AB PCO INVESTMENTS LTD ν. JOMA INDUSTRIAL SOURCE CORP. κ.α., Αρ. Υπόθεσης: 30579/14, 11/2/2016

(1)(β) του Περί Ποινικής Δικονομίας Νόμου, Κεφάλαιο 155, αναφορικά με το πώς γίνεται η επίδοση σε εταιρεία. Η θέση του είναι εφόσον σε αλλοδαπό φυσικό πρόσωπο το οποίο ευρίσκεται στην Κύπρο μπορεί να γίνει επίδοση Κατηγορητηρίου, κατ΄ αναλογία εφόσον ο διευθυντής της Κατηγορούμενης 1, είναι κυπριακή εταιρεία, τότε το Κατηγορητήριο μπορεί να επιδοθεί σε αυτή, με τον τρόπο που έχει επιδοθεί. Από την αρχή της διαδικασίας, αυτό το οποίο με προβλημάτισε και στο οποίο επέσυρα την προσοχή του δικηγόρου της Παραπονουμένης είναι το γεγονός ότι, ως εκτίθεται και στον τίτλο του Κατηγορητηρίου, η Κατηγορουμένη 1, είναι αλλοδαπό νομικό πρόσωπο. Σε σχετική ερώτηση, εάν υπάρχει ισχυρισμός ότι η Κατηγορούμενη 1 είναι κάτοικος Κύπρου, η απάντηση που έλαβα ήταν αρνητική. Ίσως εκ του περισσού, σημειώνω το αυτονόητο, ότι η ορθή επίδοση Κατηγορητηρίου, δεν είναι μόνο θέμα τύπου, είναι και ζήτημα ουσίας, καθώς διασφαλίζει το γεγονός ότι ο Κατηγορούμενος λαμβάνει γνώση για την εναντίον του διαδικασία. Γνώση, η οποία στον πυρήνα της, είναι άμεσα αλληλένδετη με τα Συνταγματικά δικαιώματα έκαστου Κατηγορούμενου, όπως αυτά κατοχυρώνονται στα άρθρα 12.5 και 30 του Συντάγματος. Περαιτέρω, σημειώνεται το επίσης αυτονόητο, ότι κάθε κράτος είναι κυρίαρχο και η εξουσία εκτείνεται εντός των καθορισμένων συνόρων του ("souveraineté territoriale" ) και μόνο. Η θεωρία της αρμοδιότητας (Kompetenztheorie), τονίζει το συσχετισμό εδάφους - εξουσίας σε κάθε κράτος και η νομική ικανότητα κάθε κράτους να ασκεί κυριαρχία περιορίζεται εντός των εδαφών του (Εμμανουήλ Ρούκουνα, Διεθνές Δίκαιο ΙΙ, 1982). Η αδελφή Δικαστής Ν. Οικονόμου, στην απόφασή της στην υπόθεση EasyGroup Holdings Limited ν. Γιάννη Σήφη Βαρδινογιάννη κ.α., Αρ. Υπόθεσης 18344/13, ημερ. 27/2/2015, ανέφερε τα ακόλουθα με τα οποία ταυτίζομαι: Ό,τι οι διακρατικές συμφωνίες αναφερόμενες σε παροχή κυρίως συνδρομής σε θέματα Ποινικού Δικαίου θεωρώ συνιστούν είναι, αμοιβαία συγκεκριμένη, ειδική εκχώρηση αυτής της επί προσώπων «εδαφικής τους κυριαρχίας» (territorial sovereignty), της οποίας ο σεβασμός αποτελεί μια από τις θεμελιώδεις βάσεις των Διεθνών Σχέσεων, κατά τη χρονική στιγμή διεξαγωγής διαδικασίας επίδοσης. Αντίστοιχα, με την ενεργοποίηση προνοιών διεθνών συνθηκών από συμβαλλόμενο κράτος, ό,τι αυτό αποκτά είναι παρέκταση ουσιαστικά της δικαιοδοσίας του.» Τα πιο πάνω αναφέρονται ως ένα κατ΄ αρχήν πλαίσιο προσέγγισης του ζητήματος. Ως ήδη αναφέρθηκε, προβληματίζει η επιλογή της Παραπονουμένης να επιδώσει το Κατηγορητήριο σε αλλοδαπό νομικό πρόσωπο, προβάλλοντας ως νομιμοποιητικό έρεισμα της πράξης της αυτής, το γεγονός ότι αξιωματούχος αυτού είναι κυπριακή εταιρεία. Ειδικότερα δε, προβληματίζει κατά πόσο δύναται η υπό αμφισβήτηση επίδοση να θεωρηθεί ορθή και ως τέτοια πλέον να επεκτείνει τη δικαιοδοσία του Δικαστηρίου με αποτέλεσμα το εν λόγω νομικό πρόσωπο να έχει περιέλθει σε αυτήν. Στην Πολιτική Έφεση ANS SECRETARIES LTD ν. ORIANDA MANAGEMENT FZ LLC κ.α., ECLI:CY:AD:2014:A458, Πολιτική Έφεση Αρ. 362/2009, ημερ. 3/7/2014, η οποία αφορούσε, μεταξύ άλλων, πανομοιότυπο εγερθέν ζήτημα το Ανώτατο Δικαστήριο αποφάσισε: "Σύμφωνα με τη νομολογία, οι πρόνοιες της Δ.6 θ.1 που αφορούν στην επίδοση εκτός δικαιοδοσίας είναι ουσιαστικότατες. Δεν αποτελούν απλό διαδικαστικό θέμα που αφορά μόνο την επίδοση, αλλά συνδέονται με την ανάληψη δικαιοδοσίας ή καλύτερα με την επέκταση της δικαιοδοσίας του δικαστηρίου ώστε να καλύπτει και εναγομένους που βρίσκονται εκτός Κύπρου, νοουμένου βέβαια ότι τηρούνται οι προϋποθέσεις που προβλέπονται στη Δ.6 θ.1................. ......................................... ......................................... Κατά την άποψή μας, ορθά το πρωτόδικο δικαστήριο αντίκρισε το θέμα ως θέμα δικαιοδοσίας και πολύ ορθά έκρινε ότι οι Εφεσίβλητοι, μετά την καταχώρηση της αγωγής για επίδοση στους ημεδαπούς εναγομένους, θα έπρεπε να λάβουν άδεια του δικαστηρίου για επίδοση του κλητηρίου εκτός δικαιοδοσίας στους αλλοδαπούς εναγόμενους και ότι η επίδοση στο διευθυντή τους στην Κύπρο δεν μετέβαλλε και ούτε μείωνε την υποχρέωση τους για ικανοποίηση των προϋποθέσεων της Δ.6 θ.1. Χωρίς άδεια δυνάμει της Δ.6 θ.1 δεν θα μπορούσε το δικαστήριο να επεκτείνει τη δικαιοδοσία του και στους αλλοδαπούς εναγόμενους. Όπως τονίστηκε στην υπόθεση Zachariades & Pantelides Enterprises Ltd v. Fiat Auto S.p.a.

(2000)1Α AAΔ 447 η συγκεκριμένη παράλειψη δεν είναι απλώς θέμα θεσμών, ώστε παρέκκλιση από αυτούς να μπορεί ενδεχομένως να θεραπευθεί δυνάμει της Δ.64, αλλά είναι και θέμα νόμου εφόσον το άρθρο 3 του περί Πολιτικής Δικονομίας Νόμου, Κεφ. 6, καθιστά προϋπόθεση τη λήψη άδειας για επίδοση κλητηρίου εντάλματος εκτός δικαιοδοσίας. Όπως αναφέρεται στην πιο πάνω απόφαση, παρέκκλιση από τις πρόνοιες του Νόμου δεν μπορεί να θεραπευθεί δυνάμει της Δ.64 η οποία αφορά μόνο σε δικονομικές παρεκκλίσεις." (Υπογραμμίσεις δικές μου) Σύμφωνα με τα πιο πάνω αναφερθέντα, με μια αναλογική εφαρμογή της αρχής «το μείζον περιέχει το ελάσσον» ("Argumentum a majori ad minus negative non valet; valet e con verso"), όπως αυτή έχει υιοθετηθεί και σε αποφάσεις του Ανωτάτου Δικαστηρίου (Δημοκρατία ν. Σαμψών

(1991)1 Α.Α.Δ. 858, Κωνσταντινίδης ν. Επάρχου Λευκωσίας,

(1996)4 Α.Α.Δ. 3026, Αστυνομία ν. Φάντη και άλλων,

(1994)2 Α.Α.Δ. 160 ), με δεδομένη την πιο αυστηρή προσέγγιση που υπάρχει σε ζητήματα προστασίας των δικαιωμάτων Κατηγορούμενων σε ποινική υπόθεση, θα μπορούσε να θεωρηθεί ότι τα διαλαμβανόμενα στην πιο πάνω απόφαση τυγχάνουν εφαρμογής και στην υπό εξέταση περίπτωση, με αποτέλεσμα η επίδοση στην Κατηγορούμενη 1, με τον τρόπο που έγινε να μην μπορεί να θεωρηθεί ορθή, αφού στην ουσία της συνεπάγεται μη επιτρεπτή επέκταση της δικαιοδοσίας του Δικαστηρίου. Έχοντας αναφέρει τα πιο πάνω τα οποία ξεκαθαρίζουν, πιστεύω, και την τύχη του αιτήματος, λόγω της συχνότητας με την οποία παρουσιάζονται στο Δικαστήριο περιπτώσεις παρόμοιας φύσεως, ανοίγω μια παρένθεση, προκειμένου να σημειώσω τα ακόλουθα. Ζητήματα για τα οποία η παρεμβολή του στοιχείου της αλλοδαπότητας δημιουργεί την ανάγκη ιδιαίτερης ρυθμίσεως, μεταξύ των οποίων και ζητήματα τα οποία αφορούν εφαρμογή νομοθεσίας σε αλλοδαπά νομικά πρόσωπα (ως η παρούσα περίπτωση), εδώ και δεκαετίες απασχολούν το Ιδιωτικό Διεθνές Δίκαιο και έχουν αναπτυχθεί διάφορες θεωρίες και συστήματα σε σχέση με το εκάστοτε εφαρμοστέο δίκαιο, όπως, με αναφορά στα νομικά πρόσωπα, το δίκαιο της έδρας (lex sedis), το δίκαιο της ιθαγένειας των ιδρυτών του, το δίκαιο του τόπου ιδρύσεως του, το δίκαιο του τόπου της κυρίας δράσεως του (Σπυρίδωνος Βλ. Βρέλλη, Ιδιωτικό Διεθνές Δίκαιο, 1988, 97). Όπως επίσης στα πλαίσια της δικαστικής αρωγής και δικαστικής συνδρομής μεταξύ των κρατών, έχουν θεσπιστεί κανόνες μέσω διεθνών συνθηκών, διμερών και πολυμερών για τη ρύθμιση διενέργειας διαδικαστικών πράξεων. Τέτοιας φύσεως επομένως ζητήματα, είναι σύνθετα εκ της φύσεως τους. Παρά την πιο πάνω κατάληξη μου, θα εξετάσω την εισήγηση του δικηγόρου της Παραπονουμένης, ότι η επίδοση είναι σύμφωνη με το άρθρο 46 του Κεφαλαίου 155. Νομοθετικά η επίδοση κλήσης (κατηγορητηρίου), ρυθμίζεται από το άρθρο 46 του Περί Ποινικής Δικονομίας Νόμου, Κεφάλαιο 155, σύμφωνα με το οποίο: 46.-

(1)Κάθε κλήση δύναται να επιδοθεί οπουδήποτε στη Δημοκρατία από αστυνομικό ή λειτουργό του Δικαστηρίου από το οποίο αυτή εκδίδεται ή από οποιοδήποτε άλλο πρόσωπο όπως το Δικαστήριο δύναται να διατάξει και- (β) αν το πρόσωπο προς το οποίο γίνεται η επίδοση είναι συνεταιρισμός ή οργανισμός, η κλήση επιδίδεται στον κεντρικό τόπο των εργασιών του συνεταιρισμού ή του οργανισμού στη Δημοκρατία ή με την παράδοση της- (ι) σε ένα από τους συνεταίρους (ιι) στο διευθυντή (ιιι) στο γραμματέα (ιν) στον κύριο αντιπρόσωπο στην κατά τόπο δικαιοδοσία ή (ν) σε οποιοδήποτε που έχει τον έλεγχο των εργασιών του συνεταιρισμού ή του οργανισμού κατά το χρόνο της επίδοσης. Επομένως, σύμφωνα με την πιο πάνω νομοθετική διάταξη, το Δικαστήριο προκειμένου να θεωρήσει ως ορθή την επίδοση σε συνεταιρισμό ή οργανισμό, πρέπει να βεβαιωθεί ότι η επίδοση έγινε με ένα από τους τρόπους που προβλέπονται στο πιο πάνω άρθρο, είτε στον αναφερόμενο τόπο ή σε ένα από τα αναφερόμενα άτομα. Η Ανδρούλα Παπαδοπούλου, στην οποία έγινε η επίδοση του Κατηγορητηρίου αυτού δεν το παρέλαβε ούτε ως συνέταιρος, ούτε ως διευθυντής, ούτε ως γραμματέας, ούτε ως κύριος αντιπρόσωπος, ούτε ως η έχουσα τον έλεγχο των εργασιών κατά το χρόνο της επίδοσης, αλλά ως αναγράφεται πάνω στο έντυπο J 63 G, Ένορκος Δήλωσης Επιδόσεως, η οποία ευρίσκεται στο φάκελο του Δικαστηρίου «Ανδρούλα Παπαδοπούλου, η οποία είναι Διευθύντρια της BCRS Ltd η οποία είναι η μοναδική διευθύντρια της Joma Industrial Source Corp». Αποδοχή επίδοσης υπό τέτοια ιδιότητα δεν προβλέπεται στον άρθρο 46

(1)(β) του Κεφαλαίου 155 και ως τέτοια δεν μπορεί να γίνει δεκτή. Το άρθρο 46

(1)(β) είναι ξεκάθαρο ως προς το που γίνεται επίδοση και ως προς το ποιοι δύνανται να παραλαμβάνουν έγγραφα εκ μέρους συνεταιρισμού ή οργανισμού. Εφόσον το γράμμα του νόμου είναι σαφές δεν χωρούν άλλες ερμηνείες ή περαιτέρω επεκτάσεις του, προκειμένου περιπτώσεις οι οποίες δεν προκύπτουν από το ίδιο το νόημα της ερμηνευόμενης διάταξης να θεωρηθούν ότι καλύπτονται από αυτήν. Όπως πολύ εύστοχα αναφέρει ο αδελφός Δικαστής Λ. Πασχαλίδης στην Evgenii Bugaev ν. Iakov Alexandrovich Eroshevskiy κ.α, Αρ.Υπόθ. 15102/15, 11/12/2015: «Αυτά τα διαδικαστικά ερωτήματα οδήγησαν το νομοθέτη το 2014 να τροποποιήσει το αρ.46 με την προσθήκη του αρ.461Α. Σύμφωνα με την εν λόγω πρόνοια, η επίδοση κατηγορητηρίου μπορεί να επιτραπει με οποιοδήποτε άλλο τρόπο το Δικαστήριο ήθελε θεωρηθεί δίκαιο νοουμένου ότι η επίδοση με τους τρόπους που αναφέρονται στο άρθρο 46

(1)(α) είναι αδύνατη (βλ. Αρ.461Α το οποίο προστεθηκε με τον τροποποιητικό Ν. 42(I)/2014την 4/4/14) Προκύπτει ξεκάθαρα από το λεκτικό της πιο πάνω πρόνοιας ότι, η επίδοση ενός κατηγορητηρίου θα πρέπει πρώτα να επιχειρηθεί, εάν πρόκειται περί φυσικού προσώπου, με ένα εκ των τρόπων που αναφέρονται στο αρ.46

(1)(α) και μόνο αν κάτι τέτοιο είναι αδύνατο να αναζητηθεί άλλος τρόπος επίδοσης στη βάση του 461Α. Εξετάζοντας επομένως το αρ.46 στο σύνολο του και κατ' εφαρμογή της αρχής του «ejusdem generis» συνάγεται ότι δημιουργούνται δύο κατηγορίες τρόπων επίδοσης. Η πρώτη είναι αυτή που υπήρχε από ανέκαθεν στο Κεφ.155 ήτοι η επίδοση στον κατηγορούμενο προσωπικά ή σε ένα από τα κατονομαζόμενα στο αρ.46

(1)(α) πρόσωπα. Η δεύτερη κατηγορία, την οποία το Δικαστήριο εξετάζει μόνο εάν ικανοποιηθεί ότι η επίδοση της πρώτης κατηγορίας είναι αδύνατη, αφορά σε οποιονδήποτε άλλο τρόπο το Δικαστήριο ήθελε κρίνει δίκαιο υπό τις περιστάσεις. Η νομοθετική αυτή διαφοροποίηση είναι πολύ σημαντική. Η ελαστικότητα και γενικότητα του λεκτικού του αρ.461Α, η οποία αποσκοπεί ακριβώς στη «διευκόλυνση» και «απεγκλωβισμό» της επίδοσης ενός κατηγορητηρίου συνεπεία των «περιορισμών» του αρ.46

(1)(α), καταδεικνύει ξεκάθαρα την αυστηρότητα με την οποία θα πρέπει να ερμηνεύονται οι όροι του αρ.46

(1)(α). Άλλωστε δεν θα έκαμνε κανένα νόημα να υπάρχουν και οι δύο πρόνοιες στο ίδιο άρθρο αν ήταν ακριβώς οι ίδιες και μάλιστα όταν αδυναμία συμμόρφωσης με την μια συνιστά προϋπόθεση για την άλλη.» Τέλος σαν καταληκτικό σχόλιο αναφέρω ότι η εισήγηση του δικηγόρου της Κατηγορουμένης 1, ότι θα έπρεπε το Δικαστήριο να ακούσει μαρτυρία αναφορικά με τον ορθό τρόπο επίδοσης εγγράφων σε εταιρείες στις Βρετανικές Παρθένες Νήσους, δε βρίσκει σύμφωνο το Δικαστήριο. Στην υπό εξέταση περίπτωση δεν έγινε επίδοση στις Βρετανικές Παρθένες Νήσους, η οποία να είναι υπό αμφισβήτηση, έτσι ώστε το Δικαστήριο να πρέπει να ακούσει μαρτυρία αναφορικά με το εφαρμοστέο στην αλλοδαπή δίκαιο. Στην υπό εξέταση περίπτωση, η Παραπονουμένη, επέλεξε να επιδώσει, χωρίς οποιοδήποτε άλλο προηγούμενο δικονομικό διάβημα Κατηγορητήριο σε αλλοδαπή Κατηγορούμενη, εντός της Δημοκρατίας. Επομένως, θεωρώ, το δίκαιο το οποίο εφαρμόζεται προκειμένου να εξετασθεί το ορθό της επίδοσης, είναι το ημεδαπό δίκαιο. Η σημασία της ορθής επίδοσης είναι δεδομένη και όπως αναφέρεται πιο πάνω, είναι μεταξύ των δικλείδων ασφαλείας για τη διασφάλιση θεμελιωδών δικαιωμάτων όπως αυτά κατοχυρώνονται από το Σύνταγμα. Για όλους τους λόγους που προσπάθησα να εξηγήσω, η επίδοση του κατηγορητηρίου στην Κατηγορουμένη 1 κρίνεται εσφαλμένη και επομένως άκυρη. (Υπ) ................................. Δ. Κωνσταντίνου, Ε.Δ. Πιστόν Αντίγραφο Πρωτοκολλητής cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο