Δημοκρατία ν. Ανδρέα Παναγή, Αρ. Υπόθεσης: 10978/15, 18/3/2016

(1)Κατοχή πυροβόλου όπλου κατηγορίας Β, κατά παράβαση των άρθρων 2, 4

(1), 51 και του Πρώτου Παραρτήματος (Κατηγορία Β), του περί Απόκτησης, Κατοχής, Μεταφοράς και Εισαγωγής Πυροβόλων Όπλων και μη Πυροβόλων Όπλων Νόμου 113(Ι)/04 ως τροποποιήθηκε (κατηγορία 3).

(2)Μεταφορά πυροβόλου όπλου κατηγορίας Β, κατά παράβαση των άρθρων 2, 4

(1), 51 και του Πρώτου Παραρτήματος (Κατηγορία Β), του περί Απόκτησης, Κατοχής, Μεταφοράς και Εισαγωγής Πυροβόλων Όπλων και μη Πυροβόλων Όπλων Νόμου 113(Ι)/04 ως τροποποιήθηκε (κατηγορία 4).

(3)Κατοχή εκρηκτικών υλών, ήτοι 36 φυσιγγίων διαμετρήματος 9 χιλιοστών, χωρίς την άδεια του Επιθεωρητή Εκρηκτικών Υλών, κατά παράβαση των άρθρων 4

(4)(δ) και 4

(5)του περί Εκρηκτικών Υλών Νόμου Κεφ. 54, ως τροποποιήθηκε (κατηγορία 5).

(4)Μεταφορά των εκρηκτικών υλών που περιγράφονται στην 5η κατηγορία, χωρίς την άδεια του Επιθεωρητή Εκρηκτικών Υλών, κατά παράβαση των άρθρων 4

(4)(δ) και 4

(5)του περί Εκρηκτικών Υλών Νόμου Κεφ. 54, ως τροποποιήθηκε (κατηγορία 6).

(5)Χρήση εκρηκτικών υλών, ήτοι 6 φυσιγγίων διαμετρήματος 9 χιλιοστών, χωρίς την άδεια Επιθεωρητή Εκρηκτικών Υλών, κατά παράβαση των άρθρων 4

(4)(ζ) και 4

(5)του περί Εκρηκτικών Υλών Νόμου Κεφ. 54, ως τροποποιήθηκε (κατηγορία 7).

(8)Ανθρωποκτονία, κατά παράβαση του άρθρου 205

(1)του Ποινικού Κώδικα 154, ως έχει τροποποιηθεί από το Νόμο 3/62, ήτοι ότι επέφερε με παράνομη πράξη, δηλαδή πυροβολώντας με όπλο κατηγορίας Β, το θάνατο της Κυριακής (Κυριακού) Γεωργίου (κατηγορία 8).

(9)Ανθρωποκτονία, κατά παράβαση του άρθρου 205

(1)του Ποινικού Κώδικα Κεφ. 154, ως έχει τροποποιηθεί από το Νόμο 3/62, ήτοι ότι επέφερε με παράνομη πράξη, δηλαδή πυροβολώντας με όπλο κατηγορίας Β, το θάνατο του Σάββα Γεωργίου (κατηγορία 9.) Τα γεγονότα της παρούσας υπόθεσης είναι τραγικά, ο κατηγορούμενος, ηλικίας 30 ετών, ένα άτομο που πάσχει από σχιζοφρένεια από την εφηβική του ηλικία, επέφερε το θάνατο σε δύο στενά συγγενικά του πρόσωπα χωρίς οποιοδήποτε λόγο και αιτία. Τους σκότωσε καθότι πίστευε ότι αυτοί είχαν «σατανιστικές ιδιότητες». Οι ακριβείς συνθήκες κάτω από τις οποίες διαπράχθηκαν τα αδικήματα έχουν τεθεί ενώπιον του Δικαστηρίου από την Κατηγορούσα Αρχή και βρίσκουν σύμφωνη και την Υπεράσπιση. Τα παραθέτουμε: Ο κατηγορούμενος διέμενε με τους γονείς του στη Λεμεσό. Το θύμα Σάββας Γεωργίου, ήταν θείος του κατηγορουμένου, αδελφός της μητέρας του. Ο Σάββας Γεωργίου ήταν νυμφευμένος με το δεύτερο θύμα, την Κυριακή Γεωργίου. Αμφότερα τα θύματα κατοικούσαν στο χωριό Άγιος Ιωάννης Αγρού. Σε δωμάτιο της κατοικίας όπου διέμενε ο κατηγορούμενος, υπήρχε μεταλλικός φωριαμός, στον οποίο ο αδελφός του κατηγορουμένου, Παναγιώτης Παναγή, που εργαζόταν ως θηροφύλακας, φύλαττε το υπηρεσιακό του πιστόλι. Το εν λόγω πιστόλι ήταν τοποθετημένο σε δερμάτινη θήκη και έφερε έμφορτο γεμιστήρα με φυσίγγια. Στον προαναφερθέντα φωριαμό βρισκόταν και ο εφεδρικός γεμιστήρας του πιστολιού που ήταν επίσης έμφορτος. Οι δύο γεμιστήρες περιείχαν συνολικά 25 φυσίγγια. Ο εν λόγω φωριαμός ήταν κλειδωμένος με φορητή μεταλλική κλειδαριά, το κλειδί της οποίας βρισκόταν στην κατοχή του Παναγιώτη Παναγή. Την 6.5.15 ο κατηγορούμενος εγκατέλειψε την κατοικία του περί τις 0600 μεταφέροντας μαζί του και το πιο πάνω αναφερόμενο έμφορτο πιστόλι. Το πιστόλι περιήλθε στην κατοχή του, αφού προηγουμένως ξεκλείδωσε τον μεταλλικό φωριαμό χρησιμοποιώντας κλειδιά, τα οποία είχε στο μεταξύ εξασφαλίσει, κάτω από άγνωστες προς την κατηγορούσα αρχή συνθήκες. Οδηγώντας το όχημά του και διανύοντας απόσταση περί τα 33 χιλιόμετρα, μετέβη στον Άγιο Θεόδωρο Αγρού, όπου βρισκόταν το χωράφι των θυμάτων. Περί τις 07:00 στάθμευσε το αυτοκίνητό του σε δρόμο πλησίον του χωραφιού των θυμάτων και ακολούθως μετέβη πεζός σε αυτό και περίμενε τα θύματα. Τα θύματα αφίχθησαν με το αυτοκίνητό τους στο εν λόγω χωράφι δέκα περίπου ώρες αργότερα περί τις 17.

1. Ο κατηγορούμενος πυροβόλησε εναντίον τους με το πιστόλι που είχε στην κατοχή του. Οι σφαίρες έπληξαν το Σάββα Γεωργίου τρεις φορές, εκ των οποίων η μία στο κεφάλι, και την Κυριακή Γεωργίου έξι φορές σε όλο της το σώμα. Στη συνέχεια εγκατέλειψε τη σκηνή με το αυτοκίνητό του και επέστρεψε στην κατοικία του. Αφού καθάρισε το πιστόλι και αντικατέστησε τα φυσίγγια στο γεμιστήρα, τοποθέτησε αυτό στο μεταλλικό φωριαμό, τον οποίο κλείδωσε. Τα θύματα εντοπίστηκαν νεκρά από φιλικό τους πρόσωπο, μέσα σε παράγκα που βρισκόταν στο προαναφερθέν χωράφι τους, την 7.5.15 και περί ώρα 21:
2. Διενεργήθηκε η νενομισμένη νεκροτομή επί των σορών των θυμάτων. Από τη νεκροτομή προέκυψε ότι ο θάνατος του Σάββα Γεωργίου, προήλθε από βαριά κρανιοεγκεφαλική κάκωση, συνεπεία πυροβολισμού και της Κυριακής Γεωργίου από πολυτραυματισμό, συνεπεία πυροβολισμών. Την 8.5.15 μέλη του ΤΑΕ Λεμεσού ερεύνησαν την κατοικία όπου διέμενε ο κατηγορούμενος με τη συγκατάθεση του πατέρα του, Σωτήρη Παναγή. Ο κατηγορούμενος κατά την άφιξη της αστυνομίας, κλείστηκε στο υπνοδωμάτιο του ασφαλίζοντας την πόρτα και τοποθετώντας έπιπλο πίσω από αυτήν. Τελικά η είσοδος επετεύχθη κατόπιν παραβίασης της συγκεκριμένης πόρτας. Εναντίον του κατηγορουμένου εκδόθηκε την 9.5.15 ένταλμα σύλληψης που παρέμεινε σε εκκρεμότητα, αφού αυτός είχε ήδη μεταφερθεί στο Ψυχιατρείο Αθαλάσσας, δυνάμει δικαστικού εντάλματος για υποχρεωτική νοσηλεία. Την 12.5.15 οι θεράποντες ιατροί του κατηγορουμένου, ανέφεραν στους ανακριτές ότι η κατάσταση της ψυχικής του υγείας παρουσίασε βελτίωση και ότι ήταν σε θέση να αντιληφθεί τους λόγους σύλληψής του. Ως εκ τούτου ο κατηγορούμενος συνελήφθη δυνάμει δικαστικού εντάλματος την 13.5.
3. Έκτοτε παραμένει υπό κράτηση. Σύμφωνα με το ψυχίατρο Η. Νικολαΐδη, που παρακολουθούσε τον κατηγορούμενο τα τελευταία δεκαπέντε έτη, ο τελευταίος είναι ιδιαίτερα επιθετικός και επικίνδυνος καθώς πάσχει από παρανοειδή σχιζοφρένεια με σοβαρές διαταραχές της σκέψης και εχθρικά παραληρήματα. Ο κατηγορούμενος, λόγω της ψυχικής ασθένειας που αντιμετωπίζει, είχε στο παρελθόν νοσηλευτεί: (α) Στο Ψυχιατρείο Αθαλάσσας, κατόπιν δικαστικού διατάγματος, τον Ιούνιο του 2000 λόγω παρατεταμένης επιθετικής και βίαιης συμπεριφοράς. Διαπιστώθηκε διαταραχή της προσωπικότητάς του. (β) Τον Αύγουστο του 2000, λόγω νέου επεισοδίου επίθεσης εναντίον συγγενικού του προσώπου. Ο κατηγορούμενος εξετάσθηκε από ψυχιάτρους στο Κέντρο Ψυχικής Υγείας του Νοσοκομείου Λεμεσού και διαπιστώθηκε ότι επρόκειτο για άτομο με ψύχωση επί οργανικού εδάφους. Κρίθηκε άκρως επικίνδυνος. (γ) Τον Ιανουάριο του 2001 εισήχθη στη Ψυχιατρική Κλινική του Νοσοκομείου Λεμεσού λόγω επικίνδυνης και επιθετικής συμπεριφοράς. (δ) Τον Αύγουστο του 2011 εισήχθη στο Ψυχιατρείο Αθαλάσσας καθώς διαπιστώθηκε ότι έπασχε από σχιζοφρένεια με ιδέες δίωξης και παρακολούθησης, αποδιοργανωμένη σκέψη και παραληρητικές ιδέες. Κρίθηκε επικίνδυνος για άλλα άτομα. (ε) Το Νοέμβριο του 2012 εισήχθη στο Ψυχιατρείο Αθαλάσσας καθώς κρίθηκε επικίνδυνος λόγω ακουστικών ψευδαισθήσεων. Ο ψυχίατρος Δρ. Λάμπρος Σαμαρτζής, αφού προηγουμένως εξέτασε τον κατηγορούμενο και μελέτησε το ιατρικό ιστορικό του, συνέταξε έκθεση αναφορικά με τη ψυχική/νοητική κατάσταση αυτού κατά τον ουσιώδη χρόνο. Κατέληξε στα πιο κάτω: i. Ο κατηγορούμενος γνώριζε τη φύση και την ποιότητα των πράξεων του, δηλαδή γνώριζε ότι οι πράξεις του θα επέφεραν το θάνατο των θυμάτων. ii. Ο κατηγορούμενος γνώριζε ότι η πλήξη των θυμάτων με πυροβόλο όπλο ήταν άνομη πράξη που είχε συνέπειες. iii. Ο κατηγορούμενος γνώριζε εκ των προτέρων ότι η πράξη ήταν άνομη και συνεπώς ότι όφειλε να απέχει από τη διενέργειά της. iv. Ο κατηγορούμενος ήταν σε θέση να προσχεδιάσει και να εκτελέσει σύμφωνα με τον προσχεδιασμό τις εγκληματικές πράξεις. Ο κατηγορούμενος λόγω της παρόρμησης που του δημιουργούσε η ψυχική νόσος από την οποία υπέφερε, είχε μειωμένες αντιστάσεις στην άσκηση αυτοελέγχου. Αποτελεί παραδεκτό γεγονός ότι ο λόγος που πυροβόλησε τα δύο θύματα ήταν γιατί, λόγω των παραληρητικών του ιδεών, πίστευε ότι τα θύματα είχαν «σατανιστικές ιδιότητες». Ο κατηγορούμενος είναι λευκού ποινικού μητρώου. Ενώπιον του Δικαστηρίου κατατέθηκε και η έκθεση του γιατρού Γιάννη Καλακούτα. Στην έκθεση αναφέρεται μεταξύ άλλων ότι η κρίση του κατηγορουμένου ήταν μειωμένη, εντούτοις γνώριζε ότι η πλήξη των θυμάτων με πυροβόλο όπλο αποτελούσε άνομη πράξη που θα είχε συνέπειες. Η ευπαίδευτος συνήγορος υπεράσπισης αγορεύοντας για μετριασμό της ποινής, επικαλέστηκε τις προσωπικές συνθήκες του κατηγορουμένου δίδοντας ιδιαίτερη έμφαση στη διαταραγμένη ψυχική του κατάσταση και στην άμεση παραδοχή του που εκφράζει την ειλικρινή μεταμέλεια του. Κάλεσε δε το Δικαστήριο να λάβει υπόψη το γεγονός ότι η πολιτεία στην υπό κρίση υπόθεση προέβηκε σε λάθος χειρισμούς σε σχέση με τον κατηγορούμενο και απέδωσε σε αυτή ευθύνη για τις άνομες πράξεις του. Ανέφερε μεταξύ άλλων ότι ο κατηγορούμενος διεγνώσθη, από την ηλικία των 15 ετών, ότι έπασχε από σχιζοφρένεια. Οι γονείς του αιτήθηκαν και εξασφάλισαν, σε αρκετές περιπτώσεις, διατάγματα αναγκαστικής νοσηλείας του. Οι ψυχιατρικές υπηρεσίες του κράτους δεν κατάφεραν, ως ανέφερε χαρακτηριστικά, να προστατεύσουν τον κατηγορούμενο και την κοινωνία γενικά. Επισήμανε ότι παρά το γεγονός ότι ο κατηγορούμενος κρινόταν επικίνδυνος καθότι έπασχε από σχιζοφρένεια και εισήχθη στο Ψυχιατρείο Αθαλάσσας επανειλημμένα, η νοσηλεία του στο εν λόγω ίδρυμα ήταν στις πλείστες περιπτώσεις ολιγοήμερη. Η μεγαλύτερη περίοδος ήταν δύο μήνες. Η σοβαρότητα του αδικήματος της ανθρωποκτονίας είναι δεδομένη. Αντικατοπτρίζεται τόσο μέσα από την ανώτατη ποινή που προνοεί ο Νόμος, ήτοι την ισόβια φυλάκιση όσο και από την ίδια τη φύση του αδικήματος που εμπεριέχει το στοιχείο της αφαίρεσης ανθρώπινης ζωής. H ανθρωποκτονία αποτελεί το σοβαρότερο μετά το φόνο έγκλημα, όχι μόνο κατά το Νόμο της Πολιτείας αλλά και με βάση την κοινή αντίληψη και ηθική της κοινωνίας. Η ιερότητα της ζωής και η προστασία της αποτελούν την πρώτη σε ιεράρχηση μέριμνα της κάθε πολιτισμένης κοινωνίας[1]. Στην υπόθεση Ονησίλου και Δημοκρατίας[2], διακηρύχθηκε ότι η ανθρώπινη ζωή αποτελεί το ύψιστο αγαθό και η αφαίρεσή της μέγιστο έγκλημα. Η δέσμευση στην προστασία της ζωής επιβάλλει ανάλογο καθήκον για την περιφρούρησή της γεγονός που αντανακλάται στην τιμωρία που επιβάλλεται για εγκληματικές πράξεις που επιφέρουν την απώλεια ανθρώπινης ζωής. Γι΄ αυτόν το λόγο προσδίδεται αποτρεπτικός χαρακτήρας στην τιμωρία κάθε φονικής πράξης. Στον καθορισμό της εγκληματικότητας του δράστη λαμβάνεται σοβαρά υπόψη ο σχεδιασμός και ο βαθμός αδιαφορίας για την ανθρώπινη ύπαρξη[3]. Το Δικαστήριο κατά την επιμέτρηση της ποινής λαμβάνει υπόψη τις ιδιαίτερες περιστάσεις κάτω από τις οποίες τελέστηκε το έγκλημα και τις ιδιαίτερες περιστάσεις του κατηγορουμένου. Η έντονη συναισθηματική φόρτιση ή η ψυχοπάθεια κάποιου ατόμου αναγνωρίζονται ως ελαφρυντικοί παράγοντες. Οι ποινές που επιβάλλονται για αδικήματα όπου οι δράστες είναι ψυχικά διαταραγμένα άτομα ποικίλλουν, το Δικαστήριο έχει την ευχέρεια να διαμορφώσει την ποινή του ανάλογα με τις περιστάσεις της υπόθεσης, επιβάλλοντας από διάταγμα κηδεμονίας μέχρι διά βίου φυλάκιση. Σχετικό είναι το πιο κάτω απόσπασμα από την απόφαση Μιχαήλ και Δημοκρατίας[4]: «Σε περιπτώσεις επιβολής ποινής σε άτομα που έχουν διαταραγμένη προσωπικότητα, τα Δικαστήρια ακολουθώντας τις αρχές που διατυπώθηκαν στην αγγλική υπόθεση R. ν. Chambers [1983] Crim.L.R. 688, προσπαθούν να καθορίσουν το βαθμό ευθύνης του αδικοπραγούντος, το πόσο επικίνδυνος μπορεί να είναι στην κοινωνία και για πόση χρονική περίοδο μπορεί να είναι επικίνδυνος. Με βάση τα κριτήρια αυτά το Δικαστήριο έχει την ευχέρεια να διαμορφώσει την ποινή του, επιβάλλοντας από διάταγμα κηδεμονίας μέχρι διά βίου φυλάκιση. Οι κατευθυντήριες αυτές γραμμές έχουν υιοθετηθεί και από τη δική μας νομολογία (βλ. Λεμής ν. Δημοκρατίας

(1989)2 Α.Α.Δ. 340).» Πρώτιστο καθήκον των Δικαστηρίων σε τέτοιες υποθέσεις είναι η προστασία του κοινωνικού συνόλου. Στρεφόμενοι στα γεγονότα της παρούσας υπόθεσης παρατηρούμε ότι σε όλες τις ενέργειες του κατηγορουμένου υπήρξε προσχεδιασμός και οργάνωση. Απέσπασε τα κλειδιά του φωριαμού του αδελφού του, άνοιξε το φωριαμό και πήρε το όπλο και τις σφαίρες. Οδήγησε το όχημα του στο μέρος όπου προφανώς εγνώριζε ότι θα πήγαιναν τα θύματα, διανύοντας 33 χιλιόμετρα. Ανέμενε τα θύματα για δέκα ολόκληρες ώρες και όταν αυτά έφτασαν στη σκηνή τα πυροβόλησε επιφέροντας το θάνατό τους. Στη συνέχεια ο κατηγορούμενος επέστρεψε στην οικία του και προέβη σε όλες τις ενέργειες που κατά την άποψή του ήταν αναγκαίες για να συγκαλύψει το έγκλημα του. Καθάρισε το όπλο και αντικατέστησε τα φυσίγγια στο γεμιστήρα. Στη συνέχεια τοποθέτησε το όπλο στο φωριαμό και κλείδωσε αυτόν. Οι ενέργειες του αυτές, υπό φυσιολογικές συνθήκες θα μπορούσαν να θεωρηθούν ότι ικανοποιούν τα συστατικά στοιχεία του φόνου εκ προμελέτης. Υπενθυμίζουμε ότι αυτές ήταν αρχικά και οι κατηγορίες που αντιμετώπιζε ο κατηγορούμενος. Οι συνθήκες όμως κάτω από τις οποίες ενήργησε ο κατηγορούμενος κάθε άλλο παρά φυσιολογικές ήταν. Ο κατηγορούμενος είναι ψυχικά ασθενής. Πάσχει από παρανοειδή σχιζοφρένεια. Υποφέρει από σοβαρές διαταραχές της σκέψης, έχει ακουστικές ψευδαισθήσεις, ιδέες δίωξης και παραληρήματα. Με βάση τα στοιχεία που έχουν τεθεί ενώπιον του Δικαστηρίου, προκύπτει ότι διεγνώσθη ότι έπασχε από σχιζοφρένεια από την ηλικία των 15 ετών και αυτός ήταν ο λόγος που εγκατέλειψε τη φοίτηση του στο σχολείο. Τα τελευταία δεκαπέντε χρόνια ήταν επιθετικός και επικίνδυνος για άλλα άτομα. Νοσηλεύθηκε δε κατά διάφορα χρονικά διαστήματα στο ψυχιατρείο. Η κατάστασή του είναι μόνιμη και χρόνια. Πρόκειται για άτομο που έχρηζε και συνεχίζει να χρήζει συνεχούς ψυχιατρικής θεραπείας. Παρατηρούμε, με βάση τα όσα έχουν τεθεί ενώπιον μας από την υπεράσπιση και βρίσκουν σύμφωνη και την Κατηγορούσα Αρχή, ότι ο κατηγορούμενος, παρά το γεγονός ότι επανειλημμένα κρίθηκε επικίνδυνος τόσο για τον εαυτό του όσο και για τους τρίτους, η νοσηλεία του στο ψυχιατρείο ήταν, κάθε φορά, για πολύ μικρή χρονική περίοδο. Μόνο σε μια περίπτωση νοσηλεύθηκε για δύο περίπου μήνες. Δεν γνωρίζουμε τους λόγους που ο κατηγορούμενος, ένα άτομο με τόσο σοβαρές ψυχικές διαταραχές, απολύετο από το ψυχιατρείο, μετά από ολιγοήμερη θεραπεία, ούτε βέβαια είμαστε σε θέση να αποδώσουμε οποιεσδήποτε ευθύνες στις Ψυχιατρικές Υπηρεσίες του Κράτους, για τις ενέργειες του κατηγορουμένου που είχαν ως αποτέλεσμα το θάνατο δύο αθώων προσώπων, ως ήταν η έμμεση πλην σαφής εισήγηση της συνηγόρου υπεράσπισης, χωρίς να γνωρίζουμε τα πλήρη γεγονότα. Θεωρούμε όμως ότι στη συγκεκριμένη περίπτωση ο χειρισμός που έτυχε ο κατηγορούμενος από τις ψυχιατρικές υπηρεσίες αποτελεί μετριαστικό παράγοντα. Ο κατηγορούμενος δεν είναι η περίπτωση του στυγερού δολοφόνου αλλά ενός ατόμου με ψυχικές διαταραχές, με μειωμένη κρίση και μειωμένο αυτοέλεγχο, που με την κατάλληλη θεραπεία ενδεχομένως να ήταν σε θέση να ασκήσει καλύτερο έλεγχο των πράξεων του και να απέσχε από τη διάπραξη των αποτρόπαιων εγκλημάτων για τα οποία καλούμαστε σήμερα να επιβάλουμε ποινή. Στο σημείο αυτό θεωρούμε καθήκον μας να τονίσουμε ότι άτομα με σοβαρές ψυχικές διαταραχές, ως ο κατηγορούμενος, θα πρέπει να τυγχάνουν θεραπείας και συνεχούς παρακολούθησης, σε αντίθετη περίπτωση η ασφάλεια της κοινωνίας τίθεται σε άμεσο κίνδυνο. Επιφορτισμένες με το καθήκον αυτό είναι οι Ψυχιατρικές Υπηρεσίες του Κράτους. Ανεξαρτήτως της ψυχικής διαταραχής του κατηγορουμένου, αποτελεί αδιαμφισβήτητο γεγονός ότι αυτός, κατά την ώρα του αδικήματος, γνώριζε ότι η πράξη του ήταν άνομη, γνώριζε τις συνέπειες των πράξεων του, η κριτική ικανότητά του όμως ήταν επηρεασμένη σε βαθμό που να μην ελέγχει πλήρως τον εαυτό του. Στρεφόμαστε τώρα στη νομολογία, σε σχέση με άτομα με διαταραγμένο ψυχισμό ή και σοβαρότερες ψυχωτικές διαταραχές. Οι αποφάσεις αυτές δεν είναι βέβαια δεσμευτικές καθότι η κάθε υπόθεση θα πρέπει να κρίνεται με βάση τα δικά της στοιχεία, είναι όμως καθοδηγητικές. Στην υπόθεση Λεμή ν. Δημοκρατίας[5], ο δράστης, άτομο με ψυχιατρικό ιστορικό σκότωσε την μητέρα του μαχαιρώνοντας την. Έπασχε κατά την τέλεση του εγκλήματος από αρνητισμό, σύγχυση στις σκέψεις του, συναισθηματική απάθεια και ιδέες καταδίωξης παρανοϊκού τύπου. Επιβλήθηκε σε αυτόν ποινή φυλάκισης οκτώ ετών. Στην υπόθεση Παναγή ν. Δημοκρατίας[6], τα γεγονότα της οποίας προσομοιάζουν σε μεγάλο βαθμό με την παρούσα υπόθεση, επικυρώθηκε επιβολή ποινής φυλάκισης 12 χρόνων στον εφεσείοντα, άτομο με παρανοϊκή σχιζοφρένεια, τρόφιμο του Ψυχιατρείου Αθαλάσσας, για τους στραγγαλισμούς δύο άλλων τροφίμων. Υπήρξε άρτιος σχεδιασμός και συγκάλυψη των εγκλημάτων του. Το Εφετείο, στην υπόθεση Πεπέκκου ν. Δημοκρατίας[7], επικύρωσε την ποινή φυλάκισης 9 χρόνων φυλάκισης που επιβλήθηκε στον εφεσείοντα για την ανθρωποκτονία ενός Γερμανού τουρίστα - ποδηλάτη. Ο κατηγορούμενος, ο οποίος έπασχε από ψυχικά προβλήματα, «πίστευε» ότι το θύμα ήταν κατάσκοπος. Επέφερε το θάνατο του θύματος με το αυτοκίνητο του. Βαριά ψυχικά διαταραγμένο άτομο ήταν και ο δράστης στην υπόθεση Νικολάου ν. Αστυνομίας[8]. Έπασχε, κατά την τέλεση του εγκλήματος, από ενεργό ψυχοπαθολογία ψυχωσικού τύπου. Είχε παραληρητικές ιδέες, ακουστικές ψευδαισθήσεις και ήταν άτομο άκρως επικίνδυνο, το οποίο έχρηζε άμεσης εισαγωγής στις Υπηρεσίες Ψυχικής Υγείας. Το θύμα ήταν ένα εντεκάχρονο παιδί που απλώς έτυχε να βρεθεί μπροστά στο δράστη στην αποβάθρα του παλαιού λιμανιού Λεμεσού. Η ποινή φυλάκισης των 14 ετών που επιβλήθηκε πρωτόδικα επικυρώθηκε από το Ανώτατο Δικαστήριο. Στην πιο πρόσφατη υπόθεση Αρέστη ν. Δημοκρατίας[9], διαπιστώθηκε μεγάλη άνοδος των ποινών σε σχέση με τα αδικήματα ανθρωποκτονίας με δράστες ψυχικά ασθενείς. Ο κατηγορούμενος, σε εκείνη την υπόθεση, είχε παραδεχθεί ενοχή σε δύο κατηγορίες ανθρωποκτονίας και σε μια κατηγορία για απόπειρα ανθρωποκτονίας. Επικυρώθηκε από το Εφετείο συντρέχουσα ποινή φυλάκισης 28 ετών που είχε επιβληθεί για κάθε κατηγορία ανθρωποκτονίας, ενώ μειώθηκε από τα 18 χρόνια στα 8 χρόνια η ποινή για το αδίκημα της απόπειρας ανθρωποκτονίας. Ο εφεσείοντας επέφερε το θάνατο σε συγχωριανούς του, εν ψυχρώ, ενώ αποπειράθηκε να σκοτώσει και τον ιερέα του χωριού. Το Δικαστήριο έλαβε υπόψη τις ψυχωτικές διαταραχές, παραληρητικού τύπου, του κατηγορούμενου, το γεγονός ότι χωρίς κανένα λόγο, αιτία ή κίνητρο πυροβόλησε τα θύματα καθώς και το ότι μέχρι και την ημέρα της καταδίκης του δεν εξέφρασε μετάνοια. Καθοριστικός παράγοντας κατά την επιμέτρηση της ποινής ήταν το γεγονός ότι ο κατηγορούμενος ήταν πρόσωπο επικίνδυνο λόγω των ψυχωτικών προβλημάτων από τα οποία υπέφερε, δεν αντιλαμβανόταν το πρόβλημα του και δεν είχε ζητήσει ψυχιατρική βοήθεια. Ως αναφέρουμε και πιο πάνω οι ποινές που επιβλήθηκαν για τα αδικήματα της ανθρωποκτονίας επικυρώθηκαν από το Εφετείο, χαρακτηρίστηκαν όμως ως οι πλέον αυστηρές που επιβλήθηκαν σε τέτοιας φύσης υπόθεση, δεν θεωρήθηκαν όμως ως έκδηλα υπερβολικές. Το έργο του Δικαστηρίου σε τέτοιας φύσης υποθέσεις, όπου ο δράστης είναι ψυχικά ασθενής είναι δύσκολο, καθότι κατά την επιμέτρηση της ποινής θα πρέπει να ληφθούν υπόψη διάφοροι παράγοντες, όπως είναι η απώλεια του ύψιστου αγαθού ήτοι της ανθρώπινης ζωής, οι συνθήκες διάπραξης του αδικήματος και οι προσωπικές περιστάσεις του δράστη. Θα πρέπει επίσης να γίνει εξισορρόπηση μεταξύ δύο πολύ σημαντικών στοιχείων, αφενός της μειωμένης ευθύνης του δράστη λόγω της ψυχικής του κατάστασης και αφετέρου του βαθμού επικινδυνότητας του και την ανάγκη προστασίας της κοινωνίας. Το έργο του Δικαστηρίου καθίσταται ιδιαίτερα δύσκολο καθότι τα μέσα που παρέχονται σε αυτό για το χειρισμό ατόμων που πάσχουν από ψυχικές νόσους είναι περιορισμένα. Στην Αγγλία και σε πολλές άλλες πολιτισμένες χώρες, τα Δικαστήρια όταν χειρίζονται τέτοιας φύσης υποθέσεις έχουν την ευχέρεια, μεταξύ άλλων, να εκδώσουν διάταγμα κράτησης του δράστη σε ειδικό τμήμα του νοσοκομείου. Το νομοθετικό κενό που υπάρχει στο δικό μας σύστημα έχει εντοπισθεί από τα Δικαστήρια προ δεκαετιών και επαναλαμβάνεται η ανάγκη αυτή στις πλείστες αποφάσεις που αφορούν ψυχικά ασθενείς[10]. Παρά το γεγονός ότι έχουν παρέλθει έκτοτε πάρα πολλά χρόνια και ο αριθμός των δραστών με ψυχικές διαταραχές είναι σημαντικός, οι αρμόδιοι φορείς δεν έλαβαν μέχρι σήμερα οποιαδήποτε μέτρα για τη δημιουργία του ορθού νομοθετικού πλαισίου για το χειρισμό των προσώπων αυτών. Κατά την επιμέτρηση της ποινής λάβαμε υπόψη όλα τα πιο πάνω. Λάβαμε σοβαρά υπόψη, μεταξύ άλλων, ότι χωρίς οποιονδήποτε λόγο και αιτία χάθηκαν δύο αθώοι άνθρωποι, πυροβολήθηκαν εν ψυχρώ. Παράλληλα όμως λάβαμε υπόψη τις προσωπικές συνθήκες του κατηγορουμένου, ως τις παραθέτουμε αναλυτικά ανωτέρω, την άμεση παραδοχή του που εκφράζει και την ειλικρινή μεταμέλεια του και το λευκό ποινικό του μητρώο. Ως προαναφέραμε, ο κατηγορούμενος δεν είναι η περίπτωση του στυγερού δολοφόνου αλλά πρόκειται για άτομο με χρόνιες και μόνιμες ψυχικές διαταραχές, με μειωμένη κριτική σκέψη και μειωμένο αυτοέλεγχο. Εκείνο που μας προβλημάτισε έντονα είναι ο βαθμός επικινδυνότητας του. Η ευπαίδευτη συνήγορος υπεράσπισης κατά την αγόρευση της ανέφερε ότι από την ημέρα κράτησης του στη φυλακή, η κατάσταση του βελτιώθηκε και ότι αυτός ακολουθούσε πιστά τις οδηγίες του ψυχιάτρου του, σε καμία περίπτωση όμως δεν εισηγήθηκε ότι αυτός έπαψε να είναι επικίνδυνος. Τουναντίον, τονίσθηκε επανειλημμένα τόσο από τη συνήγορο υπεράσπισης όσο και από τον εκπρόσωπο της κατηγορούσας αρχής, η επικινδυνότητα του κατηγορουμένου και η ανάγκη συνεχούς παρακολούθησης του. Το γεγονός ότι είναι άτομο επικίνδυνο αποτέλεσε δεσπόζων στοιχείο κατά την επιμέτρηση της ποινής καθότι ύψιστο καθήκον του δικαστηρίου, σε τέτοιας φύσης υποθέσεις, είναι η προστασία της κοινωνίας. Ενόψει όλων των ανωτέρω επιβάλλουμε τις πιο κάτω ποινές: Κατηγορία 8 ποινή φυλάκισης 17 ετών. Κατηγορία 9 ποινή φυλάκισης 17 ετών. Στις υπόλοιπες κατηγορίες καμία ποινή καθότι τα γεγονότα επί των οποίων εδράζονται εμπεριέχονται στις κατηγορίες 8 και 9. Οι ποινές να συντρέχουν . Στο χρόνο φυλάκισης να συνυπολογισθεί ο χρόνος προφυλάκισης του κατηγορουμένου. (Υπ.) ............. Τ. Καρακάννα, Π.Ε.Δ. (Υπ.) ............. Α. Κονής, Α.Ε.Δ. (Υπ.) ............... Τ. Κατσικίδης, Ε.Δ. Πιστό αντίγραφο Πρωτοκολλητής Subject: Criminal/Assize Court/Sentence // Αναφορά: Ανθρωποκτονία [1] Βλέπετε σχετικά Σάββα και Δημοκρατίας

(1992)2 ΑΑΔ 291, 299. [2]

(1991)2 ΑΑΔ 556, 584. [3] Βλέπετε σχετικά Σάββα και Δημοκρατίας

(1992)2 ΑΑΔ 291, 299. [4]

(2009)2 ΑΑΔ 613, 620. [5]

(1989)2 Α.Α.Δ. 340. [6]

(1997)2 Α.Α.Δ. 445 [7]

(2012)2 Α.Α.Δ. 86, [8]

(2006)2 Α.Α.Δ. 309, [9]

(2009)2 Α.Α.Δ. 613 [10] Βλέπετε σχετικά Λεμής και Δημοκρατία (ανωτέρω), Νικολάου και Αστυνομίας (ανωτέρω) και Μιχαήλ και Δημοκρατίας (ανωτέρω). cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο