ΕΡΓΟΛΗΠΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ Κ.ΜΟΣΦΙΛΗΣ & ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ ΛΙΜΙΤΕΔ ν. Ι.P.A. MASTIC ASPHALT ISOLATIONS LIMITED, Αρ. Υπόθεσης: 1224/12, 3/6/2016 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDAMM:2016:B1 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΑΜΜΟΧΩΣΤΟΥ Ενώπιον: Ν. Ταλαρίδου-Κοντοπούλου Ε.Δ. Αρ. Υπόθεσης: 1224/12 Μεταξύ: ΕΡΓΟΛΗΠΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ Κ.ΜΟΣΦΙΛΗΣ & ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ ΛΙΜΙΤΕΔ Ενάγοντες και Ι.P.A. MASTIC ASPHALT ISOLATIONS LIMITED, H.E.:3586 Εναγόμενων Ημερομηνία: 03.06.2016 Εμφανίσεις: Για τους Ενάγοντες: κος Νικολάου Για τους Εναγόμενους: κος Λοΐζου. Α Π Ο Φ Α Σ Η Η ενάγουσα είναι εργοληπτική εταιρεία που ανέλαβε την εκτέλεση εργοληπτικών εργασιών για την ανέγερση πολυκατοικίας με 12 διαμερίσματα προς όφελος της εναγομένης εταιρεία περιορισμένης ευθύνης. Η συνολική αξία του έργου δυνάμει συμφωνίας μεταξύ των μερών ήταν ΛΚ325,000.
- Η αξίωση για το ποσό των €10.500 των εναγόντων αφορά υπόλοιπο του συμβατικού τιμήματος για εκτελεσθείσα εργασία. Σύμφωνα με τον ΜΕ1 μέτοχο και γραμματέα της εταιρείας το συμβόλαιο για την ανάληψη του έργου έγινε στις 15.11.
- Η ανέγερση της πολυκατοικίας πραγματοποιήθηκε και η πλευρά των εναγόντων εκτέλεσε όλες τις εργασίες που είχαν αναλάβει εμπρόθεσμα. Έχει εξασφαλιστεί άδεια οικοδομής για την πολυκατοικία. Ο αρχιτέκτονας που επέβλεπε το έργο σε όλα τα στάδια έχει εκδώσει πιστοποιητικό πληρωμής για όλη την εργασία και παρέμεινε πληρωτέο το τελευταίο και εξοφλητικό πιστοποιητικό πληρωμής που εξέδωσε στις 22.10.
- Αυτό το υπόλοιπο αφορούσε το ποσό των €18.314.
- Έναντι αυτού του ποσού πληρώθηκε το ποσό των €6.000.00 και μετά από σχετική έκπτωση επί του οφειλόμενου ποσού παραμένει υπόλοιπο το ποσό των €10.500.
- Ο ΜΕ1 είχε αρκετές συζητήσεις με τον Αντρέα Ιωάννου για την πληρωμή του οφειλόμενου ποσού. Αυτός έλεγε πάντα ότι θα διευθετούσε την πληρωμή του ποσού χωρίς να εγείρει οποιοδήποτε ζήτημα για τυχόν κακοτεχνίες στην εκτέλεση του έργου. Η δικογραφημένη θέση των εναγόμενων ως αυτή προκύπτει από την Έκθεση Υπεράσπισης είναι ότι η κακοτεχνία προκύπτει από την λανθασμένη διασωλήνωση για την υδατοπρομήθεια των 12 διαμερισμάτων της ανεγειρόμενης πολυκατοικίας στα σημεία κατανάλωσης ως και επίσης την παράλειψη των εναγόντων να τοποθετήσουν πιεστικό σύστημα στο σύστημα υδατοπρομήθειας του κάθε διαμερίσματος. Ήταν θέση του ΜΕ1 ότι δεν ήταν υπόχρεος με βάση την γραπτή συμφωνία εργολαβίας να τοποθετήσει σύστημα πιεστικού. Αναφορικά με την λανθασμένη διασωλήνωση των διαμερισμάτων τοποθετήθηκε με σαφήνεια ότι χρησιμοποιήθηκε προηγμένο σύστημα υδροδότησης στο έργο επ' ονόματι pipe-in-pipe. Οι σωλήνες που τοποθετήθηκαν στις διασυνδέσεις του συστήματος υδροδότησης ήταν του ορθού μεγέθους ανάλογα με το καθορισμένο εξάρτημα κατανεμητή που χρησιμοποιείται σε πολυκατοικία. Η υδροδότηση στα διαμερίσματα ήταν επαρκής εξ΄ου και εκδόθηκε τελικό πιστοποιητικό έγκρισης από τον επιβλέπον αρχιτέκτονα ο οποίος εξέδωσε το τελευταίο πιστοποιητικό ένα χρόνο μετά την παραλαβή του έργου από τους εναγόμενους. Κανείς δεν ανέφερε στους ενάγοντες ότι υπήρχε πρόβλημα με το σύστημα υδατοπρομήθειας των διαμερισμάτων παρά μόνο μετά την έγερση της αγωγής. Η εταιρεία του ΜΕ1 είναι κάτοχος άδειας εργολάβου τάξεως Δ που επιτρέπει την ανέγερση οικοδομικών έργων που δεν υπερβαίνουν τα 1000 τ.μ. Mε βάση την άδεια οικοδομής που εκδόθηκε για το έργο αλλά και το συνολικό εμβαδόν συμποσούνται στο ποσό των 1600 τ.μ. Όμως όταν οι ενάγοντες υπέβαλαν την προσφορά τους ήταν θέση του αρχιτέκτονα ότι το έργο δεν θα υπερέβαινε τα 1040 τ.μ. επειδή σύμφωνα με ισχυρισμούς του επιβλέπον αρχιτέκτονα που διαβιβάστηκαν στους ενάγοντες οι χώροι στάθμευσης δεν περιλαμβάνονται στα τετραγωνικά μέτρα. Αυτός ήταν και ο λόγος που οι ενάγοντες υπέβαλαν προσφορά για το έργο και οι εναγόμενοι αποδέχθηκαν την προσφορά ενώ γνώριζαν ποια τάξη αδείας κατείχαν οι ενάγοντες. Eκ μέρους της πλευράς των εναγόντων κλήθηκε με μαρτυρική κλήση ο επιβλέπον μηχανικός του έργου ο οποίος απεκάλυψε από την αρχή της μαρτυρίας του ότι ο εναγόμενος είναι πελάτης του και ότι η μαρτυρία του για τον ίδιο μπορεί να αποτελέσει σύγκρουση συμφέροντος. Δεν διέγνωσα όμως να υπάρχει κανένα νομικό κώλυμα σε σχέση με την αποδεκτότητα αυτής της μαρτυρίας και αντιθέτως, διέκρινα από την εξέταση και αντεξέταση του μάρτυρα ότι καθοδηγείται από ψηλό και ηθικό επαγγελματικό φρόνιμα που δεν του επιτρέπει να μην είναι αμερόληπτος στην εκτέλεση των καθηκόντων του. Διευκρίνισε ότι η συμπερίληψη πιεστικού συστήματος στο σύστημα υδατοπρομήθειας των διαμερισμάτων δεν ήταν μέσα στις συμβατικές υποχρεώσεις των εναγόντων με βάση τις προδιαγραφές του έργου. Το πρόβλημα ήρθε στην αντίληψη του από παράπονο των εναγομένων σε σχέση με την ροή του νερού στα διαμερίσματα της πολυκατοικίας στον τελευταίο όροφο. Όμως αυτό έγινε το 2011 πολύ μεταγενέστερα της έκδοσης του τελευταίου πιστοποιητικού πληρωμής αλλά και της παραλαβής του έργου από τους εναγόμενους. Επιπρόσθετα, αναγνώρισε έντυπο που είχε δοθεί στους ενάγοντες κατά την αποδοχή της προσφοράς τους για εκτέλεση του έργου ώστε να τους παραχωρηθεί τα συμβόλαιο για το δομικό έργο. (Βλ τεκμήρια 5). Αυτό το έντυπο που δόθηκε στον εργολάβο αναγράφει ότι το συνολικό εμβαδόν του έργου ήταν 1040 τ.μ. Αναγνώρισε ότι με βάση την άδεια οικοδομής το εμβαδόν του έργου είχε υπερβεί τις 1100 τ.μ. αλλά εικάζει ότι αυτή η διαφορά μεταξύ των δύο εμβαδόν οφείλεται στην συμπερίληψη στην άδεια οικοδομής κοινόχρηστων χώρων και βεραντών του έργου. Αποδέχομαι ότι ο ΜΥ1 Νεόφυτος Βλασίου πρόκειται για εμπειρογνώμονα σε σχέση με το ζήτημα εμπειρογνωμοσύνης που κλήθηκε στο Δικαστήριο, κατά πόσο υπήρχε ικανοποιητική ροή νερού στα διαμερίσματα και να εκφέρει γνώμη για το ποια ήταν η ενδεδειγμένη θεραπεία επίλυσης του προβλήματος. Όμως η μαρτυρία του δεν αποδεικνύει ότι οι ενάγοντες παραβίασαν τα συμφωνηθέντα με τους εναγόμενους εξαιτίας κακοτεχνιών στην κατασκευή του έργου. Αυτός ο μάρτυρας κλήθηκε να επιθεωρήσει την πολυκατοικία κατά το έτος 2011 δηλαδή περίπου τρία χρόνια μετά την ανέγερση της πολυκατοικίας και αφού πλέον τα διαμερίσματα είχαν κατοικηθεί. Εξήγησε ότι στο σύστημα παροχής του νερού σε κάθε διαμέρισμα με εξαίρεση το ένα δεν είχε τοποθετηθεί πιεστικό σύστημα και ήταν χωρίς κύλινδρο πιέσεως. Το πρόβλημα αυτό λόγω μικρής υψομετρικής διαφοράς μεταξύ των δεξαμενών κρύου νερού και των σημείων κατανάλωσης του νερού δημιουργούσε μειωμένη παροχή του νερού και αυτό ήταν ιδιαίτερα εμφανής στον τελευταίο όροφο της πολυκατοικίας. Εξήγησε ότι όσο μεγαλύτερη είναι η υψομετρική διαφορά τόσο μεγαλύτερη είναι η πίεση με αποτέλεσμα η παροχή στα σημεία κατανάλωσης να είναι μεγαλύτερη. Για επίλυση του προβλήματος εισηγήθηκε την τοποθέτηση πιεστικού συγκροτήματος σε κάθε διαμέρισμα για αύξηση της ροής της παροχής του νερού. Τα mixers που είχαν τοποθετηθεί στα σημεία κατανάλωσης του νερού ήταν της πιέσεως και έτσι για να εργάζονται ορθά έπρεπε να είχε τοποθετηθεί πιεστικό συγκρότημα στα διαμερίσματα. Συνεπώς, η μειωμένη ροή του νερού θα μπορούσε άμεσα να επιλυθεί με την εγκατάσταση συγκροτήματος πιέσεως. Για να κρίνει κατά πόσο το έργο των εναγόντων έχει κατασκευαστεί με κακοτεχνίες απάντησε ότι αυτό εξαρτάται από το συμβόλαιο μεταξύ των μερών. Ο Άγγελος Αγαθάγγελου ΜΥ2 είναι οικονομικός σύμβουλος με έδρα την Αγγλία και συμβούλευε πελάτες του να αγοράσουν διαμερίσματα της επίδικης πολυκατοικίας. Όλα τα διαμερίσματα επωλήθησαν το αργότερο μέχρι το έτος
- Οι αγοραστές των επτά διαμερισμάτων τον έχουν διορίσει διαχειριστή των διαμερισμάτων και στα πλαίσια των καθηκόντων του με αυτή την ιδιότητα προέβη σε διαπίστωση ότι η ροή του νερού στα διαμερίσματα ήταν μη επαρκής και υπήρχαν παράπονα από τους ιδιοκτήτες των διαμερισμάτων. Το ζήτημα τέθηκε στην εταιρεία που τους πώλησε τα διαμερίσματα ήτοι η εναγομένη εταιρεία και αυτή έκανε υπόσχεση ότι θα τοποθετήσουν πιεστικό σύστημα στα διαμερίσματα. Όλα αυτά τα διαμερίσματα κατοικούνται από τους αγοραστές ή έχουν ενοικιασθεί σε τρίτους που διαμένουν στα διαμερίσματα. Η Ελίνα Χαράλαμπους είναι λεπτουργός επί τεχνικών θεμάτων στο Συμβούλιο Εγγραφής και Ελέγχου Εργοληπτών και Οικονομικών και Τεχνικών Έργων. Είχε στην κατοχή της τον φάκελο που αφορά την επίδικη πολυκατοικία. Συμβουλεύθηκε το ηλεκτρονικό σύστημα του Συμβουλίου και κατά τον επίδικο χρόνο οι ενάγοντες είχαν υποβάλει ειδοποίηση ανάληψης του έργου πριν την έναρξη του έργου σύμφωνα με το άρθρο 36 του Νόμου των Εργοληπτών. Αυτή η γνωστοποίηση περιλαμβάνει στοιχεία, μεταξύ άλλων, για το συνολικό εμβαδόν του έργου. Εξήγησε ότι από τα έτη 2006 μέχρι σήμερα η ενάγουσα εταιρεία κατέχει άδεια εργολάβου τάξεως Δ που σημαίνει ότι μπορεί να αναλάβει έργα των οποίων το συνολικό εμβαδόν του έργου να μην υπερβαίνει τα 1000 τ.μ. Το εμβαδόν του έργου καθορίζεται από την άδεια οικοδομής. Το 2009 η ενάγουσα εταιρεία αναβαθμίσθηκε στον τομέα της πείρας και δικαιούται να προσφοριοδοτήσει για έργο στην κατηγορία Γ, που είναι έργα μέχρι 4000 τ.μ., νοουμένου ότι θα εξασφαλίσει από το συμβούλιο την αναβάθμιση αναφορικά με εξοπλισμό και προσωπικό της Γ τάξης. Όμως στην περίπτωση που αναλάβει έργο που υπερβαίνει τα 1000τ.μ. αντιμετωπίζει ποινικές κυρώσεις. Α. ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΑ ΕΥΡΗΜΑΤΑ Προκύπτει από την πιο πάνω μαρτυρία ότι η ροή του νερού στα διαμερίσματα δεν ήταν επαρκής σε κάποιες περιπτώσεις και η θεραπεία για να βελτιωθεί το σύστημα παροχής νερού ήταν η τοποθέτηση πιεστικού συστήματος σε κάθε ένα από τα 12 διαμερίσματα. Στα διαμερίσματα τοποθετηθήκαν mixers νερού που εργάζονται λειτουργικά και αποτελεσματικά με την παράλληλη τοποθέτηση πιεστικού συστήματος. Όμως ήταν θέση των εναγόντων ότι δεν είχαν συμβατική υποχρέωση να τοποθετήσουν πιεστικό σύστημα ώστε να αυξηθεί η ροή του νερού στα σημεία κατανάλωσης του νερού. Ο επιβλέπον αρχιτέκτονας του έργου εξέδωσε τελικό πιστοποιητικό πληρωμής για όλο το ποσό του συμβολαίου και το έργο παραδόθηκε στους εναγόμενους χωρίς αυτοί να καταγγείλουν τους ενάγοντες για παράβαση της συμφωνίας εξαιτίας κακοτεχνιών σε σχέση με την ροή του νερού. Τα διαμερίσματα πωλήθηκαν σε τρίτους ενώ το ποσό εξακολουθούσε να οφείλεται και το ζήτημα κακοτεχνιών εγέρθηκε από τους εναγόμενους για πρώτη φορά πολύ αργότερα το
- Θέση του επιβλέπον αρχιτέκτονα του έργου και λόγος που εξέδωσε το τελικό πιστοποιητικό πληρωμής είναι ότι οι ενάγοντες εκτέλεσαν τις υποχρεώσεις τους με βάση τα συμφωνηθέντα και περαιτέρω ήταν θέση του ότι η τοποθέτηση συστήματος ύδρευσης με πιεστικό σύστημα δεν ήταν μέσα στις προδιαγραφές του έργου και συνεπώς, όχι μία από τις συμβατικές υποχρεώσεις των εναγόντων. Ο ΜΕ1 μίλησε με τον διευθυντή των εναγομένων για το υπόλοιπο οφειλόμενο λογαριασμό και όταν ο ΜΕ1 συμφώνησε να κάνει έκπτωση επί του οφειλόμενου ποσού ώστε αυτό να μειωθεί στο ποσό των 6000 αυτός συμφώνησε να πληρώσει αυτό το ποσό. Όταν έγιναν οχλήσεις για πληρωμή του ποσού αυτού ο διευθυντής των εναγόμενων προέβαινε σε υποσχέσεις για να πληρώσει χωρίς ποτέ να το πράξει. Σημειώνω ότι οι εναγόμενοι δεν προσκόμισαν καμία μαρτυρία να αντικρούσουν αυτόν το ισχυρισμό. Αναφορικά με την άδεια εργοληπτών της ενάγουσας εταιρείας προκύπτει από την μαρτυρία του ΜΕ1 ότι αυτή ήταν τάξεως Δ όμως ο ΜΕ1 ήταν με την εντύπωση ότι μπορούσε να εκτελέσει έργα μέχρι 1100 τ.μ. Είχε υποβάλει προσφορά για την εκτέλεση του έργου στην οποία έγινε γνωστό στους εναγόμενους ποια ήταν η άδεια που κατείχε και παρόλο τούτο έγινε αποδεκτή η προσφορά και γι' αυτό αγόρασε και το σχετικό έντυπο συμβολαίου. Δεν είχε κατά τον χρόνο ανάληψης του έργου υπόψη του ότι το συνολικό εμβαδόν υπερέβαινε το εμβαδόν που δικαιούταν να αναλάβει ούτε είχε υπόψη του την άδεια οικοδομής. Τον πληροφόρησε ο αρχιτέκτονας ότι χώροι στάθμευσης δεν περιλαμβάνεται στο συνολικό εμβαδόν του έργου. Σημειώνω επίσης ότι η μαρτυρία των εναγομένων έρχεται σε αντίθεση με τις θέσεις που πρόβαλαν οι ίδιοι στην Έκθεση Υπεράσπισης. Δικογραφείται ισχυρισμός ότι τοποθετήθηκε πιεστικό σύστημα στα διαμερίσματα αφού οι ίδιοι οι εναγόμενοι πλήρωσαν το ποσό των 750 για κάθε διαμέρισμα. Όμως ο ΜΥ2 ανέφερε ότι μέχρι σήμερα κανένα πιεστικό σύστημα, πλην του ενός που πληρώθηκε από τον κάτοικο του διαμερίσματος, δεν έχει τοποθετηθεί στα διαμερίσματα. Οι εναγόμενοι δεν προσκόμισαν καμία τεχνική μαρτυρία να υποδείξουν ότι οι σωλήνες που τοποθετήθηκαν στο σύστημα ύδρευσης ήταν ελαττωματικές και περιόρισαν την υπεράσπιση τους στο ότι οι εναγόμενοι όφειλαν να είχαν τοποθετήσει σύστημα πίεσης νερού στα σημεία κατανάλωσης του νερού. Β. ΠΟΙΑ ΗΤΑΝ Η ΣΥΜΦΩΝΙΑ Η ΣΥΝΝΕΝΟΗΣΗ ΜΕΤΑΞΥ ΤΩΝ ΜΕΡΩΝ Oι ενάγοντες υπέβαλαν προσφορά η οποία και έγινε αποδεκτή από τους εναγόμενους με αποτέλεσμα να υπογραφεί γραπτό συμβόλαιο μεταξύ των μερών τεκμήριο 1 για την ανέγερση της πολυκατοικίας έναντι του τιμήματος των ΛΚ325,000.
- Το συμβόλαιο αυτό το πλήρωσε και το προμηθεύθηκε ο ενάγοντας αφού του χορηγήθηκε σχετικό παραπεμπτικό από τον επιβλέπον αρχιτέκτονα του έργου. Το τεκμήριο 1 πρόκειται για τυποποιημένο συμβόλαιο που ετοιμάζεται από την μικτή επιτροπή δομικών συμβολαίων Κύπρου. Περιέχει όλους τους όρους που διέπουν την συμβατική σχέση μεταξύ των μερών. Όμως αυτό το τυποποιημένο συμβόλαιο δεν περιλαμβάνει τους συγκεκριμένους τεχνικούς όρους της συμφωνίας, όπως επί παραδείγματι, τις συγκεκριμένες εργασίες που έπρεπε να αναλάβει να εκτελέσει ο εργολάβος του έργου προκειμένου να πληρωθεί το ποσό του τιμήματος που αναγράφεται στο γραπτό συμβόλαιο. Θέση των εναγόντων ήταν ότι δεν ήταν συμβατική τους υποχρέωση να τοποθετήσουν πιεστικό σύστημα. Ενώ θέση των εναγομένων ήταν ότι οι ενάγοντες προέβησαν σε κακοτεχνίες επειδή δεν τοποθέτησαν πιεστικό σύστημα. Οι εναγόμενοι ως ανέφερα και πιο πάνω δεν προσκόμισαν καμία θετική μαρτυρία για οποιεσδήποτε άλλες κακοτεχνίες πλην των όσων ανέφερε ο ΜΥ1 δηλαδή ότι τα σημεία κατανάλωσης του νερού έπρεπε να συνδυαστούν με σύστημα πίεσης ώστε να βελτιωθεί η ροή του νερού. Το άρθρο 2 του τεκμηρίου 1 εδάφιο 1 προνοεί ότι οι εργασίες που εκτελούνται πρέπει να είναι σύμφωνα με τα πρότυπα και υλικά που θα είναι σύμφωνα προς την λογική ικανοποίηση του Αρχιτέκτονα. Εφόσον ο αρχιτέκτονας του έργου εξέδωσε τελικό πιστοποιητικό πληρωμής του έργου θεωρώ ότι οι εναγόμενοι έχουν αποτύχει να αποδείξουν ότι οι ενάγοντες δεν έχουν εκτελέσει τις συμβατικές τους υποχρεώσεις για τους λόγους που προδιαγράφονται στο εδάφιο 1 του άρθρου του τεκμηρίου
- Το εδάφιο 2 προνοεί ως ακολούθως: Άρθρο 2: Υποχρεώσεις Εργολάβου
(1)Ο Εργολάβος συμφώνως προς και υπό τους παρόντες Όρους θα εκτελέσει, συμπληρώσει κα συντηρήσει τις Εργασίες οι οποίες δεικνύονται, περιγράφονται ή αναφέρονται εις ή δυνατόν λογικά να συμπεραίνονται από τα Έγγραφα Συμβολαίου, λαμβανόμενα υπ' όψη είς το σύνολο τους, με πλήρη συμμόρφωση προς αυτά και χρησιμοποιώντας υλικά και τεχνουργία τέτοιας ποιότητας και τέτοιων προτύπων όπως καθορίζονται εις αυτά, πάντοτε νοουμένου ότι, όπου και μέχρι του σημείου που η έγκριση της ποιότητας των εν λόγω υλικών ή των προτύπων της εν λόγω τεχνουργίας αποτελεί θέμα άποψης του Αρχιτέκτονα, τέτοια ποιότητα και τέτοια πρότυπα θα είναι σύμφωνα προς την λογική ικανοποίηση του Αρχιτέκτονα.
(2)Εάν ο Εργολάβος εύρει οποιανδήποτε αντίφαση μεταξύ των προνοιών (σε σχέση με τον σχεδιασμό, την ποιότητα και την ποσότητα των Εργασιών και την έκταση των υποχρεώσεων και περιορισμών τα οποία επιβάλλονται εις τον Εργολάβο εις ότι αφορά την εκτέλεση των Εργασιών) οποιωνδήποτε δύο ή περισσοτέρων από τα ακόλουθα έγγραφα, συμπεριλαμβανομένης οποιασδήποτε αντίφασης μεταξύ των προνοιών (όπως προαναφέρεται) οποιωνδήποτε τμημάτων οποιουδήποτε συγκεκριμένου εγγράφου ή μεταξύ των προνοιών (όπως προαναφέρεται) εγγράφων του ιδίου είδους, δηλαδή: (i) της ειδοποίησης Αποδοχής Προσφοράς, (ii) των Σχεδίων Συμβολαίων, (iii) της Συγγραφής Υποχρεώσεων Συμβολαίου, (iv) οποιωνδήποτε οδηγιών οι οποίες εκδίδονται από τον Αρχιτέκτονα βάσει των παρόντων (εκτός όπου οποιεσδήποτε τέτοιες οδηγίες αφορούν απαιτούμενες μετατροπές συμφώνως προς τις πρόνοιες του Άρθρου 12
(1)των παρόντων Όρων), και (v) οποιωνδήποτε σχεδίων ή εγγράφων τα οποία εκδίδονται από τον Αρχιτέκτονα βάσει του Άρθρου 4
(3), του Άρθρου 4
(4)ή του Άρθρου 5 των παρόντων Όρων, θα οφείλει αμέσως να ειδοποιήσει γραπτώς τον Αρχιτέκτονα καθορίζοντας την αντίφαση και ο Αρχιτέκτονας θα δύναται να εκδώσει σχετικές οδηγίες. Προκύπτει από το λεκτικό του πιο πάνω άρθρου αλλά και από το λεκτικό του συμβολαίου στο σύνολο του ότι οι τεχνικές προδιαγραφές του έργου δεν περιλαμβάνονται μέσα στο κείμενο του τεκμηρίου
- Το τεκμήριο 1 δεν περιλαμβάνει τους τεχνικούς όρους της προσφοράς, της αποδοχής της προσφοράς, τα σχέδια της οικοδομής αλλά και ούτε τις οδηγίες του αρχιτέκτονα σε σχέση με την εκτέλεση του έργου. Συνεπώς, επιτρέπεται η χρήση εξωγενούς μαρτυρίας ώστε να εξαχθεί ποια ήταν η συμφωνία των μερών σε σχέση με την υποχρέωση τοποθέτησης πιεστικού συστήματος. Οι εναγόμενοι πουθενά δεν δικογραφούν ισχυρισμό ότι ήταν συμβατική υποχρέωση των εναγόντων να τοποθετήσουν πιεστικό σύστημα στα διαμερίσματα. Δεν έχουν προσκομίσει καμία μαρτυρία για να αποδείξουν κάτι τέτοιο. Αντιθέτως, οι ενάγοντες προσκόμισαν θετική μαρτυρία ήτοι του επιβλέπον αρχιτέκτονα τον οποίο θεωρώ ότι ήταν αξιόπιστος και αμερόληπτος ότι δεν υπήρχε τέτοια υποχρέωση των εναγόντων στις τεχνικές προδιαγραφές του έργου. Ήταν ανάγκη να προστρέξω και σε εξωγενή μαρτυρία για να αναβρεθεί η πρόθεση των μερών σε σχέση με τα συμφωνηθέντα. Δια την ορθή ερμηνεία μιας συμφωνίας είναι ανάγκη να ληφθούν υπόψη κάποιοι κανόνες που διέπουν το ζήτημα αυτό. Ο γενικός κανόνας είναι ότι σκοπός της ερμηνείας της συμφωνίας είναι να εξευρεθεί η πρόθεση των μερών. Στην Αλεξάνδρου Λτδ ν. Συμβούλιο Αποχετεύσεως Λευκωσία[1] λέχθηκε ότι διαπιστώνεται η πρόθεση των μερών από τη γλωσσική διατύπωση της συμφωνίας. Όμως η ερμηνεία που θα αποδοθεί σε αυτές τις λέξεις δεν μπορεί να βρεθεί εντελώς ανεξάρτητα και ασύνδετα από το πραγματικό υπόβαθρο που πλαισιώνει τη σύναψη της συμφωνίας. Επίσης στην Κουνούνα ν. Κώστας Κυριάκου Υιοί Λτδ[2] ως και επίσης στην Λάμπρου ν. Παράσχου[3], επεξηγήθηκε ότι ο σκοπός των μερών μπορεί να συναχθεί μόνο από το σύνολο του κειμένου και όταν η σύμβαση είναι σαφής ως προς το νόημα της, το Δικαστήριο δεν μπορεί να προσδώσει διαφορετικό νόημα στη σύμβαση από αυτό που οι ίδιες οι λέξεις της σύμβασης ενέχουν. Η υπόθεση Φούτας ν. Εταιρεία Βάσος Λτδ[4] επεξηγεί ότι η προσαγωγή εξωγενούς μαρτυρίας για την ορθή ερμηνεία των όρων της σύμβασης επιτρέπεται όποτε διαπιστώνεται η ύπαρξη κενού ή αμφιβολιών. Τούτο ισχύει όχι μόνο σε σχέση με την ερμηνεία της συμφωνίας αλλά και για την εφαρμογή της. Παραθέτω πιο κάτω απόσπασμα αυτής της απόφασης το οποίο είναι πολύ επεξηγηματικό. "When any doubt arises upon the true meaning or sense of the words themselves, or any difficulty as to their application under the surrounding circumstances, the sense and meaning of the language may be investigated and ascertained by evidence dehors the instrument itself; for both reason and common sense agree that by no other means can be language of the instrument be made to speak the real mind of the party." Ελεύθερη μετάφραση: "Όταν υπάρχει αμφιβολία σε σχέση με την πραγματική ερμηνεία και έννοια των λέξεων της σύμβασης ή υπάρχει δυσκολία σε σχέση με την εφαρμογή τους έχοντας υπόψη τα πραγματικά περιστατικά της υπόθεσης τότε η ερμηνεία των λέξεων μπορεί να εξεταστεί και να διαπιστωθεί λαμβάνοντας υπόψη μαρτυρία που βρίσκεται εκτός του κειμένου της σύμβασης. Η λογική και κοινή λογική υπαγορεύουν ότι πρέπει να αποδοθεί τέτοια ερμηνεία στις λέξεις της σύμβασης που να φανερώνουν την πραγματική πρόθεση του συμβαλλόμενου μέρους". Στην δική μας την περίπτωση ήταν ανάγκη να ληφθεί υπόψη εξωγενής μαρτυρία διά να αντιληφθεί το Δικαστήριο ποια ήταν η πραγματική συνεννόηση μεταξύ των μερών σε σχέση με την εκτέλεση της εργασίας. Κατ' αρχήν γίνεται δεκτή προφορική μαρτυρία για να εξηγηθεί το τεκμήριο
- Το τεκμήριο 1 δεν είναι και ουδέποτε υπήρξε συμπληρωμένη γραπτή συμφωνία μεταξύ των μερών καθόσον δεν διατυπώνονται σ' αυτό το έγγραφο όλοι οι τεχνικοί όροι που θα ήταν αναγκαίοι για την αποπεράτωση της εργασίας. Από το λεκτικό του τεκμηρίου 1 προκύπτει ότι οι όροι της συμφωνίας συμπληρώνονται από τα σχέδια και συγγραφή των υποχρεώσεων που περιγράφουν τις προς εκτέλεση εργασίες που θα ετοιμασθούν από τον Αρχιτέκτονα και που καθορίσθηκαν από το συμβόλαιο. Στο σύγγραμμα Hudson's Building and Engineering Contracts[5] επεξηγείται ότι σε μικρά έργα όπως είναι αυτό το έργο συνηθίζεται η διατύπωση της συμφωνίας να γίνεται γραπτώς αλλά και μερικώς προφορικώς. Μόνο στην περίπτωση όπου η συμφωνία διατυπώνεται σε γραπτό συμβόλαιο που είναι περιεκτικό και ολοκληρωμένο δεν επιτρέπεται η προσαγωγή μαρτυρίας για σκοπούς ερμηνείας της συμφωνίας μεταξύ των μερών. Ο ΜE2 ανέφερε ότι η τοποθέτηση πιεστικού συστήματος δεν ήταν στις υποχρεώσεις του εργολάβου. Αλλά και ούτε υπήρξε δικογραφημένη θέση των εναγομένων ότι υπήρχε τέτοια συμβατική υποχρέωση. Η θέση των εναγομένων ήταν ότι η εργασία των εναγόντων ήταν ελαττωματική επειδή η ροή του νερού δεν ήταν ικανοποιητική. Όμως η μόνη μαρτυρία που πρόσφεραν ήταν αυτή του ΜΥ1 ο οποίος ανέφερε ότι λόγω υψομετρικών διαφορών, για το οποίο δεν ευθύνεται ο εργολάβος, η πίεση του νερού είναι μειωμένη με αποτέλεσμα η ροή του νερού μειωμένη. Όμως ο ΜΥ1 δεν υπέδειξε εργασία των εναγόντων που ήταν ελαττωματική αλλά παρέπεμψε στην ανάγκη τοποθέτηση πιεστικού συστήματος που και ο ίδιος συμφώνησε ήταν υποχρέωση του εργολάβου να το τοποθετήσει μόνο εάν αυτό προνοείται από τα συμφωνηθέντα. Στην υπόθεση I & G Electrical Services Ltd. v Frinics Ltd[6] το Εφετείο αποφάσισε ότι στην περίπτωση συμπλήρωσης της εργασίας από τον εργολάβο και μη καταγγελία της σύμβασης ο εργολάβος δικαιούται να πάρει ως αποζημίωση την συμφωνηθείσα αμοιβή. 'Δεν έγινε καταγγελία της σύμβασης ο εργολάβος εδικαιούτο να πληρωθεί την συμφωνηθείσα αμοιβή μείον αποζημίωση για την ελαττωματική τοποθέτηση.' Το ίδιο ισχύει στην παρούσα περίπτωση οι ενάγοντες εκτέλεσαν τις συμβατικές τους υποχρεώσεις και παρέδωσαν το έργο. Ο επιβλέπον αρχιτέκτονας εξέδωσε τελικό πιστοποιητικό πληρωμής του έργου. Ουδέποτε υπήρχε καταγγελία της σύμβασης και η πρώτη φορά που αναφέρθηκε το ζήτημα των κακοτεχνιών ήταν χρόνια μετά την παράδοση του έργου και ενώ εκκρεμούσε οφειλόμενο ποσό. Οι ενάγοντες απέδειξαν με θετική μαρτυρία ότι η τοποθέτηση πιεστικού συστήματος δεν ήταν μέσα στις εργασίες που έπρεπε να εκτελέσουν ώστε να αποδειχθεί ότι δεν τήρησαν συμβατικές υποχρεώσεις. Οι εναγόμενοι δεν απέδειξαν με θετική μαρτυρία ότι κακοτεχνίες και ή παραλείψεις των εναγομένων ευθύνονται για την ροή του νερού. Αντιθέτως, θέση του ΜΥ1 ήταν ότι έπρεπε να τοποθετηθεί πιεστικό σύστημα. Άλλη απόδειξη ότι το ζήτημα των κακοτεχνιών πρόκειται για σκέψη εκ των υστέρων είναι η αναντίλεκτη μαρτυρία του ΜΕ1 ότι διευθυντής τον έπεισε να του κάνει έκπτωση και ότι οι εναγόμενοι υποσχέθηκαν να πληρώσουν το μειωμένο οφειλόμενο ποσό μετά την παράδοση του έργου χωρίς να το πράξουν ποτέ και χωρίς να αναφέρουν ότι δεν θα ξοφλούσαν το οφειλόμενο ποσό εξαιτίας της ροής του νερού. Είναι γι' αυτό τον λόγο που θεωρεί ότι οι ενάγοντες κατόρθωσαν να αποδείξουν την απαίτηση τους εναντίον των εναγομένων. Αναφορικά με το ζήτημα που έχουν εγείρει οι εναγόμενοι ότι δεν θα πρέπει να εκπληρώσουν τις συμβατικές τους υποχρεώσεις επειδή η συμφωνία είναι παράνομη ούτε και αυτό το επιχείρημα με βρίσκει σύμφωνη. Το Εφετείο έχει ασχοληθεί με την ορθή ερμηνεία και διάσταση του άρθρου 23 του περί Συμβάσεων Νόμου Κεφ. 149 στις υποθέσεις Kanaris v Tosun[7] και Αγαθοκλέους ν Λάππα [8] στις οποίες λέχθησαν ότι μία συμφωνία θεωρείται παράνομη εάν η παρανομία παρατηρείται είτε στην συνομόλογηση της είτε στην εκτέλεση της. Στο Αγγλικό σύγγραμα Chitty on Contracts [9] επεξηγείται ότι ουδείς εκ των δύο συμβληθέντων μπορεί να επιμένει στην εκτέλεση συμφωνίας όταν συντρέχουν τα ακόλουθα: (a) both knew that it necessarily involved the commission of an act which to their knowledge is legally objectionable that it is illegal or otherwise against public policy (b) both knew that the contract is intended to be performed in a manner which, to their knowledge is legally objectionable in that sense (c) the purpose of the contract is legally objectionable and that purpose is shared by both parties (d) both participate in permitting the contract in a manner which they know to be legally objectionable (ελεύθερη μετάφραση) (α) και οι δύο γνωρίζουν ότι η εκτέλεση της συμφωνίας αφορά πράξη η οποία είναι παράνομη ή που αντίκειται στην δημόσια πολιτική (β) και οι δύο γνωρίζουν ότι η συμφωνία θα πρέπει να εκτελεσθεί με τρόπο παράνομο (γ) ο σκοπός της συμφωνίας είναι παράνομος και αυτός ο σκοπός είναι η πραγματική πρόθεση των μερών (δ) συμμετέχουν και οι δύο στην εκτέλεση της συμφωνίας με τρόπο που γνωρίζουν και οι δύο ότι είναι παράνομος. Το άρθρο 23 του Περί Συμβάσεων Νόμου Κεφ. 149 προνοεί ότι στις ακόλουθες περιπτώσεις η αντιπαροχή ή σκοπός της συμφωνίας θα πρέπει να κριθεί παράνομη. (α) Όταν είναι κατά νόμο απαγορευμένος ή (β) είναι τέτοιας φύσεως ώστε αν επιτρέπετο θα καταστρατηγούσε τις διατάξεις οποιουδήποτε νόμου ή (γ) συνιστά απάτη ή (δ) ενδεχομένως να προκαλεί βλάβη σε πρόσωπο στην περιουσία άλλου προσώπου ή (ε) το Δικαστήριο κρίνει ότι το αντικείμενο της αντιπαροχής αντίκειται στα χρηστά ήθη ή τη δημόσια πολιτική. Σε κάθε μία από τις πιο πάνω περιπτώσεις η αντιπαροχή ή σκοπός της συμφωνίας θεωρείται παράνομη και τέτοια συμφωνία είναι παράνομη κατά τη σύναψη της. Σε τέτοια περίπτωση τα μέρη δεν μπορούν να επιμένουν στην εφαρμογή και εκτέλεση παράνομης συμφωνίας. Ο ισχυρισμός των εναγόμενων είναι ότι κατά τον επίδικο χρόνο οι ενάγοντες ήταν κάτοχοι εργοληπτικής άδειας τάξεως Δ που καλύπτει έργα μέχρι 1000τμ εάν πρόκειται για έργο που αφορά ανέγερση οικιστικών μονάδων. Ο Περί Εγγραφής και Ελέγχου Εργοληπτών Οικοδομικών και Τεχνικών Έργων 29
(1)/01 άρθρο 24 προνοεί ότι κανένα πρόσωπο που δεν είναι εγγεγραμμένος δεν δικαιούται να αναλαμβάνει ή να εκτελεί οικοδομικό ή τεχνικό έργο για λογαριασμό άλλου προσώπου. Επίσης το άρθρο 25 προνοεί ότι κανένα πρόσωπο δεν μπορεί να αναθέτει την εκτέλεση οικοδομικών εργασιών σε πρόσωπο που δεν είναι εγγεγραμμένος εργολήπτης για την κατηγορία της τάξης για την οποία του έχει εκδοθεί ετήσια άδεια. Το άρθρο 26 του Νόμου ποινικοποιεί την υποβολή προσφοράς ή την εκτέλεση έργου από εργολάβο σε έργο που υπερβαίνει τα τετραγωνικά μέτρα για τα οποία του έχει εκδοθεί σχετική άδεια. Σκοπός εκείνου του Νόμου είναι να μην εκτελούνται οικοδομικές εργασίες από μη προσοντούχα πρόσωπα που δεν έχουν κάνει εγγραφή στο Συμβούλιο Εργοληπτών. Αντίκειται στη δημόσια πολιτική να επιτρέπεται η καταστρατήγηση αυτού του Νόμου διότι σε διαφορετική περίπτωση θα εκτελούνταν έργα από πρόσωπα που δεν έχουν την απαιτούμενη πείρα και προσόντα να κάνουν εγγραφή και επιπλέον για να ελέγχονται από το Συμβούλιο σε σχέση με την εκτέλεση της εργασίας. Αυτή η θέση διατυπώθηκε σαφώς στην Πολιτική Έφεση Platritis Co. ν. Computer Patent Annuities,[10] από τον Δικαστή Γ. Πική. Σε εκείνη την υπόθεση τα δύο μέρη είχαν συνάψει συμφωνία να εκτελούνται εργασίες που με βάση τον Νόμο δικαιούται μόνο δικηγόρος να τις εκτελέσει, από οποιοδήποτε πρόσωπο. Επεξηγήθηκε σε εκείνη την απόφαση ότι εάν εδίδετο δικαίωμα στα μέρη να εφαρμόσουν τέτοια συμφωνία τότε το αποτέλεσμα θα ήταν η καταστρατήγηση του Νόμου. Με την ίδια λογική το Δικαστήριο δεν θα πρέπει να επικυρώσει τον παράνομο σκοπό συμφωνίας διότι αυτό συνιστά ενθάρρυνση συμπεριφοράς που αντίκειται στη δημόσια πολιτική. Το άρθρο 30
(1)του Νόμου 29
(1)/2001 που παραθέτω πιο κάτω προνοεί ως ακολούθως: Με την επιφύλαξη των διατάξεων του εδαφίου
(2)κάθε συμφωνία, γραπτή ή προφορική, η οποία αφορά σε ανάθεση της εκτέλεσης οικοδομικού ή τεχνικού έργου σε μη εγγεγραμμένο εργολήπτη ή εγγεγραμμένο αλλά μη κάτοχο ισχύουσας ετήσιας άδειας ή εγγεγραμμένο αλλά μη κάτοχο ετήσιας άδειας αντίστοιχης της τάξης του τεχνικού ή οικοδομικού, ανάλογα με την περίπτωση, έργου είναι άκυρη. Επομένως εργολάβος που αναλαμβάνει οικοδομικό έργο που δεν είναι κάτοχος της άδειας αντίστοιχης τάξης δεν έχει δικαίωμα να συνάψει συμφωνία για την εκτέλεση τέτοιου έργου και εάν το κάνει αυτή η συμφωνία θα θεωρείται εξ' αρχής παράνομη. Όταν μία συμφωνία είναι άκυρη εξ' αρχής το αποτέλεσμα είναι ωσάν να μην υπήρχε συμφωνία την οποία μπορεί να την επικαλεσθεί ο ενάγοντας για να ζητεί την οποιαδήποτε θεραπεία Void contracts - a void contract is strictly a contradiction in terms because if an agreement is truly void it is not a contract but the term is a useful one and well understood by lawyers. Properly speaking a void contract should produce no legal effects whatsoever. Neither party should be able to sue the other on the contract chitty[11]. Στην περίπτωση που ήθελε αποδειχτεί ότι οι ενάγοντες είχαν αναλάβει έργο που υπερβαίνει τα 1000τ.μ. η συμφωνία θα ήταν άκυρη εξαιτίας παρανομίας διότι είναι παράνομο για εργολάβο να εκτελέσει έργο για τάξη για την οποία δεν κατέχει την συγκεκριμένη κατηγορία της άδειας. Ο ίδιος ο νόμος απαγορεύει την σύναψη τέτοιας συμφωνίας διότι την θεωρεί ότι είναι παράνομη. Οπότε στην παρούσα περίπτωση στην περίπτωση που ήθελε αποδειχθεί ότι ο εργολάβος εν γνώσει του ανέλαβε έργο που υπέρβαινε τα 1000 τ.μ. η συμφωνία θα ήταν άκυρη εξαιτίας αρχικής παρανομίας που αφορά την ουσία της εκτέλεσης της συμφωνίας. Δηλαδή συμφωνία που θα προνοούσε ρητώς την εκτέλεση έργου που υπερβαίνει τα 1000 τ.μ. Θα προνοούσε την εκτέλεση πράξης που αντιβαίνει τον νόμο συνεπώς, πρόκειται για συμφωνία που προνοεί την εκτέλεση παράνομης πράξης εξ' ου και θεωρείται από τον νόμο ως άκυρη συμφωνία, δηλαδή μη υπάρχουσα συμφωνία από την οποία δεν απορρέουν δικαιώματα και υποχρεώσεις των μερών. Η λογική πίσω από αυτή την θεώρηση των πραγμάτων είναι ότι η σύναψη συμφωνίας στην οποία προνοείται εκτέλεση πράξης που αντίκειται σε συγκεκριμένο νόμο παραβιάζει την δημόσια πολιτική του κράτους και έτσι το Δικαστήριο δεν πρέπει να γίνει αρωγός της παρανομίας διά της εφαρμογής της παράνομης συμφωνίας. Τα ακόλουθα λέχθηκαν από τον Λόρδο Mansfield στην υπόθεση Holman v. Johnson[12]. .is this ex dolo malo non oritur actio. No court will lend its aid to a man who founds his cause of action upon an immoral or illegal act. If from the plaintiffs own standing or otherwise the cause of action appears to arise ex turpi causa or the transgression of a positive law in this country there the court says he has no right to be assisted. It is upon that ground that the court goes not for the sake of the defendant but because they will not lend their aid to such a plaintiff. So if the plaintiff and the defendant were to change sides and the defendant were to bring his actions against the plaintiff the latter would then have the advantage of it for where both are equally at fault potior est condition defendentis. Συνεπώς εάν με την εκτέλεση της συμφωνίας συνεπάγεται και παραβίαση των διατάξεων του Ν. 29
(1)/2001 υπό την έννοια ότι ο εργολάβος θα αναλάβει έργο που δεν δικαιούται με βάση τον νόμο να αναλάβει και πράξη που εάν την διαπράξει ποινικοποιείται από τον νόμο το Δικαστήριο δεν μπορεί να τον υποβοηθήσει με καταστρατήγηση του νόμου διά της εφαρμογής της συμφωνίας. Είναι γι' αυτό που στην προκειμένη περίπτωση δεν υπάρχει διάκριση μεταξύ άκυρης συμφωνίας και παράνομης συμφωνίας διότι και τα δύο ταυτίζονται διότι ο νόμος προβλέπει ότι τέτοια συμφωνία είναι άκυρη επειδή σκοπός της συμφωνίας είναι να προάγει την παρανομία. Παρόμοια θεώρηση των πραγμάτων είχε το Εφετείο στην υπόθεση Σπύρος Γρηγορίου v. Οικοσυνθέσεις Λτδ.[13] όταν αρνήθηκε να αναγνωρίσει δικαίωμα αμοιβής εργολήπτη με βάση σύμβαση για την εκτέλεση οικοδομικού έργου επειδή ο εργολήπτης κατά τον χρόνο που ανέλαβε και εκτέλεση το οικοδομικό έργο δεν ήταν κάτοχος ετήσιας άδειας Ο Νόμος καθορίζει ρητά για ευνόητους λόγους ποιοι επαγγελματίες δικαιούνται να αναλαμβάνουν την εκτέλεση ποιων έργων ποιας έκταση ποιας αξίας. Θα ήταν αδιανόητο να συνάπτει ένας εργολήπτης παράνομα μια σύμβαση για εκτέλεση οικοδομικών εργασιών η σύμβαση να θεωρείται από το Νόμο και τη νομολογία παράνομη και ανίσχυρη να του προσφέρει Δικαστική συνδρομή στην είσπραξη αμοιβής παρόλο τούτο το Δικαστήριο να εκβαίνει από την σύμβαση δυνάμει της οποίας εκτελέστηκαν εργασίες και να αποδίδει σε σχέση με αυτές λη τους έρους τους αμοιβή στη βάση αρχών των αρχών της εύλογης αμοιβής επειδή σε κάποια στάδιο ο εργολήπτης εξασφάλισε έγγραφη και άδεια. Ο Νόμος ρητά απαγορεύει την εργοληψία έργου από μη εγγεγραμμένου εργολήπτη και ο σκοπός του νομοθέτη αποσκοπεί εμφανώς στην εξασφάλιση και στην κατοχύρωση του επαγγέλματος του εργολήπτη. Δεν μπορεί επομένως εγγεγραμμένος εργολήπτης να συμβάλλεται για εργοληπτική εργασία την οποία δεν είχε δικαίωμα να αναλάβει αποστερώντας αυτή την εργασία από άλλο νόμιμο εργολήπτη και αργότερα να απαιτεί αμοιβή σε βάση άλλη από εκείνη για την οποία συνεβλήθει και για μέρος εργασιών της ενιαίας εργοληψίας την οποία παράνομα έχει αναλάβει. Στην Αγγλική υπόθεση Bostel Bros Ltd. v. Hurlock[14] το Δικαστήριο δεν δικαίωσε εργολάβο που ζητούσε μέρος της αμοιβής που δικαιούται για εκείνο το μέρος της συμφωνίας που υπερέβαινε την αξία του έργου που δικαιούτο να αναλάβει με βάση τον νόμο. Συνεπώς ως προκύπτει από την πιο πάνω νομολογία και εξαιτίας της παρανομίας εργολάβος δεν δικαιούται σε εύλογη αμοιβή επί άλλης βάσης όταν η αξίωση του βασίζεται σε συμφωνία που θεωρείται παράνομη και συνεπώς άκυρη αποτελέσματος με βάση τον νόμο. H γενική αρχή είναι ότι ο εργολάβος δεν θα δικαιούται την αμοιβή του ακόμη και στην περίπτωση εκτέλεσης της εργασίας στην περίπτωση που η συμφωνία είναι παράνομη. Η αρχή της αποκατάστασης του εργολάβου βάση των αρχών της επιεικείας (restitution) δεν θα έχει εφαρμογή στην περίπτωση που η εργασία αφορά συμφωνία με πρόνοια ρητή σε σχέση με την παρανομία που σκοπός της εκτέλεσης ήταν παράνομη διότι αντιβαίνει τον νόμο εκτός και εάν αποδείξει το μέρος που επικαλείται αυτή την αρχή ότι είναι αθώο σε σχέση με τη παρανομία. Επί παραδείγματι στην Αγγλική υπόθεση Strongman Ltd. v. Sincock[15] εργολάβος κατάφερε να εισπράξει την αμοιβή του για οικοδομικές εργασίες που είχε εκτελέσει σε σχέση με έργο μέρος για το οποίο ο ιδιοκτήτης δεν είχε εξασφαλίσει άδεια για την ανέγερση του κτιρίου. Παρόλο τούτο ο εργολάβος δικαιώθηκε από το Δικαστήριο και εισέπραξε την αμοιβή του για εργασίες σε σχέση με το μη αδειούχο μέρος του έργου επειδή ο ιδιοκτήτης του είχε παραστήσει ψευδώς ότι είχε εξασφαλίσει άδεια για όλο το έργο και ο εργολάβος εκτέλεσε το έργο με αυτή την προϋπόθεση. Ως το αθώο θύμα της παρανομίας το Δικαστήριο τον αποκατέστησε με βάση την αρχή της επιεικείας. Στέφομαι τώρα στα γεγονότα της υπόθεσης διά να αποφανθώ κατά πόσο το έργο που εκτέλεσαν οι εναγόντες υπερέβαινε τα 1000 τ.μ. Έχει δίκαιο ο κ. Νικολάου ότι οι εναγόμενοι που επικαλούνται το ζήτημα της παρανομίας δεν έχουν προσκομίσει καμία μαρτυρία για να αποδείξουν το πραγματικό εμβαδόν του έργου που εκτέλεσαν οι ενάγοντες. Κατατέθηκε μόνο η άδεια οικοδομής και το τεκμήριο 5. To άρθρο 38 εδάφιο
(1)(β) του νόμου 29
(1)/2001 προνοεί ότι η γραπτή συμφωνία εργολαβίας για εκτέλεση οικοδομικού έργου πρέπει να περιγράφει το προς εκτέλεση έργο. Η συμφωνία εργολαβίας στην προκειμένη περίπτωση το τεκμήριο 1 αφορούσε οικοδομική εργασία για την ανέγερση πολυκατοικίας και παραπέμπει σε σχέδια και συγγραφή υποχρεώσεων τα οποία περιγράφουν τις προς εκτέλεση εργασίες. Οι ενάγοντες δεν έχουν καταθέσει αυτά τα σχέδια διά να φανεί εάν το συνολικό εμβαδόν του έργου υπερέβαινε τα 1000τ.μ. Ο ΜΕ1 κατέθεσε το τεκμήριο 5 το οποίο είχε υπόψη του και υπέβαλε για να του παρασχεθεί συμβόλαιο γραπτό από το Συμβούλιο. Σύμφωνα με αυτό το έγγραφο, το οποίο ο ΜΕ1 είχε υπόψη του προτού αναλάβει το έργο, το συνολικό εμβαδόν του έργου προτεινόμενου έργου αφορούσε τα 1040τ.μ. Ο ΜΕ2 δεν μπορούσε να εξηγήσει γιατί υπήρχε διάσταση μεταξύ του τεκμηρίου 5 και του τεκμηρίου σε σχέση με το εμβαδόν αλλά ήταν θέση του ότι ίσως περιλαμβάνονται και χώροι κοινοί και βεραντών. Ο ΜΕ2 εξέδωσε πιστοποιητικό τελικής πληρωμής του έργου χωρίς να εγείρει ζήτημα παρανομίας. Το συμβούλιο εργοληπτών έλαβε γνώση του συμβολαίου μεταξύ των μερών όμως δεν εγέρθηκε τότε ζήτημα παρανομίας επειδή το έργο θα υπερέβαινε το συνολικό εμβαδόν που δικαιούνται οι ενάγοντες να αναλάβουν και να εκτελέσουν βάση της άδειας τους. Ούτε το συμβόλαιο προνοεί πουθενά ποιο είναι το συνολικό εμβαδόν του έργου συνεπώς από το σώμα του εγγράφου δεν προκύπτει ότι σκοπός της συμφωνίας είναι παράνομος. Ο ΜΕ1 είχε την εντύπωση και έδωσε εξηγήσεις γιατί πίστευε ότι είχε δικαίωμα να εκτελέσει το συγκεκριμένο έργο. Οι εναγόμενοι δεν προσκόμισαν μαρτυρία για να αποδείξουν ότι οι εργασίες που εκτέλεσαν οι ενάγοντες έχουν υπερβεί τα 1000τ.μ. Σε σχέση με τον πίνακα για την κατάταξη και κατηγορία αδειών εργολάβων ανάλογα με το εμβαδόν του έργου ο νόμος προνοεί ότι για τον υπολογισμό του εμβαδού λαμβάνεται υπόψη το εμβαδόν του οικοδομικού έργου για το οποίο εκδόθηκε πολεοδομική άδεια περιλαμβανομένου και του εμβαδού των υπογείων και οποιωνδήποτε άλλων καλυμμένων χώρων. Επομένως, για να καταταχθεί το έργο σε συγκεκριμένη κατηγορία πρέπει να γνωρίζει το Δικαστήριο το εμβαδόν του έργου για το οποίο έχει εκδοθεί άδεια οικοδομής. Γνωρίζω ότι άδεια οικοδομής έχει εκδοθεί και έχει κατατεθεί ως τεκμήριο 3 όμως οι εναγόμενοι που έχουν επικαλεσθεί το ζήτημα της παρανομίας δεν έχουν προσκομίσει θετική μαρτυρία για να αποδείξουν ποιο είναι το ακριβώς εμβαδόν του ιδίου του έργου που ανέλαβαν και εκτέλεσαν οι ενάγοντες. Ούτε έχει τεθεί ενώπιον μου μαρτυρία ότι το εμβαδόν του έργου συμποσούται στο εμβαδόν που αναφέρεται στην άδεια οικοδομής. Ο ΜΕ1 αρνήθηκε ότι το εμβαδόν του έργου υπερέβαινε το εμβαδόν που δικαιούται να αναλάβει και να εκτελέσει με βάση τον νόμο. Μάλιστα θέση του ήταν ότι παρουσίασε το τεκμήριο 3 και απέκτησε το συμβόλαιο από το Συμβούλιο καθώς και επίσης ο επιβλέπον αρχιτέκτονας έκανε δεκτή την πρόταση του για την ανάληψη του έργου ενώ γνώρισε ποια άδεια κατάταξης κατείχε. Συνεπώς, ήταν θέση του ΜΕ1 ότι δεν διέπραξε καμία παρανομία. Ο ΜΕ1 ανέφερε ότι υπέβαλε προσφορά και ήταν γνωστό στους εναγομένους η κατηγορία της άδειας του παρόλο τούτο του ανατέθηκε το έργο. Ο αρχιτέκτονας του έργου όχι μόνο δεν κατάγγειλε την διάπραξη παρανομίας αλλά του εξέδωσε τελικό πιστοποιητικό πληρωμής για το έργο. Έλλειψη μαρτυρίας βάση της οποίας μπορώ θετικά να καταλήξω στο συμπέρασμα ότι σκοπός της συμφωνίας ήταν παράνομος και εν γνώση των εναγόντων η υπεράσπιση αυτή αποτυγχάνει. Στην περίπτωση που η παρανομία προέρχεται μόνο από το ένα συμβαλλόμενο μέρος η σύμβαση δεν εφαρμόζεται και δεν μπορεί να εκτελεστεί από το συμβαλλόμενο που είχε την παράνομη πρόθεση (βλ. απόφαση Αγαθοκλής Μιχαήλ Αγαθοκλέους κ.α. ν. Ν. Λάππα.[16] Στο σύγγραμμα Chitty on Contracts, General Principles[17] επεξηγείται ότι όταν η σύμβαση δεν προνοεί ρητώς τη διάπραξη παράνομης πράξης και η παράνομη πρόθεση ή σκοπός του ενός συμβαλλόμενου μέρους δεν είναι γνωστή στο άλλο συμβαλλόμενο μέρος, ο τελευταίος μπορεί να επιμένει στην εκτέλεση της συμφωνίας. Ο ΜΕ1 ήταν με την εντύπωση ότι το εμβαδόν του έργου που θα αναλάμβανε δεν υπέρβαινε εκείνο που δικαιούται να αναλάβει και να εκτελέσει με βάση τον νόμο. Ως προκύπτει από την μαρτυρία του που έχω αξιολογήσει πιο πάνω και την λοιπή μαρτυρία αυτή η θεώρηση των πραγμάτων δεν ήταν αδικαιολόγητη υπό της περιστάσεις. Συνεπώς, στην απουσία μαρτυρίας για το πραγματικό εμβαδόν του έργου δεν μπορώ να καταλήξω σε συμπέρασμα ότι ήταν πρόδηλο ότι ο σκοπός της συμφωνίας ήταν παράνομος και ότι οι ενάγοντες εν γνώση τους ότι η συμφωνία ήταν παράνομη ανέλαβαν το έργο. Κάτω από αυτές τις περιπτώσεις δεν υπάρχει κανένας λόγος οι ενάγοντες να στερηθούν το δικαίωμά τους να διεκδικήσουν αποζημιώσεις για αθέτηση συμφωνίας των εναγομένων. Αναφορικά με την ανταπαίτηση έχω εξηγήσει πιο πάνω γιατί είναι αβάσιμη με βάση την υπάρχουσα μαρτυρία και προσθέτω ότι η συγκεκριμένη δαπάνη ουδέποτε έγινε εφόσον οι εναγόμενοι ουδέποτε τοποθέτησαν πιεστικό σύστημα στα διαμερίσματα. Ως εκ τούτου εκδίδεται απόφαση υπέρ της ενάγουσας και εναντίον της εναγομένης ως η παράγραφος 10 της Έκθεσης απαιτήσεως. Η ανταπαίτηση απορρίπτεται. Τα έξοδα της αγωγής επιδικάζονται εναντίον της εναγομένης όπως αυτά υπολογισθούν από τον πρωτοκολλητή και εγκριθούν από το Δικαστήριο. (Υπ.) .............. Ν. Ταλαρίδου- Κοντοπούλου, Ε.Δ. [1] Πολιτική Έφεση 9836 ημερ. 28.4.1999 [2] Πολιτικές Εφέσεις 10844, 19845 ημερ. 21.12.2001 [3] 1 ΑΑΔ
(1993)σελ. 397 [4] 1 ΑΑΔ
(1993)σελ. 168 [5] Hudson's Builiding and Engineering Contracts, Sweet & Maxwell , 10th edition, 1970, Section 8 pg. 56 [6] 1 ΑΑΔ 49
(1992)[7] 1 CLR 637
(1969)[8] Πολιτική Έφεση 9825 ημερομηνία 26 Νοεμβρίου 1998 [9] Chitty on Contracts, Sweet & Maxwell 27th edition, 1994, Vol. 1, par. 16-010 [10]
(1988)1 CLR 135 [11] chitty on contracts [12]
(1775)1 Cowp. 341,343 [13] 1 Γ ΑΑΔ 1932
(2010)[14] [1949] 1 KB 74 [15] [1955] 2 QB 525 [16] Πολιτική Έφεση 9825, ημερομηνίας 26.11.1998 [17] 23η έκδοση, κεφάλαιο 16, Ιllegality and Public Policy, παράγραφος 809 cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο