Έφορος Φόρου Προστιθέμενης Αξίας ν. G.H.S. HADJIPANAYIOTOU LTD κ.α., Αρ. Υπόθεσης: 2190/13, 4/5/2015

(9), 20

(1)και 48 του περί Φόρου Προστιθέμενης Αξίας Νόμου, Ν.95

(1)/2000, ως έχει μέχρι σήμερα τροποποιηθεί (στο εξής θα καλείται ως ο «Νόμος») και των κανονισμών 17

(1)και 29

(2)των περί Φόρου Προστιθέμενης Αξίας Κανονισμών (Γενικοί) του 2001, ως έχουν μέχρι σήμερα τροποποιηθεί. Σύμφωνα με τις λεπτομέρειες του αδικήματος, η κατηγορούμενη 1, ο πρώην κατηγορούμενος 2 και η κατηγορούμενη 3 παρέλειψαν να καταβάλουν εμπρόθεσμα στον Έφορο Φ.Π.Α ποσό ύψους €4.034,43, το οποίο ποσό εμφαίνεται ως καταβλητέο στη φορολογική δήλωση για την περίοδο 1.1.12 - 31.3.12. Η κατηγορούσα αρχή προς απόδειξη της υπόθεσης της κάλεσε ένα μάρτυρα, ήτοι τη Μ. Παντελή (ΜΚ1). Μετά το πέρας της υπόθεσης της κατηγορούσας αρχής, o ευπαίδευτoς συνήγορος της κατηγορούμενης 3 εισηγήθηκε, δυνάμει του άρθρου 74

(1)(β) του περί Ποινικής Δικονομίας Νόμου Κεφ. 155 ως έχει μέχρι σήμερα τροποποιηθεί, ότι δεν αποδείχθηκε εκ πρώτης όψεως υπόθεση εναντίον της πελάτισσας του έτσι ώστε να κληθεί σε απολογία. Αντίθετη υπήρξε η θέση της ευπαίδευτης συνηγόρου της κατηγορούσας αρχής, η οποία εισηγήθηκε ότι η κατηγορούμενη 3 θα πρέπει να κληθεί σε απολογία. Στην συνέχεια θα αναφερθώ στα κύρια σημεία της μαρτυρίας της ΜΚ1, τα οποία είναι απαραίτητα για την εξαγωγή των συμπερασμάτων μου σε αυτό το στάδιο της διαδικασίας. Το πλήρες περιεχόμενο της μαρτυρίας είναι καταγεγραμμένο στα πρακτικά της υπόθεσης, έχει μελετηθεί και λαμβάνεται υπόψη στο σύνολο του. Η ΜΚ1 εργάζεται ως λειτουργός φορολογίας στην κατηγορούσα αρχή. Κατέθεσε Πιστοποιητικό του Εφόρου Φορολογίας (Τεκμήριο 1) το οποίο ετοίμασε η ίδια. Η κατηγορούμενη 1 δεν κατέβαλε το φόρο εκ ποσού €4.034,43 ο οποίος είναι φειλόμενος σύμφωνα με τη φορολογική δήλωση της για την περίοδο 1.1.12 - 31.3.12 (Τεκμήριο 2) και έπρεπε να καταβληθεί μέχρι τις 10.5.12. Από έλεγχο που διενήργησε διαπίστωσε ότι το πιο πάνω οφειλόμενο ποσό δεν έχει καταβληθεί μέχρι σήμερα. Περαιτέρω, η ΜΚ1 κατέθεσε ως Τεκμήρια τα πιο κάτω αναφερόμενα πιστοποιητικά του Τμήματος Εφόρου Εταιρειών και Επίσημου Παραλήπτη που αφορούν την κατηγορούμενη 1: · Πιστοποιητικό Διευθυντών και Γραμματέα (Τεκμήριο 3Α). · Πιστοποιητικό διεύθυνσης εγγεγραμμένου γραφείου (Τεκμήριο 3Β). · Πιστοποιητικό σύστασης (Τεκμήριο 3Γ). · Πιστοποιητικό εγγραφής (Τεκμήριο 3Δ). Τέλος, η ΜΚ1 κατέθεσε ως Τεκμήριο 4, Πιστοποιητικό του Εφόρου Φορολογίας που ετοίμασε η ίδια με το οποίο βεβαιώνεται ότι η πρώην κατηγορούμενη 1 εγγράφηκε στο Μητρώο Φ.Π.Α στις 19.11.09 και έκτοτε εξακολουθεί μέχρι και σήμερα να παραμένει αδιάλειπτα εγγεγραμμένη σε αυτό. Η ΜΚ1 δεν αντεξετάστηκε από την υπεράσπιση. Στην υπόθεση Azinas v. The Republic

(1981)2 C.L.R 9 υιοθετήθηκε πλήρως η Δικαστική Πρακτική του 1962 (Practice Note of the Divisional Court of the Queen's Bench Division of the High Court of England, 1 (All E.R.) 448) η οποία καθορίζει τα κριτήρια για την απόδειξη ή μη εκ πρώτης όψεως υπόθεσης. Η απαλλαγή κατηγορούμενου στο στάδιο αυτό, σύμφωνα με τη νομολογία, δικαιολογείται μόνο όταν: (α) δεν στοιχειοθείται εξ' αντικειμένου η υπόθεση της κατηγορίας λόγω της απουσίας ενός ή περισσοτέρων των συστατικών στοιχείων του αδικήματος και (β) οποτεδήποτε η μαρτυρία είναι τόσο αντινομική ή στερείται πειστικότητας σε βαθμό που κανένα λογικό Δικαστήριο δεν θα μπορούσε να βασίσει την καταδίκη του κατηγορούμενου σε αυτή (Βλέπε Δικαστική Πρακτική του 1962 (Practice Note of The Divisional Court of the Queen's Bench Division of the High Court of England Issued in 1962 -

(1962)1 All E.R. 448). Σε αυτό το στάδιο, το Δικαστήριο κατά κανόνα δεν προβαίνει στην αξιολόγηση της μαρτυρίας της κατηγορούσας αρχής. Και εδώ έγκειται η σημασία της Πρακτικής του 1962, η οποία υιοθετήθηκε στην απόφαση της Ολομέλειας του Ανωτάτου Δικαστηρίου στην υπόθεση Azinas and Another v. Police

(1981)2 C.L.R. 9 και κρίθηκε ότι ενσωματώνει τις αρχές που εφαρμόζονται επί του θέματος. Ο ευπαίδευτος συνήγορος της κατηγορούμενης 3 στην αγόρευση του εισηγήθηκε ότι ελλείπει συστατικό στοιχείο του αδικήματος και συγκεκριμένα ότι δεν τέθηκε ενώπιον του Δικαστηρίου μαρτυρία που να υποστηρίζει ότι η κατηγορούμενη 3 κατά τον ουσιώδη χρόνο διάπραξης του αδικήματος, ήτοι την περίοδο 1.1.12 - 31.3.12, ήταν Διευθύντρια της κατηγορούμενης 1. Στην απουσία του πιο πάνω αναφερόμενου συστατικού στοιχείου δεν τυγχάνει εφαρμογής το άρθρο 48 του Νόμου. Σύμφωνα με τον κ. Ανδρέου η χρονική περίοδος που καθορίζεται στους κανονισμούς 17

(1)και 29

(2)των περί Φόρου Προστιθέμενης Αξίας Κανονισμών (Γενικοί) του 2001, ως έχουν μέχρι σήμερα τροποποιηθεί, για την υποβολή των φορολογικών δηλώσεων και την πληρωμή του φόρου που καθορίζεται σε αυτές, αφορά πρόσωπα που ήταν αξιωματούχοι της κατηγορούμενης 1 κατά την επίδικη φορολογική περίοδο και δεν εκτείνεται σε πρόσωπα που διορίστηκαν αξιωματούχοι σε χρόνο μεταγενέστερο. Ο ευπαίδευτος συνήγορος της κατηγορούμενης 3 εισηγείται ότι αυτή την ερμηνεία επιβάλλει και η λογική των πραγμάτων, αφού μόνο τα πρόσωπα που ήταν κατά την επίδικη φορολογική περίοδο αξιωματούχοι της κατηγορούμενης 1 είναι σε θέση να γνωρίζουν για τα φορολογικά της θέματα και να συμπληρώσουν τη σχετική φορολογική δήλωση. Κατά συνέπεια η κατηγορούμενη 3, η οποία σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε η κατηγορούσα αρχή, διορίστηκε ως Διευθύντρια της κατηγορούμενης 1 στις 5.4.12 με ημερομηνία παύσης την 23.8.12 (βλ. Τεκμήριο 3Α), δεν φέρει ευθύνη για την παράλειψη της κατηγορούμενης 1 να πληρώσει τον οφειλόμενο φόρο της φορολογικής περιόδου 1.1.12 - 31.3.12. Στην αντίπερα όχθη η ευπαίδευτη συνήγορος της κατηγορούσας αρχής εισηγείται στην αγόρευση της ότι ο κρίσιμος χρόνος για τη διάπραξη του αδικήματος είναι, με δεδομένο ότι η επίδικη φορολογική δήλωση αφορά την περίοδο 1.1.12 - 31.3.12, η 10.5.12. Αυτό διότι σύμφωνα με τις πρόνοιες του κανονισμού 17

(1)η φορολογική δήλωση πρέπει να υποβάλλεται όχι αργότερα από τη δέκατη μέρα μετά το τέλος του μήνα που ακολουθεί το τέλος της περιόδου με την οποία σχετίζεται, ενώ σύμφωνα με τον κανονισμό 29

(2)το ποσό Φ.Π.Α που είναι καταβλητέο πρέπει να καταβάλλεται όχι αργότερα από την τελευταία ημέρα κατά την οποία απαιτείται να υποβληθεί η φορολογική δήλωση. Τα άρθρα 46

(9)και 48 του Νόμου έχουν ως ακολούθως: «.........................................

(9)Οποιοδήποτε πρόσωπο παραλείπει να καταβάλει το Φ.Π.Α. που εμφαίνεται σε φορολογική δήλωσή του ως καταβλητέος σε σχέση με οποιαδήποτε περίοδο μέσα στην προθεσμία που προβλέπουν Κανονισμοί που εκδίδονται δυνάμει του άρθρου 20

(1), είναι ένοχο ποινικού αδικήματος και υπόκειται σε χρηματική ποινή μέχρι πέντε χιλιάδες λίρες ή σε φυλάκιση μέχρι δώδεκα μήνες ή και στις δύο αυτές ποινές.» ................................ « 48.—

(1)Όταν διαπράττεται ποινικό αδίκημα που αναφέρεται στον παρόντα Νόμο από νομικό πρόσωπο, την ευθύνη για το αδίκημα αυτό φέρουν εκτός από το ίδιο το νομικό πρόσωπο, οι σύμβουλοι ή οι διευθύνοντες αξιωματούχοι του νομικού προσώπου.

(2)Για τους σκοπούς του παρόντος άρθρου "διευθύνων αξιωματούχος", σε σχέση με νομικό πρόσωπο, σημαίνει οποιοδήποτε διευθυντή, γραμματέα ή άλλο παρόμοιο αξιωματούχο του νομικού προσώπου ή οποιοδήποτε πρόσωπο που φέρεται ότι ενεργεί σε σχέση με οποιαδήποτε τέτοια ιδιότητα ή ως σύμβουλος.» Τα συστατικά στοιχεία επομένως του αδικήματος του άρθρου 46

(9)του Νόμου είναι, (α) η παράλειψη καταβολής Φ.Π.Α, (β) ο οποίος είναι καταβλητέος δυνάμει φορολογικής δήλωσης και (γ) η μη καταβολή του εντός της προβλεπόμενης προθεσμίας. Στην προκείμενη περίπτωση η κατηγορούμενη 3 αντιμετωπίζει το πιο πάνω αδίκημα σε συνδυασμό με τις διατάξεις του άρθρου 48 του Νόμου. Ως εκ τούτου απαραίτητο συστατικό στοιχείο για τη στοιχειοθέτηση του εν λόγω αδικήματος είναι η ιδιότητα της κατηγορούμενης 3 ως συμβούλου ή διευθύνοντα αξιωματούχου της κατηγορούμενης 1 κατά τον χρόνο διάπραξης του αδικήματος από την κατηγορούμενη

1. Αντικρίζοντας αντικειμενικά την προσαχθείσα μαρτυρία, θεωρώ ότι έχει προσφερθεί μαρτυρία σε σχέση με όλα τα συστατικά στοιχεία του αδικήματος που αντιμετωπίζει η κατηγορούμενη
2. Άλλωστε, το γεγονός αυτό, είναι ουσιαστικά παραδεκτό και από την υπεράσπιση. Ο ευπαίδευτος συνήγορος της κατηγορούμενης 3 δεν αμφισβητεί ότι έχει τεθεί μαρτυρία σε σχέση με την ιδιότητα της τελευταίας ως Διευθύντριας της κατηγορούμενης
3. Εγείρει όμως ένα νομικό σημείο που αφορά τον χρόνο διάπραξης του αδικήματος. Κατά τον κ. Ανδρέου το αδίκημα που αντιμετωπίζει η κατηγορούμενη 3 διαπράχθηκε την περίοδο 1.1.12 -31.3.12, σε περίοδο δηλαδή κατά την οποία η κατηγορούμενη 3 δεν ήταν Διευθύντρια της κατηγορούμενης 1, αφού ως τέτοια διορίστηκε την 5.4.12 (Τεκμήριο 3Α). Το κρίσιμο δηλαδή ερώτημα είναι ο χρόνος κατά τον οποίο θεωρείται ότι διαπράχθηκε το αδίκημα από την κατηγορούμενη
4. Την απάντηση στο εν λόγω ερώτημα την δίνουν, κατά την άποψη μου, οι κανονισμοί 17

(1)και 29

(2)των περί Φόρου Προστιθέμενης Αξίας Κανονισμών (Γενικοί) του 2001, ως έχουν μέχρι σήμερα τροποποιηθεί. Συγκεκριμένα, ο κανονισμός 29

(2)προβλέπει ότι το οφειλόμενο ποσό Φ.Π.Α που είναι καταβλητέος σε σχέση με την περίοδο που αφορά η φορολογική δήλωση θα πρέπει να καταβληθεί όχι αργότερα από την τελευταία ημέρα κατά την οποία απαιτείται να υποβληθεί η φορολογική δήλωση. Επομένως, η τελευταία ημέρα κατά την οποία πρέπει να καταβληθεί ο οφειλόμενος φόρος συμπίπτει με την τελευταία ημέρα κατά την οποία πρέπει να υποβληθεί η σχετική φορολογική δήλωση. Ο δε κανονισμός 17

(1)αναφέρει ότι η φορολογική δήλωση για κάθε περίοδο τριμήνου πρέπει να υποβληθεί όχι αργότερα από τη δέκατη ημέρα μετά το τέλος του μήνα που ακολουθεί το τέλος της περιόδου με την οποία σχετίζεται. Εφαρμόζοντας επομένως τις πιο πάνω διατάξεις στα γεγονότα της παρούσας υπόθεσης προκύπτει ότι η φορολογική δήλωση για την επίδικη φορολογική περίοδο (1.1.12 - 31.3.12) θα έπρεπε να υποβληθεί το αργότερο την 10.5.12 και κατά συνέπεια την ίδια ημερομηνία το αργότερο θα έπρεπε να καταβληθεί και ο οφειλόμενος Φ.Π.Α. Ως εκ των πιο πάνω, το αδίκημα που αντιμετωπίζει η κατηγορούμενη 3 θεωρείται ότι συντελείται την επόμενη ημέρα, ήτοι την 11.5.12. Στην υπόθεση Μελάς ν. Γενικός Εισαγγελέας της Δημοκρατίας

(2008)2 Α.Α.Δ 412 έγινε αναφορά, μεταξύ άλλων, στα άρθρα 25

(1), 53

(8)και 54 του καταργηθέντος περί Φόρου Προστιθέμενης Αξίας Νόμου, Ν246/90. Οι ρυθμίσεις των πιο πάνω αναφερόμενων άρθρων είναι αντίστοιχες με αυτές των άρθρων 46

(9)και 48 του Νόμου και των κανονισμών 17

(1)και 29

(2)ως προς το επίδικο αδίκημα και τον χρόνο διάπραξης του. Για ευχερέστερη παρακολούθηση παραθέτω αυτούσιες τις σχετικές ρυθμίσεις του καταργηθέντος περί Φόρου Προστιθέμενης Αξίας Νόμου, Ν246/90: «25.—

(1)Το κάθε υποκείμενο στο φόρο πρόσωπο οφείλει, το αργότερο τη δέκατη ημέρα μετά το τέλος του μήνα που ακολουθεί το τέλος κάθε φορολογικής περιόδου, ή σε οποιοδήποτε άλλο χρόνο το Υπουργικό Συμβούλιο ήθελε με κανονισμούς καθορίσει σε ειδικές περιπτώσεις (α) Να υποβάλλει στον Έφορο γραπτές φορολογικές δηλώσεις, και (β) να καταβάλλει τον οφειλόμενο φόρο, ....................................... 53

(8). Όποιος παραλείπει, αρνείται ή καθυστερεί να καταβάλει τον οφειλόμενο φόρο ή να υποβάλει φορολογική δήλωση στον τύπο και με τον τρόπο καθώς και στο χρόνο που καθορίζονται στα εδάφια

(1)και

(12)του άρθρου 25 του παρόντος Νόμου και σε οποιουσδήποτε κανονισμούς που εκδίδονται δυνάμει των προνοιών των εδαφίων

(1),

(2)και

(12)του ίδιου άρθρου, υπόκειται σε χρηματική ποινή μέχρι χίλιες λίρες (£1,000) ή σε φυλάκιση μέχρι δώδεκα

(12)μήνες ή και της δύο ποινές της φυλάκισης και της χρηματικής: Νοείται ότι για της σκοπούς του παρόντος εδαφίου οποιαδήποτε αναφορά στον «οφειλόμενο φόρο» περιλαμβάνει και αναφορά στην πρόσθετη χρηματική επιβάρυνση ή στον τόκο που επιβάλλεται δυνάμει των προνοιών του εδαφίου

(14)του άρθρου 25 και του άρθρου 38 του παρόντος Νόμου. ........................................ 54. Σε περίπτωση κατά την οποία οποιοδήποτε από τα αναφερόμενα στον παρόντα Νόμο αδικήματα διαπράττεται από νομικό πρόσωπο, την ευθύνη για το αδίκημα αυτό φέρουν, εκτός από τα ίδια τα νομικά πρόσωπα- (α) Όλα τα μέλη του διοικητικού ή διαχειριστικού συμβουλίου ή της επιτροπής που διαχειρίζεται της υποθέσεις του νομικού προσώπου (β) ο γενικός διευθυντής ή ο διευθυντής ή ο διευθύνων σύμβουλος του νομικού προσώπου, και η ποινική δίωξη για το αδίκημα μπορεί να στραφεί εναντίον της εταιρείας και εναντίον όλων ή οποιουδήποτε από τα πιο πάνω πρόσωπα.» Επομένως, όσα αναφέρθηκαν στην εν λόγω υπόθεση σε σχέση με τον χρόνο διάπραξης του αδικήματος του άρθρου 53

(8)του καταργηθέντος νόμου ισχύουν mutatis mutandis για το άρθρο 46

(9)του Νόμου. Συγκεκριμένα ειπώθηκαν τα εξής (οι υπογραμμίσεις είναι δικές μου): «Τα αδικήματα για τα οποία κατηγορήθηκε ο Εφεσείων 3 αφορούσαν παράλειψη καταβολής οφειλόμενου φόρου Η παράλειψη δημιουργήθηκε, όπως ορθά ανέφερε το πρωτόδικο Δικαστήριο, από την μη καταβολή του φόρου μετά την εκπνοή της δεκαήμερης προθεσμίας η οποία προβλέπεται από το Άρθρο 25

(1)του Νόμου 246/90, οπότε και διαπράττεται το αδίκημα δυνάμει του Άρθρου 53

(8)και αποδίδεται δυνάμει του Άρθρου 54 ευθύνη στους αξιωματούχους του νομικού προσώπου» Για τους λόγους που προσπάθησα να εξηγήσω πιο πάνω δεν αποδέχομαι την εισήγηση του ευπαίδευτου συνηγόρου της κατηγορούμενης 3 ότι το αδίκημα που αντιμετωπίζει συντελέστηκε σε χρόνο που η ίδια δεν ήταν σύμβουλος ή διευθύνων αξιωματούχος της κατηγορούμενης

1. Περαιτέρω, θεωρώ ως μη έχουσα νομικό έρεισμα την εισήγηση του κ. Ανδρέου ότι ευθύνη φέρουν μόνο τα πρόσωπα που ήταν σύμβουλοι ή αξιωματούχοι της κατηγορούμενης 1 την επίδικη περίοδο, ήτοι την 1.1.12 - 31.3.
2. Όπως έχω ήδη αναφέρει το κρίσιμο χρονικό σημείο για να αποδοθεί ευθύνη στους συμβούλους ή διευθύνοντες αξιωματούχους του νομικού προσώπου είναι ο χρόνος που διαπράττεται το αδίκημα από το νομικό πρόσωπο και το αδίκημα διαπράττεται μετά την παρέλευση της εκ του νόμου προθεσμίας για πληρωμή του οφειλόμενου φόρου. Εν προκειμένω το αδίκημα διαπράχθηκε την 11.5.12, ημερομηνία κατά την οποία σύμφωνα με το Τεκμήριο 3Α η κατηγορούμενη 3 ήταν Διευθύντρια της κατηγορούμενης
3. Συσχετίζοντας επομένως τις αρχές που έχω παραθέσει πιο πάνω και αφορούν την απόδειξη εκ πρώτης όψεως υπόθεσης με τη μαρτυρία που προσκομίστηκε, κρίνεται ότι έχει αποκαλυφθεί εκ πρώτης όψεως υπόθεση εναντίον της κατηγορούμενης
4. Κατά συνέπεια η κατηγορούμενη 3 καλείται σε απολογία. (Υπ.)............. Μ. Αγιομαμίτης, Ε.Δ. Πιστό Αντίγραφο Πρωτοκολλητής cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο