Δημοκρατία ν. Γιώργου Ζωδιάτη κ.α., Αρ. Υπόθεσης: 7327/15, 11/1/2017

Δημοκρατία ν. Γιώργου Ζωδιάτη κ.α., Αρ. Υπόθεσης: 7327/15, 11/1/2017 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:KDLEM:2017:2 ΣΤΟ ΚΑΚΟΥΡΓΙΟΔΙΚΕΙΟ ΛΕΜΕΣΟΥ ΕΝΩΠΙΟΝ: T. Καρακάννα, Π.Ε.Δ. Α. Κονή, Α.Ε.Δ. T. Kατσικίδη, Ε.Δ. Αρ. Υπόθεσης: 7327/15 Δημοκρατία ν.

1. Στυλιανού Παπανικολάου
2. Γιώργου Ζωδιάτη
3. Στέλιου Καλλή Κατηγορουμένων Ημερομηνία: 11.1.2017 Εμφανίσεις: Για τη Δημοκρατία: κ. Α. Αριστείδης Για τον κατηγορούμενο 2: κ. Ε. Πουργουρίδης με κα Μ. Νεοφύτου Για τον κατηγορούμενο 3: κ. Α. Δημητρίου με κα Χ. Χριστοφή και κα Χ. Αλεξάνδρου Κατηγορούμενοι 2 και 3 παρόντες ΕΝΔΙΑΜΕΣΗ ΑΠΟΦΑΣΗ Η πλευρά της Κατηγορούσας Αρχής επιδιώκει την προσθήκη επιπλέον μαρτύρων κατηγορίας βάσει του άρθρου 111 του περί Ποινικής Δικονομίας Νόμου Κεφ.
4. Το αρχικό αίτημα αφορούσε έξι άτομα, το οποίο στη συνέχεια περιορίστηκε σε τέσσερα. Η πλευρά του κατηγορουμένου 2 δεν έφερε ένσταση στο αίτημα αυτό της Κατηγορούσας Αρχής, επιφυλάσσοντας παράλληλα το δικαίωμα της ότι σε περίπτωση που θεωρήσει ότι η μαρτυρία που θα επιχειρηθεί να προσαχθεί είναι αντινομική, η όποια ένσταση θα εγερθεί κατά το στάδιο προσαγωγής της μαρτυρίας. Η πλευρά του κατηγορουμένου 3 έφερε ένσταση σε σχέση με τρεις από τους τέσσερεις μάρτυρες, των οποίων επιδιώκεται η πρόσθεση ως επιπλέον μαρτύρων. Αυτοί είναι οι Κωνσταντίνος Παπανικολάου, Νίκος Νικολάου και Μάριος Σοφοκλέους. Σύμφωνα με τις σχετικές ειδοποιήσεις που καταχώρισε και επέδωσε η πλευρά της Κατηγορούσας Αρχής, η ουσία της μαρτυρίας του Κωνσταντίνου Παπανικολάου συνίσταται στη σύνταξη των δύο χειρόγραφων δηλώσεων από τον Στυλιανό Παπανικολάου (ΜΚ18) οι οποίες κατατέθηκαν στο Δικαστήριο (Τεκμήρια 100 και 101) και για τις οποίες ο ΜΚ18 έτυχε εκτενούς αντεξέτασης. Η μαρτυρία του Νίκου Νικολάου, υπαλλήλου της CYTA συνίσταται σε τεχνικά θέματα που αφορούν τα τηλεπικοινωνιακά δεδομένα που κατατέθηκαν στο Δικαστήριο, αντίγραφα των καταθέσεων των δύο αυτών μαρτύρων δόθηκαν στην Υπεράσπιση, ενώ η μαρτυρία του Μάριου Σοφοκλέους, δεσμοφύλακα, συνίσταται σε απειλές που δέχθηκε ενώπιον του ο ΜΚ18 κατά το χρόνο που βρισκόταν υπόδικος στις Κεντρικές Φυλακές. Η θέση που προβλήθηκε από την Υπεράσπιση του κατηγορούμενου 3 στο στάδιο των αγορεύσεων είναι ότι η προσθήκη μαρτύρων στο παρόν στάδιο δεν δικαιολογείται καθότι τα δικαιώματα του κατηγορούμενου 3 για δίκαιη δίκη θα επηρεαστούν δυσμενώς. Ήταν η θέση των συνηγόρων του κατηγορουμένου 3 ότι σήμερα, 18 περίπου μήνες μετά την παραπομπή του κατηγορουμένου 3 σε δίκη ενώπιον του Κακουργιοδικείου, η Κατηγορούσα Αρχή ενώ όφειλε να παρουσιάσει όλους τους μάρτυρες της, «προσπαθεί να προσθέσει μαρτυρία και μάρτυρες για να καλύψει αναλόγως τα κενά που άφησαν άλλοι μάρτυρες κατηγορίας, καθώς και να δικαιολογήσει τις αντιφάσεις τους ή να ενισχύσει τη μαρτυρία μαρτύρων που ήδη κατέθεσαν και οι απαντήσεις τους θεωρούνται τελεσίδικες». Προς υποστήριξη των θέσεων τους παρέπεμψαν στο σύγγραμμα Blackstone's Criminal Practice, έκδοση 2013, παρ. F 7.41 - F 7.43, σελ. 2485-2486 (Rule of Finality of Answers to questions on collateral matters). Υποστήριξαν ότι στα πλαίσια της δίκαιης δίκης, οι μάρτυρες κατηγορίας "πρέπει να είναι άμεσα συνυφασμένοι με τα επίδικα θέματα και να παρουσιάζονται και να προσφέρονται στην Υπεράσπιση εντός ευλόγου χρόνου και με λογική σειρά και συνοχή" και όχι μετά από την πάροδο τόσου μεγάλου χρονικού διαστήματος. Ήταν η θέση τους ότι δεν είναι επιτρεπτό η Κατηγορούσα Αρχή να προσπαθεί να προσθέσει μάρτυρες για να "κλείσει τρύπες" που πιστεύει ότι δημιουργήθηκαν. Ενδεχομένη ικανοποίηση του αιτήματος της Κατηγορούσας Αρχής θα οδηγήσει σε ατέρμονες διαδικασίες που στο τέλος θα καταστρατηγήσουν τα συνταγματικά δικαιώματα του κατηγορουμένου 3 για διεξαγωγή δίκαιης δίκης εντός ευλόγου χρόνου κατά παράβαση του άρθρου 30 του Συντάγματος και του άρθρου 6 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου. Ειδικότερα όσον αφορά τον Κωνσταντίνο Παπανικολάου υποστήριξε ότι επιχειρείται η προσθήκη του προσώπου αυτού ως μάρτυρα για να ενισχυθεί η μαρτυρία του ΜΚ18, πράγμα ανεπίτρεπτο, καθότι ο ΜΚ18 ήταν «ο μόνος αρμόδιος μάρτυρας να καταθέσει επί των δηλώσεων που Ο ΙΔΙΟΣ συνέταξε και ως εκ τούτου η μόνη πρωτογενής μαρτυρία είναι η δική του». Όσον αφορά το Νίκο Νικολάου, οι συνήγοροι υπεράσπισης επισήμαναν ότι ουδέποτε τους δόθηκε στην Υπεράσπιση αντίγραφο της κατάθεσης του εν λόγω προσώπου, παρά τη σχετική αναφορά στην ειδοποίηση προσθήκης του μάρτυρα. Επιπρόσθετα η μαρτυρία που επιχειρείται να παρουσιαστεί μέσω του προσώπου αυτού είναι ανεπίτρεπτη εφόσον ο Γιώργος Καφάς (ΜΚ14) παρουσιάστηκε εκ μέρους της Κατηγορούσας Αρχής ως ειδικός επί των τηλεπικοινωνιακών δεδομένων της CYTA και όταν κλονίστηκε η μαρτυρία του κατά την αντεξέταση, η Κατηγορούσα Αρχή επιχειρεί να προσθέσει το Νίκο Νικολάου. Η θέση του κατηγορουμένου 3 ήταν γνωστή όσον αφορά την ορθότητα των τηλεπικοινωνιακών δεδομένων της CYTA και ότι θα αμφισβητούσε ακόμα και τεχνικά σημεία σε σχέση με τα τηλεπικοινωνιακά δεδομένα συμπεριλαμβανομένων των κεραιών ή και των κυψελών τους, πολύ πριν τη μαρτυρία του ΜΚ14 και ως εκ τούτου η Κατηγορούσα Αρχή είχε την γνώση αλλά και την ευκαιρία να προσφέρει την κατάλληλη μαρτυρία εκ μέρους της CYTA από την αρχή της υπόθεσης. Λόγω της εξαντλητικής αντεξέτασης του ΜΚ14 η πλευρά της Κατηγορούσας Αρχής έχει λάβει πλήρη γνώση της γραμμής αντεξέτασης του εν λόγω μάρτυρα και ειδικότερα όλες τις ερωτήσεις που του υποβλήθηκαν και όλες τις υποβολές που του τέθηκαν και επιχειρεί μέσω της σκοπούμενης επιπρόσθετης μαρτυρίας να καλύψει τα κενά που θεωρεί ότι υπάρχουν στη μαρτυρία του ΜΚ14, γεγονός που πλήττει την υπόθεση της Υπεράσπισης. Τέλος, η μαρτυρία του Μάριου Σοφοκλέους και αυτή σκοπό έχει να ενισχύσει τη μαρτυρία του ΜΚ18, πράγμα που όπως έχει αναφερθεί πιο πάνω είναι ανεπίτρεπτο. Επίσης δεν θα πρέπει να επιτραπεί η προσθήκη αυτού του μάρτυρα για το λόγο ότι δεν αφορά τα επίδικα αδικήματα και είναι παντελώς άσχετη με την παρούσα υπόθεση. Περαιτέρω η πλευρά της Κατηγορούσας Αρχής θα πρέπει καθηκόντως να παρουσιάσει τη μαρτυρία και άλλων προσώπων που έδωσαν κατάθεση στα πλαίσια της διερεύνησης της παρούσας υπόθεσης, για παράδειγμα τη μαρτυρία της Αθηνάς Δημητρίου, του Παναγιώτη Τσολιά και του Χριστόφορου Δημητρίου και όχι να παρουσιάσει τη μαρτυρία που την «βολεύει». Ο ευπαίδευτος εκπρόσωπος της Κατηγορούσας Αρχής αναφέρθηκε και αυτός με τη σειρά του στις πρόνοιες του άρθρου 111 του Κεφ. 155 ως επίσης σε σχετική νομολογία και βιβλιογραφία. Ήταν η θέση του ότι η Υπεράσπιση δεν μπορεί να εισηγείται ότι καταλαμβάνεται εξ απρόοπτου ή ότι η προσθήκη των συγκεκριμένων μαρτύρων επηρεάζει την υπόθεση του κατηγορουμένου
5. Ο χρόνος κατά τον οποίο ζητείται η προσθήκη μαρτύρων, συνέχισε, δεν επηρεάζει τα δικαιώματα του κατηγορουμένου 3, ούτε πλήττει τη δίκαιη διεξαγωγής της διαδικασίας. Οι πρόνοιες του άρθρου 111 του Κεφ. 155 δεν θέτουν χρονικούς περιορισμούς. Σύμφωνα με τη νομολογία το ζήτημα της καθυστέρησης σε σχέση με το δικαίωμα για δίκαιη δίκη δεν εξετάζεται "in abstracto" αλλά στα πλαίσια της κάθε περίπτωσης. Όσον αφορά το Νίκο Νικολάου, ο εκπρόσωπος της Κατηγορούσας Αρχής δέχθηκε ότι δεν υπάρχει γραπτή κατάθεση του προσώπου αυτού, ανέφερε όμως ότι οι πρόνοιες του άρθρου 111 του Κεφ. 155 δεν επιβάλλουν το πρόσωπο του οποίου ζητείται η προσθήκη ως μάρτυρα να έχει δώσει κατάθεση στην αστυνομία, παρά μόνο την ετοιμασία ειδοποίησης στην οποία να αναγράφεται η ουσία της μαρτυρίας του. Η σχετική ειδοποίηση για το πρόσωπο αυτό αναφέρει ότι καλείται να απαντήσει σε θέματα κυψελών και εμβέλειας αυτών. Τα θέματα αυτά είχαν τεθεί στον ΜΚ14 τόσο κατά την κυρίως εξέτασή του όσο και κατά την αντεξέταση του και είχε αναφέρει ότι τα καθήκοντα του ήταν να συλλέγει τα δεδομένα και να τα αναλύει, όχι όμως να εξηγεί τεχνικά ζητήματα που αφορούν τις κυψέλες και τις εμβέλειες των κεραιών της CYTA. Η μαρτυρία που θα κληθεί να δώσει το εν λόγω πρόσωπο δεν είναι άγνωστη στην πλευρά του κατηγορουμένου 3 αφού αφορά τα τηλεπικοινωνιακά δεδομένα του. Περαιτέρω από τη στιγμή που ο ΜΚ14 κατέθεσε ότι δεν είχε τις τεχνικές γνώσεις για αυτά τα σημεία, η πλευρά της Κατηγορούσας Αρχής θεωρεί ότι έχει τη δυνατότητα να παρουσιάσει ως μάρτυρα άλλο εμπειρογνώμονα ο οποίος θα δώσει απαντήσεις σ΄ αυτά τα κενά που δημιουργούνται, όχι λόγω παραλείψεων της Κατηγορούσας Αρχής αλλά διότι εκ των πραγμάτων ο συγκεκριμένος εμπειρογνώμονας δεν μπορούσε, ελλείψει τεχνικών γνώσεων να επεκταθεί σε αυτά τα ζητήματα. Τα θέματα για τα οποία θα κληθεί να δώσει μαρτυρία το εν λόγω πρόσωπο είναι καίρια για την υπόθεση της Κατηγορούσας Αρχής. Όσον αφορά τον Κωνσταντίνο Παπανικολάου η ανάγκη για να προστεθεί ως μάρτυρας προέκυψε από τη μαρτυρία του Στυλιανού Παπανικολάου (ΜΚ18) και ιδίως τη μαρτυρία του κατά την αντεξέταση του και αφορούν ουσιώδη σημεία της αξιοπιστίας του. Συγκεκριμένα ήταν η θέση της Υπεράσπισης ότι ο ΜΚ18 συνέταξε τις δύο επιστολές (Τεκμήρια 100 και 101) τις οποίες του υπέδειξε και τις οποίες αγνοούσε η πλευρά της Κατηγορούσας Αρχής. Ο ΜΚ18 κατέθεσε τις συνθήκες κάτω από τις οποίες τις συνέταξε και ότι το περιεχόμενο τους δεν ανταποκρινόταν στην πραγματικότητα ή ότι δεν συντάχθηκαν με τη δική του ελεύθερη βούληση. Ο Κωνσταντίνος Παπανικολάου θα αναφερθεί σε γεγονότα που οδήγησαν στη σύνταξη αυτών των επιστολών, θα διαφωτίσει το Δικαστήριο επί πολλών πτυχών αυτού του ζητήματος και η μαρτυρία του είναι απαραίτητη για να αντιληφθεί το Δικαστήριο τους λόγους που οδήγησαν το ΜΚ18 στη σύνταξη αυτών των επιστολών. Η Υπεράσπιση με "την εξαντλητική της αντεξέταση" επί του συγκεκριμένου θέματος το έχει καταστήσει ουσιώδες. Σε σχέση με τον τελευταίο μάρτυρα Μάριο Σοφοκλέους, η ανάγκη για προσθήκη του ως μάρτυρα προέκυψε μετά την κατάθεση, ως τεκμήριο για αναγνώριση, επιστολής από τις Κεντρικές Φυλακές με την οποία απορρίπτονται οι ισχυρισμοί του ΜΚ18 περί απειλών που δεχόταν εντός των φυλακών οι οποίες συνέτειναν στο να νοιώθει ανασφάλεια και να συντάξει τη δεύτερη επιστολή σε σχέση με τον κατηγορούμενο 3 (Τεκμήριο 101), η πρώτη, (Τεκμήριο 65), σύμφωνα με τη μαρτυρία, συντάχθηκε προτού μεταφερθεί στις Κεντρικές Φυλακές. Έχοντας υπόψη ότι η πλευρά του κατηγορουμένου 3 προσπαθεί να καταδείξει ότι ο ΜΚ18 «υιοθετεί μόνο τα όσα αφορούν τον δεύτερο κατηγορούμενο και προσπαθεί να απομονώσει τον τρίτο» έχει καταστεί ουσιώδες ζήτημα το θέμα των ισχυριζόμενου εκφοβισμού του ΜΚ18 ο οποίος αντεξετάστηκε διεξοδικά για το θέμα αυτό. Ο εκπρόσωπος της Κατηγορούσας Αρχής απαντώντας στη θέση της Υπεράσπισης ότι όσον αφορά τα υπόλοιπα πρόσωπα των οποίων η μαρτυρία ενδεχομένως να σχετίζεται με το θέμα αυτό είπε ότι οι καταθέσεις τους είναι μέρος του μαρτυρικού υλικού και δόθηκαν στην πλευρά της Υπεράσπισης και αν η πλευρά της Υπεράσπισης υιοθετήσει τις θέσεις τους μπορεί να τους καλέσει ως μάρτυρες υπεράσπισης. Αυτές ήταν συνοπτικά οι θέσεις που προβλήθηκαν από τα δύο εμπλεκόμενα μέρη. Το άρθρο 111 του Κεφ. 155 προνοεί τα ακόλουθα: «
6. Πρόσωπο του οποίου το όνομα δεν οπισθογραφήθηκε στο κατηγορητήριο που καταχωρίστηκε στο Κακουργιοδικείο δεν καλείται από την κατηγορία να δώσει μαρτυρία κατά τη δίκη εκτός αν έχει δοθεί προηγουμένως στον κατηγορούμενο ή το δικηγόρο του γραπτή ειδοποίηση που περιέχει το όνομα του μάρτυρα που θα κληθεί και την ουσία της μαρτυρίας που θα δοθεί: Νοείται ότι δεν απαιτείται τέτοια ειδοποίηση αν ο μάρτυρας που θα κληθεί είναι- (α) συγκατηγορούμενος ο οποίος έχει ήδη αθωωθεί ή καταδικαστεί· (β) πρόσωπο που καλείται μόνο για να αποδείξει ότι μάρτυρας του οποίου το όνομα οπισθογραφήθηκε στο κατηγορητήριο που καταχωρίστηκε στο Κακουργιοδικείου δεν δύναται να προσαχθεί κατά τη δίκη· (γ) μάρτυρας του οποίου η μαρτυρία είναι τυπικού χαρακτήρα· (δ) μάρτυρας, της μαρτυρίας του οποίου ο κατήγορος έλαβε γνώση την ημέρα κατά την οποία καλείται ο μάρτυρας.» Όπως προκύπτει από το περιεχόμενο του άρθρου 111 του Κεφ. 155 αλλά και τα ό,σα έχουν λεχθεί στη Γεωργίου ν. Δημοκρατίας[1] για να επιτραπεί η κλήση μάρτυρα που το όνομά του δεν οπισθογραφήθηκε στο κατηγορητήριο που καταχωρήθηκε στο Κακουργιοδικείο θα πρέπει να δοθεί προηγουμένως γραπτή ειδοποίηση στον κατηγορούμενο ή στον δικηγόρο του στην οποία να περιέχεται το όνομα του μάρτυρα που θα κληθεί και η ουσία της μαρτυρίας που θα δοθεί. Διαπιστώνουμε ότι τα πιο πάνω κριτήρια ικανοποιούνται και για τα τρία πρόσωπα που η Κατηγορούσα Αρχή αιτείται την προσθήκη τους ως μαρτύρων στο κατηγορητήριο. Στην ίδια απόφαση το Ανώτατο Δικαστήριο ασχολήθηκε και με το ζήτημα του κατά πόσο η Κατηγορούσα Αρχή έχει υποχρέωση να δώσει αντίγραφο γραπτής κατάθεσης του ατόμου που επιχειρείται να προστεθεί ως επιπλέον μάρτυρας στο κατηγορητήριο που καταχωρήθηκε στο Κακουργιοδικείο, διαφορετικά παραβιάζονται συνταγματικά δικαιώματά του αφού η Υπεράσπιση καταλαμβάνεται απροετοίμαστη και στερείται του δικαιώματος να αντεξετάσει.Το Ανώτατο Δικαστήριο αποφάσισε ότι δεν υφίσταται τέτοια υποχρέωση στην περίπτωση που η ανάγκη για κλήση του συγκεκριμένου ατόμου ως μάρτυρα προέκυψε μετά την καταχώριση του κατηγορητηρίου και ότι το θέμα αντιμετωπίζεται με την παραχώρηση στην πλευρά της Υπεράσπισης αναβολής της ακροαματικής διαδικασίας για να προετοιμαστεί για την αντεξέταση του συγκεκριμένου μάρτυρα[2]. Στη συγκεκριμένη περίπτωση η ανάγκη για κλήση του Νίκου Νικολάου προέκυψε κατά την διάρκεια της ακροαματικής διαδικασίας. Κρίνουμε επομένως ότι το γεγονός ότι δεν έχει ληφθεί γραπτή κατάθεση από το Νίκο Νικολάου δεν μπορεί να αποτελέσει λόγο για μη έγκριση του αιτήματος προσθήκης του στον κατάλογο των μαρτύρων στο κατηγορητήριο. Στην απόφαση Γεωργίου ν. Δημοκρατίας (ανωτέρω) λέχθηκε επίσης ότι ο μάρτυρας που επιχειρείται να κλητευθεί πρέπει να έχει εμπλοκή σε ουσιώδη θέματα. Στο ίδιο συμπέρασμα οδηγούν εξ αντιδιαστολής και τα όσα λέχθηκαν στη Γενικός Εισαγγελέας ν. Δ.Κ.[3]. Στη Θεοχάρους ν. Δημοκρατίας (ανωτέρω) λέχθηκε ότι «η διαδικασία κλήτευσης πρόσθετων μαρτύρων πρέπει να γίνεται με φειδώ και όχι να παίρνει μεγάλη έκταση σε σύγκριση με τη μαρτυρία που έχει υπόψη του ένας κατηγορούμενος με βάση το μαρτυρικό υλικό με το οποίο παραπέμφθηκε σε δίκη». Όλα τα πιο πάνω καταδεικνύουν ότι η έγκριση κλήσης επιπρόσθετων μαρτύρων ανάγεται στη διακριτική ευχέρεια του Δικαστηρίου το οποίο ασκώντας την κρίση του θα πρέπει να έχει κατά νου το μη επηρεασμό των δικαιωμάτων του κατηγορουμένου. Όπως αναφέρεται στο σύγγραμμα "To Δίκαιο της Απόδειξης" Τάκης Ηλιάδης & Νικόλας Γ. Σάντης, σελ. 629, αιτήματα για κλήση επιπρόσθετων μαρτύρων εκ μέρους της Κατηγορούσας Αρχής «θα πρέπει να εξετάζονται στη βάση των γεγονότων της κάθε περίπτωσης με κρίσιμο γνώμονα το αν η έγκρισή τους παραβλάπτει το δικαίωμα του κατηγορούμενου για δίκαιη δίκη". Σχετικές επί του θέματος είναι και οι Αγγλικές αποφάσεις Christopher james jolly v. D.P.P.