εισπραχθεί από τον κατηγορούμενο υπό μορφή αποζημίωσης και εξόδων. Κάτι τέτοιο σαφώς θα υπερέβαινε τις εξουσίες του Δικαστηρίου. Η επιβολή χρηματικής ποινής και η έκδοση διατάγματος αποζημίωσης αποτελούν διαφορετικά είδη τιμωρίας. Περιορίζομαι να αναφέρω ότι η επιβολή χρηματικής ποινής καταλήγει στα δημόσια ταμεία και δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί προς αποζημίωση του παραπονούμενου. Κατά συνέπεια δεν μπορεί στο ένα είδος ποινής να συμπεριλαμβάνεται και το άλλο. Η δεύτερη εισήγηση του κ. Λιώτη είναι ότι το Δικαστήριο σε κάθε περίπτωση μπορεί δυνάμει του άρθρου 24

(1)του περί Δικαστηρίων Νόμου Ν.14/60να εκδώσει διάταγμα αποζημίωσης. Θεωρώ σκόπιμο να παραθέσω αυτούσιο το άρθρο 24

(1)του Ν.14/60: « Έκαστoς Πρόεδρoς Επαρχιακoύ Δικαστηρίoυ, έκαστoς Αvώτερoς Επαρχιακός Δικαστής και έκαστoς Επαρχιακός Δικαστής θα έχωσιv αρμoδιότητα vα εκδικάζωσι συvoπτικώς πάvτα τα αδικήματα τα τιμωρoύμεvα με φυλάκισιv διά περίoδov μη υπερβαίvoυσαv τα πέντε έτη ή με πρόστιμov μη υπερβαίvov τας πεvήvτα χιλιάδες λίρες ή με αμφoτέρας τας πoιvάς και δύvαvται επιπρoσθέτως ή εv υπoκαταστάσει oιασδήπoτε τoιαύτης τιμωρίας, vα διατάξωσιv oιovδήπoτε πρόσωπov καταδικασθέv υπ' αυτώv όπως πληρώση πρoς oιovδήπoτε πρόσωπov βλαβέv υπό τoυ αδικήματoς αυτoύ, απoζημίωσιv μη υπερβαίvoυσαv τις έξι χιλιάδες ευρώ (€6.000,00).» Καταρχάς επισημαίνω ότι το άρθρο 24

(1)του περί Δικαστηρίων Νόμου Ν.14/60, ομιλεί για διάταγμα αποζημίωσης. Το διάταγμα αποζημίωσης αποσκοπεί αφενός στην κάλυψη της ζημιάς που υπέστη το παραπονούμενο πρόσωπο ως αποτέλεσμα μίας ποινικά κολάσιμης συμπεριφοράς και αφετέρου στην αποφυγή της πολλαπλότητας των διαδικασιών, καθώς το ζήτημα της αποζημίωσης επιλύεται στα πλαίσια της ποινική υπόθεσης καθιστώντας αχρείαστη ενδεχόμενη έγερση αγωγής για αποζημιώσεις. Στο σύγγραμμα του πρώην Προέδρου του Ανωτάτου Δικαστηρίου κ. Πική "Sentencing in Cyprus" 2η έκδοση, σελ. 37 αναφέρονται τα ακόλουθα σε σχέση με το διάταγμα αποζημίωσης που προβλέπεται στο άρθρο 24

(1): « The Supreme Court has referred with approval to the practice occasionally followed in criminal cases of adjudging, in the event of agreement between the accused and the complainant, the payment of compensation for loss and injuries resulting from criminal conduct. This is customary and a course to be encouraged when the sum involved is relatively small and the parties are in agreement as to the amount. ............................................ Agreement about compensation in criminal cases avoids multiplicity of proceedings and saves the parties time and expense. » Εν προκειμένω δεν τίθεται ζήτημα έγερσης οποιασδήποτε άλλης διαδικασίας για να αποζημιωθεί ο παραπονούμενος. Το διάταγμα πληρωμής εκ δικαστικής αποφάσεως χρέους με μηνιαίες δόσεις, που αποτελεί τη γενεσιουργό αιτία του αδικήματος της πράξης καταδολίευσης κατά παράβαση του άρθρου 91Α

(3)του Νόμου, συνιστά μέτρο εκτέλεσης και δεν δημιουργείται εξ αυτού αγώγιμο δικαίωμα, έτσι ώστε να τίθεται ζήτημα αποζημίωσης και αποφυγής ενδεχόμενης πολλαπλότητας των διαδικασιών. Εν πάση περιπτώσει, όπως προκύπτει από το σύγγραμμα, "Sentencing in Cyprus" η ακουλουθητέα πρακτική για την έκδοση διατάγματος αποζημίωσης επιβάλλει την ύπαρξη συμφωνίας μεταξύ του παραπονούμενου και του κατηγορούμενου σε σχέση με το ποσό της αποζημίωσης. Σχετικό είναι επίσης το πιο κάτω απόσπασμα από την απόφαση Yiangos Katsari a.o. v. Androulla Hambi

(1969)1 C.L.R. 298 (οι υπογραμμίσεις είναι δικές μου): « Ever since, the usual practice in such cases, as far as I have known it at the Bar and on the Bench, is for the prosecution to raise the question of compensation upon conviction; and the criminal Court, if the sum is not very large and is agreed between the parties concerned, to order payment of compensation as part of the punishment under section 26(f) of the Criminal Code (Cap. 154), saving the parties the expense of litigation; and saving a lot of valuable public time. In all other cases the criminal Court will make no order for compensation so that the complainant may be free to pursue his civil remedy, if he will so decide.» Επομένως από τα πιο πάνω καθίσταται σαφές, κατά την άποψη μου, ότι το διάταγμα αποζημίωσης του άρθρου 24

(1)του περί Δικαστηρίων Νόμου Ν.14/60δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την πληρωμή οφειλόμενων δόσεων στην απουσία του κατηγορούμενου και χωρίς τη συγκατάθεσή του. Καταληκτικά θα ήθελα να σημειώσω ότι αντιλαμβάνομαι τον προβληματισμό του ευπαίδευτου συνηγόρου του παραπονούμενου σε σχέση με την τύχη των διαταγμάτων πληρωμής εκ δικαστικής αποφάσεως χρέους με μηνιαίες δόσεις που εκδόθηκαν πριν τεθεί σε ισχύ ο περί Καταδολίευσης των εκ Δικαστικής Αποφάσεως Πιστωτών Νόμος, Ν.60

(1)/08. Το γεγονός αυτό όμως δεν μπορεί να οδηγήσει το Δικαστήριο σε υπέρβαση της δικαιοδοσίας του. Εναπόκειται στο νομοθέτη να προβεί στις κατάλληλες νομοθετικές ρυθμίσεις προκειμένου να διασφαλιστεί η συγκεκριμένη κατηγορία εξ αποφάσεως πιστωτών. Για τους λόγους που προσπάθησα να εξηγήσω πιο πάνω, θεωρώ πως το Δικαστήριο δεν έχει εξουσία να εκδώσει διάταγμα είσπραξης των οφειλόμενων δόσεων. (Υπ.)............. Μ. Αγιομαμίτης, Ε.Δ. Πιστό Αντίγραφο Πρωτοκολλητής cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο