Δημοκρατία ν. Γεώργιος Μιχαηλίδης κ.α., Αρ. Υπόθεσης: 2821/15, 29/9/2015

(7)μόνο από τις συνολικά πενήντα οκτώ

(58)κατηγορίες που περιλαμβάνει το κατηγορητήριο, σε σχέση μάλιστα με συγκεκριμένο συμβόλαιο εκτέλεσης του Αποχετευτικού Συστήματος Πάφου, το οποίο δεν φαίνεται να σχετίζεται με συμβόλαια που αφορούν άλλους κατηγορούμενους στο κατηγορητήριο για το ίδιο έργο. Ούτε η κατηγορία της συνωμοσίας που του αποδίδεται σχετίζεται με οποιονδήποτε από τους υπόλοιπους κατηγορούμενους στο κατηγορητήριο. Από τους εβδομήντα έξι

(76)συνολικά μάρτυρες κατηγορίας που περιλαμβάνονται στο κατηγορητήριο, τον κατηγορούμενο 2 είναι ζήτημα αν τον αφορούν δέκα

(10)ενώ μόλις πέντε έως επτά (5-7) από αυτούς φαίνεται να αποτελούν κοινούς μάρτυρες με τους υπόλοιπους κατηγορούμενους. Με δεδομένο υποστήριξε ότι το συμφέρον της δικαιοσύνης περιλαμβάνει και το συμφέρον του κατηγορούμενου πελάτη του, ο οποίος ουσιαστικά θα κληθεί να συμμετάσχει σε μια μακρά και πιθανόν επίπονη δικαστική διαδικασία, άσχετη εν πολλοίς με την υπόθεσή του, υποστήριξε πως και αν ακόμη το Δικαστήριο κρίνει ότι ικανοποιούνται οι προϋποθέσεις του άρθρου 41 του Περί Ποινικής Δικονομίας Νόμου, Κεφ. 155, στη συγκεκριμένη περίπτωση το συμφέρον της δικαιοσύνης απαιτεί όπως το Δικαστήριο προχωρήσει στο διαχωρισμό της δίκης του κατηγορουμένου 2 από την εκδίκαση της υπόλοιπης υπόθεσης. Ο κ. Σιαηλής, αναπτύσσοντας τις θέσεις του κατηγορουμένου 5 για το ζήτημα, επανέλαβε ουσιαστικά τις θέσεις του κ. Τριανταφυλλίδη τόσο σε σχέση με την εγκυρότητα του κατηγορητηρίου όσο και την αναγκαιότητα το Δικαστήριο, σε περίπτωση που αποστεί από την εισήγηση περί ακυρότητας του κατηγορητηρίου εν τη γενέσει του, να προχωρήσει στο διαχωρισμό της δίκης του κατηγορούμενου 5 από την υπόθεση που προωθείται μέσω του παρόντος κατηγορητηρίου σε σχέση με τους υπόλοιπους κατηγορουμένους. Προς περαιτέρω ενίσχυση της ως άνω θέσης του, υπέμνησε ότι τα αδικήματα που αφορούν τους υπόλοιπους κατηγορουμένους στο κατηγορητήριο φέρονται να διαπράχθηκαν στο χρονικό διάστημα μεταξύ 1999 και 2010 ενώ για τον κατηγορούμενο αρ. 5 οι αξιόποινες συμπεριφορές που του αποδίδονται καλύπτουν την περίοδο από τον 09/2013 μέχρι τον 12/2014. Σημείωσε παράλληλα πως δεν υπάρχει οποιαδήποτε κοινή κατηγορία που αποδίδεται στον κατηγορούμενο αρ. 5 με τους υπόλοιπους κατηγορούμενους στο κατηγορητήριο, υπογραμμίζοντας ταυτόχρονα ότι οι υπόλοιποι κατηγορούμενοι υπήρξαν πρώην Δήμαρχος και πρώην μέλη του Δημοτικού Συμβουλίου της Πάφου σε αντίθεση με τον κατηγορούμενο αρ. 5 ο οποίος μέχρι και σήμερα κατέχει τη θέση του Δημοτικού Συμβούλου στο Δήμο της Πάφου. Σε συνάρτηση τούτου, υπογράμμισε το γεγονός ότι οι υπόλοιποι κατηγορούμενοι φέρονται να διέπραξαν τα αδικήματα που τους αποδίδονται κατά την εκτέλεση του έργου του Αποχετευτικού Συστήματος Πάφου, σε αντίθεση με τον κατηγορούμενο αρ. 5 ο οποίος κατηγορείται ότι διέπραξε τα αδικήματα που του αποδίδονται μετά τη λήξη των εργασιών του Αποχετευτικού Συστήματος Πάφου. Υποδεικνύοντας ότι οι κοινοί μάρτυρες με τους υπόλοιπους κατηγορουμένους στην περίπτωση του κατηγορούμενου αρ. 5 δεν θα μπορούσαν να υπερβούν τους πέντε ή έξι κατά το στάδιο της παρουσίασης της υπόθεσης, υποστήριξε ότι ο κατηγορούμενος αρ. 5 συμμετέχοντας στην παρούσα δίκη θα είναι υποχρεωμένος να συμμετέχει σε μια χρονοβόρα διαδικασία άσχετη εν πολλοίς με τον ίδιο, ενώ η υπόθεση του, από μια απλή ουσιαστικά υπόθεση θα μετατραπεί αυτόματα σε μια πολύπλοκη διαδικασία η οποία, πέραν της μεγάλης ταλαιπωρίας που θα του προκαλέσει επιβαρύνοντας τον με έξοδα, αναπόφευκτα θα επιδράσει στο τέλος της ημέρας και στη δυνατότητα του να διεκπεραιώνει τις εργασίες του ως δικηγόρος. Ορατό είναι εξ' άλλου το ενδεχόμενο, υποστήριξε, στα πλαίσια αντεξέτασης μαρτύρων κατηγορίας από άλλους συγκατηγορούμενους του, να πληγεί η υπερασπιστική του γραμμή. Αντίθετες ήταν οι τοποθετήσεις του εκπροσώπου της Κατηγορούσας Αρχής επί του ζητήματος. Οι κατηγορούμενοι, υπέδειξε, αντιμετωπίζουν ομοειδή αδικήματα, η διάπραξη των οποίων είχε ως κοινό σημείο αναφοράς την εκτέλεση των εργασιών του Αποχετευτικού Συστήματος Πάφου. Σε όλες τις περιπτώσεις οι ουσιαστικοί και βασικοί μάρτυρες κατηγορίας αποτελούν κοινούς μάρτυρες για όλους τους κατηγορούμενους. Κοινή συνισταμένη των πραγμάτων είναι ότι οι κατηγορούμενοι, στο σύνολό τους, όντας εκλεγμένα μέλη του Δημοτικού Συμβουλίου Πάφου και κατέχοντας θέσεις στο Διοικητικό Συμβούλιο του Συμβουλίου Αποχετεύσεων Πάφου (Σ.ΑΠ.Α) διέπραξαν τα αδικήματα που τους αποδίδονται, ομοειδή στο χαρακτήρα, σε σχέση και σε συνάρτηση με τις διαδικασίες προώθησης των εργασιών εκτέλεσης του Αποχετευτικού Συστήματος Πάφου, έχοντας το ίδιο κίνητρο προσωπικού και χρηματικού οφέλους και κινούμενοι με την ίδια μεθοδολογία (modus operandi). Αναφερόμενος στο ζήτημα του χρόνου που πιθανόν να λάβει η ακροαματική διαδικασία στα πλαίσια της παρούσας ποινικής υπόθεσης, υποστήριξε ότι τούτο, από μόνο του, δεν θα μπορούσε στη συγκεκριμένη περίπτωση να είναι το αποφασιστικό κριτήριο αφού το Δικαστήριο θα πρέπει συνολικά να σταθμίσει το συμφέρον της δικαιοσύνης, το οποίο στη συγκεκριμένη περίπτωση εξυπηρετείται με την κοινή παρουσίαση της υπόθεσης ενώπιον του Δικαστηρίου. Το άρθρο 41 του Περί Ποινικής Δικονομίας Νόμου, Κεφ. 155, προβλέπει, ανάμεσα σε άλλα, ότι περισσότεροι του ενός κατηγορούμενου μπορούν να διωχθούν και να δικαστούν, βάση του ίδιου κατηγορητηρίου, εάν κατηγορούνται: (α) ...................................... (β) Για διάφορα ποινικά αδικήματα που έχουν διαπραχθεί κατά τη διάρκεια της ίδιας πράξης· (γ) ................................... (δ) ................................... (ε) ................................... Στο Σύγγραμμα Ποινική Δικονομία στην Κύπρο του Γ. Μ. Πική, που αποτελεί τη δεύτερη αναθεωρημένη έκδοση του Συγγράμματος Criminal Procedure in Cyprus

(1975)των κ.κ. Λοίζου και Πική, στη σελ. 118, στα πλαίσια του σχολιασμού του ζητήματος της συνένωσης κατηγορουμένων στο ίδιο κατηγορητήριο υποδεικνύεται ότι: «Ευρίσκει έρεισμα η συνένωση κατηγορουμένων στο ίδιο κατηγορητήριο όπου αυτοί ενέχονται στην προαγωγή του ιδίου εγκληματικού σκοπού. Τι συνθέτει την ίδια αλυσίδα γεγονότων είναι, κατά κύριο λόγο, ζήτημα γεγονότων το οποίο επιλύεται με αναφορά στα περιστατικά τα οποία περιβάλλουν τη διάπραξη αδικημάτων. Η ταύτιση σκοπού και μέσων που χρησιμοποιούνται για εγκληματικές πράξεις, είναι μεταξύ των παραγόντων οι οποίοι προσμετρούν στη κρίση της ροής των γεγονότων υπό εξέταση. Η επίτευξη του σκοπού ο οποίος επιδιώκεται, μπορεί να εκτείνεται σε μακρά περίοδο χρόνου· κατά ακολουθία, οποιοδήποτε κενό στις πράξεις των συγκατηγορουμένων δεν συνιστά αφ΄ εαυτού καθοριστικό παράγοντα». Τα πλεονεκτήματα της συνεκδίκασης αναφέρονται σε σειρά αποφάσεων του Ανωτάτου Δικαστηρίου, όπως στην υπόθεση Oueiss v. Republic

(1987)2 A.Α.Α. 49, Papachrysostomou v. The Police

(1988)2 C.L.R. 55 αλλά και σε σειρά αποφάσεων των Αγγλικών Δικαστηρίων στις οποίες ισχύει η ίδια νομική αρχή. Κυρίαρχο στοιχείο εξάλλου στην εξάσκηση της διακριτικής ευχέρειας του Δικαστηρίου για το διαχωρισμό ή μη μιας δίκης, αποτελεί το συμφέρον της δικαιοσύνης. Η περίληψη δύο ή περισσότερων κατηγορούμενων σε ένα κατηγορητήριο, ανεξάρτητα από το γεγονός της απουσίας κοινής κατηγορίας, έχει εξεταστεί στην υπόθεση Ismet Assim

(1966)Criminal Appeal Reports Τόμος 50, σελ.

1. Στη συγκεκριμένη υπόθεση οι δύο κατηγορούμενοι αντιμετώπιζαν από μία κατηγορία. Ο μεν ένας ότι τραυμάτισε παράνομα κάποιον, ο δε άλλος ότι την ίδια ημέρα προκάλεσε πραγματική σωματική βλάβη σε άλλο πρόσωπο. Και οι δύο κατηγορούμενοι εργάζονταν στο ίδιο νυκτερινό κέντρο που διαπράχθηκαν τα δύο αδικήματα, στο οποίο οι παραπονούμενοι ήταν πελάτες. Επιβεβαιώθηκε κατ' έφεση ότι η συμπερίληψη των δύο κατηγορούμενων σε ένα κατηγορητήριο ήταν σωστή, όσο στενά και αν ερμηνευθεί ο κανόνας περί συνένωσης κατηγορουμένων. Υπογραμμίστηκε, μεταξύ άλλων, ότι η συνένωση των κατηγορούμενων είναι πρέπουσα αν τα αδικήματα που αφορούν ξεχωριστές κατηγορίες, είναι συνδεδεμένα από άποψης χρόνου ή άλλων λόγων, ώστε το συμφέρον της δικαιοσύνης θα εξυπηρετηθεί περισσότερο από μία δίκη. Στην υπό συζήτηση περίπτωση είναι γεγονός πως κοινή συνισταμένη των πραγμάτων, όπως αποτυπώνεται και από το κατηγορητήριο, είναι ότι τα επίδικα ζητήματα, στο σύνολο τους, περιστρέφονται γύρω από την κατασκευή του Αποχετευτικού Συστήματος Πάφου, στα πλαίσια και σε συνάρτηση με το οποίο η Κατηγορούσα Αρχή διατείνεται ότι διαπράχθηκαν τα αδικήματα που αποδίδονται στους κατηγορούμενους, πρώην Δήμαρχο, πρώην και νυν μέλη του Δημοτικού Συμβουλίου Πάφου και του Συμβουλίου Αποχετεύσεως Πάφου (Σ.ΑΠ.Α.). Τα γεγονότα που αφορούν οι κατηγορίες που περιλαμβάνονται στο κατηγορητήριο, σε σχέση με το σύνολο των κατηγορουμένων, φαίνεται να αποτελούν μέρος μιας σειράς γεγονότων τα οποία εκτυλίχθηκαν σε συνάρτηση και κατά την εξέλιξη της πρώτης και δεύτερης φάσης του Αποχετευτικού Συστήματος Πάφου και μετά την ολοκλήρωση τους. Σύμφωνα δε με την κοινή μαρτυρία όπως αναφέρθηκε στο Δικαστήριο ότι προτίθεται να προβληθεί από την Κατηγορούσα Αρχή, αποδιδόμενος κοινός σκοπός όλων των κατηγορούμενων, (των 2 και 5 περιλαμβανομένων) δεν ήταν άλλος από το χρηματικό και προσωπικό όφελος τους στα πλαίσια της εκτέλεσης και ολοκλήρωσης του συγκεκριμένου έργου του Αποχετευτικού Συστήματος Πάφου. Πρόκειται ουσιαστικά για αδικήματα ίδιας φύσης, που παρουσιάζουν ταύτιση σκοπού και μέσων και τα οποία διαπράχθηκαν σε σχέση και συνάρτηση με το Αποχετευτικό Σύστημα Πάφου στο χρονικό εύρος που προσδιορίζεται στο κατηγορητήριο, συνδεδεμένα με την κατασκευή του Αποχετευτικού Συστήματος Πάφου, πραγματικότητα που από μόνη της φαίνεται να δικαιολογεί την κοινή δίκη, εντάσσοντας την στις περιπτώσεις που δικαιολογείται τούτο με βάση την ως άνω αναφερθείσα πρόνοια του άρθρου 41(β) του Περί Ποινικής Δικονομίας Νόμου, Κεφ.
2. Το ζήτημα της «καθυστέρησης» και της όποιας «ταλαιπωρίας» των κατηγορουμένων 2 και 5, όπως ξεχωριστά για τον καθένα από αυτούς την προέβαλαν οι συνήγοροι τους, στην περίπτωση της κοινής δίκης των εν λόγω κατηγορούμενων με τους υπόλοιπους κατηγορούμενους απασχόλησε ασφαλώς το Δικαστήριο. Πέρα από την επισήμανση ότι θα ήταν ίσως πρόωρο να προβλεφθεί από αυτό το στάδιο και με ασφάλεια η εξέλιξη και η πορεία της διαδικασίας, για την οποία πρωτίστως ευθύνη έχει το Δικαστήριο, κρίνουμε ότι σε καμία περίπτωση θα μπορούσαν οι πιο πάνω παράγοντες να απομονωθούν από τις υπόλοιπες συνισταμένες που περιβάλλουν το υπό εξέταση ζήτημα, απολήγοντας από μόνες τους να είναι καθοριστικές στη συγκεκριμένη περίπτωση για την άσκηση της διακριτικής ευχέρειας του Δικαστηρίου. Ούτε βεβαίως η γενική ως εκφράστηκε ανησυχία του ευπαίδευτου συνηγόρου του κατηγορουμένου αρ. 5, ότι δυνατό με τη συνεκδίκαση της υπόθεσης του τελευταίου με τους υπόλοιπους κατηγορούμενους να πληγεί η υπερασπιστική γραμμή του κατηγορούμενου αρ. 5 από παρεμβάσεις ή και τοποθετήσεις συγκατηγορουμένων του, μπορεί να αποτελέσει στη συγκεκριμένη περίπτωση παράγοντα ικανό να ωθήσει το Δικαστήριο να ασκήσει τη διακριτική του ευχέρεια υπέρ του διαχωρισμού της δίκης. Τα Κυπριακά Δικαστήρια όπως έχει υποδειχθεί μεταξύ άλλων στις υποθέσεις Oueiss (ανωτέρω) και Papachrysostomou (ανωτέρω), στελεχώνουν επαγγελματίες Δικαστές, εξοικειωμένοι με την αξιολόγηση της μαρτυρίας στο σωστό της πλαίσιο και διαδικασίες, απομακρύνοντας εκ των πραγμάτων κινδύνους που απασχολούν σε εντονότερο βαθμό όχι μόνο τα Αγγλικά Δικαστήρια αλλά και Δικαστήρια των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής που απαρτίζονται από ενόρκους (βλ. Blackstone's Criminal Practice του 2009, σελ 1561 κ.επ., κάτω από τον τίτλο «Joinder of Accused», όπως επίσης όσα αναπτύσσονται για τις αρχές που διέπουν το ζήτημα, με ιδιαίτερη αναφορά στους ενόρκους, στις αποφάσεις Drew v United States

(1964)331 F.d 85 και United States v Roselli

(1970)432 F.d 879). Έχοντας υπόψη όλα τα πιο πάνω, συνεκτιμώντας ότι στην υπό συζήτηση περίπτωση τα αδικήματα για τα οποία κατηγορούνται και οι κατηγορούμενοι 2 και 5 εντάσσονται ουσιαστικά στα πλαίσια μιας ενιαίας διαδρομής και εξέλιξης γεγονότων που αφορούν και περιστρέφονται γύρω από τη συνομολόγηση συμφωνιών και εκτέλεση εργασιών του Αποχετευτικού Συστήματος Πάφου, με τον τρόπο που καταγράφεται στο κατηγορητήριο, χωρίς το χρονικό διάστημα που φαίνεται να διαρρέει τη διάπραξη του ενός αδικήματος από το άλλο να είναι εκ των πραγμάτων και από μόνο του ικανό να διασπάσει τη διασύνδεση των ομοειδών αδικημάτων που αποδίδονται στο σύνολο των κατηγορουμένων, συνεκτιμώντας επίσης, ως έχει τεθεί υπόψη του Δικαστηρίου, την ύπαρξη κοινής μαρτυρίας που θα δοθεί σε σχέση με όλους τους κατηγορούμενους κατά την παρουσίαση της υπόθεσης, κρίνουμε ότι στη συγκεκριμένη περίπτωση η διακριτική μας ευχέρεια δεν θα μπορούσε να ασκηθεί υπέρ των ξεχωριστών αιτημάτων των κατηγορουμένων 2 και 5 για διαχωρισμό της δίκης τους. Αντίθετα, το συμφέρον της δικαιοσύνης, συνολικά θεωρούμενο πάντα, εξυπηρετείται στη συγκεκριμένη περίπτωση με την ενιαία εκδίκαση της υπόθεσης, ως η εισήγηση της κατηγορούσας αρχής. Τα αιτήματα απορρίπτονται. (Υπ.) ................ Α. Δαυίδ, Π.Ε.Δ. (Υπ.) ................ Δ. Ι. Κίτσιος, Α.Ε.Δ. (Υπ.) ................ Κ. Σατολιάς, Ε.Δ. Πιστό αντίγραφο Πρωτοκολλητής cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο