Αστυνομικός Διευθυντής Λεμεσού ν. Mαρίνος Αριστείδου κ.α., Αρ. Υπόθεσης: 18310/14, 20/2/2017

(1981)2 Α.Α.Δ. 9 στην οποία υιοθετήθηκε πλήρως η Δικαστική Πρακτική του 1962 (Practice Note of the Divisional Court of the Queen's Bench Division of the High Court of England, 1 [All E.R.] 448). Η οδηγία αυτή είναι μεγάλης σημασίας, από άποψη καθοδήγησης και εφαρμόζεται από τα Δικαστήρια στην Κύπρο με καθορισμό των κριτηρίων για την απόδειξη ή μη εκ πρώτης όψεως υπόθεσης. Η προσέγγιση του ίδιου θέματος αναλύεται επίσης στις Γενικός Εισαγγελέας ν. Χριστοδούλου

(1990)2 Α.Α.Δ. 133, Γιάγκου άλλως Λεμόνα ν. Αστυνομίας

(1997)2 Α.Α.Δ. 382, Παναγιώτου κ.α. ν. Αστυνομίας

(2000)2 Α.Α.Δ. 191 και Γεωργίου ν. Αστυνομίας

(2005)2 Α.Α.Δ.

1. Από την προαναφερθείσα νομολογία προκύπτει ότι στο στάδιο αυτό το Δικαστήριο θα πρέπει να αποδεχθεί την εισήγηση της υπεράσπισης και να αθωώσει τον κατηγορούμενο, όταν κρίνει από την ενώπιον του μαρτυρία ότι:
2. Εξ αντικειμένου, η υπόθεση της κατηγορούσας αρχής δεν στοιχειοθετείται, λόγω μη απόδειξης ενός από τα συστατικά στοιχεία του αδικήματος, ή
3. Η μαρτυρία που έχει παρουσιασθεί από την κατηγορούσα αρχή είναι τόσο αντινομική ή στερείται πειστικότητας ή είναι εμφανώς αναξιόπιστη σε τέτοιο βαθμό που κανένα λογικό Δικαστήριο δεν θα μπορούσε να βασισθεί σε αυτή για να καταδικάσει τον κατηγορούμενο. Δηλ. η όλη μαρτυρία εμπεριέχει τόσο θεμελιακή αντίφαση και αναξιοπιστία, αναγόμενη σε εγγενή αντινομία που δεν θα μπορούσε να την αντιπαρέλθει το Δικαστήριο επί οποιασδήποτε δυνατής αξιολόγησης της στο σύνολο της. Και στις δύο αυτές περιπτώσεις το κριτήριο είναι καθαρά αντικειμενικό. Το Δικαστήριο, στο στάδιο αυτό δεν προβαίνει σε υποκειμενική αξιολόγηση της μαρτυρίας αλλά κρίνει τα γεγονότα της υπόθεσης με αντικειμενική θεώρηση των πραγμάτων (εξ όψεως) και χωρίς να υπεισέρχεται στην αξιολόγηση της αξιοπιστίας των μαρτύρων και στη βαρύτητα που μπορεί να αποδοθεί στη μαρτυρία τους, γιατί είναι δυνατό αυτή η αξιολόγηση να δημιουργήσει προκατάληψη εναντίον του κατηγορουμένου. Το έργο αυτό της αξιολόγησης επιτελείται στο τέλος της δίκης όταν όλη η μαρτυρία είναι ενώπιον του Δικαστηρίου. Η δε εμβέλεια της αντίφασης στη μαρτυρία, ως αναιρούσα την απόδειξη εκ πρώτης όψεως υπόθεση είναι περιορισμένη. Η απόφαση για αθώωση σε αυτό το στάδιο της δίκης πρέπει να αντέχει στη βάσανο που θέτει η καθοδήγηση Πρακτικής του 1962, δηλαδή ότι κάθε λογικό Δικαστήριο θα κατέληγε στο ίδιο συμπέρασμα, ενόψει της αντικειμενικής υφής της μαρτυρίας. Ο κατηγορούμενος πρέπει να κληθεί σε απολογία μόνο σε περίπτωση που η κατηγορούσα αρχή έχει παρουσιάσει μαρτυρία αρκετά ισχυρή στην ουσία της που να καθιστά την καταδίκη του κατηγορούμενου μια πραγματική δυνατότητα, αν δεν δοθεί από αυτόν κάποια εξήγηση, αλλιώς ο κατηγορούμενος θα κληθεί όχι για να υπερασπίσει τον εαυτό του, αλλά για να διορθώσει τις ατέλειες που υπάρχουν στη μαρτυρία που δόθηκε από την κατηγορούσα αρχή. Ο όρος «εκ πρώτης όψεως υπόθεση» χρησιμοποιείται σε αντιδιαστολή με την εις βάθος θεώρηση και τελική όψη της υπόθεσης δηλαδή την απόδειξη της κατηγορίας πέραν πάσης λογικής αμφιβολίας (βλ. Χριστοδούλου ανωτέρω). Το βάρος απόδειξης που έχει η κατηγορούσα αρχή σε αυτό το στάδιο είναι διαφορετικό από αυτό που επιφορτίζεται στο τέλος της δίκης. Στο στάδιο αυτό είναι αρκετό η κατηγορούσα αρχή να παρουσιάσει αξιόπιστη μαρτυρία (credible evidence) τέτοιας φύσεως από την οποία δημιουργείται υπόθεση ενοχής εκ πρώτης όψεως (βλ. Γενικός Εισαγγελέας ν. Θεοδώρου

(2002)2 Α.Α.Δ 9). Ο κατηγορούμενος 2 αντιμετωπίζει στην παρούσα πέντε κατηγορίες. Συγκεκριμένα, για συνωμοσία προς διάπραξη πλημμελήματος κατά παράβαση των άρθρων 372, 70, 72 και 20 του Ποινικού Κώδικα Κεφ. 154 (1η κατηγορία), για οχλαγωγία κατά παράβαση των άρθρων 70, 72 και 20 του Κεφ. 154 (2η κατηγορία), για είσοδο σε περιουσία με σκοπό να ενοχλήσει κατά παράβαση των άρθρων 280 και 20 του Κεφ. 154 (3η κατηγορία), για κακόβουλη ζημιά σε περιουσία κατά παράβαση των άρθρων 324

(1)και 20 του Κεφ. 154 (4η κατηγορία), και τέλος, για επίθεση κατά οργάνου τηρήσεως της τάξεως κατά την δέουσα εκτέλεση του καθήκοντος του κατά παράβαση του άρθρου 244(β) του Κεφ. 154 (6η κατηγορία). Παρεμβάλλω εδώ ότι τις ίδιες κατηγορίες με τον κατηγορούμενο 2, πλην της 6ης κατηγορίας, αντιμετώπιζαν αρχικά και οι κατηγορούμενοι 1 και 3 (ο 1ος αντιμετώπιζε επιπλέον την 5η κατηγορία) όμως η υπόθεση εναντίον τους έχει διακοπεί από την Κατηγορούσα Αρχή και αυτοί έχουν απαλλαγεί. Συγκεκριμένα οι λεπτομέρειες αδικήματος των εν λόγω κατηγοριών έχουν ως ακολούθως : Kατηγορία 1: Oι κατηγορούμενοι την 26η Μαρτίου 2014 στη Λεμεσό, της Επαρχίας Λεμεσού, συνωμότησαν μεταξύ τους να διαπράξουν πλημμέλημα, δηλαδή, οχλαγωγία. Kατηγορία 2: Oι κατηγορούμενοι την 26η Μαρτίου 2014 στη Λεμεσό, της Επαρχίας Λεμεσού, συμμετείχαν σε οχλαγωγία. Kατηγορία 3: Oι κατηγορούμενοι την 26η Μαρτίου 2014 στη Λεμεσό, της Επαρχίας Λεμεσού, εισήλθαν στο πολιτιστικό κέντρο ΠΑΝΟΣ ΣΟΛΩΜΟΝΙΔΗΣ με σκοπό να ενοχλήσουν. Kατηγορία 4: Oι κατηγορούμενοι την 26η Μαρτίου 2014 στη Λεμεσό, της Επαρχίας Λεμεσού, εσκεμμένα και παράνομα κατέστρεψαν δύο γυαλιά της κυρίας εισόδου του πολιτιστικού κέντρου ΠΑΝΟΣ ΣΟΛΩΜΟΝΙΔΗΣ, ως επίσης τις κλειδαριές των δύο μεταλλικών πορτών της αίθουσας εκδηλώσεων, συνολικής αξίας €2900=, περιουσία του Δήμου Λεμεσού. Kατηγορία 6: Ο 2ος κατηγορούμενος την 26η Μαρτίου 2014 στη Λεμεσό, της Επαρχίας Λεμεσού, επιτέθηκε κατά οργάνου τηρήσεως της τάξεως, δηλαδή, κατά του Αστ. 2469 Ι. Κωνσταντινίδη από τη Λεμεσό, κατά τη δέουσα εκτέλεση του καθήκοντος του. Προς απόδειξη της υπόθεσης της η κατηγορούσα αρχή κάλεσε 1 μάρτυρα και πλην της κατάθεσης του εν λόγω μάρτυρα (Τεκμήριο 2) κατατέθηκε περαιτέρω ενώπιον του Δικαστηρίου έγγραφο που περιέχει τα παραδεκτά γεγονότα που έγιναν μεταξύ των δύο πλευρών. Σύμφωνα δε με το κείμενο παραδεκτών γεγονότων (τεκμ.1), τα γεγονότα της υπόθεσης εκτυλίχθηκαν στις 26.3.2014 στο πολιτιστικό κέντρο «Πάνος Σολομωνίδης» στην Λεμεσό όπου διοργανώθηκε εκδήλωση εις την οποία κύριος ομιλητής ήταν ο πρώην ηγέτης της τουρκοκυπριακής κοινότητας κύριος Μεχμέτ Αλί Ταλάτ. Έξω από το πολιτιστικό κέντρο μαζεύτηκαν και διαδήλωναν περί τα 100 άτομα εκ των οποίων οι πλείστοι ήταν μέλη του ΕΛΑΜ. Στη συνέχεια παρατίθενται τα γεγονότα που εκτυλίχθηκαν την ημέρα εκείνη και πως επετεύχθη η απώθηση των οχλαγωγούντων από μέλη της αστυνομίας. Επίσης κατόπιν που κλήθηκαν ενισχύσεις στη σκηνή οι οχλαγωγούντες διασκορπίστηκαν στους παρακείμενους δρόμους και παρέμειναν στον εξωτερικό χώρο με άλλα άτομα ενώ ακολούθως αποχώρησαν σταδιακά. Ακολούθησαν κάποια μεμονωμένα επεισόδια από πρόσωπα που συνέχισαν να διαμαρτύρονται. Κατά τη διερεύνηση της υπόθεσης προέκυψε μαρτυρία, όπως αναφέρεται, μεταξύ άλλων και εναντίον του κατηγορούμενου 2 και εναντίον του εξασφαλίστηκε δικαστικό ένταλμα σύλληψης με το οποίο συνελήφθηκε στις 27.3.

1. Αφού του εξηγήθηκαν δε οι λόγοι της σύλληψης του και του επιστήθηκε η προσοχή του στο νόμο αυτός απάντησε «δεν γνωρίζω ότι είναι αδίκημα να είσαι παρών χωρίς να κάμνεις κάτι». Ακολούθως ανακρινόμενος ο 2ος κατηγορούμενος ισχυρίστηκε ότι παρόλο που βρισκόταν στην σκηνή της οχλαγωγίας, όπου είχε μεταβεί μόνος του δεν έλαβε μέρος σ' αυτή και αναχώρησε ειρηνικά. Πρόσθεσε επίσης ότι δεν είναι μέλος του ΕΛΑΜ ούτε είδε ή αναγνωρίζει οποιοδήποτε πρόσωπο από αυτά που προέβηκαν στην οχλαγωγία. Στις 28.3.2014 ο κατηγορούμενος 2 μαζί με άλλα πρόσωπα παρουσιάστηκε ενώπιον του Επαρχιακού Δικαστηρίου Λεμεσού όπου ζητήθηκε η κράτηση του πλην όμως το Δικαστήριο απέρριψε το αίτημα της αστυνομίας επειδή έκρινε ότι το εναπομείναν ανακριτικό έργο είναι γενικό και ασαφές. Τέλος στις 11.4.2014 ο 2ος κατηγορούμενος κατηγορήθηκε γραπτώς και αφού του επιστήθηκε η προσοχή του στο νόμο απάντησε «δεν παραδέχομαι». Όσον αφορά τον μάρτυρα της Κατηγορούσας Αρχής Αστ. 2469 Ιωάννη Κωνσταντινίδη (Μ.Κ.1) που κατέθεσε στο Δικαστήριο, αναφέρεται ότι η μαρτυρία του πολύ συνοπτικά ήταν η εξής : Στην κυρίως εξέταση του αναγνώρισε την κατάθεση που έδωσε για την υπόθεση, η οποία κατατέθηκε ως Τεκμήριο 2 με το περιεχόμενο της οποίας συμφώνησε. Αναφέρει συγκεκριμένα στην κατάθεση του ότι στις 26.3.2014 αναχώρησε για μηχανοκίνητη περιπολία μαζί με άλλο αστυφύλακα και ορίστηκαν καθήκον στη συμβολή των οδών Π. Σολομωνίδη με Αγίου Ανδρέου καθότι στο πολιτιστικό κέντρο Σολομωνίδης θα μιλούσε ο πρώην πρόεδρος των Τουρκοκυπρίων Μεχμέτ Αλί Ταλάτ. Στη συνέχεια αναφέρεται στην ειδοποίηση μέσω ασυρμάτου για να παράσχουν την βοήθεια τους στο Σολομωνίδης. Μόλις αφίχθηκαν στο μέρος βρίσκονταν και άλλοι συνάδελφοι τους που προσπαθούσαν να απωθήσουν μεγάλο όχλο από διαδηλωτές του ΕΛΑΜ οι οποίοι ήταν περίπου 80 με 100 άτομα οι οποίοι ήταν μαυροντυμένοι, οι πλείστοι φορούσαν κράνοι, άλλοι κουκούλες, κρατούσαν σίδερα και λοστούς και φώναζαν υβριστικά συνθήματα εναντίον των Τουρκοκυπρίων και των Ομοσπονδιακών. Ακολούθως αναφέρεται στο σπάσιμο της γυάλινης εισόδου και σε επίθεση που δέχτηκε δημοσιογράφος, οπότε οι συνάδελφοι του που βρίσκονταν στο μέρος μαζί απώθησαν αρκετούς διαδηλωτές εκ των οποίων αναγνώρισε τον κατηγορούμενο που ήταν πρώην συνάδελφος τους. Στην αντεξέταση του ανέφερε ότι στην αίθουσα που αφίχθηκαν με το που είδε τον κατηγορούμενο αυτός δεν φορούσε ούτε κουκούλα, ούτε κράνος, ούτε κρατούσε τίποτε. Απάντησε δε καταφατικά σε υποβολή ουσιαστικά ότι τον τοποθετεί στο μέρος ως ένα άτομο που γνωρίζει αλλά όχι με τα άτομα που προκάλεσαν είτε που έσπασαν γυάλινη είσοδο είτε που φορούσαν κράνη είτε οτιδήποτε άλλο. Στο σημείο που είδε τον κατηγορούμενο ήταν 3-4 άτομα και δεν ήταν μέσα στον όχλο που έκανε τη φασαρία που τους είπαν. Επίσης συμφώνησε ότι δεν είδε τον κατηγορούμενο να τους επιτίθεται ή να κάνει ζημιά ή να φωνάζει και να βρίζει. Έχοντας κατά νου την μαρτυρία η οποία έχει τεθεί ενώπιον του δικαστηρίου πιο πάνω σε συνάρτηση με τις λεπτομέρειες αδικημάτων και τα σχετικά άρθρα του ποινικού κώδικα που σχετίζονται με τα αδικήματα για τα οποία κατηγορείται ο κατηγορούμενος 2 κατά την κρίση μου δεν έχει αποδειχθεί καμία κατηγορία ούτε για σκοπούς εκ πρώτης όψεως. Μέσα από αντικειμενική θεώρηση της μαρτυρίας της κατηγορούσας αρχής παρατηρώ ότι δεν υπάρχει μαρτυρία ενώπιον του Δικαστηρίου που να φανερώνει εκ πρώτης όψεως ότι ο κατηγορούμενος 2 συμφώνησε με οποιοδήποτε να διαπράξουν οχλαγωγία ή ότι συμμετείχε σε οχλαγωγία αλλά ούτε και ότι εισήλθε σε περιουσία με σκοπό να ενοχλήσει ή προκάλεσε οποιαδήποτε ζημιά στο πολιτιστικό κέντρο Σολομωνίδης και βεβαίως ούτε ότι επιτέθηκε καθ' οιονδήποτε τρόπο στον Μ.Κ.
2. Στην ουσία αυτό που είπε ο ΜΚ1 είναι ότι είδε τον κατηγορούμενο 2 στο μέρος, ενώ ξεκαθάρισε κατά την αντεξέταση του ότι ο κατηγορούμενος 2 δεν βρισκόταν μέσα στον όχλο που έκανε φασαρία ούτε και τον είδε να κάνει οτιδήποτε από όσα του αποδίδονται με βάση το κατηγορητήριο. Αποτελεί δε παραδεκτό γεγονός, όπως αναφέρθηκε και πιο πάνω, ότι στο μέρος πέραν από τους οχλαγωγούντες υπήρχαν και άλλα άτομα. Υπό αυτές τις περιστάσεις, η κλήση του κατηγορούμενου 2 σε απολογία θα έδιδε θεωρώ στην κατηγορούσα αρχή την ευχέρεια να διορθώσει τις ατέλειες και τα κενά που υπάρχουν στη μαρτυρία της. Κάτι τέτοιο όμως δεν είναι αποδεκτό στο ποινικό μας δίκαιο, όπου η απόδειξη της κατηγορίας και κάθε στοιχείου που τη συνιστά βαρύνει εξ ολοκλήρου την κατηγορούσα αρχή. Κενά δε αναφορικά με την ύπαρξη των πρωτογενών γεγονότων αφήνουν την κατηγορία ατεκμηρίωτη και έκθετη σε απόρριψη ενώ δεν επιτρέπονται υποθέσεις ως προς την ύπαρξη γεγονότων, όσο εύλογες και αν είναι (βλ. Λοΐζου ν. Αστυνομίας

(1989)2 Α.Α.Δ. 363). Καταληκτικά και υπό το φως των όσων έχουν αναφερθεί πιο πάνω κρίνω ότι δεν έχει αποδειχθεί εκ πρώτης όψεως υπόθεση εναντίον του κατηγορούμενου 2 για καμία κατηγορία και κατ' επέκταση τον αθωώνω από όλες τις κατηγορίες που αντιμετωπίζει δηλαδή από τις κατηγορίες 1, 2, 3, 4 και 6. (Υπ.) ........................................... Μ. Παπαθανασίου, Ε. Δ. Πιστό Αντίγραφο Πρωτοκολλητής Subject: Criminal/Interim Αναφορά: Ποινική/Ενδιάμεση/Εκ πρώτης όψεως cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο