ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ν. Γιαννάκη ΚΥΑΜΙΔΗ, Αρ. Υπόθεσης: 8972/16, 2/5/2017 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ΜΟΝΙΜΟ ΚΑΚΟΥΡΓΙΟΔΙΚΕΙΟ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΣΥΝΘΕΣΗ: Λ. Καλογήρου, Π.Ε.Δ. Στ. Σταύρου, Α.Ε.Δ. Ε. Γεωργίου-Αντωνίου, Ε.Δ. Αρ. Υπόθεσης: 8972/16 ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ -ν- Γιαννάκη ΚΥΑΜΙΔΗ Κατηγορούμενου 2 Μαΐου, 2017 Εμφανίσεις: Για την Κατηγορούσα Αρχή: κα Μ. Πασιαρδή με κα Καραολίδου Για τον Κατηγορούμενο: κ. Ηλ. Στεφάνου Κατηγορούμενος παρών ------------------------------------------ Π Ο Ι Ν Η Ο κατηγορούμενος, ιατρός - ωτορινολαρυγγολόγος, τον Αύγουστο του 2008 διορίστηκε Διευθυντής της Ωτορινολαρυγγολογικής Κλινικής και το 2015 Εκτελεστικός και Ιατρικός Διευθυντής του Γενικού Νοσοκομείου Λευκωσίας. Κατόπιν δικής του παραδοχής, έχει βρεθεί ένοχος σε 42 κατηγορίες Δεκασμού Δημοσίου Λειτουργού, κατά παράβαση του άρθρου 100(α) του Ποινικού Κώδικα Κεφ.154 (κατηγορίες 1, 5, 9, 13, 17, 21, 25, 29, 33, 37, 41, 45, 49, 53, 57, 61, 65, 69, 73, 77, 81, 85, 89, 97, 101, 105, 117, 125, 129, 133, 137, 141, 145, 153, 157, 161, 165, 169, 173, 177, 181 και 185) και σε 42 κατηγορίες για Απόσπαση από Δημόσιο Λειτουργό, κατά παράβαση του άρθρου 101 του Ποινικού Κώδικα (κατηγορίες 3, 7, 11, 15, 19, 23, 27, 31, 35, 39, 43, 47, 51, 55, 59, 63, 67, 71, 75, 79, 83, 87, 91, 99, 103, 107, 119, 127, 131, 135, 139, 143, 147, 155, 159, 163, 167, 170, 175, 179, 183 και 187). Σύμφωνα με τα γεγονότα της υπόθεσης η εγκληματική δράση του κατηγορουμένου ξεκίνησε τον Ιανουάριο του 2008 και επεκτάθηκε μέχρι και τον Μάιο του 2016, οπότε και συνελήφθη από την Αστυνομία. Πιο συγκεκριμένα, κατά τους ουσιώδεις χρόνους, το Κράτος παρείχε χορηγία σε ασθενείς για την αγορά ακουστικών. Στους εκ γενετής βαρήκοους παραχωρείτο χορηγία €2.730 κάθε 4 χρόνια, στους συνταξιούχους βαρήκοους €170 κάθε 4 χρόνια και για όσους ασθενείς χρειάζονταν κοχλιακά εμφυτεύματα, εδίδετο χορηγία €23.
- Το Ακουολογικό Κέντρο Ευθυμιάδη (εφεξής το Κέντρο) δραστηριοποιείτο στον τομέα των ακουστικών βαρηκοΐας και των κοχλιακών εμφυτευμάτων. Για να δικαιούντο οι ασθενείς να λάβουν την προαναφερθείσα χορηγία από το Κράτος ήταν, μεταξύ άλλων, απαραίτητη η υπογραφή και σύσταση της αίτησης τους από κυβερνητικό ιατρό. Ανάμεσα στα καθήκοντα του κατηγορουμένου ήταν η υπογραφή-σύσταση τέτοιων αιτήσεων. Όσον αφορά τα κοχλιακά εμφυτεύματα ο ασθενής επέλεγε την εταιρεία από την οποία θα τα προμηθευόταν και η τοποθέτηση τους γινόταν χειρουργικά στο Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας από ιατρούς που έρχονταν από το εξωτερικό αναλόγως της εταιρείας που είχε επιλεγεί. Ακολούθως, η ρύθμιση των εμφυτευμάτων γινόταν από τους γιατρούς του Γενικού Νοσοκομείου Λευκωσίας. Για να λάβει ασθενής χορηγία για κοχλιακά εμφυτεύματα έπρεπε η σχετική αίτηση του να υπογραφεί από 5μελή επιτροπή στην οποία προέδρευε ο κατηγορούμενος. Κατά την προαναφερθείσα περίοδο 2008-2016, ο κατηγορούμενος έλαβε από το Κέντρο, το συνολικό ποσό των €128.147,00 ως δωροληψία για τις υπογραφές που έθετε, βεβαιώνοντας για σκοπούς επιχορήγησης ότι σε ασθενείς συνίστατο η χρήση ακουστικών ή η τοποθέτηση κοχλιακών εμφυτευμάτων. Επί τούτου, επισημαίνεται ότι η συνεννόηση μεταξύ του Κέντρου και του κατηγορούμενου ήταν, ότι, ο τελευταίος θα λάμβανε €300 για κάθε εκ γενετής βαρήκοο ασθενή πελάτη του Κέντρου, €85 για κάθε συνταξιούχο βαρήκοο ασθενή του Κέντρου και €2.000 για την τοποθέτηση κοχλιακών εμφυτευμάτων. Στις 6.5.2016 και περί ώρα 07:30, η εκ των διευθυντών του Κέντρου (ΜΚ1) κατήγγειλε την όλη υπόθεση στην Αστυνομία. Την ίδια ημέρα και περί ώρα 11:30, θα επισκεπτόταν το Κέντρο ο κατηγορούμενος για να παραλάβει ποσό €600 σε σχέση με δυο περιπτώσεις εκ γενετής βαρήκοων ασθενών που είχαν εξοφλήσει ακουστικά που αγόρασαν από το Κέντρο. Η ΜΚ1 φωτοτύπησε 6 χαρτονομίσματα των €100 και παρέδωσε τις φωτοτυπίες στην Αστυνομία. Πράγματι ο κατηγορούμενος επισκέφθηκε το Κέντρο περί ώρα 11.40 και η ΜΚ1, αφού του έδειξε τα 6 χαρτονομίσματα τα τοποθέτησε σε φάκελο μαζί με άλλο έγγραφο και του τον παρέδωσε. Ο κατηγορούμενος, τη στιγμή παραλαβής του φακέλου, της ανέφερε τα ακόλουθα: «Α, ήρταν γάντι τούτα, εννά πάω στο Μιλάνο στο Champions League». Κατά την έξοδο του όμως από το Κέντρο, ανακόπηκε από τον αστυφύλακα (ΜΚ18) στην παρουσία και των αστυφυλάκων (ΜΚ15 και ΜΚ16), οι οποίοι, κατόπιν της προηγηθείσας καταγγελίας, είχαν θέσει το Κέντρο υπό παρακολούθηση. Στη συνέχεια ο ΜΚ18 πληροφόρησε τον κατηγορούμενο για την υπόθεση και αυτός του παρέδωσε το φάκελο με τα χρήματα, αναφέροντάς του ότι τον είχε παραλάβει από τη ΜΚ
- Έπειτα, κατόπιν ταύτισης των φωτοτυπιών και χαρτονομισμάτων, συνέλαβε τον κατηγορούμενο για το αυτόφωρο αδίκημα του δεκασμού δημοσίου λειτουργού, του επέστησε την προσοχή του στο Νόμο και απάντησε: «Έπιασα ένα φάκελο δεν ξέρω αν είχε λεφτά μέσα». Ο κατηγορούμενος οδηγήθηκε στα γραφεία του Αρχηγείου Αστυνομίας και κατόπιν των αστυνομικών εξετάσεων, διαφάνηκε ότι κατά παρόμοιο τρόπο είχε λάβει τα ποσά που αναφέρονται στις κατηγορίες του παρόντος κατηγορητηρίου. Σημειώνεται ότι πέραν των ποσών που έλαβε από το προαναφερθέν Κέντρο, σε δύο περιπτώσεις κατά το έτος 2009, έλαβε από τον Χριστόδουλο Χριστοδούλου, ιδιοκτήτη της εταιρείας Chris Oto Medicare Hearing Ltd, η οποία επίσης ασχολείτο με την εφαρμογή ακουστικών βαρηκοΐας, το συνολικό ποσό των €1.800 (κατηγορίες 181,183,185 και 187). Το συνολικό ποσό δηλαδή που παρανόμως έλαβε ο κατηγορούμενος ανέρχεται σε €129.947,
- Αγορεύοντας για μετριασμό της ποινής ο ευπαίδευτος συνήγορος του κατηγορουμένου, κ. Στεφάνου, έκαμε ιδιαίτερη μνεία στον καλό χαρακτήρα και την εν γένει προσφορά του κατηγορούμενου τόσο προς ασθενείς όσο και προς το Κράτος, στο οποίο υπηρέτησε ως κυβερνητικός ιατρός, κατέχοντας και υψηλόβαθμες θέσεις για αρκετά χρόνια. Στο πλαίσιο αυτό παρουσίασε, μεταξύ άλλων, δεκάδες επιστολές από ασθενείς (δέσμη - τεκμήριο 2), οι οποίοι, με κολακευτικά λόγια, εκφράζουν την εκτίμηση και ευγνωμοσύνη τους προς το πρόσωπο του κατηγορούμενου για την αντιμετώπιση, την συμπεριφορά και την βοήθεια που τους προσέφερε. Πέραν των επιστολών, επισήμανε ο συνήγορος, υπάρχουν και περί των 40 καταθέσεων ασθενών του κατηγορουμένου, στις οποίες γίνεται αναφορά στον καλό του χαρακτήρα και τη βοήθεια που τους προσέφερε, χωρίς κανένας να υπαινίσσεται, ότι, ο κατηγορούμενος συμπεριφέρθηκε σε οποιαδήποτε περίπτωση, με τρόπο μη επαγγελματικό ή αντιδεοντολογικό. Δεν είναι όμως μόνο από ασθενείς που τύγχανε εκτίμησης ο κατηγορούμενος. Τύγχανε σεβασμού και εκτίμησης και από τους συναδέλφους του, το ιατρικό προσωπικό, άτομα του εκκλησιαστικού κόσμου, καθηγητές Πανεπιστημίων και εκπροσώπων ιδρυμάτων, οι οποίοι επίσης εκφράζονται με κολακευτικά λόγια και σχόλια για το πρόσωπο του κατηγορούμενου. Δέσμη σχετικών επιστολών κατατέθηκε ως τεκμήριο
- Ο κατηγορούμενος, συνέχισε ο συνήγορος, συνέβαλε και στη βελτίωση του εν γένει συστήματος υγείας, εξοικονομώντας μεγάλες δαπάνες για το Κράτος, αφού με τις γνώσεις, την εργατικότητα και την αφοσίωση του στο καθήκον, κατάφερε να μειωθεί στο ελάχιστο ο αριθμός των ασθενών που παραπέμποντο στον ιδιωτικό τομέα για περίθαλψη (τεκμήριο 6). Ήτο δε παράδειγμα προς μίμηση, κάτι που φαίνεται και στην επιστολή του Υπουργείου Υγείας ημερομηνίας 27.5.2015 (τεκμήριο 4). Ο συνήγορος επισήμανε περαιτέρω το γεγονός ότι ο κατηγορούμενος, σε καμία περίπτωση, έλαβε χρήματα από ασθενείς για να γίνει μια ιατρική εργασία. Ουδέποτε επιβάρυνε οικονομικά το Κράτος με ενέργειες του και ποτέ δεν έλαβε χρήματα εκ των προτέρων για να εκτελέσει ιατρική εργασία. Ούτε και καθόριζε με τις ενέργειες του, από ποια εταιρεία θα αγόραζαν οι ασθενείς τα κοχλιακά εμφυτεύματα. Τα χρήματα που λάμβανε σχετίζονταν με συντελεσθείσες ήδη πράξεις και λαμβάνονταν υπό μορφή δώρου, όπως δηλαδή είναι η πρακτική μεταξύ ιδιωτών γιατρών και άλλων παροχέων υπηρεσιών, όταν ο ένας παραπέμπει στον άλλο ένα περιστατικό και λαμβάνει ως δώρο ένα ποσοστό. Στο ίδιο πλαίσιο, επεσήμανε ότι δεν είναι ο κατηγορούμενος που ξεκίνησε αυτό το σύστημα παροχής δώρων. Ήρθε ως ιατρός και το βρήκε. Λανθασμένα βέβαια έλαβε και αυτός μέρος, όπως λάμβαναν όμως μέρος και άλλοι γιατροί του Δημοσίου. Σε σχέση τώρα με τα προσωπικά δεδομένα του κατηγορούμενου υπάρχει ενώπιον του Δικαστηρίου η έκθεση του Γραφείου Ευημερίας αλλά και οι διευκρινιστικές επισημάνσεις του ευπαιδεύτου συνηγόρου του. Προκύπτει ότι ο κατηγορούμενος είναι σήμερα ηλικίας 61 ετών, νυμφευμένος και πατέρας 2 ενηλίκων θυγατέρων, οι οποίες είναι επίσης ιατροί. Πρόκειται για άνθρωπο οικογενειάρχη, εργατικό και φιλήσυχο που διαμένει με την οικογένεια του σε ιδιόκτητη κατοικία στη Λευκωσία. Συνεπεία των αδικημάτων όμως που διέπραξε, έχει τεθεί σε διαθεσιμότητα και αναμένεται η απόλυση του. Αναμένεται επίσης να του αφαιρεθεί η άδεια άσκησης ιατρικής αλλά και να απωλέσει συνταξιοδοτικά δικαιώματα και το εφάπαξ, γεγονός το οποίο, θα του προκαλέσει δυσβάστακτα οικονομικά προβλήματα. Αντιμετωπίζει επίσης προβλήματα υγείας αφού εδώ και χρόνια έχει αγχώδη διαταραχή με συμπτώματα έντονου άγχους και κλειστοφοβίας. Πέραν τούτου, είχε διαγνωστεί με θυρεοειδίτιδα- τύπου Χασιμότο και λαμβάνει σε καθημερινή βάση θυροξίνη. Πρόσφατα μάλιστα η κατάσταση του επιδεινώθηκε και προχώρησε σε χειρουργική επέμβαση για αφαίρεση του θυρεοειδούς. Η διάγνωση της βιοψίας του θυρεοειδούς και Bone Marrow ήταν για πρωτοπαθή λέμφωμα, δηλαδή καρκίνο. Σχετικά επί τούτου είναι η δέσμη εγγράφων - τεκμήριο
- Πέραν του κατηγορούμενου, η όλη υπόθεση έχει επηρεάσει και την οικογένειά του λόγω του στίγματος που υπήρξε, με αποτέλεσμα η μια εκ των θυγατέρων του, η Άντρια, να έχει εγκαταλείψει την εργασία της και αναγκαστικά να αναζητεί εργασία στο εξωτερικό, αυξάνοντας ακόμα περισσότερο τις τύψεις του κατηγορούμενου για τις συνέπειες που επέφεραν οι πράξεις του. Άλλοι μετριαστικοί παράγοντες στους οποίους αναφέρθηκε ο συνήγορος, είναι η παραδοχή του κατηγορούμενου, σε αρχικό μάλιστα στάδιο της διαδικασίας, η απολογία και μεταμέλεια του, η οποία δεν ήταν φραστική αλλά έμπρακτη, γεγονός που διαφαίνεται από το ότι έχει προχωρήσει σε επιστροφή ολόκληρου του ποσού των €129.947,00 (τεκμήριο 8). Αναφορά έγινε και στο καθαρό ποινικό μητρώο του κατηγορούμενου, το οποίο, σε συνδυασμό με την ηλικία του και τον πρότερο έντιμο του βίο, θα πρέπει να ληφθεί σοβαρά υπόψη για μετριασμό της ποινής. Αναφορά έγινε και στην πρόθεση του κατηγορούμενου να δώσει στοιχεία στις διωκτικές αρχές για την πληρέστερη διερεύνηση αυτής της επί χρόνια καλά ασκούμενης πρακτικής λήψης δώρων. Κλείνοντας και στη βάση των όσων ανέφερε ο ευπαίδευτος συνήγορος, ζήτησε από το Δικαστήριο όπως κατά την επιβολή της ποινής, κρίνει τον κατηγορούμενο ως άνθρωπο και όχι ως εγκληματικό στοιχείο. Προτού εκφωνηθεί η ποινή, ο ευπαίδευτος συνήγορος του κατηγορούμενου ζήτησε εκ νέου και του δόθηκε ο λόγος, ώστε να προσθέσει, όπως ανέφερε, ακόμα ένα μετριαστικό παράγοντα. Αναφέρθηκε στην αρχή της ισότητας, λέγοντας, ότι, η μαρτυρία που κατέχει η Κατηγορούσα Αρχή, αφορά 3 γιατρούς, εναντίον των οποίων καταχωρήθηκαν 3 διαφορετικές υποθέσεις. Σε ότι αφορά ειδικά τον ιατρό Δάφνη Αριστοδήμου που είναι κατηγορούμενος στην υπόθεση 8974/16, ο συνήγορος επισήμανε, ότι, αρχικά, βάσει του ιδίου πλέγματος γεγονότων, αντιμετώπιζε και αυτός κατηγορίες Δεκασμού Δημοσίου Λειτουργού. Ωστόσο, οι κατηγορίες αυτές διακόπηκαν και στη θέση τους προστέθηκαν κατηγορίες Κατάχρησης Εξουσίας κατά παράβαση του άρθρου 105 του Π.Κ. και Δωροληψίας κατά παράβαση του άρθρου 102 του Π.Κ. Τα αδικήματα αυτά, τα οποία ο κατηγορούμενος παραδέχθηκε, επισύρουν ποινή φυλάκισης μέχρι 3 και 2 χρόνια αντίστοιχα σε αντίθεση με το αδίκημα του Δεκασμού Δημοσίου Λειτουργού που επισύρει ποινή φυλάκισης μέχρι 7 χρόνια. Η ενέργεια αυτή της Κατηγορούσας Αρχής, συνέχισε ο συνήγορος, έχει δικαιολογημένα δημιουργήσει στον κατηγορούμενο αισθήματα ανισότητας, πικρίας και αδικίας, κάτι το οποίο θα πρέπει να ληφθεί υπόψη ως μετριαστικός παράγοντας από το παρόν Δικαστήριο. Η ευπαίδευτη εκπρόσωπος της Κατηγορούσας Αρχής στην απαντητική της τοποθέτηση κατέθεσε το αρχικό κατηγορητήριο της υπόθεσης 8974/16, το τροποποιημένο κατηγορητήριο και το κείμενο των γεγονότων (τεκμήρια Α, Β και Γ αντίστοιχα). Περαιτέρω, ανέφερε, ότι, τα γεγονότα - βάσει της μαρτυρίας που κατέχει η Κατηγορούσα Αρχή - δεν είναι όμοια για όλους τους κατηγορούμενους αλλά εντελώς διαφορετικά. Γι' αυτό και καταχωρήθηκαν 3 διαφορετικές υποθέσεις, με διαφορετικά ποσά και διαφορετικές χρονικές περιόδους. Κατόπιν δε, συνάντησης, με τους σημαντικότερους μάρτυρες κατηγορίας, εξηγήθηκαν τα γεγονότα για κάθε περίπτωση ξεχωριστά και αφού έγιναν και κάποιες διευκρινήσεις, διαμορφώθηκε το κατηγορητήριο κατά τρόπο που να συνάδει με τη μαρτυρία που είχε στην κατοχή της η Κατηγορούσα Αρχή, με γνώμονα πάντα την όσο το δυνατό δικαιότερη αντιμετώπιση των κατηγορουμένων. Επί τούτου, κατέληξε, η τροποποίηση του κατηγορητηρίου στην 8974/16 θα γινόταν είτε ο κατηγορούμενος παραδεχόταν τις νέες κατηγορίες είτε δεν τις παραδεχόταν. Η εξουσία για μη δίωξη προσώπων, ανήκει με βάση το Σύνταγμα στο Γενικό Εισαγγελέα και δεν υπόκειται σε έλεγχο από το Δικαστήριο. Αποτελεί, ωστόσο, καλά θεμελιωμένη αρχή πως η απόφαση του Γενικού Εισαγγελέα για τη μη δίωξη ενός προσώπου που εμπλέκεται με το αδίκημα το οποίο αντιμετωπίζει ένας κατηγορούμενος, αποτελεί, ανάλογα με τις περιστάσεις της κάθε υπόθεσης, μετριαστικό παράγοντα. Η δυνατότητα του Δικαστηρίου να λάβει υπόψη το γεγονός της μη δίωξης ή της αναστολής δίωξης συγκατηγορούμενου στοχεύει στην απάμβλυνση του αισθήματος αδικίας που δημιουργεί η άνιση μεταχείριση και στην προστασία του περί δικαίου αισθήματος (βλ. Κάττου κ.ά. ν. Αστυνομίας
(1991)2 Α.Α.Δ. 498, Δημητρίου ν. Δημοκρατίας
(1999)2 Α.Α.Δ. 141 και Χαρίτου ν. Δημοκρατίας
(2008)2 Α.Α.Δ. 225). Θα πρέπει ταυτόχρονα να σημειωθεί πως με βάση τη νομολογία δεν είναι σε όλες τις περιπτώσεις που αποτελεί μετριαστικό παράγοντα η μη δίωξη τρίτου προσώπου. Μόνο όπου αυτή οφείλεται σε ευνοϊκή μεταχείριση του παραβάτη από την Κατηγορούσα Αρχή, μπορεί να προσμετρήσει ως μετριαστικό στοιχείο στο πλαίσιο της ίσης μεταχείρισης παραβατών (βλ. Βασιλείου ν. Δημοκρατίας
(2002)2 Α.Α.Δ. 104). Στην Ιωάννου ν. Αστυνομίας
(1989)2 Α.Α.Δ. 251, λέχθηκαν τα ακόλουθα: «Η ισότητα ενώπιον της Δικαιοσύνης καθιερώνεται ως θεμελιώδες δικαίωμα του ανθρώπου από το άρθρο 28.1 του Συντάγματος. Ο πυρήνας του δικαιώματος για ίση μεταχείριση από το Δικαστήριο συνίσταται στην υποχρέωση των δικαστικών αρχών να μεταχειρίζονται με ομοιόμορφο τρόπο όλους που βρίσκονται στην ίδια ουσιαστικά θέση. Το δικαίωμα επεκτείνεται, όπως αντιλαμβανόμαστε, στην εφαρμογή των αρχών του άρθρου 28.1 του Συντάγματος, και στο συσχετισμό των διαφορών στην τιμωρία συγκατηγορουμένων με την ουσιαστική ανομοιογένεια στην εγκληματική τους ευθύνη για το αδίκημα και το ποινικό τους μητρώο.» Χρήσιμη αναφορά μπορεί να γίνει και στην Πίτσιλλος ν. Αστυνομίας
(1998)2 Α.Α.Δ. 346, όπου λέχθηκαν τα εξής: «Το πρόβλημα μετριάζεται έντονα από την εφαρμογή της αρχής της ισότητας, που κατοχυρώνει το Άρθρο 28 του Συντάγματος. Γενικά δεν είναι ανεκτή η άνιση μεταχείριση των ίσων καταστάσεων ή η ίση μεταχείριση των άνισων. Οι διαφορετικοί ρόλοι των κατηγορουμένων αποτελούν παράγοντες που νομιμοποιούν τη διαφορετική μεταχείριση.» Με κάθε εκτίμηση προς τον ευπαίδευτο συνήγορο του κατηγορούμενου, η εισήγηση του, δεν μας βρίσκει σύμφωνους. Κατ' αρχάς δεν υπάρχει εδώ συγκατηγορούμενος - υπό την έννοια που αποδίδει στον όρο η Νομολογία - ο οποίος να μη διώχθηκε ή να ανεστάλη εναντίον του η δίωξη, για αδίκημα ή αδικήματα δυνάμει των ιδίων γεγονότων για τα οποία κατηγορήθηκε ο παρών κατηγορούμενος. Η υπόθεση για την οποία διαμαρτύρεται ο κατηγορούμενος, πέραν του ότι διαφέρει ουσιωδώς από πλευράς ληφθέντων ποσών και συνολικής εγκληματικής δράσης, διαφέρει σε ότι αφορά τα ίδια τα γεγονότα, κάτι το οποίο είναι εμφανές και από το κατατεθέν Έγγραφο Γ. Συνεπώς δεν θεωρούμε ότι υπήρξε ευνοϊκή και άνιση μεταχείριση του κατηγορούμενου. Ερχόμενοι τώρα στην κανονική ροή της υπόθεσης και δη στη νομική της πτυχή, επισημαίνουμε κατ' αρχάς ότι τα αδικήματα που διέπραξε ο κατηγορούμενος είναι πολύ σοβαρά, γεγονός που αντανακλάται στις προβλεπόμενες στο Νόμο ποινές. Αρκεί να αναφερθεί ότι το αδίκημα του Δεκασμού Δημοσίου Λειτουργού επισύρει ποινή φυλάκισης μέχρι 7 χρόνια και/ή ποινή προστίμου μέχρι €100.000 (άρθρο 100(α) του Π.Κ.) και το αδίκημα της Απόσπασης από Δημόσιο Λειτουργό, φυλάκιση μέχρι 3 χρόνια και/ή χρηματικό πρόστιμο (άρθρο 101 του Π.Κ.). Είναι καλά θεμελιωμένη και γνωστή η αρχή πως η προβλεπόμενη στο Νόμο ποινή αποτελεί τη βάση από την οποία ξεκινά το Δικαστήριο για να επιμετρήσει την αρμόζουσα ποινή σε κάθε περίπτωση. Είναι σημαντικό να επισημανθεί, ότι τα τελευταία 20 χρόνια, περίπου, ο Νομοθέτης προέβη δύο φορές σε αύξηση της προβλεπόμενης ποινής για το αδίκημα του Δεκασμού Δημοσίου Λειτουργού. Συγκεκριμένα, με τον Ν.38(Ι)/99 η τριετής τότε φυλάκιση αυξήθηκε σε πενταετή, ενώ με το Ν.95(Ι)/12 οι ποινές ανήλθαν στα σημερινά επίπεδα των επτά χρόνων φυλάκιση και/ή €100.000 πρόστιμο. Έχοντας κατά νου ότι στην προκειμένη περίπτωση τα αδικήματα του Δεκασμού που διέπραξε ο κατηγορούμενος καλύπτουν τη χρονική περίοδο από 2008 μέχρι 2016 και ότι ο ουσιώδης χρόνος για σκοπούς επιβολής ποινής είναι ο χρόνος διάπραξης του αδικήματος, θεωρούμε ότι τα αδικήματα θα πρέπει να διαχωριστούν σε δύο κατηγορίες. Στην πρώτη, κατατάσσονται όσα αδικήματα διαπράχθηκαν πριν την τροποποίηση 95
(1)/2012 ημερ. 6.7.2012 (δηλαδή τις κατηγορίες 1, 5, 9, 13, 17, 21, 25, 29, 33, 37, 41, 45, 49, 53, 57, 61, 65, 69, 73, 77, 81, 181 και 185) όπου ως προβλεπόμενη ποινή θα θεωρηθεί η φυλάκιση μέχρι 5 χρόνια και στη δεύτερη, όσα αδικήματα διαπράχθηκαν μετά την τροποποίηση, όπου πλέον ως ανώτατη ποινή θα θεωρηθεί αυτή που ισχύει σήμερα, δηλαδή η φυλάκιση μέχρι 7 χρόνια. Στην πράξη, ο διαχωρισμός δεν θα διαδραματίσει οποιοδήποτε ουσιαστικό ρόλο στην ποινή που θα επιβληθεί στον κατηγορούμενο, αλλά, για σκοπούς ορθότητας, θεωρήσαμε αναγκαίο όπως το επισημάνουμε. Οι διαδοχικές αυξήσεις των ποινών πάντως καταδεικνύουν συνάμα την αντίστοιχη πρόθεση του Νομοθέτη για αυστηρότερη αντιμετώπιση τέτοιου είδους αδικημάτων, με απώτερο στόχο βέβαια την πάταξη του κοινωνικού καρκινώματος της διαφθοράς. Στην πρόσφατη υπόθεση Μαληκκίδης ν. Δημοκρατίας, Ποιν. Έφ. 40/15, ημερ. 25/11/16, αναφέρθηκε πως "η σοβαρότητα ενός αδικήματος καθορίζεται από το Νομοθέτη στη βάση του ανώτατου ορίου ποινής και όχι από τα Δικαστήρια, ο ρόλος των οποίων περιορίζεται στη στάθμιση της σοβαρότητας του αδικήματος ανάλογα με τα περιστατικά που το περιβάλλουν». Δυστυχώς η χώρα μας έχει κακή φήμη διεθνώς σε ότι αφορά ζητήματα διαφθοράς, γεγονός το οποίο δεν περιποιεί τιμή σε κανένα. Επί τούτου είναι αρκετό να παραπέμψουμε στο Δείκτη Αντίληψης της Διαφθοράς (Corruption Perceptions Index 2016) - το πλέον αναγνωρισμένο εργαλείο της μη κυβερνητικής οργάνωσης Διεθνής Διαφάνεια, με βάση το οποίο βαθμολογεί και κατατάσσει τις χώρες παγκοσμίως, σε ετήσια βάση, ανάλογα με τις αντιλήψεις εμπειρογνωμόνων και διεθνών οργανισμών οι οποίοι αξιολογούν τη διαφάνεια, τη λογοδοσία και τη διαφθορά στο δημόσιο τομέα - στον οποίο η Κύπρος βρίσκεται για το έτος 2016 στη 47η θέση ανάμεσα σε 176 χώρες. Η πορεία της Κύπρου μάλιστα είναι πτωτική αφού σε σχέση με το 2015, υποχώρησε 15 θέσεις. Ανάμεσα δε στις 31 ευρωπαϊκές χώρες, η Κύπρος βρίσκεται στην 22η θέση, σημειώνοντας πτώση τεσσάρων θέσεων σε σύγκριση με το 2015. Περαιτέρω το φαινόμενο της διαφθοράς στην Κύπρο αποτελεί αντικείμενο εξέτασης και παρακολούθησης από την Ομάδα των Εμπειρογνωμόνων κατά της Διαφθοράς του Συμβουλίου της Ευρώπης GRECO (Group d'Etats Contre La Corruption) της οποίας σκοπός είναι η παρακολούθηση της συμμόρφωσης των 49 κρατών μελών της με τη βοήθεια των μέσων καταπολέμησης της διαφθοράς που της παρέχει το Συμβούλιο της Ευρώπης. Η σοβαρότητα των αδικημάτων που σχετίζονται με διαφθορά και δωροληψία από Δημόσιους Λειτουργούς, σε συνάρτηση με την αυξητική τάση που παρουσιάζουν το τελευταίο διάστημα (όπως διαπιστώνεται και από το παρόν Δικαστήριο από το μεγάλο αριθμό τέτοιων υποθέσεων που εκκρεμούν ενώπιον του), επιβάλλει την αντιμετώπιση των δραστών με τη δέουσα αυστηρότητα. Η ανάγκη για επιβολή αυστηρών και αποτρεπτικών ποινών για αδικήματα του είδους, τονίστηκε και από το Ανώτατο Δικαστήριο στις υποθέσεις που τέθηκαν ενώπιον του. Στην υπόθεση Νικολαΐδης ν. Αστυνομίας
(2003)2 Α.Α.Δ. 271, επικυρώθηκαν ποινές φυλάκισης 12 μηνών, με προβλεπόμενη όμως ανώτατη ποινή την τριετή φυλάκιση. Ο κατηγορούμενος εκεί ήταν ηλικίας 58 ετών, είχε προβλήματα υγείας και περιήλθε σε δεινή οικονομική κατάσταση. Ήταν λειτουργός στο Τμήμα Μετανάστευσης και κρίθηκε ένοχος για τη λήψη οικονομικών ανταλλαγμάτων (ήτοι Λ.Κ.500, $3.000 και Λ.Κ.500) για την επίσπευση της εξέτασης αιτήσεων για άδειες εισόδου σε αλλοδαπές καλλιτέχνιδες. Στην υπόθεση Θεοχάρους ν. Δημοκρατίας
(2008)2 Α.Α.Δ. 22, ο κατηγορούμενος ήταν ηλικίας 60 χρονών και κοινοτάρχης χωριού της επαρχίας Πάφου. Μετά από ακρόαση καταδικάστηκε σε διάφορα αδικήματα, μεταξύ των οποίων και για δεκασμό δημοσίου λειτουργού, διαφθορά, κατάχρηση εξουσίας, συνωμοσία προς καταδολίευση, έκδοση ψευδών πιστοποιητικών και συγκάλυψη παράνομων εσόδων, σε σχέση με την απόκτηση και πώληση Τουρκοκυπριακής γης. Του επιβλήθηκαν συντρέχουσες ποινές φυλάκισης 15 μηνών έως 3 ετών. Οι ποινές των 3 ετών, επιβλήθηκαν για τα αδικήματα του δεκασμού και της συγκάλυψης εσόδων. Το Εφετείο, επικυρώνοντας τις ποινές, τις χαρακτήρισε ως σημαντικά μειωμένες σε σύγκριση με την μέγιστη προβλεπόμενη και ως πολύ επιεικείς, αποδίδοντας τη μεταχείριση αυτή στην τριετή καθυστέρηση έναρξης της ακρόασης. Στην υπόθεση Μαληκκίδης ν. Δημοκρατίας (ανωτέρω) ο 58χρονος εφεσείων, Γενικός Διευθυντής του Συμβουλίου Αποχετεύσεων Πάφου (Σ.Α.ΠΑ.) είχε αποκομίσει από δεκασμούς γύρω στις €600.000, εκ των οποίων νομιμοποίησε €498.000. Είχε δύο ανήλικα παιδιά, αντιμετώπιζε προβλήματα υγείας και με την καταδίκη απώλεσε την εργασία και όλα τα παρεμφερή ωφελήματα του. Το Κακουργιοδικείο του επέβαλε συντρέχουσες ποινές φυλάκισης 3 ετών για τα επτά αδικήματα δεκασμού (εκτός από μια στην οποία επέβαλε 2 έτη) και 6 ετών για το αδίκημα νομιμοποίησης εσόδων. Το Εφετείο, επικυρώνοντας τις ποινές, ανέφερε, μεταξύ άλλων και τα εξής: «Η Πολιτεία εμπιστεύτηκε στον εφεσείοντα μια υψηλή θέση, με τα ανάλογα ωφελήματα που τη συνόδευαν. Με την ανάληψη όμως των καθηκόντων του από υπηρέτης και φύλακας των συμφερόντων του Δημοσίου ενεπλάκη στον φαύλο κύκλο της διαφθοράς και αξιώνοντας και λαμβάνοντας μεγάλα ποσά καταχράστηκε κατά το χείριστο τρόπο τη θέση του. Με όλες τις αυτονόητες επιπτώσεις όχι μόνο στα οικονομικά του Δήμου Πάφου, που από τη φύση της θέσης του όφειλε να προστατεύει, αλλά και στην εν γένει εμπιστοσύνη του πολίτη έναντι των δημοσίων προσώπων την οποία καίρια έπληξε. Με τις επιγραμματικές αυτές επισημάνσεις είναι νομίζουμε πρόδηλο ότι σε αδικήματα τέτοιας φύσεως, με εμπλεκόμενα δημόσια πρόσωπα, η ποινή που πρέπει να επιβάλλεται θα πρέπει να είναι αυστηρή και να ενέχει έντονα το στοιχείο της αποτροπής. Όπου δε εντοπίζεται τέτοια ανάγκη ναι μεν οι προσωπικές συνθήκες ενός κατηγορουμένου λαμβάνονται υπόψη, αλλά στο βαθμό και κατά την έκταση που δεν εξουδετερώνεται ο αποτρεπτικός χαρακτήρας της ποινής καθότι προέχει η αποτελεσματική εφαρμογή του νόμου». Να σημειωθεί πως όλες οι πιο πάνω υποθέσεις αφορούσαν αδικήματα δεκασμού τα οποία είχαν διαπραχθεί πριν τη θέσπιση του Ν. 95(Ι)/12, δηλαδή ενόσω η ανώτατη προβλεπόμενη ποινή ήταν είτε μέχρι 3 έτη είτε μέχρι 5 έτη φυλάκισης ή £10.000 πρόστιμο. Στην προκειμένη περίπτωση εκφράζουμε με τον πιο έντονο τρόπο την αποδοκιμασία μας για τις πράξεις και ενέργειες του κατηγορούμενου, οι οποίες υπό μια ευρύτερη έννοια, αποτελούν αναμφίβολα, πράξεις και ενέργειες διαφθοράς. Το γεγονός, ότι δεν είναι ο κατηγορούμενος που ξεκίνησε την προηγηθείσα παράνομη πρακτική λήψης δώρων, δεν το θεωρούμε ισχυρό μετριαστικό παράγοντα. Το ιερό λειτούργημα που ασκούσε ο κατηγορούμενος και το μοναδικό χάρισμα να μπορεί να περιθάλπτει και να βοηθά τον συνάνθρωπο του βρίσκονται σε αντίφαση με τη λήψη "δώρων" για ίδιον όφελος. Όπως επίσης βρίσκονται σε αντίφαση με τη σκιαγράφηση του χαρακτήρα του κατηγορούμενου, στην οποία προέβη ο ευπαίδευτος συνήγορος του. Ο κατηγορούμενος, όφειλε, όχι απλώς να μη συμμετείχε στο σαθρό φαγοπότι που επικρατούσε, αλλά, εφόσον είναι και άνθρωπος με υψηλό φρόνημα ευθύνης και συμπόνιας, να συνέβαλλε ενεργά και ουσιαστικά στην αποδόμηση του. Αντ' αυτού για 8 και πλέον χρόνια, αβασάνιστα, απολάμβανε και αυτός τους άνομους καρπούς, μέχρι που πιάστηκε επ' αυτοφώρω από την Αστυνομία. Το γεγονός ότι η εγκληματική δράση του κατηγορουμένου ήταν συνεχής και πολύχρονη, δηλαδή το ότι τα αδικήματα διαπράττονταν για μεγάλο χρονικό διάστημα (από το 2008 μέχρι το 2016), το θεωρούμε ιδιαιτέρως επιβαρυντικό. Δεν πρόκειται δηλαδή για μια μεμονωμένη πράξη ή ενέργεια. Επιβαρυντικό θεωρούμε και το γεγονός, ότι, ο κατηγορούμενος κατείχε υψηλή θέση καθ' ον χρόνο διέπραττε τα αδικήματα. Αρχικά, υπενθυμίζουμε, ήταν Διευθυντής της Ωτορινολαρυγγολογικής Κλινικής και στη συνέχεια Εκτελεστικός και Ιατρικός Διευθυντής του Γενικού Νοσοκομείου Λευκωσίας. Η Πολιτεία τον εμπιστεύθηκε και τον καταξίωσε, θέτοντας τον στην κορυφή της ιατρικής πυραμίδας του μεγαλύτερου και σημαντικότερου ιατρικού κέντρου της χώρας και αυτός, καταδεχόταν, παράνομα, να λαμβάνει χρήματα από ιδιώτες. Όσο πιο ψηλά βρίσκεται κάποιος, τόσο αυξάνεται η υποχρέωση ευσυνειδησίας, ακεραιότητας και εντιμότητας, πάντα προς εξυπηρέτηση του δημοσίου συμφέροντος και του κοινωνικού συνόλου. Στην υπόθεση Σουτζιής ν. Δημοκρατίας
(2003)2 Α.Α.Δ. 424 η οποία αφορούσε αξιωματικό της Εθνικής Φρουράς, το Ανώτατο Δικαστήριο, τόνισε πως η μεγαλύτερη προσφορά προς την πατρίδα είναι η υπακοή στους νόμους της. Παρά τις πιο πάνω επισημάνσεις, αναγνωρίζουμε, ότι υπάρχουν ισχυροί μετριαστικοί παράγοντες - στους οποίους αναφέρθηκε ο ευπαίδευτος συνήγορος του κατηγορουμένου - και οι οποίοι θα πρέπει να ληφθούν υπόψη και να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο στη διαμόρφωση της ποινής που θα επιβληθεί στον κατηγορούμενο. Συγκεκριμένα, θα λάβουμε υπόψη μας την παραδοχή του κατηγορούμενου την οποία θα θεωρήσουμε άμεση και έτσι ιδιαιτέρως σημαντική. Υπόψη επίσης θα λάβουμε το καθαρό ποινικό του μητρώο, παράγοντας πολύ σημαντικός ενόψει της ηλικίας του κατηγορούμενου. Είναι, υπενθυμίζουμε, 61 ετών ο κατηγορούμενος. Θα λάβουμε επίσης υπόψη την έμπρακτη του μεταμέλεια, η οποία εκφράστηκε δια της επιστροφής ολόκληρου του ποσού που έλαβε. Το ποσό αυτό δεν είναι ευκαταφρόνητο. Στο ίδιο πλαίσιο, εκτιμούμε και του πιστώνουμε την πρόθεση να συνεργασθεί - έστω και τώρα - με τις διωκτικές αρχές προς την κατεύθυνση πληρέστερης διερεύνησης της προαναφερθείσας πρακτικής λήψης χρημάτων από ιατρούς. Υπόψη επίσης θα λάβουμε τα όσα αφορούν στις προσωπικές, οικογενειακές, οικονομικές και άλλες περιστάσεις του κατηγορούμενου ως συνοπτικά τις καταγράφουμε ανωτέρω και περιεκτικά αναφέρθηκαν από τον συνήγορο του. Συναφώς σταθμίζουμε και συνυπολογίζουμε μετριαστικά τον πολλαπλό αντίκτυπο που είχε και θα έχει η καταδίκη, τόσο για τον ίδιο τον κατηγορούμενο όσο και ευρύτερα για την οικογένεια του. Παράλληλα, δεν μας αφήνουν ασυγκίνητους τα προβλήματα υγείας που αντιμετωπίζει ο κατηγορούμενος, τα οποία σαφώς και θα λάβουμε υπόψη, επισημαίνοντας όμως την ίδια ώρα, ότι, τα όποια προβλήματα υγείας μπορούν και θα πρέπει να αντιμετωπίζονται από τις αρμόδιες αρχές ακόμα και σε περιπτώσεις εγκλεισμού στις κεντρικές φυλακές (βλ. Κύπρος Κυπριανού v. Δημοκρατίας Ποινική Έφεση 28/14, ημερ.24.2.2014) Σταθμίζοντας και συνεκτιμώντας όλα τα πιο πάνω, καταλήγουμε στο συμπέρασμα ότι η μόνη αρμόζουσα ποινή είναι αυτή της φυλάκισης. Η οποιαδήποτε άλλη κατάληξη δεν θα αντικατόπτριζε τη σοβαρότητα των διαπραχθέντων αδικημάτων και σαφώς θα έστελνε εσφαλμένα μηνύματα προς την κοινωνία. Οι μετριαστικοί παράγοντες ωστόσο θα διαδραματίσουν σημαίνοντα ρόλο σε ότι αφορά το εύρος της ποινής που θα επιβληθεί. Στη βάση λοιπόν όλων των πιο πάνω επιβάλλουμε τις ακόλουθες ποινές: - Για το αδίκημα του Δεκασμού Δημοσίου Λειτουργού προ της τροποποίησης, σε κάθε μία από τις κατηγορίες 1, 5, 9, 13, 17, 21, 25, 29, 33, 37, 41, 45, 49, 53, 57, 61, 65, 69, 73, 77, 81, 181 και 185 ποινή φυλάκισης 2 ετών. - Για το αδίκημα του Δεκασμού Δημοσίου Λειτουργού μετά την τροποποίηση, σε κάθε μία από τις κατηγορίες 85, 89, 97, 101, 105, 117, 125, 129, 133, 137, 141, 145, 153, 157, 161, 165, 169, 173 και 177 ποινή φυλάκισης 2½ ετών. - Για το αδίκημα της Απόσπασης από Δημόσιο Λειτουργό, σε κάθε μία από τις κατηγορίες 3, 7, 11, 15, 19, 23, 27, 31, 35, 39, 43, 47, 51, 55, 59, 63, 67, 71, 75, 79, 83, 87, 91, 99, 103, 107, 119, 127, 131, 135, 139, 143, 147, 155, 159, 163, 167, 170, 175, 179, 183 και 187 ποινή φυλάκισης 1 έτους. Οι ποινές να συντρέχουν. Δεν έγινε εισήγηση από τον ευπαίδευτο συνήγορο του κατηγορουμένου για αναστολή της όποιας ποινής φυλάκισης ήθελε επιβληθεί. Καθηκόντως όμως εξετάσαμε το ενδεχόμενο και καταλήξαμε στο συμπέρασμα ότι δεν υπάρχουν ερείσματα για αναστολή της ποινής, ιδιαιτέρως σε ότι αφορά το σύνολο των περιστάσεων της υπόθεσης, που είναι ένας από τους δύο παράγοντες που λαμβάνονται υπόψη από το Δικαστήριο στη διαμόρφωση κρίσης επί του ζητήματος αναστολής (βλ. άρθρο 3
(2)του Νόμου 95/72, όπως τροποποιήθηκε με τον Νόμο 186
(1)/03, Λεωνίδου v. Αστυνομίας
(2004)2 Α.Α.Δ. 663, Κωνσταντίνου ν. Αστυνομίας
(2009)2 Α.Α.Δ. 583, Μιχάλης Παλλής v. Αστυνομίας Ποινική Έφεση 109/16, ημερ.20.9.2016 και Παρασκευάς Παπαπαντελή v. Δημοκρατίας Ποινική Έφεση 11/16 ημερ.17.10.2016). Στην Ιωσήφ ν. Δημοκρατίας
(2012)2 Α.Α.Δ. 930 ειπώθηκε, ότι, «εναπόκειται στο Δικαστήριο που έχει την ευθύνη επιβολής της ποινής να λάβει υπόψη στην κάθε περίπτωση τις περιστάσεις της υπόθεσης και οποιεσδήποτε προσωπικές περιστάσεις που αφορούν στο συγκεκριμένο κατηγορούμενο .» και «. κατά την εξέταση του ζητήματος σημαντικό ερώτημα είναι κατά πόσο η ανασταλείσα ποινή θα αντικατοπτρίζει την αντικειμενική σοβαρότητα του αδικήματος και θα εξυπηρετούσε τους πολλαπλούς σκοπούς της ποινής». Στην προκειμένη περίπτωση η πολύχρονη και επαναλαμβανόμενη παράνομη δράση του κατηγορούμενου σε συνάρτηση με τις ιεραρχικά υψηλές, ηγετικές και υπεύθυνες θέσεις που κατείχε όταν διέπραττε τα αδικήματα, εξουδετερώνουν κατά την κρίση μας την όποια δυνατότητα αναστολής. Έτσι οι ποινές θα είναι άμεσες. Η έκτιση των ποινών αρχίζει από σήμερα, αλλά μειώνεται κατά την περίοδο που ο κατηγορούμενος τελούσε υπό κράτηση, ήτοι από 24.4.2017 (βλ. Παπαπαντελή (ανωτέρω)). (Υπ.) Λ. Καλογήρου, Π.Ε.Δ. (Υπ.) Στ. Σταύρου, Α.Ε.Δ. (Υπ.) Ε. Γεωργίου‑Αντωνίου, Ε.Δ. Πιστό Αντίγραφο Πρωτοκολλητής