Δημοκρατία ν. Γεωργία Ανδρέου κ.α., Αρ. Υπόθεσης: 8708/15, 30/5/2016

(1914)10 Cr. App.R. 219. Αυτή η θέση καταγράφεται, μεταξύ άλλων, στο Σύγγραμμα Archbold

(2006)στην παράγραφο 14-42 την οποία παραθέτουμε πιο κάτω: "The practice of inviting a witness to identify a defendant for the first time when the defendant is in the dock has long been regarded as undesirable: see R. v. Cartwright,.10 Cr.App. R. 219, CCA. Although a trial judge retains a discretion to permit a dock identification, it is submitted that in practice the exercise of such discretion should not even be considered unless: (

1. a)a defendant has refused to comply with a formal request to attend an identification parade, and (
2. b)none of the other identification procedures has been carried out as a result of the defendant's default. As the police may adopt a satisfactory identification procedure in respect of a refractory defendant (see, for example, the method adopted in R. v. Kennedy, ante §14-39), it is now difficult to conceive of circumstances in which a trial judge would permit a dock identification." Πρόσφατη αγγλική νομολογία επισημαίνει, ωστόσο, ότι η αναγνώριση κατηγορούμενου στο εδώλιο δεν συνιστά αφ΄εαυτής μη αποδεκτή μαρτυρία, ούτε η αποδοχή της γίνεται μόνο σε εξαιρετικές περιπτώσεις. Σε κάθε περίπτωση το Δικαστήριο θα πρέπει να εξετάζει κατά πόσο η αποδοχή τέτοιας μαρτυρίας, ειδικότερα εκεί όπου ο Κατηγορούμενος τυγχάνει αναγνώρισης για πρώτη φορά, ενδέχεται να επηρεάσει τη δίκαιη δίκη του Κατηγορούμενου. Εκεί όπου το Δικαστήριο την αποδέχεται θα πρέπει να συνεκτιμήσει, μεταξύ άλλων, και τα μειονεκτήματα που προκύπτουν για τον κατηγορούμενο από την αποστέρηση της ευκαιρίας να συμμετάσχει σε αναγνωριστική παράταξη. Για παράδειγμα θα μπορούσε να ληφθεί υπόψιν το ενδεχόμενο να μην είχε αναγνωριστεί στο πλαίσιο τέτοιας αναγνωριστικής παράταξης γεγονός που θα μπορούσε να αξιοποιηθεί προς αμφισβήτηση της μεταγενέστερης αναγνώρισης εντός Δικαστηρίου. Επιπλέον το Δικαστήριο θα μπορούσε να έχει κατά νουν τον εμφανή κίνδυνο που προκύπτει από το γεγονός ότι ο Κατηγορούμενος βρίσκεται στο εδώλιο κάτι που θα μπορούσε να οδηγήσει ακόμα και ένα καλοπροαίρετο μάρτυρα στο ότι ο Κατηγορούμενος είναι όντως το άτομο που εμπλέκεται στο επίδικο αδίκημα. Παραπέμπουμε σχετικά στην υπόθεση Tido v. R.

(2011)2 Cr. App. R. 23 στην παρ. 21: "21 The board therefore considers that it is important to make clear that a dock identification is not inadmissible evidence per se and that the admission of such evidence is not to be regarded as permissible in only the most exceptional circumstances. A trial judge will always need to consider, however, whether the admission of such testimony, particularly where it is the first occasion on which the accused is purportedly identified, should be permitted on the basis that its admission might imperil the fair trial of the accused. Where it is decided that the evidence may be admitted, it will always be necessary to give the jury careful directions as to the dangers of relying on that evidence and in particular to warn them of the disadvantages to the accused of having been denied the opportunity of participating in an identification parade, if indeed he has been deprived of that opportunity. In such circumstances the judge should draw directly to the attention of the jury that the possibility of an inconclusive result to an identification parade, if it had materialised, could have been deployed on the accused's behalf to cast doubt on the accuracy of any subsequent identification. The jury should also be reminded of the obvious danger that a defendant occupying the dock might automatically be assumed by even a well-intentioned eye-witness to be the person who had committed the crime with which he or she was charged". Τα πλεονεκτήματα από τη διεξαγωγή αναγνωριστικής παράταξης και τα μειονεκτήματα από την αναγνώριση εντός Δικαστηρίου (dock identification) έχουν τονισθεί στην υπόθεση Holland v. HM Advocate

(2005)UKPC D1; 2005 1 SC (PC) στην παρ. 47[1] που παραθέτουμε: ".identification parades offer safeguards which are not available when the witness is asked to identify the accused in the dock at his trial. An identification parade is usually held much nearer the time of the offence when the witness's recollection is fresher. Moreover, placing the accused among a number of stand-ins of generally similar appearance provides a check on the accuracy of the witness's identification by reducing the risk that the witness is simply picking out someone who resembles the perpetrator. Similarly, the Advocate-depute did not gainsay the positive disadvantages of an identification carried out when the accused is sitting in the dock between security guards: the implication that the prosecution is asserting that he is the perpetrator is plain for all to see. When a witness is invited to identify the perpetrator in court, there must be a considerable risk that his evidence will be influenced by seeing the accused sitting in the dock in this way. So a dock identification can be criticised in two complementary respects: not only does it lack the safeguards that are offered by an identification parade, but the accused's position in the dock positively increases the risk of a wrong identification"[2]. Κατά συνέπεια εάν ένας μάρτυρας, ενώ δεν έχει προηγηθεί αναγνωριστική παράταξη, αναγνωρίζει τον κατηγορούμενο αργότερα στο εδώλιο τότε το Δικαστήριο θα πρέπει να αυτοπροειδοποιείται για τον κίνδυνο λανθασμένης αναγνώρισης. Στην υπόθεση Holland v. HM Advocate τονίσθηκε ότι η αποδοχή διενέργειας αναγνώρισης εντός Δικαστηρίου δεν αποτελεί αφ΄εαυτής ενέργεια η οποία παραβιάζει το δικαίωμα του κατηγορούμενου σε δίκαιη δίκη. Παράγοντες οι οποίοι λαμβάνονται υπόψιν και συνεκτιμούνται για να διαπιστωθεί κατά πόσον ο κατηγορούμενος έτυχε δίκαιης δίκης συμπεριλαμβάνουν το κατά πόσο ο κατηγορούμενος εκπροσωπείτο από συνήγορο, η σημασία της υπό αμφισβήτησης μαρτυρίας στο πλαίσιο του συνόλου της μαρτυρίας της Κατηγορούσας Αρχής και κατά πόσο υπήρχε και άλλη μαρτυρία που να εμπλέκει τον κατηγορούμενο και γενικότερα ο τρόπος που το Δικαστήριο χειρίστηκε τέτοια μαρτυρία δίδοντας δηλαδή στον εαυτό του τις κατάλληλες αυτοπροειδοποιήσεις. Σε σχέση με το τελευταίο σε ορκωτά Δικαστήρια γίνεται αναφορά στις οδηγίες τις οποίες δίδει ο Δικαστής στους ενόρκους αναφορικά με τον τρόπο αντιμετώπισης της μαρτυρίας αναγνώρισης. Κρίνουμε σκόπιμο στο σημείο αυτό να παραθέσουμε αυτούσιο σχετικό απόσπασμα από την πιο πάνω απόφαση: "41 [41] These authorities show that the proper approach is to consider whether, having regard to all the elements of the proceedings, including the way in which the identification evidence was obtained, the accused had a fair trial in terms of Art 6 . While one cannot exclude the possibility that, in an extreme case, the judge could conclude that admitting dock identification evidence would inevitably render the trial unfair, normally the requirements of Art 6 will not raise any issue of admissibility................................. 42 [42] Two factors which will weigh in favour of the conclusion that an accused did indeed have a fair trial will be the fact that he was legally represented and that the rights of the defence were respected, with the accused's representative being able to challenge the admissibility of the evidence, to cross-examine the witness and then to address the jury on the weaknesses of the evidence. It will also be important to consider any directions which the judge gave to the jury about the identification evidence. The significance of the contested evidence in the context of the prosecution case as a whole will also be relevant. In particular, was it one of the principal planks in the case against the accused or was there a substantial body of other evidence pointing to his guilt? Since decisions are thus liable to depend very much on the circumstances of the individual case, they are likely to afford only limited guidance in subsequent cases"[3]. Έχει επίσης αποφασιστεί ότι η αναγνώριση εντός Δικαστηρίου δεν παραβιάζει το δικαίωμα της σιωπής και, συνακόλουθα, το δικαίωμα της μη αυτοενοχοποίησης ενός κατηγορούμενου όπως αυτό κατοχυρώνεται τόσο από το κοινοδίκαιο όσο και από το Άρθρο 6 της ΕΔΑΔ εφόσον ο κατηγορούμενος δεν εξαναγκάζεται μέσω της παρουσίας του στο Δικαστήριο να προσφέρει ενεργητικά συνδρομή στην Κατηγορούσα Αρχή αλλά η συνδρομή του είναι μόνο παθητική. Όπως συναφώς υπογραμμίσθηκε στην υπόθεση Holland v. HM Advocate

(2003)S.L.T. 1119 στην παρα. 42: "... it cannot be said that an accused person is compelled to assist the Crown case by the mere fact that his presence in court makes it possible for a witness to identify him. As was said in Beattie v Scott (supra, at 1990 SCCR, p 301E-F; 1991 SLT, p 113 ), the accused in the dock "is to be regarded purely as an object, as one whose role in the trial is an entirely passive one as it unfolds around him".....' Καθοδηγούμενοι από τις πιο πάνω νομικές αρχές και τα όσα έχουν αναφερθεί, κρίνουμε ότι στην προκειμένη περίπτωση θα πρέπει να ασκήσουμε τη διακριτική μας ευχέρεια επιτρέποντας την υπό ένσταση ερώτηση. Όσα δε έχει επικαλεστεί η πλευρά της Υπεράσπισης, αφορούν τη βαρύτητα (weight) που θα δοθεί στην όποια μαρτυρία προκύψει οπόταν και θα συνεκτιμηθούν στο κατάλληλο στάδιο και στα πλαίσια που θα αξιολογείται η προσαχθείσα μαρτυρία στη βάση εκείνων των παραγόντων που λαμβάνονται υπόψη για σκοπούς διασφάλισης της δίκαιης δίκης για τον Κατηγορούμενο. Ως εκ τούτου, η εγερθείσα ένσταση απορρίπτεται. Επιτρέπεται στον μάρτυρα να απαντήσει την ερώτηση. (Υπ.) ......................... Λ. Δημητριάδου-Ανδρέου, Π.Ε.Δ (Υπ.) ...................... Χ. Χαραλάμπους, Α.Ε.Δ. (Υπ.) ....................... Μ. Παπαδοπούλου, Ε.Δ. Πιστόν αντίγραφο Πρωτοκολλητής [1] Δέστε επίσης την υπόθεση Neilly v. Queen

(2012)2 Cr. App. R. 20. [2] Δέστε επίσης την υπόθεση Lawrence v. The Queen

(2014)UKPC

1. [3] Δέστε επίσης το Σύγγραμμα Archbold Criminal Pleading Evidence and Practice, έκδοση 2016 παρ.14-
2. cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο