Δ η μ ο κ ρ α τ ί α ν. Νίκος Κωνσταντίνου κ.α., Αρ. Υπόθεσης: 12959/16, 3/8/2016

(1997)2 Α.Α.Δ 109: «Σύγκριση της κυπριακής νομολογίας με εκείνη του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων αποκαλύπτει ότι οι δύο νομολογίες είναι απόλυτα ταυτισμένες. Σύμφωνα με το σύγγραμμα "Law of the European Convention on Human Rights" των D.J. Harris, M.D. Boyle και C. Warbrick, σελ. 139: "It is well established that a person must be released pending trial unless the state can show that there are 'relevant and sufficient' reasons to justify his continued detention. The Court has identified four grounds upon which the refusal of bail may be justified: the danger of flight, interference with the course of justice, the prevention of crime and the preservation of public order.» Σε ελληνική δε δική μας μετάφραση του πιο πάνω αγγλικού αποσπάσματος: «Είναι καλά καθιερωμένο ότι ένα πρόσωπο πρέπει να αφήνεται ελεύθερο εκκρεμούσης της δίκης του εκτός εάν η πολιτεία υποδείξει ότι υπάρχουν σχετικοί και επαρκείς λόγοι που να δικαιολογούν τη συνεχιζόμενη κράτηση. Το δικαστήριο έχει καθορίσει τέσσερεις λόγους οι οποίοι δικαιολογούν την άρνηση να αφεθεί ελεύθερος με εγγύηση ένας κατηγορούμενος: ο κίνδυνος διαφυγής, παρέμβαση στην πορεία απονομής της δικαιοσύνης, την πρόληψη του εγκλήματος και την προστασία της έννομης τάξης».. Νομοθετικά στη Κύπρο, το θέμα ρυθμίζεται από τις πρόνοιες του άρθρου 157

(1)του περί Ποινικής Δικονομίας Νόμου, Κεφ. 155[1]. Ο κίνδυνος μη προσέλευσης του κατηγορούμενου στο δικαστήριο, αποτελεί ένα από τους λόγους που μπορεί να δικαιολογήσει την κράτησή του. Για το ζήτημα του κινδύνου διαφυγής σχετικά είναι τα ακόλουθα από το σύγγραμμα Law of the European Convention on Human Rights των D.J. Harris, M.D. Boyle και C. Warbrick, που επίσης υιοθετήθηκαν στην Κωνσταντινίδης ν Δημοκρατίας, ανωτέρω: «DANGER OF FLIGHT Most cases have concerned the danger of flight. The general test the Court applies when assessing the refusal of bail on this ground is found in the Stogmuller case, A9 p.44

(1969), where it said: There must be a whole set of circumstances... which give reason to suppose that the consequences and hazards of flight will seem to him to be a lesser evil than continued imprisonment'.» Σε ελληνική δε δική μας μετάφραση του πιο πάνω αγγλικού αποσπάσματος: «Πολλές υποθέσεις αναφέρονται πάνω στον κίνδυνο διαφυγής. Το γενικό κριτήριο που εφαρμόζει το δικαστήριο οσάκις αποτιμά την άρνηση απόλυσης με εγγύηση με βάση αυτό το λόγο έχει διατυπωθεί στην υπόθεση Stogmuller, Α9 p. 44

(1969)στην οποία αναφέρθηκαν τα πιο κάτω: "Πρέπει να υπάρχει ολόκληρη σειρά περιστάσεων . οι οποίες δίνουν αφορμή για να υποτεθεί ότι οι συνέπειες και οι κίνδυνοι της διαφυγής θα φαίνονται στον κατηγορούμενο μικρότερο κακό από τη συνεχιζόμενη φυλάκιση." Αναφορικά με τις περιστάσεις που είναι σχετικές σαφώς η αυστηρότητα της ποινής που ο κατηγορούμενος αναμένει να του επιβληθεί εάν καταδικαστεί είναι σημαντικός παράγοντας.» Το ενδεχόμενο ύπαρξης του παραπάνω κινδύνου εξετάζεται επί τη βάσει παραγόντων όπως είναι η σοβαρότητα του αδικήματος, ως αυτή σκιαγραφείται από τα γεγονότα της υπόθεσης, σε συνάρτηση με την ποινή η οποία δυνατό να επιβληθεί. Η πιθανότητα καταδίκης στο βαθμό που μπορεί να προβλεφθεί από τις καταθέσεις των μαρτύρων, είναι επίσης παράγοντας που προσμετρά στην κρίση του Δικαστηρίου. Σε ό,τι αφορά την πιθανολόγηση καταδίκης καθοδηγητική επί του θέματος είναι η απόφαση Χατζηδημητρίου ν Δημοκρατίας[2] όπου λέχθηκαν σχετικά τα πιο κάτω: «Η πιθανολόγηση περί καταδίκης αποτελεί κατ' αρχήν εγχείρημα που δεν περιορίζεται σε μόνο ό,τι εκφράζεται από το γεγονός της παραπομπής στο Κακουργιοδικείο το οποίο υποδηλώνει την ύπαρξη μαρτυρίας η οποία ανάλογα με τη δεκτότητα και την αξιολόγησή της, θα μπορούσε να κατατείνει προς ενοχή. Έτσι, το δικαστήριο που εξετάζει ζήτημα κράτησης υπόδικου λαμβάνει υπόψη και την ισχύ της μαρτυρίας όπου προσφέρεται στην όψη της αυτή η δυνατότητα. Ωστόσο ό,τι εκφράζεται και από μόνο το γεγονός της παραπομπής δεν είναι εντελώς χωρίς συμπερασματική αξία και συνυπολογίζεται: βλ. την υπόθεση Papakleovoulou (ανωτέρω). Εξ άλλου, το ίδιο συνεκτιμάται, στο πλέγμα του συνόλου των ενδείξεων και το ότι η διαθέσιμη μαρτυρία δεν αποκλείει κάθε λογική προσδοκία για αθώωση: βλ. την υπόθεση Savva and another (No. 2)(ανωτέρω)». Οι δεσμοί των κατηγορουμένων με τη χώρα μας συνιστούν παράγοντα ο οποίος λαμβάνεται υπόψη από το Δικαστήριο και συνεκτιμάται μαζί με τα πιο πάνω αντικειμενικά κριτήρια. Οι δεσμοί αυτοί όμως από μόνοι τους δεν επενεργούν ως ασπίδα ώστε να υπερφαλαγγιστεί η σοβαρότητα των αδικημάτων στα οποία εμπλέκονται οι κατηγορούμενοι. Αυτό που εξετάζεται σε τέτοιες περιπτώσεις είναι οι επιπτώσεις που δυνατό να έχουν οι προσωπικές συνθήκες ενός κατηγορουμένου στον κίνδυνο φυγοδικίας. Σχετικές επί του θέματος είναι οι αποφάσεις Γ. Φλεριάνου ν Δημοκρατίας ECLI:CY:AD:2016:B136, Π.Ε. 13/16, ημερομηνίας 3.3.2016 και Περικλή Πολυδώρου ν Δημοκρατίας, Π.Ε. 114/16, ημερομηνίας 7.7.2016. Έχοντας κατά νου τις παραπάνω νομικές αρχές προχωρούμε στην εξέταση του αιτήματος της κατηγορούσας αρχής με αναφορά στα αδικήματα επί του κατηγορητηρίου και το μαρτυρικό υλικό. Οι κατηγορίες που αντιμετωπίζουν οι δύο κατηγορούμενοι είναι πολύ σοβαρές, ιδιαίτερα σοβαρή όμως είναι αυτή που αφορά το αδίκημα της ανθρωποκτονίας. Ενδεικτική είναι η ποινή που προβλέπεται, ήτοι διά βίου φυλάκιση όπως και αυτές των κατηγοριών της προμήθειας ελεγχομένου φαρμάκου τάξεως Α και Β σε άλλα πρόσωπα. Με βάση τα στοιχεία που έχουν τεθεί ενώπιον μας προκύπτει ότι ο θάνατος του Χρίστου Τσiαλούπη προήλθε συνεπεία φαρμακευτικής δηλητηρίασης (κανναβινοειδή, κοκαΐνη/μεταβολίτες, αμφεταμίνες και MDMA). To θύμα κατά το χρόνο που συνέβηκε το τραγικό συμβάν ήταν, με βάση τα στοιχεία που έχουν τεθεί ενώπιον μας, μαζί με τον αδελφό του Παναγιώτη Τσιαλούπη. Ο Παναγιώτης Τσιαλούπης στην κατάθεση που έδωσε στην Αστυνομία ανέφερε μεταξύ άλλων ότι τη συγκεκριμένη ημέρα είχε πάει μαζί με τον αδελφό του Χρίστο στο Fun Club, στο Τραχώνι, όπου τους περίμενε ο Νίκος και ο Λούκας, ήτοι οι δύο κατηγορούμενοι για να τους «σάσουν». Στο χώρο ήταν και άλλοι «που ψούμνιζαν πράμα και άλλα ναρκωτικά που τζιήνους». Τα δύο αδέλφια επιβιβάστηκαν σε αυτοκίνητο που οδηγείτο από τον κατηγορούμενο 2 με συνοδηγό τον κατηγορούμενο 1 για να πάνε «βόλτα και να τους σάσει». Καθ' οδόν οι δύο κατηγορούμενοι σταματούσαν σε διάφορους τόπους στο Τραχώνι και έδιναν ναρκωτικά σε διάφορα πρόσωπα. Σε κάποιο σημείο της διαδρομής ο κατηγορούμενος 1 πήρε δύο μικρές φιάλες νερού, τις άνοιξε και έβαλε μέσα σε κάθε μία από αυτές άσπρη σκόνη. Τις ανακίνησε και τις έδωσε στα δύο αδέλφια. Και τα δύο αδέλφια ήπιαν το περιεχόμενο των φιάλων. Στη συνέχεια ο κατηγορούμενος 1 έδωσε στο θύμα, στο Χρίστο, «μεφ» που όπως εξήγησε «ήταν ένα πράμα όπως το crystal». Ο Χρίστος το εισρόφησε από τη μύτη και αμέσως μετά άρχισε να τρέμει. Στη συνέχεια αποκοιμήθηκε. Τον μετέφεραν στο αυτοκίνητο του Παναγιώτη και αυτός ξεκίνησε για να τον μεταφέρει σπίτι. Όταν έφθασαν στο σπίτι ο Παναγιώτης αντιλήφθηκε ότι ο Χρίστος δεν ανταποκρινόταν και ως εκ τούτου κλήθηκε ασθενοφόρο. Στη συνέχεια ο νοσοκόμος που έφτασε στη σκηνή με το ασθενοφόρο διαπίστωσε το θάνατο του Χρίστου. Ο κατηγορούμενος 1 στην κατάθεση που έδωσε στην αστυνομία παραδέχθηκε ότι τους τελευταίους δύο μήνες πουλούσε κάνναβη σε διάφορα άτομα. Παραδέχθηκε επίσης ότι σε κάποιες περιπτώσεις πούλησε ναρκωτικές ουσίες στα δύο αδέλφια, ισχυρίστηκε όμως ότι αυτοί αγόραζαν από τον ίδιο μόνο κάνναβη. Παραδέχθηκε ότι τη συγκεκριμένη ημέρα τα δύο αδέλφια είχαν επιβιβαστεί στο αυτοκίνητο στο οποίο επέβαινε ο ίδιος με οδηγό τον κατηγορούμενο 2, ισχυρίστηκε όμως ότι το θύμα είχε στην κατοχή του MDMA το οποίο προσπάθησε να του πουλήσει έναντι κάποιου ποσού. Ο κατηγορούμενος 1 αρνήθηκε να το αγοράσει και τότε τα δύο αδέλφια έριξαν ποσότητα της ως άνω ουσίας σε δύο μπουκάλες νερού που αγόρασε το θύμα και ήπιαν το περιεχόμενό τους ενώ στη συνέχεια θρυμμάτισαν την υπόλοιπη ποσότητα της ουσίας που απέμεινε και την εισρόφησαν από τη μύτη. Μετά την πιο πάνω εισρόφηση ο Χρίστος άρχισε να τρέμει, τον μετέφεραν στο αυτοκίνητο του Παναγιώτη και τα δύο αδέλφια έφυγαν. Σε ότι αφορά την πιθανολόγηση καταδίκης, δεν παραβλέπουμε ότι όπως εξήγησε ο Νικολάου Δ., στη Χατζηδημητρίου ν Δημοκρατίας

(1997)2 ΑΑΔ 45, αυτή «δεν περιορίζεται σε μόνο ό,τι εκφράζεται από το γεγονός της παραπομπής στο Κακουργιοδικείο το οποίο υποδηλώνει την ύπαρξη μαρτυρίας η οποία ανάλογα με τη δεκτότητα και την αξιολόγησή της, θα μπορούσε να κατατείνει προς ενοχή», όσο κι αν αυτό το γεγονός «δεν είναι εντελώς χωρίς συμπερασματική αξία και συνυπολογίζεται». Υπέδειξε περαιτέρω ότι το Κακουργιοδικείο «λαμβάνει υπόψη και την ισχύ της μαρτυρίας όπου προσφέρεται στην όψη της αυτή η δυνατότητα .. Εξάλλου το ίδιο συνεκτιμάται, στο πλέγμα του συνόλου των ενδείξεων και το ότι η διαθέσιμη μαρτυρία δεν αποκλείει κάθε λογική προσδοκία για αθώωση» καταλήγει ο Νικολάου, Δ. με αναφορά στη Savva and another (No. 2) v The Police

(1977)2 CLR 292. Ως εκ των άνω, το γεγονός ότι η υπόθεση παραπέμφθηκε ενώπιον του Κακουργιοδικείου, δεν μας απαλλάσσει από την υποχρέωση να εξετάσουμε την ισχύ της μαρτυρίας για τους περιορισμένους σκοπούς της παρούσας διαδικασίας «που δεν έχει σχέση με την εκδίκαση της ουσίας της υπόθεσης» (βλ. Κωνσταντινίδης (ανωτ.) σελ. 118), αλλά ως διαδικασία πιθανολόγησης περιορίζεται στην εκτίμηση του μαρτυρικού υλικού «στην όψη του και μόνο» (βλ. Αντωνίου ν Δημοκρατίας,

(2008)2 ΑΑΔ 393). Το μαρτυρικό υλικό σ΄ αυτό το στάδιο έχει την έννοια του υλικού που τίθεται ενώπιον του Δικαστή ο οποίος παραπέμπει έναν κατηγορούμενο για δίκη ενώπιον του Κακουργιοδικείου (Savva and another (ανωτ.)), το οποίο τίθεται και ενώπιον μας για τους σκοπούς της παρούσας διαδικασίας. Είναι υπό αυτή την έννοια που έχουμε λάβει γνώση του μαρτυρικού υλικού. Γίνεται βέβαια σαφές, ότι τώρα το δικαστήριο δεν αξιολογεί τη μαρτυρία, ούτε η παρούσα διαδικασία προσφέρεται για εξαγωγή τελικών συμπερασμάτων και ευρημάτων αναφορικά με τα πραγματικά γεγονότα που περιβάλλουν τη διάπραξη των κατ΄ ισχυρισμόν αδικημάτων. Αυτά αφορούν το στάδιο κατά το οποίο το δικαστήριο θα εκδικάσει την ουσία της υπόθεσης. Όμως, παραμένει ως δεδομένο, πως για τους σκοπούς που τώρα είναι σχετικοί, υπάρχει μαρτυρία ότι οι δύο κατηγορούμενοι τη συγκεκριμένη μέρα διακινούσαν ναρκωτικά, το θύμα λίγα λεπτά πριν το θάνατό του επέβαινε οχήματος που οδηγείτο από τον κατηγορούμενο 2 με συνοδηγό τον κατηγορούμενο 1. Ο κατηγορούμενος 1 έδωσε στο θύμα κάποια ουσία και αμέσως μετά το θύμα άρχισε να τρέμει και λίγη ώρα αργότερα απεβίωσε. Υπάρχει επίσης μαρτυρία ότι ο θάνατος του θύματος προήλθε από φαρμακευτική δηλητηρίαση (κανναβινοειδή, κοκαΐνη/μεταβολίτες, αμφεταμίνες και MDMA). Εν πάση περιπτώσει, η τελική εκτίμηση του μαρτυρικού υλικού στοιχειοθετεί με την απαιτούμενη ασφάλεια ότι, από πλευράς σοβαρότητας των αδικημάτων και της ποινής που είναι δυνατό να επιβληθεί, υπάρχει απτός ο κίνδυνος μη εμφάνισης των κατηγορουμένων στη δίκη τους σε βαθμό τέτοιο ώστε να υποχωρήσει το κατ΄ αρχή δικαίωμα τους για απόλυση υπό όρους. Δεν παραβλέπουμε βέβαια, ότι οι κατηγορούμενοι, ως Κύπριοι μόνιμα εγκατεστημένοι στην Κύπρο, έχουν μόνιμους δεσμούς με τη χώρα μας. Από την άλλη όμως, οι κίνδυνοι στους οποίους έχουμε αναφερθεί όπως αναγνωρίζονται από τη νομολογία είναι υπό τις περιστάσεις της υπόθεσης τέτοιοι, ώστε η πιθανότητα διαφυγής να προκύπτει ως εύλογο ενδεχόμενο. Αφού εξετάσαμε τα στοιχεία που έχουν τεθεί ενώπιον μας κρίνουμε ότι η κράτηση και των δύο κατηγορουμένων είναι αναγκαία για να εξασφαλιστεί η παρουσία τους ενώπιον του Δικαστηρίου. (Υπ.) ............... Τ. Καρακάννα, Π.Ε.Δ. (Υπ.) ................ Α. Κονής, Α.Ε.Δ. (Υπ.) ................. Τ. Κατσικίδης, Ε.Δ. Πιστό αντίγραφο Πρωτοκολλητής /ΣΤ Subject: Criminal/Assize Court/Interim Αναφορά: Ενδιάμεση Απόφαση / Κράτηση μέχρι τη δίκη [1] 157.-

(1)Τηρουμένων των διατάξεων του εδαφίου

(2)του παρόντος άρθρου, Δικαστήριον ασκούν ποινικήν δικαιοδοσίαν δύναται, εάν θεωρή πρέπον, καθ΄ οιονδήποτε στάδιον της διαδικασίας, να απολύση επί εγγυήσει οιονδήποτε πρόσωπον κατηγορούμενον ή καταδικασθέν δια ποινικόν αδίκημα, επί τη υπό του τοιούτου προσώπου εκτελέσει εγγυητικού επί απολύσει γραμματίου ως εν τω παρόντι Νόμω προβλέπεται.» [2]

(1997)2 ΑΑΔ 45. cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο