ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ν. Χριστόδουλου Χριστοδούλου κ.α., Αρ. Υπόθεσης: 15161/16, 18/10/2017

(1)/2007 (στη συνέχεια «ο Νόμος»). Στις λεπτομέρειες του αδικήματος αναφέρονται τα ακόλουθα: «Οι κατηγορούμενοι αρ. 1, 4, 5 και 6, μεταξύ Ιουλίου 2007 και Σεπτεμβρίου 2009, στη Λευκωσία και στην Αθήνα, με τη συνέργεια των Κατηγορουμένων αρ. 3, 8 και των Κυριάκου Μάγειρα και Μιχάλη Ζολώτα, απέκτησαν το χρηματικό ποσό του €1,000,000, ενώ γνώριζαν ότι τούτο αποτελούσε έσοδο από την διάπραξη των γενεσιουργών αδικημάτων της διαφθοράς, δεκασμού και ενεργούς δωροληψίας οικείων αξιωματούχων, που περιγράφονται στην 1η, 3η, 6η, 8η και 16η κατηγορία.» Με την υπό εξέταση αίτηση, ο Κατηγορούμενος αιτείται περαιτέρω και καλύτερων λεπτομερειών. Ειδικότερα, ζητά να του δοθούν λεπτομέρειες ως προς τα ακόλουθα: «Ποιες είναι οι αντικειμενικές πραγματικές περιστάσεις από τις οποίες μπορεί να συναχθεί (α) γνώση, (β) πρόθεση (γ) ή σκοπός που απαιτούνται ως στοιχεία του αδικήματος της κατηγορίας 23 που κατηγορείται ο κατηγορούμενος 5 και σε ποια γεγονότα θα βασιστεί η Κατηγορούσα Αρχή τα οποία αποδεικνύουν ότι ο Κατηγορούμενος 5 γνώριζε ότι το ποσό του €1.000.000 αποτελούσε έσοδο από την διάπραξη των γενεσιουργών αδικημάτων της διαφθοράς, δεκασμού και ενεργούς δωροληψίας οικείων αξιωματούχων.» Η Κατηγορούσα Αρχή καταχώρησε γραπτή ένσταση, υποστηρίζοντας ότι στη σχετική κατηγορία περιέχονται όλες οι αναγκαίες λεπτομέρειες ώστε ο Κατηγορούμενος να γνωρίζει με λογική βεβαιότητα την υπόθεση που θα αντιμετωπίσει στη δίκη του. Στα πλαίσια συζητήσεων που ακολούθησαν, ο συνήγορος της Κατηγορούσας Αρχής παρέδωσε στο συνήγορο του Κατηγορούμενου 5 γραπτό κείμενο (Έγγραφο Α) με περαιτέρω και καλύτερες λεπτομέρειες, ως ακολούθως: «Οι αντικειμενικές πραγματικές περιστάσεις και τα γεγονότα, ως προκύπτουν από το σύνολο του μαρτυρικού υλικού που ήδη παραδόθηκε σε όλους τους κατηγορούμενους, από τα οποία συνάγεται η σχετική με την 23η κατηγορία γνώση ή πρόθεση ή σκοπός του 5ου κατηγορούμενου αφορούν: (α) τις πράξεις και/ή τις παραλείψεις του κατηγορουμένου που σχετίζονται με τη μεταφορά του ποσού του €1.060.085,32, το οποίο κατόπιν ψευδούς αιτιολογίας/αναφοράς εμβάστηκε κατά τον Σεπτέμβριο του 2009 από λογαριασμό που διατηρούσε η 6η κατηγορούμενη στην Marfin Egnatia Bank στην Ελλάδα σε λογαριασμό που διατηρούσε ο 5ος κατηγορούμενος στην Λαϊκή Τράπεζα (Marfin Popular Bank) στην Κύπρο, ως αυτές έλαβαν χώρα πριν, κατά και μετά την ως άνω μεταφορά. (β) τη διαδικασία, τις συνθήκες και τους όρους πρόσληψης του 5ου κατηγορουμένου στη Λαϊκή Τράπεζα (Marfin Popular Bank) στην Κύπρο στη θέση του Διευθυντή Επικοινωνίας/Εταιρικών Υποθέσεων και Διευθυντή Γραφείου του Διευθύνοντος Συμβούλου, που έλαβε χώρα την 01.01.07 αφού προηγήθηκε σχετική συμφωνία κατά τον Νοέμβριο του 2006. (γ) τις θέσεις και τους ισχυρισμούς του 5ου κατηγορουμένου, ως καταγράφονται στην γραπτή κατάθεση ημερ. 22.07.13, οι οποίοι καταρρίπτονται από ανεξάρτητη μαρτυρία.» Ούτε οι πιο πάνω πρόσθετες λεπτομέρειες κρίθηκαν ικανοποιητικές από τον Κατηγορούμενο 5, ο οποίος εξακολουθεί να θεωρεί πως δεν γνωρίζει με την απαιτούμενη επάρκεια τι θα αντιμετωπίσει στη δίκη του. Οι ευπαίδευτοι συνήγοροι κατέθεσαν γραπτές αγορεύσεις, υποστηρίζοντας τις εκατέρωθεν θέσεις τους. Ο συνήγορος του Κατηγορούμενου 5, αφού αναφέρθηκε στις γνωστές αρχές και τη νομολογία που διέπει το υπό εξέταση ζήτημα, υποστήριξε πως η Κατηγορούσα Αρχή οφείλει να εφοδιάσει την Υπεράσπιση με όλα τα στοιχεία τα οποία, με βάση την εκδοχή της, καταδεικνύουν και τη γνώση του Κατηγορούμενου 5. Επεσήμανε πως η κατηγορία αφορά αδίκημα κατά παράβαση του Νόμου 188(Ι)/2007, γεγονός που συνηγορεί με τη θέση της Υπεράσπισης ότι η Κατηγορούσα Αρχή οφείλει να προσδιορίσει επακριβώς τα γεγονότα επί των οποίων θα στηριχθεί, λόγω της ευρείας εμβέλειας των διατάξεων του συγκεκριμένου Νόμου. Προς υποστήριξη της εισήγησης του παρέπεμψε στην απόφαση του Αγγλικού Εφετείου στην υπόθεση Regina ν. Gabriel

(2007)W.L.R. 2272, παραθέτοντας σχετικά αποσπάσματα από την απόφαση. Ο συνήγορος έκαμε επίσης αναφορά στο Σύγγραμμα Harris O'Boyle, and Warbrick «Law of the European Convention of Human Rights", 3η Έκδοση και ειδικότερα στη σελίδα 467, όπου υποδεικνύεται (με παραπομπή στην απόφαση του ΕΔΑΔ στην υπόθεση Mattoccia v. Italy 2000 - IX 36 EHRR 825, παρά. 59-60) η ανάγκη για παροχή επαρκούς πληροφόρησης του Κατηγορουμένου για την κατηγορία που αντιμετωπίζει. Όπως υποδεικνύεται στην υπό αναφορά απόφαση, ανέφερε ο συνήγορος, το εύρος των λεπτομερειών μπορεί να διαφέρει ανάλογα με τις περιστάσεις της κάθε υπόθεσης. Σε κάθε όμως περίπτωση θα πρέπει να δίδεται στον Κατηγορούμενο επαρκής πληροφόρηση, όση απαιτείται για να κατανοήσει πλήρως την έκταση των εναντίον του κατηγοριών, ώστε να είναι σε θέση να ετοιμάσει επαρκώς την Υπεράσπιση του. Στην εξεταζόμενη υπόθεση, κατέληξε ο συνήγορος, ο Κατηγορούμενος δεν είναι σε θέση να γνωρίζει την έκταση της κατηγορίας που αντιμετωπίζει, επειδή ακριβώς δεν του έχουν δοθεί όλα τα στοιχεία που συνθέτουν την κατηγορία. Ο συνήγορος της Κατηγορούσας Αρχής δεν αμφισβητεί την υποχρέωση της Κατηγορούσας Αρχής να παραθέτει επαρκείς λεπτομέρειες της κατηγορίας που αντιμετωπίζει ένας κατηγορούμενος. Στη συγκεκριμένη όμως υπόθεση, υποστήριξε ο κ. Αριστείδης, έχουν δοθεί επαρκείς λεπτομέρειες ώστε να γνωρίζει ο Κατηγορούμενος 5 με λογική βεβαιότητα τι θα αντιμετωπίσει στη δίκη. Υπέδειξε, συναφώς, ότι στον Κατηγορούμενο έχει δοθεί όλο το μαρτυρικό υλικό και δεν έχει υποχρέωση η Κατηγορούσα Αρχή να υποδείξει τις επί μέρους μαρυτρίες που αποδεικνύουν τη γνώση του Κατηγορούμενο 5. Αυτή, επεσήμανε, είναι διεργασία που οφείλει να κάνει η Υπεράσπιση, μελετώντας το μαρτυρικό υλικό που της έχει παραδοθεί. Η Κατηγορούσα Αρχή, συνέχισε ο κ. Αριστείδης, έχει προσδιορίσει τις πράξεις και παραλείψεις του Κατηγορούμενου 5 και δεν έχει υποχρέωση να υποδείξει τους μάρτυρες στους οποίους θα στηριχθεί. Καταληκτικά ο συνήγορος, επεσήμανε πως η γνώση για την οποία ζητούνται λεπτομέρειες, θα αποδειχθεί από περιστατική μαρτυρία. Όσον αφορά δε την παρατήρηση του κ. Καλλή ότι στις λεπτομέρειες που δόθηκαν (Έγγραφο Α) γίνεται αναφορά σε άλλη ημερομηνία από αυτή που κατηγορείται ότι διέπραξε το αδίκημα, υποστήριξε πως η γνώση μπορεί να συναχθεί και από γεγονότα και ενέργειες που έλαβαν χώρα σε προγενέστερο χρόνο από το χρόνο της απόκτησης της επίδικης περιουσίας. Η υποχρέωση της Κατηγορούσας Αρχής να εφοδιάζει την Υπεράσπιση με τις αναγκαίες λεπτομέρειες, ώστε να γνωρίζει τι ακριβώς θα αντιμετωπίσει στη δίκη δεν τελεί υπό αμφισβήτηση. Όπως έχει κατ' επανάληψη υποδειχθεί, η υποχρέωση αυτή πηγάζει από το Άρθρο 12.2 του Συντάγματος καθώς και από το άρθρο 6

(3)(α) της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (βλ. Pombas v. The Police

(1968)2 CLR 29, Νεάρχου ν. Αστυνομίας

(2004)2 Α.Α.Δ. 33, Attorney General v. Hjicostanti

(1969)2 C.L.R. 5, Δημοκρατία ν. Σπύρου

(2000)2 Α.Α.Δ. 107, Αντωνίου ν. Αστυνομίας

(2008)2 Α.Α.Δ. 766 κ.α.). Στην υπό εξέταση περίπτωση, ο Κατηγορούμενος 5 αντιμετωπίζει την κατηγορία 23, ως εκτίθεται ανωτέρω. Στις λεπτομέρειες αδικήματος προσδιορίζεται ότι η κατ' ισχυρισμόν απόκτηση του €1 εκ, αποτελεί έσοδο από τη διάπραξη των γενεσιουργών αδικημάτων που περιγράφονται στις κατηγορίες 1, 3, 6, 8 και

1. Περαιτέρω, με τις πρόσθετες λεπτομέρειες που έχουν παραδοθεί στον Κατηγορούμενο 5 (βλ. Έγγραφο Α), προσδιορίστηκαν ποιες είναι οι κατ' ισχυρισμόν πράξεις και παραλείψεις του Κατηγορούμενου 5 που σχετίζονται με τη μεταφορά του εν λόγω ποσού στο λογαριασμό του Κατηγορούμενου
2. Οι ανωτέρω λεπτομέρειες είναι, πιστεύουμε, επαρκείς ώστε ο Κατηγορούμενος 5 να είναι σε θέση να γνωρίζει επακριβώς την έκταση της κατηγορίας που αντιμετωπίζει. Όσον αφορά τη γνώση, για την οποία παραπονείται ο συνήγορος του πως δεν έχει προσδιοριστεί με ακρίβεια από ποια μαρτυρία μπορεί να συναχθεί, όπως ορθά επεσήμανε ο συνήγορος της Κατηγορούσας Αρχής, δεν έχει υποχρέωση να υποδείξει τους συγκεκριμένους μάρτυρες οι οποίοι θα καταθέσουν επί της πτυχής αυτής. Δεδομένου ότι ο Κατηγορούμενος 5, όπως και οι άλλοι Κατηγορούμενοι, έχουν πάρει όλο το διαθέσιμο μαρτυρικό υλικό, είναι πλέον δική τους υποχρέωση να το μελετήσουν και δεν έχει υποχρέωση η Κατηγορούσα Αρχή να υποδείξει τους συγκεκριμένους μάρτυρες οι οποίοι σχετίζονται με τις κατηγορίες που αντιμετωπίζει ο κάθε ένας από τους Κατηγορούμενους που βρίσκονται στο κατηγορητήριο. Στο σύγγραμμα Blackstone's Criminal Practice 2003, para. D10.8, σελ. 1263, διαβάζονται τα ακόλουθα σε σχέση με το θέμα: "Generally speaking, brevity in a count does not prejudice the defence since the way the prosecution put their case and the evidence they intend to call will sufficiently emerge from the committal documents". Συμφωνούμε, περαιτέρω, με τη θέση του συνηγόρου της Κατηγορούσας Αρχής πως η γνώση αποδεικνύεται συνήθως με περιστατική μαρτυρία. Δεν αναμένεται από την Κατηγορούσα Αρχή να δίδει περαιτέρω και καλύτερες λεπτομέρειες για το ζήτημα της γνώσης, η οποία συναρτάται με το στοιχείο της ένοχης διάνοιας (mens rea) και αποδεικνύεται, συνήθως, συμπερασματικά από τα γεγονότα που περιβάλλουν την κάθε υπόθεση, όπως προκύπτουν μέσα από το σύνολο της μαρτυρίας (βλ. Ζακακιώτης ν. Αστυνομίας

(2009)2 Α.Α.Δ. 175, Ανδρονίκου ν. Δημοκρατίας

(2008)2 Α.Α.Δ. 486, Χατζηξενοφώντος κ.ά. ν. Αστυνομίας

(2013)2 Α.Α.Δ. 316). Για τους πιο πάνω λόγους, καταλήγουμε ότι η Κατηγορούσα Αρχή έχει δώσει στον Κατηγορούμενο 5 επαρκείς λεπτομέρειες, ώστε να είναι σε θέση να γνωρίζει την ακριβή έκταση της κατηγορίας που αντιμετωπίζει και είναι συνεπώς σε θέση να προετοιμάσει κατάλληλα την Υπεράσπιση του. Η αίτηση, κατά συνέπεια, αποτυγχάνει και απορρίπτεται. (Υπ.) Λ. Καλογήρου, Π.Ε.Δ. (Υπ.) Στ. Σταύρου, Α.Ε.Δ. (Υπ.) Ε. Γεωργίου-Αντωνίου, Ε.Δ. Πιστόν Αντίγραφο Πρωτοκολλητής /κπ cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο