Διευθυντής Τμήματος Επιθεώρησης Εργασίας ν. Α/ΦΟΙ Μ. & Π. ΙΩΑΝΝΟΥ ΛΤΔ κ.α., Αρ. υπόθεσης: 11765/14, 4/10/2017

(1)Η 1η κατηγορούμενη, ως εργοδότης (εργολάβος) που εκτελούσε οικοδομικές εργασίες ενίσχυσης υφιστάμενου τοίχου αντιστήριξης και ο 2ος κατηγορούμενος, ως διευθυντής της, κατά παράβαση των προνοιών του Ν.89(Ι)/96 και των ΚΔΠ 172/02 και ΚΔΠ 173/02 παρέλειψαν: (α) Να διασφαλίσουν την ευστάθεια του τοίχου αντιστήριξης, κατά την εκτέλεση των οικοδομικών εργασιών ενίσχυσης του πέδιλου του τοίχου, με αποτέλεσμα την κατάρρευση του τοίχου και το θανάσιμο τραυματισμό των εργοδοτουμένων της κατηγορούμενης 1 (μ.Γ. Αχιλλέως και μ.Π. Ιωάννου) - 1η και 2η κατηγορία. (β) Να έχουν στη διάθεση τους, γραπτή εκτίμηση των κινδύνων που προκύπτουν από τις δραστηριότητες τους, με βάση την οποία να καθοριστούν τα προληπτικά και προστατευτικά μέτρα αντιμετώπισης των κινδύνων, με αποτέλεσμα οι εργοδοτούμενοι της εταιρείας και άλλα πρόσωπα στην εργασία να εκτίθενται σε κίνδυνο - 4η και 5η κατηγορία.

(2)Ο τρίτος κατηγορούμενος, υπό την ιδιότητα του ως πολιτικός μηχανικός - ανάδοχος (μελετητής ολόκληρου του έργου), κατά παράβαση των προνοιών του Ν.89(Ι)/96 και των ΚΔΠ 172/02, παρέλειψε: (α) Να λάβει υπόψη στο στάδιο της εκπόνησης της μελέτης του έργου, τις γενικές αρχές πρόληψης για τα θέματα ασφάλειας και υγείας, προκειμένου να προγραμματιστεί η ταυτόχρονη διεξαγωγή των διάφορων εργασιών ενίσχυσης της σταθερότητας υφιστάμενου τοίχου αντιστήριξης, με αποτέλεσμα την κατάρρευση του τοίχου και το θανάσιμο τραυματισμό των προ αναφερομένων προσώπων - 7η κατηγορία. (β) Να μεριμνήσει, καθ΄ όσον ήταν εύλογα εφικτό, για την εκπόνηση σχεδίου ασφάλειας και υγείας πριν την έναρξη λειτουργίας εργοταξίου στο οποίο να περιγράφονται μεταξύ άλλων οι κανόνες ασφάλειας εργοταξίου και τα ειδικά μέτρα που πρέπει να λαμβάνονται για τις εργασίες που ενέχουν ειδικούς κινδύνους, με αποτέλεσμα τόσο τα πρόσωπα στην εργασία όσο και τρίτα πρόσωπα που διακινούνταν στην περιοχή να εκτίθενται σε κίνδυνο - 8η κατηγορία. (γ) Να μεριμνήσει καθόσον ήταν εύλογα εφικτό, να ορίσει ένα ή περισσότερους συντονιστές για θέματα ασφάλειας και υγείας στο στάδιο της μελέτης του έργου, για να συντονίζει την εφαρμογή των γενικών αρχών πρόληψης κατά τα στάδια σύλληψης, επεξεργασίας και εκπόνησης της μελέτης του έργου, να καταρτίσει ή να αναθέσει την κατάρτιση του Σχεδίου Ασφαλείας και Υγείας και να καταρτίσει ή και αναπροσαρμόσει το Φάκελο Ασφάλειας και Υγείας - 10η κατηγορία.

(3)Ο 4ος κατηγορούμενος, υπό την ιδιότητα του αυτοεργοδοτούμενου εργολάβου, που εκτελούσε χωματουργικές εργασίες για την ενίσχυση υφιστάμενου τοίχου αντιστήριξης, κατά παράβαση των προνοιών του Ν.89(Ι)/96 και των ΚΔΠ 172/02, παρέλειψε: (α) Να εφαρμόζει ασφαλή μέθοδο εργασίας με αποτέλεσμα την κατάρρευση του τοίχου και το θανάσιμο τραυματισμό των προαναφερομένων προσώπων - 3η κατηγορία. (β) Να έχει στη διάθεση του γραπτή εκτίμηση των κινδύνων που προκύπτουν από τις δραστηριότητες του, με βάση την οποία να καθοριστούν τα προληπτικά και προστατευτικά μέτρα αντιμετώπισης των κινδύνων με αποτέλεσμα τόσο ο ίδιος όσο και πρόσωπα στην εργασία να εκτίθενται σε κίνδυνο - 6η κατηγορία. (γ) Να παράσχει πληροφορίες σε σχέση με την εκσκαφή του πέδιλου του τοίχου αντιστήριξης, στα πρόσωπα στην εργασία με αποτέλεσμα τα πρόσωπα αυτά να εκτίθενται σε κίνδυνο - 13η κατηγορία.

(4)H 5η κατηγορούμενη, ως κύριος του έργου (ιδιοκτήτρια), κατά παράβαση των προνοιών του Ν.89(Ι)/96 και των ΚΔΠ 172/02, παρέλειψε παρέλειψε: (α) Να διασφαλίσει ότι ο ανάδοχος μερίμνησε για την εκπόνηση σχεδίου ασφάλειας και υγείας πριν από την έναρξη λειτουργίας του εργοταξίου, στο οποίο να περιγράφονται μεταξύ άλλων, οι κανόνες ασφάλειας του εργοταξίου και τα ειδικά μέτρα που πρέπει να λαμβάνονται, για τις εργασίες που ενέχουν ειδικούς κινδύνους, με αποτέλεσμα τόσο τα πρόσωπα στην εργασία όσο και τα τρίτα πρόσωπα που διακινούνταν στην περιοχή να εκτίθενται σε κίνδυνο. - 9η κατηγορία. (β) Να διασφαλίσει τον ορισμό ενός ή περισσότερου συντονιστών, για θέματα ασφάλειας και υγείας στο στάδιο της εκτέλεσης του έργου, για την αναπροσαρμογή του σχεδίου ασφάλειας και υγείας και για να συντονίζει την εφαρμογή των γενικών αρχών πρόληψης, την εφαρμογή του σχεδίου ασφαλείας και υγείας, τη συμμόρφωση των εργολάβων και υπεργολάβων με τις ελάχιστες προδιαγραφές ασφάλειας και υγείας για τα εργοτάξια και για να λάβει τα αναγκαία μέτρα ώστε να επιτρέπεται η είσοδος στο εργοτάξιο, μόνο στα πρόσωπα που έχουν σχετική άδεια, με αποτέλεσμα να μην ελέγχονται αποτελεσματικά οι κίνδυνοι, να υπάρχει ελεύθερη πρόσβαση στο χώρο του εργοταξίου και τόσο τα πρόσωπα στην εργασία όσο και τα τρίτα πρόσωπα που διακινούνταν στην περιοχή, να εκτίθενται σε κίνδυνο. - 11η κατηγορία. Υπενθυμίζω ότι η υπόθεση αφορά σε εργατικό ατύχημα, που επεσυνέβη στις 27/6/13, σε εργοτάξιο ανέγερσης κατοικίας, στο τεμάχιο 578, Φ./Σχ. 37/62, στο χωριό Αμίαντος στη Λεμεσό, κατά την εκτέλεση συγκεκριμένων οικοδομικών εργασιών και είχε ως αποτέλεσμα να τραυματιστούν θανάσιμα, οι μ.Παντελής Ιωάννου και μ.Γιώργος Αχιλλέως, εργοδοτούμενοι της κατηγορούμενης 1 (εφ' εξής τα θύματα). Τα θύματα, ενώ βρίσκονταν και εργάζονταν εντός εκσκαφής στη βάση παλαιού τοίχου αντιστήριξης ύψους 3,5 m, βάθους 20 cm και μήκους 22m, ο οποίος ήταν κατασκευασμένος από οπλισμένο σκυρόδεμα, καταπλακώθηκαν μετά από ξαφνική κατάρρευση μέρους του τοίχου. Τα γεγονότα επί των οποίων οι κατηγορούμενοι κρίθηκαν ένοχοι, παρατίθενται στην απόφαση του Δικαστηρίου ημερομηνίας 27/7/17 από την οποία παραθέτω αυτούσια τα σχετικά αποσπάσματα. «...Κύριος του έργου, ήταν η Μαρία Χ'' Λοϊζή, κατηγορούμενη 5, ιδιοκτήτρια του προαναφερόμενου τεμαχίου, η οποία στις 09/01/2013, είχε εξασφαλίσει Πολεοδομική Άδεια για την ανέγερση διώροφης κατοικίας, στο ψηλότερο μέρος του τεμαχίου. Μέχρι την ημέρα του ατυχήματος, δεν είχε εξασφαλιστεί άδεια οικοδομής αφού η σχετική αίτηση είχε υποβληθεί στις 05/4/

1. Στο σημείο του τεμαχίου στο οποίο θα ανεγειρόταν η κατοικία, δημιουργήθηκε νέα βαθμίδα με την αφαίρεση εδάφους χρησιμοποιώντας εκσκαφέα. Στο επίπεδο μέρος που δημιουργήθηκε μετά την αφαίρεση εδάφους, τοποθετήθηκαν σκύρα (κράσιεραν), τα οποία ήταν ελαφρώς συμπιεσμένα. Στην άκρη του επίπεδου μέρους της εν λόγω βαθμίδας, υπήρχε υφιστάμενος τοίχος αντιστήριξης από οπλισμένο σκυρόδερμα που κατασκευάστηκε πριν από αρκετά χρόνια. Οι εργασίες κατασκευής του σκελετού της κατοικίας, ανατέθηκαν, με απόφαση της 5ης κατηγορούμενης και του συζύγου της (ΜΚ2), στην κατηγορουμένη 1, κατόπιν αποδοχής της προσφοράς που η τελευταία υπέβαλε, μέσω των διευθυντών της ήτοι του κατηγορούμενου 2 και του αδερφού του. Οι κατηγορουμένοι 1 και 2, είχαν ενεργήσει ως εργολάβοι οικοδομών και στο παρελθόν, κανένας τους όμως ήταν, αδειούχος εργολήπτης. Ο 3ος κατηγορούμενος, πολιτικός μηχανικός και μέλος του ΕΤΕΚ, με δικαίωμα εκπόνησης αρχιτεκτονικών μελετών, προσλήφθηκε και εξουσιοδοτήθηκε από την κατηγορούμενη 5 και τον σύζυγο της, όπως ετοιμάσει τα σχετικά σχέδια για την οικοδομή και τα καταθέσει στο Τμήμα Πολεοδομίας για τον σκοπό εξασφάλισης Πολεοδομικής Άδειας κάτι που αυτός αποδέχτηκε να πράξει. Πριν την ετοιμασία των σχεδίων, ο 3ος κατηγορούμενος, διενήργησε επιτόπια εξέταση στο χώρο μαζί με το ΜΚ2 και αφού έλαβε υπόψη του και την ύπαρξη του επίμαχου τοίχου, προχώρησε και ετοίμασε τα σχέδια και τα κατέθεσε στην Πολεοδομία. Στα εν λόγω σχέδια, δεν περιλήφθηκε οτιδήποτε σχετικό με εργασίες ενίσχυσης ή τροποποίησης του επίμαχου τοίχου αντιστήριξης. Μετά την εξασφάλιση της Πολεοδομικής Άδειας, η κατηγορούμενη 5 και ο ΜΚ2, εξουσιοδότησαν γραπτώς, στις 11/02/2013, τον 3ο κατηγορούμενο, όπως ενεργήσει υπό την ιδιότητα του γενικού μελετητή/επιβλέποντα του έργου. Οι κατηγορούμενοι 1, 2 και 3, γνωρίζονταν από παλαιότερες συνεργασίες που είχαν σε παρόμοιες ανεγέρσεις οικοδομών. Αναφορικά με τις χωματουργικές εργασίες που θα γίνονταν στο ακίνητο και συγκεκριμένα για τον καθαρισμό του χώρου από τα χώματα και την ισοπέδωση του, οι εργασίες αυτές, παρέμειναν υπό την ευθύνη της ιδιοκτήτριας του έργου. Την εκτέλεση των εν λόγω εργασιών, η τελευταία και ο ΜΚ2, ανέθεσαν επ' αμοιβή, απ' ευθείας και προφορικά στον κατηγορούμενο 4, αδειούχο εργολάβο για αυτού του είδους τα τεχνικά έργα. Τις εν λόγω εργασίες ο τελευταίος, ανέλαβε όπως τις εκτελέσει με δικά του μηχανήματα (εκσκαφέας). Η έναρξη των οικοδομικών εργασιών δεν γνωστοποιήθηκε εκ των προτέρων στο Επαρχιακό Γραφείο Επιθεώρησης Εργασίας. Σε κανένα στάδιο της εκπόνησης της μελέτης του έργου, μέχρι και την ημέρα του ατυχήματος, ορίστηκε οποιοσδήποτε Συντονιστής για τα θέματα Ασφάλειας και Υγείας ή εκπονήθηκε Σχέδιο Ασφάλειας και Υγείας (ΣΑΥ) στο οποίο να καθορίζονται οι ασφαλείς μεθόδοι εργασίας και τα προληπτικά μέτρα προστασίας των προσώπων στην εργασία αλλά και τρίτων προσώπων και ουδέποτε καταρτίστηκε Φάκελος Ασφάλειας και Υγείας (ΦΑΥ) ή γραπτή εκτίμηση κινδύνων και κανένας εκ των κατηγορουμένων 1, 2, 3, 4 και 5, είχε στη διάθεση του, μέχρι και το χρόνο του ατυχήματος τέτοια γραπτή εκτίμηση. Η κατηγορούμενη 1, η οποία ήταν ασφαλισμένη με την εταιρεία Chartis Cyprus Ltd, γνωστοποίησε γραπτώς το θανατηφόρο ατύχημα, ως όφειλε, στο Επαρχιακό Γραφείο Εργασίας στις 15/07/2013.... ... Από την αρχή που αποφασίστηκε να κτιστεί η κατοικία στο συγκεκριμένο σημείο και μέχρι και πριν την έναρξη οποιασδήποτε εργασίας στον επίμαχο τοίχο, ο κάθε κατηγορούμενος, μέσω της εμπλοκής του, είχε πλήρως αντιληφθεί τόσο την ανάγκη ενίσχυσης του τοίχου όσο και την επικινδυνότητα της κατάστασης ... Ο κάθε κατηγορούμενος γνώριζε πριν την έναρξη των εργασιών στον επίμαχο τοίχο, για την πρώτη απόφαση, δηλαδή να κατασκευαστούν τέσσερις αντηρίδες (κολώνες), οι οποίες θα εφάπτονταν μέρους του τοίχου αντιστήριξης καθώς και για την μεταγενέστερη απόφαση να ανοιχθεί στη βάση του υφιστάμενου τοίχου, μια εκσκαφή, στην οποία θα γινόταν το νέο πέδιλο και στη συνέχεια νέος τοίχος ο οποίος θα εφαπτόταν του υφιστάμενου. ... Ο 3ος κατηγορούμενος ενημερώθηκε μέσω τηλεφώνου από τον 2ο κατηγορούμενο, πριν την έναρξη των εργασιών στον επίμαχο τοίχο, ότι επρόκειτο να ξεκινήσουν οι εν λόγω εργασίες. Δεν ήταν παρών κατά τη διεκπεραίωση των εργασιών και περιορίστηκε σε προφορική συνεννόηση για το θέμα αυτό, μέσω τηλεφώνου, τόσο με το 2ο κατηγορούμενο όσο και με το ΜΚ2, τη σχετική έγκριση του οποίου, ζήτησε και έλαβε.... ... Την επίμαχη μέρα και ώρα που έγινε το ατύχημα, εντός της εκσκαφής που είχε γίνει στα θεμέλια του υφιστάμενου τοίχου, είχαν εισέλθει οι μ.Π. Ιωάννου, μ.Γ. Αχιλλέως και κατηγορούμενος 2 για να εκτελέσουν τις εργασίες για την κατασκευή νέου πέδιλου και νέου τοίχου αντιστήριξης. Ο κατηγορούμενος 4 μαζί με τον εκσκαφέα του βρισκόταν προς το τέλος του τοίχου αντιστήριξης και αφαιρούσε με τον κάδο του εκσκαφέα τα χώματα από τη βάση του τοίχου. Την στιγμή που κατέρρευσε ο τοίχος, τα θύματα ήταν μέσα στην εκσκαφή ενώ ο 2ος κατηγορούμενος, αν και εκτός της εκσκαφής, εντούτοις κοντά στον ίδιο χώρο.... ... Για την κατάρρευση του τοίχου ευθύνονται ένας αριθμός παραγόντων ο κυριότερος από τους οποίους είναι, η επέμβαση που έγινε στα θεμέλια του, χωρίς την ταυτόχρονη τοποθέτηση οποιασδήποτε προσωρινής αντιστήριξης. Η πίεση που δέχτηκε ο τοίχος κατά το σπάσιμο του πέδιλου όσο και κατά τη δημιουργία της λωρίδας στο πάνω μέρος του ακινήτου όπου θα κτιζόταν η κατοικία, με τη χρήση βαρέων μηχανημάτων, σε συνδυασμό με την μεγάλη ηλικία του τοίχου και το άγνωστο του υλικού κατασκευής του ήταν επίσης παράγοντες που συνέβαλαν στην κατάρρευση του. Για το πώς όλοι αυτοί οι παράγοντες θα επηρέαζαν τον τοίχο, δεν έγινε οποιαδήποτε προηγούμενη έρευνα ή στατική μελέτη από κάποιο πολιτικό μηχανικό ή άλλο ειδικό στο τομέα αυτό. Η κάθε ενέργεια που έγινε για την «ενίσχυση» του επίμαχου τοίχου, έγινε «στα τυφλά» και χωρίς καν να εξακριβωθεί, αν μπορούσε να γίνει τέτοια επέμβαση ή αν υπήρχε η δυνατότητα κατασκευής νέου τοίχου χωρίς να γίνει επέμβαση στον υφιστάμενο. ... ο κίνδυνος να καταρρεύσει ο τοίχος, για τον οποιοδήποτε λόγο, ήταν υπαρκτός και προβλεπτός για τον κάθε κατηγορούμενο. Όταν δε, επρόκειτο να ανοιχτεί αυλάκι βάθους ενός μέτρου, στη βάση του εν λόγω τοίχου, ο κίνδυνος πρόβαλλε εντονότερος. Πόσο μάλλον όταν τα θεμέλια του αφαιρέθηκαν στη συνέχεια με εκσκαφέα.... Πέραν τούτων όμως, ως θέμα κοινής λογικής και αντικειμενικά κρινόμενος, ο κίνδυνος να καταρρεύσει ένας παλιός και αγνώστου κατασκευής τοίχος αντιστήριξης, πάνω σε κάποιο πρόσωπο που βρίσκεται στη βάση του και εκτελεί οικοδομικές εργασίες, οι οποίες αφορούν σε άνοιγμα αυλακιού κατά μήκος της βάσης του τοίχου και επέμβαση στα θεμέλια του και έτσι να το καταπλακώσει, ήταν και εύλογος και προβλεπτός αλλά και αναμενόμενος.» (σελ. 21-23 και 33-37). Σε σχέση με τους κατηγορούμενους 1 και 2, αναφέρονται ειδικότερα στις σελ. 54-55 της απόφασης τα εξής: «...ο κίνδυνος να καταρρεύσει ο τοίχος για οποιοδήποτε λόγο, ήταν υπαρκτός και προβλεπτός και στον 2ο κατηγορούμενο, όποια και αν ήταν η ιδιότητα του. Άλλωστε και ο ίδιος, όπως φαίνεται και από την κατάθεση του, έκρινε από την αρχή ότι ο τοίχος έχριζε «ιδιαίτερης μεταχείρισης» και απαιτείτο η ενίσχυση του, πριν την έναρξη της οποιασδήποτε εργασίας για ανέγερση της κατοικίας. Όπως όμως και αν ήθελε ιδωθεί το κριτήριο του «εύλογου» και του «προβλεπτού», είναι θέμα κοινής λογικής, πόσο μάλλον για κάποιο έμπειρο καλουψιή, με αρκετή εμπειρία στις οικοδομικές και συναφείς εργασίες, ως ήταν ο 2ος κατηγορούμενος, ότι όταν κάποιος ανοίξει ένα αυλάκι κατά μήκος ενός παλιού τοίχου αντιστήριξης, αγνώστου κατασκευής, σπάσει τα θεμέλια του με εκσκαφέα και στη συνέχεια μπει στο αυλάκι, ενόσω εργάζεται ο εκσκαφέας στα θεμέλια, για να προβεί σε περαιτέρω επέμβαση στον τοίχο, υπάρχει ο κίνδυνος να καταρρεύσει ο τοίχος και να τον καταπλακώσει. Αυτές όμως, ήταν και οι ενέργειες του 2ου κατηγορούμενου, ο οποίος μάλιστα κινδύνεψε να καταπλακωθεί και ο ίδιος. Αυτό, σε συνδυασμό με το ότι δεν είχε στη διάθεση του οποιαδήποτε γραπτή εκτίμηση κινδύνου και ότι δεν προσκόμισε οποιαδήποτε μαρτυρία ως προς το τι άλλες ενέργειες έκαμε για να διασφαλίσει είτε την ευστάθεια του τοίχου είτε την ασφάλεια των εργοδοτουμένων της εταιρείας του, κρίνω ότι δεν του επιτρέπουν να βασιστεί στην υπεράσπιση του αρ. 54 (βλ. Λίγγης ανωτέρω). ... Ως ανέφερα πιο πάνω, η ποινική ευθύνη της εν λόγω κατηγορούμενης εταιρείας, είναι άρρηκτα συνυφασμένη με τις αξιόποινες πράξεις ή παραλείψεις του φυσικού προσώπου που τη διοικά. Υιοθετώ επομένως και επαναλαμβάνω τα όσα ανέφερα ανωτέρω σε σχέση με την ευθύνη του 2ου κατηγορούμενου, διευθυντή της 1ης κατηγορουμένης ως επίσης και τα όσα ανέφερα σε σχέση με την εφαρμογή της υπεράσπισης του αρ.
2. Εν τη απουσία οποιασδήποτε μαρτυρίας από πλευράς της κατηγορουμένης 1 ως προς το τι άλλες ενέργειες έγιναν για να διασφαλιστεί είτε η ευστάθεια του τοίχου, είτε η ασφάλεια των δύο εργοδοτουμένων της, κρίνω ότι ούτε η 1η κατηγορούμενη κατάφερε να αποδείξει την εφαρμογή της υπεράσπισης του αρ.54.» Σε σχέση με τον 3ο κατηγορούμενο, στη σελ. 54-59 αναφέρονται ειδικότερα τα εξής: «... ο 3ος κατηγορούμενος, όπως δέχεται και ο ίδιος στην κατάθεση του, είχε ενημερωθεί πριν την έναρξη των εργασιών στον επίμαχο τοίχο, ότι επρόκειτο να ξεκινήσουν οι εν λόγω εργασίες, συνεννοήθηκε προφορικά ως προς το θέμα αυτό και υπέβαλε τις δικές του εισηγήσεις στη βάση της ειδικότητας και της ιδιότητας του, ζήτησε και έλαβε το «οκ» του ΜΚ2 για τις εν λόγω εργασίες και όλα αυτά, ενόσω είχε πλήρη αντίληψη και επίγνωση τόσο του κινδύνου που παρουσίαζε ο τοίχος να καταρρεύσει, κίνδυνος που άλλωστε ήταν εύλογα προβλεπτός, όσο και για την ανάγκη ενίσχυσης του προτού γίνει οποιαδήποτε άλλη εργασία. ... ο 3ος κατηγορούμενος ουδέποτε εκπόνησε μελέτη για το έργο, η οποία να λαμβάνει υπόψη τις γενικές αρχές πρόληψης για τα θέματα ασφάλειας και υγείας, όπως και το ότι ουδέποτε εκπόνησε οποιοδήποτε Σ.Α.Υ. ή Φ.Α.Υ. ... ο 3ος κατηγορούμενος, όπως άλλωστε δέχεται και ο ίδιος στην κατάθεση του, όταν ενημερώθηκε για την έναρξη των εργασιών στο τοίχο και ενώ είχε πλήρη αντίληψη της αναγκαιότητας για ενίσχυση του καθώς και των λογικά προβλεπτών κινδύνων που τυχόν επέμβαση σε αυτόν, συνεπάγετο, ήτοι κατάρρευση και καταπλάκωση οποιουδήποτε προσώπου ήθελε εργαστεί σε αυτόν, χωρίς να μεταβεί στο χώρο και χωρίς να υπάρχει η οποιαδήποτε μελέτη αναφορικά με τη σταθερότητα του τοίχου αλλά και τον ασφαλέστερο τρόπο ενίσχυσης του, περιορίστηκε απλά στο να συζητήσει το θέμα από το τηλέφωνο και να εισηγηθεί διάφορους τρόπους προσέγγισης. ...Πλην του ότι κατά το στάδιο ετοιμασίας των σχεδίων, «για λόγους ασφαλείας», «μετακίνησε» την οικία, καμία άλλη μαρτυρία προσκομίστηκε από πλευράς κατηγορούμενου 3, η οποία να καταδεικνύει ότι ο εν λόγω κατηγορούμενος, έπραξε ό,τι ήταν πρακτικώς ή ευλόγως εφικτό, ώστε να εκπληρώσει τις εκ του Νόμου και Κανονισμών υποχρεώσεις του (βλ. σχ. Λίγγης ανωτέρω).» Σε σχέση με τον 4ο κατηγορούμενο, στη σελ. 59-63 αναφέρονται ειδικότερα τα εξής: «Ως ανέφερα ανωτέρω, ο κίνδυνος κατάρρευσης του τοίχου και καταπλάκωσης των όποιων εργάζονταν στη βάση του, ιδιαίτερα μετά την αφαίρεση των θεμελίων, ήταν και εύλογα προβλέψιμος αλλά και στην πλήρη αντίληψη του 4ου κατηγορούμενου ο οποίος σε κάθε περίπτωση ήταν ένας αδειούχος και έμπειρος χειριστής εκσκαφέα, που δραστηριοποιείτο ειδικά, στον τομέα των χωματουργικών εργασιών. Παρά το ότι και ο ίδιος έκρινε προηγουμένως ότι ο χώρος ήταν επικίνδυνος, εντούτοις, χωρίς να έχει οποιαδήποτε γραπτή εκτίμηση των κινδύνων στη διάθεση του και χωρίς να πληροφορήσει αυτούς που θα εργάζονταν στο τοίχο, τουλάχιστο για την επικινδυνότητα που ο ίδιος αντιλήφθηκε, προχώρησε με το άνοιγμα του αυλακιού και το σπάσιμο του πεδίλου. Ακολούθως, όταν εισήλθαν στο αυλάκι τα θύματα και ο 2ος κατηγορούμενος, και ο κίνδυνος πρόβαλλε εντονότερος, δεν σταμάτησε την εκσκαφή αλλά συνέχισε να σκάβει με τον εκσκαφέα, σε άλλο σημείο του τοίχου, μέχρι που ο τοίχος έπεσε και καταπλάκωσε τόσο τα θύματα όσο και τον εκσκαφέα του, θέτοντας έτσι και τον ίδιο σε κίνδυνο. Πέραν του ότι αρχικά, προσέγγισε το χώρο με προσοχή, καμία μαρτυρία προσκομίστηκε από μέρους του, ως προς το σε ποιες ενέργειες προέβη για να διασφαλίσει είτε την ευστάθεια του τοίχου είτε την ασφάλεια των προσώπων που θα επηρεάζονταν από την εργασία του, όπως ήταν τα δύο θύματα.» Αναφορικά με την 5η κατηγορούμενη, η οποία παραδέχτηκε τις δύο κατηγορίες που αντιμετώπιζε, τα γεγονότα που εκτέθηκαν από τον ευπαίδευτο συνήγορο της κατηγορούσας αρχής και με τα οποία συμφώνησε η υπεράσπιση, στην ουσία έχουν ως οι λεπτομέρειες αδικήματος των δύο κατηγοριών που την αφορούν, λεπτομέρειες τις οποίες έχω ήδη συνοψίσει πιο πάνω. Ουδείς εκ των κατηγορουμένων βαρύνεται με προηγούμενες καταδίκες, ενώ σύμφωνα με τον ευπαίδευτο συνήγορο της Κατηγορούσας Αρχής, οι κατηγορούμενοι, μετά το δυστύχημα, έχουν συμμορφωθεί με τις εκ του Νόμου και Κανονισμών απορρέουσες υποχρεώσεις τους ήτοι έχει πλέον εκπονηθεί, τόσο γραπτή εκτίμηση κινδύνων ως επίσης και Σχέδιο Ασφάλειας και Υγείας ενώ η ολοκλήρωση του έργου έχει πλέον ανατεθεί σε άλλο, αδειούχο εργολάβο. Σημειώνω επίσης ότι, αν και δεν έχουν ακόμη αποζημιωθεί οι οικογένειες των θυμάτων, έχει υποβληθεί σχετικό αίτημα προς την ασφαλιστική εταιρεία της κατηγορουμένης 1 και το όλο θέμα βρίσκεται σε προχωρημένο στάδιο. Η αποζημίωση των οικογενειών, ανέφεραν οι ευπαίδευτοι συνήγοροι των κατηγορουμένων, είναι ουσιαστικά, θέμα χρόνου. Για σκοπούς μετριασμού της ποινής, οι ευπαίδευτοι συνήγοροι των κατηγορουμένων 2-5, έκαμαν αναφορά στις Εκθέσεις του Γραφείου Ευημερίας που ετοιμάστηκαν αναφορικά με τον κάθε κατηγορούμενο και έθεσαν ενώπιον του Δικαστηρίου περαιτέρω στοιχεία. Συνοψίζω τις θέσεις τους: Α) 2ος κατηγορούμενος:
3. Είναι 48 χρόνων και κατάγεται από οικογένεια με επτά παιδιά.
4. Είναι απόφοιτος Τεχνικής Σχολής και αρχικά εργάζετο ως καλουψιής στην εταιρεία του πεθερού του, την οποία αργότερα κληρονόμησε και μέχρι σήμερα είναι διευθυντής της. Από την εργασία του λαμβάνει €1000 περίπου μηνιαίως
5. Είναι νυμφευμένος, έχει τρία ενήλικα τέκνα, τα δύο εκ των οποίων διαμένουν μαζί του και δύο ανήλικα τέκνα που φοιτούν σε σχολεία δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης.
6. Διαμένει με τα παιδιά και τη σύζυγο του, η οποία είναι νοικοκυρά, σε προσφυγική κατοικία.
7. Κατέχει κάποια ακίνητη περιουσία ως επίσης και ένα αυτοκίνητο αξίας €1000, δεν έχει αποταμιεύσεις στο όνομα του ενώ τα χρέη του ανέρχονται στις €130.000, τα οποία, προς το παρόν αδυνατεί να αποπληρώσει. Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε ο κ. Πουργουρίδης στο γεγονός ότι, το επίμαχο δυστύχημα, επέφερε σοβαρότατες τραυματικές επιπτώσεις στον πελάτη του, η έκταση των οποίων συνιστά ήδη μεγάλη και αυστηρή τιμωρία για τον ίδιο. Πέραν του ότι, και ο ίδιος ο κατηγορούμενος κινδύνεψε να σκοτωθεί από την κατάρρευση του τοίχου, η «τύχη» του αυτή, υποστήριξε ο συνήγορος, είναι στην πραγματικότητα η μεγαλύτερη του «δυστυχία», αφού τα θύματα ήταν, ο μεν ένας αδελφός του, ο δε άλλος, φίλος του εδώ και χρόνια. «Ποια τιμωρία..», ανέφερε χαρακτηριστικά ο συνήγορος, «... θα μπορούσε να επιβληθεί στον κατηγορούμενο, που θα ήταν πιο παραδειγματική, από αυτή την τιμωρία που υπέστη». Β) 3ος κατηγορούμενος:
8. Είναι 53 χρόνων και προέρχεται από τετραμελή οικογένεια
9. Είναι πτυχιούχος στον κλάδο Αρχιτεκτονικής/Πολιτικής μηχανικής ενώ τα τελευταία χρόνια εργάζεται ως αυτοεργοδοτούμενος πολιτικός μηχανικός και ως σύμβουλος πολιτικός μηχανικός σε εργοληπτική εταιρεία. Τα εισοδήματα του ανέρχονται περί τα €1700 - €2000 μηνιαίως
10. Είναι νυμφευμένος, έχει τρία τέκνα ήτοι ένα ενήλικα ο οποίος διαμένει και εργάζεται στην Αγγλία, ένα ενήλικα φοιτητή και ένα ανήλικο μαθητή
11. Κατέχει ακίνητη περιουσία από κοινού με τη σύζυγο του ως επίσης και αποταμιεύσεις περί τις €
12. Τα συνολικά χρέη του ξεπερνούν τις €500.000 και ενώ κάποια από αυτά τα αποπληρώνει καταβάλλοντας περί τις €2.000 μηνιαίως, αναμένεται πώληση των περιουσιακών του στοιχείων για σκοπούς εξόφλησης των υπολοίπων. Έμφαση δόθηκε από τον ευπαίδευτο συνήγορο του εν λόγω κατηγορούμενου, στα σοβαρά ιατρικά προβλήματα που αντιμετωπίζει ήτοι ότι από το 2001, πάσχει από πολλαπλή νευρωιμάτωση τύπου 1 και ριζοπάθεια αυχενικής μοίρας. Έχει ήδη υποβληθεί σε διάφορες χειρουργικές επεμβάσεις για αφαίρεση των νευροϊνωμάτων ενώ αναμένεται να ακολουθήσουν και άλλες τέτοιες επεμβάσεις. Λόγω της κατάστασης του, παρουσιάζει διαταραχές ακοής, αδυναμία των κάτω άκρων με περιφερειακή νευροπάθεια και αστάθεια στη βάδιση καθώς και αυχεναλγία (βλ επίσης ιατρικά πιστοποιητικά Τεκ. Α). Ο συνήγορος τέλος, τονίζοντας ότι ο πελάτης του έχει αντιληφθεί πλήρως τη σοβαρότητα των αδικημάτων που διέπραξε καθώς και των παραλείψεων του οι οποίες οδήγησαν στο τραγικό συμβάν, εξέφρασε την πλήρη απολογία και μεταμέλεια του πελάτη του. Γ) 4ος κατηγορούμενος
13. Είναι 45 χρόνων και εργάζεται ως αυτοεργοδοτούμενος μηχανοδηγός με τη χρήση ιδιόκτητων τρακτέρ και εκσκαφέων.
14. Είναι απόφοιτος Τεχνικής Σχολής και από την εργασία του και άλλα επιδόματα, λαμβάνει μηνιαίο εισόδημα περί τα €1500 από τα οποία τα €400 καταβάλλονται έναντι των χρεών του, τα οποία ανέρχονται περί τις €55.000
15. Είναι νυμφευμένος με τέσσερα παιδία ήτοι ένα φοιτητή, ένα στρατιώτη και δύο μαθητές. Η σύζυγος του δεν εργάζεται.
16. Κατέχει ακίνητη περιουσία καθώς και διάφορα οχήματα τόσο προσωπικής όσο και επαγγελματικής χρήσης, ενώ διαθέτει από κοινού με τη σύζυγο του, αποταμιεύσεις περί τις €50.
17. Η ευπαίδευτη συνήγορος του κατηγορούμενου 4, αφού εξέφρασε και αυτή, την πλήρη απολογία και μεταμέλεια του πελάτη της, έκαμε αναφορά στα ιατρικά προβλήματα που ο τελευταίος αντιμετωπίζει ένεκα πρόσφατου σοβαρού τραυματισμού του σε εργατικό ατύχημα (βλ. Τεκ.Β). Ανέφερε η συνήγορος ότι, από τον εν λόγω τραυματισμό, τον οποίο χαρακτήρισε ως «τραγική ειρωνεία» υπό τις περιστάσεις, ο πελάτης της, δεν πλήγηκε μόνο σωματικά αλλά και οικονομικά, αφού, αναγκάστηκε να μείνει μακριά από την εργασία του για μεγάλο χρονικό διάστημα η οποία ήταν ουσιαστικά και η μόνη πηγή εισοδήματος της οικογένειας του. Υποστήριξε η συνήγορος ότι, αν και τα αδικήματα που διέπραξε ο πελάτης της είναι σοβαρά εντούτοις το Δικαστήριο θα πρέπει να λάβει υπόψη του, τις επιπτώσεις που η καταδίκη του εν λόγω κατηγορούμενου αλλά και η ποινή που θα του επιβληθεί συνεπάγεται, τόσο στον ίδιο όσο και στην οικογένεια του. Τέλος, οι συνήγοροι των κατηγορουμένων 2-5, κάλεσαν το Δικαστήριο να λάβει υπόψη κατά την επιμέτρηση της ποινής, το ρόλο, την ιδιότητα αλλά και την εμπλοκή που ο κάθε κατηγορούμενος χωριστά, είχε στην υπόθεση και ιδιαίτερα το γεγονός ότι οι πράξεις και παραλείψεις του κάθενος από αυτούς, ήταν απόρροια της εμπιστοσύνης που ο ένας έδειξε στον άλλο ότι θα εκπλήρωνε τις δικές του νομικές υποχρεώσεις. Δ) 1η κατηγορούμενη Όσον αφορά την εν λόγω κατηγορούμενη, οι συνήγοροι της, εξέφρασαν την πλήρη απολογία και μεταμέλεια της και επικαλούμενοι το λευκό της ποινικό μητρώο, ζήτησαν από το Δικαστήριο όπως επιδείξει επιείκεια κατά την επιβολή ποινής. Ε) 5η κατηγορούμενη
18. Είναι 49 ετών, μητέρα τεσσάρων ενήλικων παιδιών και προέρχεται και η ίδια από πολύτεκνη οικογένεια.
19. Είναι απόφοιτος κολλεγίου και σήμερα εργάζεται ως εποχιακή εργάτρια με μισθό περί τα €
21. Κατέχει το οικόπεδο εντός του οποίου επεσυνέβη το επίμαχο ατύχημα καθώς και δύο αυτοκίνητα συνολικής αξίας περί τις €
22. Δεν έχει χρέη ή αποταμιεύσεις. Ο ευπαίδευτος συνήγορος της, έκαμε ιδιαίτερη αναφορά στο γεγονός ότι η πελάτιδα του, παραδέχτηκε άμεσα τις κατηγορίες που αντιμετωπίζει και ήταν καθ' όλο το χρόνο πλήρως συνεργάσιμη με τις αρχές. Υποστήριξε περαιτέρω ο συνήγορος ότι, τα αδικήματα για τα οποία κατηγορήθηκε και παραδέχτηκε ενοχή η 5η κατηγορούμενη, αν και αντιμετωπίζονται με την ίδια σοβαρότητα στο Νόμο με αυτά των υπόλοιπων κατηγορουμένων, η δική της περίπτωση θα πρέπει να ιδωθεί από διαφορετική σκοπιά. Η 5η κατηγορούμενη, υποστήριξε ο συνήγορος, κατηγορήθηκε ότι, ως ιδιοκτήτρια δεν μερίμνησε, ώστε οι διάφοροι «ειδικοί» που προσέλαβε για να εκτελέσουν τις εργασίες στο οικόπεδο της, είχαν συμμορφωθεί με τις εκ του Νόμου και Κανονισμών, απορρέουσες υποχρεώσεις τους, παράπτωμα πολύ πιο «ελαφριάς» μορφής, ως το χαρακτήρισε ο συνήγορος. Η ίδια, σύμφωνα με το συνήγορο, ούτε γνώσεις περί των θεμάτων αυτών είχε αλλά ούτε και επιχείρησε, επιπόλαια ή ανέντιμα, να παρακάμψει τους Νόμους και τους Κανονισμούς ούτως ώστε να εξοικονομήσει χρήματα. Διόρισε έμπειρους και ικανούς ειδικούς, στους οποίους ανέθεσε να εκτελέσουν τις εργασίες τους. Όντως, αναγνώρισε ο συνήγορος, η υποχρέωση της δεν σταματούσε εκεί, εξ' ου και παραδέχτηκε τις κατηγορίες που αντιμετώπιζε. Διαφορετικά όμως, υποστήριξε ο συνήγορος, θα πρέπει να προσεγγισθεί η περίπτωση της 5ης κατηγορούμενης, από την περίπτωση αυτών καθ' αυτών των «ειδικών» που διόρισε και οι οποίοι είχαν και τις γνώσεις αλλά και την κύρια υποχρέωση να συμμορφωθούν με τις βασικές απαιτήσεις του Νόμου. Εξέτασα με προσοχή όλα όσα τέθηκαν ενώπιον μου καθώς και όλα όσα λέχθηκαν από τους ευπαίδευτους συνηγόρους των κατηγορουμένων. Όλα τα αδικήματα στα οποία κρίθηκαν ένοχοι οι κατηγορούμενοι, είναι αναμφίβολα σοβαρά και αυτό προκύπτει και από την προνοούμενη στο Νόμο ποινή η οποία να σημειωθεί, είναι η ίδια και για παραβάσεις των προνοιών του Νόμου αλλά και των Κανονισμών: Αρ.
23. «

(1)Τηρουμένων των διατάξεων του παρόντος άρθρου, οποιοδήποτε πρόσωπο στο οποίο επιβάλλονται υποχρεώσεις με βάση τον παρόντα Νόμο ή τους Κανονισμούς που εκδίδονται δυνάμει αυτού παραλείπει να συμμορφωθεί με αυτές, είvαι έvoχo αδικήματoς και υπoκείται σε πρόστιμo πoυ δεv υπερβαίvει τις ογδόντα χιλιάδες ευρώ ή σε φυλάκιση πoυ δεv θα υπερβαίvει τα τέσσερα χρόνια ή και στις δύo αυτές πoιvές.» Πρόκειται για Νομοθεσία, που στόχο έχει την διαφύλαξη και προστασία της ασφάλειας και υγείας τόσο των εργοδοτουμένων όσο και του κοινού γενικότερα. Θεωρώ ότι το πιο κάτω απόσπασμα από την απόφαση του Καλλή Δ ως ήταν τότε, στην υπόθεση ΓΕΝΙΚΟΣ ΕΙΣΑΓΓΕΛΕΑΣ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ν. ΛΑΤΟΜΕΙΑ ΦΑΡΜΑΚΑΣ ΛΤΔ,

(2004)2 Α.Α.Δ 573 είναι άκρως καθοδηγητικό όσον αφορά τον τρόπο με τον οποίο θα πρέπει να προσεγγίζεται το θέμα της ποινής για αδικήματα που σχετίζονται με την ασφάλεια και υγεία των εργοδοτουμένων. Το παραθέτω αυτούσιο: «Στην Διευθυντής Τμήματος Επιθεώρησης Εργασίας ν. Χρυστοστόμου κ.ά.

(2002)2 Α.Α.Δ. 575, έχει γίνει επισκόπηση της Νομολογίας που σχετίζεται με την πρέπουσα ποινή για παρόμοια αδικήματα. Μεταφέρουμε το σχετικό απόσπασμα: «Η ανάγκη για αυστηρή αντιμετώπιση αδικημάτων που σχετίζονται με την ασφάλεια στους χώρους εργασίας έχει τονιστεί επανειλημμένα (βλ. Επαρχιακός Λειτουργός Εργασίας ν. Βάσου Μαρκίδη Εστέϊτς κ.ά.

(1992)2 Α.Α.Δ. 340, Επαρχιακός Λειτουργός Εργασίας ν. Γενεθλής Λτδ

(1992)2 Α.Α.Δ. 373, Επαρχιακός Λειτουργός Εργασίας ν. Μ.Γ. Μακροσέλλης Λτδ

(1992)2 Α.Α.Δ. 328, Επαρχιακός Λειτουργός Εργασίας Λεμεσού ν. Sedora Enterprises Ltd κ.ά.

(1992)2 Α.Α.Δ. 332, Επαρχιακός Λειτουργός Εργασίας Λεμεσού ν. Εργοληπτικών Επιχειρήσεων Π. Γιατρός Λτδ

(1996)2 Α.Α.Δ. 7, Επαρχιακός Λειτουργός Εργασίας Πάφου ν. Aristo Developers Ltd κ.ά.

(1996)2 Α.Α.Δ. 63, Μεταλλικά Ηρακλής Μιχαηλίδη Λτδ κ.ά. ν. Επαρχιακού Λειτουργού Εργασίας

(1995)3 Α.Α.Δ. 119, Επαρχιακός Λειτουργός Εργασίας Πάφου ν. Κώστα Κυριάκου & Υιοί Λτδ κ.ά.

(1995)2 Α.Α.Δ. 290). Στην Sedora (πιο πάνω) τονίστηκε ότι αποτρεπτικές ποινές μπορεί και πρέπει να επιβάλλονται για αδικήματα που δυνατό να επηρεάσουν ή αποτελούν κίνδυνο στην άνεση και την υγεία του κοινού. Αναφορικά με τη φύση του αδικήματος λέχθηκαν τα εξής (βλ. σελ. 337): «Η υποχρέωση διατήρησης συνθηκών ασφάλειας σε εργοστάσια και άλλους χώρους που απασχολούνται άνθρωποι, δεν είναι μόνο μια υποχρέωση που πηγάζει από το Νόμο, είναι μια προέκταση διεθνών υποχρεώσεων που αναλήφθηκαν από τη Δημοκρατία κάτω από το άρθρο 3 του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Χάρτη, κάτω από τον οποίο μια συμβαλλόμενη χώρα αναλαμβάνει όχι μόνο τη θέσπιση κανονισμών για συνθήκες ασφάλειας και υγείας των εργαζομένων στον τόπο εργασίας αλλά και την περαιτέρω υποχρέωση της εφαρμογής τους με μέτρα για την αποτελεσματική εποπτεία της συμμόρφωσης προς τις ανειλημμένες αυτές υποχρεώσεις. Η αποτελεσματική εποπτεία συνεπάγεται την εφαρμογή των Νόμων και των Κανονισμών και, όπου απαιτείται, την ποινική δίωξη και τον εξαναγκασμό των παραβατών προς συμμόρφωση προς αυτούς. Επομένως και τα δικαστήρια έχουν καθήκον να προσεγγίζουν τα θέματα αυτά, ανάλογα βέβαια με τα περιστατικά της κάθε υπόθεσης, με τη δέουσα σοβαρότητα χάριν της επίτευξης των σκοπών του Νόμου που, πέραν των ανθρωπιστικών στόχων, αποτρέπει τη μείωση της παραγωγικότητας και την αποφυγή ασκόπων οικονομικών επιβαρύνσεων λόγω τραυματισμού, επηρεασμού της υγείας και θανάτου». (Βλ. και Peppis Company Ltd κ.ά. ν. Επαρχιακού Λειτουργού Εργασίας

(1999)2 Α.Α.Δ. 272: «Τα αδικήματα άπτονται της ασφάλειας των εργοδοτουμένων, τομέας στον οποίο η κοινωνία επιδεικνύει αυξανόμενη ευαισθησία λόγω σεβασμού προς την ανθρώπινη ζωή και υγεία»). Στη Γενικός Εισαγγελέας της Δημοκρατίας ν. P. Pastellis Engineering Works Ltd κ.ά.

(2001)2 Α.Α.Δ. 90, σε σχέση με παραβάσεις του πιο πάνω Νόμου 89(Ι)/96, το Πρωτόδικο Δικαστήριο επέβαλε ποινές προστίμου £150, £100 και £150, στην εταιρεία και £150 και £150 στο Διευθυντή της σε σχέση με κάθε κατηγορία. Το Εφετείο έκρινε ότι οι πιο πάνω ποινές ήταν έκδηλα ανεπαρκείς και επέβαλε ποινές προστίμου £500, £400 και £500 στην εταιρεία και ποινές προστίμου £500 και £500 στο Διευθυντή της. Σημειώνουμε ότι στην πιο πάνω υπόθεση είχε σημειωθεί τραυματισμός εργοδοτουμένου της εταιρείας. Στην Petros Kimonas & Nicos Kofteros Construction Ltd v. Επαρχιακός Λειτουργός Εργασίας

(1999)2 Α.Α.Δ. 310, σχετικά με παραβάσεις του πιο πάνω Νόμου 89(Ι)/96, το Πρωτόδικο Δικαστήριο επέβαλε ποινές προστίμου £700, στην κάθε μια από 4 κατηγορίες και £600 και £300 σε άλλες δύο κατηγορίες - σύνολο £3700. Το Εφετείο υπέδειξε πως οι κατηγορίες ήταν πολύ σοβαρές. Η κάθε μια συνιστούσε ξεχωριστό κίνδυνο για τους εργαζόμενους και μέχρι της ημέρας που το Δικαστήριο επελήφθη της υπόθεσης δεν υπήρξε συμμόρφωση προς τις εκ του Νόμου απορρέουσες υποχρεώσεις της εταιρείας. Επεκύρωσε τις πιο πάνω ποινές παρόλο ότι τις θεώρησε αυστηρές γιατί έκρινε πως δεν εμπίπτουν μέσα στα όρια της έκδηλα υπερβολικής ποινής. "Ο νομοθέτης έχει μεριμνήσει για την επιβολή των πιο πάνω αυστηρών ποινών με στόχο την αποτροπή ατυχημάτων τα οποία έχουν σαν αποτέλεσμα πολλές φορές την απώλεια ζωής ή σοβαρούς τραυματισμούς. Στόχος του νομοθέτη είναι η πρόληψη των ατυχημάτων στους χώρους εργασίας. Επομένως το γεγονός ότι δεν έχει σημειωθεί οποιοσδήποτε τραυματισμός δεν αποτελούσε παράγοντα ο οποίος μπορούσε να οδηγήσει στις επίδικες ποινές (βλ. και Επαρχιακός Λειτουργός Εργασίας Λεμεσού ν. Εργοληπτικές Επιχειρήσεις Π. Γιατρός Λτδ

(1996)2 Α.Α.Δ. 7, 10). Επιεικής μεταχείριση με το δικαιολογητικό ότι δεν έχει σημειωθεί τραυματισμός ισοδυναμεί με εξουδετέρωση των σκοπών του Νόμου ο οποίος εις ένα και μόνο αποβλέπει, στην πρόληψη των ατυχημάτων.» Στη Χρυσοστόμου (πιο πάνω) στην οποία δεν είχε σημειωθεί οποιοσδήποτε τραυματισμός εργοδοτούμενου το Εφετείο αύξησε τη συνολική χρηματική ποινή από £120.- στις £1.200.- Ένας από τους παράγοντες που θα ληφθεί υπόψη κατά τη θεώρηση της επίδικης ποινής είναι η προβλεπόμενη από το Νόμο ποινή. Σημειώνεται πως αυτός ο παράγοντας θα συνεκτιμηθεί με τους άλλους παράγοντες που επηρεάζουν την επιμέτρηση της ποινής. Τονίζουμε επί του προκειμένου ότι για τα επίδικα αδικήματα ο Νόμος προβλέπει πρόστιμο «που δεν υπερβαίνει τις δέκα χιλιάδες λίρες ή φυλάκιση που δεν υπερβαίνει τα δύο χρόνια ή και τις δύο ποινές». Τονίζουμε, επίσης, ότι πρόκειται για έφεση κατά της ποινής. Ο προσδιορισμός της ποινής και η επιμέτρηση του ύψους της αποτελούν πρωταρχική ευθύνη του Πρωτόδικου Δικαστηρίου. Το Ανώτατο Δικαστήριο επεμβαίνει, αν η ποινή είναι πρόδηλα ανεπαρκής τιμωρία για τους κατηγορουμένους, δεν ικανοποιεί τους σκοπούς του Νόμου, δεν ενεργεί ως αποτρεπτική για άλλους και δεν προστατεύει το κοινό (Αστυνομία Λεμεσού ν. Toorac Fashion Ltd κ.ά.

(1993)2 Α.Α.Δ. 117, 121). Η ανεπάρκεια της ποινής πρέπει να καταφαίνεται ως αντικειμενικό γεγονός (Philippou v. Republic

(1983)2 C.L.R. 245, Γεωργίου ν. Αστυνομίας

(1991)2 Α.Α.Δ. 525). Κυρίαρχα στοιχεία στη θεώρηση της εκκαλούμενης ποινής είναι η σοβαρότητα του αδικήματος όπως αυτή αντικατοπτρίζεται μέσα από την ποινή που προβλέπεται από το σχετικό Νόμο και οι συνέπειες της παρανομίας. Οι παράγοντες τους οποίους έλαβε υπόψη το Πρωτόδικο Δικαστήριο μαζί με εκείνους που έχουν αναπτυχθεί ενώπιον μας από τον ευπαίδευτο συνήγορο της εφεσίβλητης έχουν αναγνωρισθεί ως ελαφρυντικοί παράγοντες από τη Νομολογία. Ιδιαίτερη βαρύτητα δίδεται στην απουσία οποιασδήποτε υπόδειξης από τους αρμόδιους λειτουργούς, οι οποίοι επιθεωρούσαν τα μηχανήματα, προς την κατεύθυνση οποιασδήποτε τροποποίησης, η οποία θα συνέβαλλε στην αποτροπή του ατυχήματος. Πρέπει ωστόσο να υποδείξουμε πως η ευθύνη για λήψη μέτρων συμμόρφωσης με τις επιταγές ενός Νόμου ο οποίος ρυθμίζει θέματα ασφάλειας στους τόπους εργασίας βαρύνει αποκλειστικά τους εργοδότες. Σε μια εποχή που οι εργασίες διεξάγονται κυρίως με μηχανήματα με προφανή σκοπό την αύξηση της παραγωγικότητας προβάλλει πιο επιτακτική η υποχρέωση των εργοδοτών για διατήρηση συνθηκών πλήρους ασφάλειας στους τόπους εργασίας. Οι εργαζόμενοι δικαιούνται μετά τον κάματο της ημέρας να επιστρέφουν στις οικογένειες τους αρτιμελείς και υγιείς. Δεν επιτρέπεται οποιαδήποτε χαλάρωση αυτής της υποχρέωσης των εργοδοτών. Παράλειψη τήρησης της θα πρέπει να αντιμετωπίζεται με αυστηρότητα.» Αναφορικά με το ύψος και είδος της ποινής που ενδείκνυται να επιβάλλεται σε τέτοιου είδους αδικήματα, χρήσιμη αναφορά μπορεί να γίνει στα εξής: Στη Λατομεία Φαρμακας Λτδ, ανωτέρω, για θανάσιμο τραυματισμό συνεπεία εργατικού ατυχήματος η πρωτόδικη ποινή των 800 ΛΚ αυξήθηκε κατ' έφεση σε 3000ΛΚ. Στην υπόθεση, Γενικός Εισαγγελέας V. Εύρηκα Λτδ,

(2005)2 Α.Α.Δ 23, λήφθηκε υπόψη ότι «Η εφεσίβλητη δεν έχει προηγούμενες καταδίκες. Ο παραπονούμενος αποζημιώθηκε πλήρως από την ασφαλιστική κάλυψη, που η ίδια η εφεσίβλητη εξασφάλισε για τους εργοδοτούμενους της. Πέρα όμως από το ποσό που πλήρωσε ασφαλιστικός οργανισμός η εφεσίβλητη κατέβαλε και £3.500.- στον παραπονούμενο, σαν πρόσθετο ποσό για να απαλύνει τις συνέπειες από τις κακώσεις που υπέστη. Συμμορφώθηκε δε πλήρως και με τις υποδείξεις του Υπουργείου Εργασίας, αναφορικά με την ασφάλεια λειτουργίας του υπερυψωτικού μηχανήματος, στο οποίο έγινε το ατύχημα.» Όπως ανέφερε το Δικαστήριο, «Δεν υπάρχει αμφιβολία, από αυτή την πράξη της εφεσίβλητης εταιρείας, αλλά και γενικά όπως έχει συμπεριφερθεί στην υπόθεση, πως αναγνώρισε το λάθος της, σε ότι αφορά την ασφάλεια του τρόπου εργασίας των υπαλλήλων της, και βεβαίως έμπρακτα εξέφρασε και τη λύπη και μεταμέλεια της στον ίδιο τον παραπονούμενο.» Επισημαίνω ότι κατά το χρόνο εκδίκασης των πιο πάνω υποθέσεων, οι προβλεπόμενες από το Νόμο ποινές, αφορούσαν σε πρόστιμο που δεν υπερέβαινε τις δέκα χιλιάδες λίρες ή σε φυλάκιση που δεν υπερέβαινε τα δύο χρόνια. Πριν την διάπραξη των αδικημάτων, αντικείμενο της παρούσας υπόθεσης ήτοι στις 18/3/11, με σχετική νομοθετική τροποποίηση, οι εν λόγω ποινές αυξήθηκαν στις ποινές που αναφέρονται σήμερα στο νόμο. Η τροποποίηση αυτή καταδεικνύει ακόμη περισσότερο την αυστηρότητα με την οποία θα πρέπει να αντιμετωπίζονται οι παραβάτες. Ο λόγος (ratio) όμως των πιο πάνω αποφάσεων, ουδόλως επηρεάζεται από την προαναφερόμενη τροποποίηση, αντίθετα καθίσταται ακόμη πιο δυνατός. Έχοντας αναφέρει τα πιο πάνω, δεν παραγνωρίζω βέβαια τη βασική αρχή για εξατομίκευση της ποινής αφού «στόχος του δικαστηρίου είναι η επιβολή δίκαιης ποινής, η οποία να αρμόζει τόσο στο έγκλημα όσο και στο δράστη» (βλ. Σακαρίδης Κυριάκος και Άλλος ν. Αστυνομίας,

(2011)2 Α.Α.Δ, 272). Δεν παραγνωρίζω όμως ότι η ανάγκη για εξατομίκευση της ποινής δεν εξουδετερώνει τη σοβαρότητα του αδικήματος ή την αποτελεσματικότητα του νόμου (βλ. Κωνσταντίνου ν Δημοκρατίας

(1989)2 ΑΑΔ 224, Φιλίππου ν Αστυνομίας

(1989)2 ΑΑΔ 245, Antoniades v. Police

(1986)2 CLR 21 και Κάττου και Άλλον ν. Αστυνομίας

(1991)2 Α.Α.Δ 498). Άλλωστε, εκεί όπου το δημόσιο συμφέρον επιβάλλει την ανάγκη για αυστηρή και αποτρεπτική αντιμετώπιση του παραβάτη από το Δικαστήριο, οι προσωπικές περιστάσεις ενός κατηγορούμενου δεν αρκούν για να διαφοροποιήσουν την ανάγκη αυτή. Στην παρούσα περίπτωση λαμβάνω υπόψη μου τις συνθήκες κάτω από τις οποίες έγινε το ατύχημα, ως αυτές παρατίθενται στην απόφαση ημερ. 27/7/2017 και αναφέρονται ανωτέρω. Προς όφελος όλων των κατηγορουμένων θα λάβω υπόψη μου και θα δώσω τη δέουσα βαρύτητα στο λευκό τους ποινικό μητρώο καθώς και στις προσωπικές τους περιστάσεις ως αυτές εκτίθενται στις εκθέσεις του Γραφείου Ευημερίας και έχουν συμπληρωθεί από τους συνηγόρους τους καθώς και στο χρόνο που έχει παρέλθει από την ημερομηνία του ατυχήματος ήτοι 4 και πλέον χρόνια. Όσον αφορά τους κατηγορουμένους 1- 4, δεν μπορεί να αγνοηθεί ότι, από την αρχή που αποφασίστηκε να κτιστεί η κατοικία στο συγκεκριμένο σημείο και μέχρι και την κατάρρευση του επίμαχου τοίχου, ο κάθε κατηγορούμενος, υπό την ιδιότητα και το ρόλο που αυτός είχε στο έργο και μέσω της εμπλοκής του, είχε πλήρως αντιληφθεί τόσο την ανάγκη ενίσχυσης του τοίχου όσο και την επικινδυνότητα της όλης κατάστασης. Η εν λόγω επικινδυνότητα ήταν, πέραν από υπαρκτή και εύλογα προβλεπτή για τον κάθε κατηγορούμενο, ιδιαίτερα λαμβανομένης υπόψη της πείρας και της ειδικότητας του κάθενος από αυτούς. Δεν μπορεί επίσης να αγνοηθεί ότι, οι ενέργειες στις οποίες ένας έκαστος των εν λόγω κατηγορουμένων προέβη για την «ενίσχυση» του επίμαχου τοίχου, ενέργειες οι οποίες συνέβαλαν τόσο απομονωμένα όσο και σε συνδυασμό η μια με την άλλη, στην κατάρρευση του τοίχου και στην θανάσιμη καταπλάκωση των θυμάτων που βρίσκονταν εκεί για να βγάλουν τα προς το ζην τους, έγιναν «στα τυφλά» και χωρίς καν να εξακριβωθεί προηγουμένως, αν μπορούσε να γίνει τέτοια επέμβαση ή αν υπήρχε η δυνατότητα κατασκευής νέου τοίχου χωρίς να γίνει επέμβαση στον υφιστάμενο. Η πίεση που δέχτηκε ο τοίχος κατά το σπάσιμο του πεδίλου όσο και κατά τη δημιουργία της λωρίδας στο πάνω μέρος του ακινήτου όπου θα κτιζόταν η κατοικία, με τη χρήση βαρέων μηχανημάτων, σε συνδυασμό με την μεγάλη ηλικία του τοίχου και το άγνωστο του υλικού κατασκευής του, παράγοντες που επίσης συνέβαλαν στην κατάρρευση του, ήταν παράγοντες που οι κατηγορούμενοι όφειλαν να λάβουν υπόψη και δεν το έπραξαν. Θα δώσω όμως τη δεουσα βαρύτητα και στις επιπτώσεις που το επίμαχο τραγικό συμβάν επέφερε στον κάθε κατηγορούμενο. Πέραν του επαγγελματικού πλήγματος που η καταδίκη για τέτοιου είδους αδικήματα συνεπάγεται για τον κάθε κατηγορούμενο χωριστά, ένεκα και του επαγγέλματος του κάθε κατηγορούμενου, και οι κοινωνικοηθικές επιπτώσεις στον καθένα τους θα ληφθουν υπόψη. Οι πράξεις και παραλείψεις του κάθε κατηγορούμενου είχαν ως αποτέλεσμα, δύο άνθρωποι να σκοτωθούν και μάλιστα στην παρουσία τους. Για τον 2ο κατηγορούμενο αυτοί ήταν ο αδερφός και ο φίλος του. Για τους 3ο και 4ο, ήταν δύο συνεργάτες τους. Σημειώνω εδώ ότι σύμφωνα με την αποδεκτή μαρτυρία, λίγα λεπτά πριν την κατάρρευση του τοίχου, οι 2ος και 4ος κατηγορούμενος είχαν καθίσει μαζί με τα θύματα, πλησίον της εκσκαφής για να φάνε το μεσημεριανό τους και να ξεκουραστούν. Λίγα λεπτά αργότερα, οι ίδιοι κατηγορούμενοι προσπαθούσαν να ανασύρουν τα πτώματα των δύο θανόντων από τα συντρίμια. Αυτές είναι εικόνες που οι κατηγορούμενοι όντως ουδέποτε θα ξεχάσουν και αυτό δεν μπορεί να αγνοηθεί αλλά θα πρέπει να ληφθεί σοβαρά υπόψη. Δεν παραγνωρίζω ότι μέχρι σήμερα οι οικογένειες των θυμάτων δεν έχουν ακόμη αποζημιωθεί, όμως ταυτόχρονα δεν μπορώ να αγνοήσω ότι ήδη έχουν ενεργοποιηθεί οι διαδικασίες για αποζημίωση από την ασφαλιστική εταιρεία της κατηγορουμένης

1. Ταυτόχρονα λαμβάνω υπόψη και το γεγονός ότι έστω και την υστάτη, οι κατηγορούμενοι έχουν συμμορφωθεί με τις θέσμιες τους υποχρεώσεις και σήμερα, οι εργασίες που γίνονται στο έργο, δύναται να θεωρηθούν ότι πληρούν τις απαιτήσεις του Νόμου αναφορικά με θέματα ασφάλειας και υγείας. Έχοντας υπόψη μου όλα τα πιο πάνω, το καθήκον του Δικαστηρίου να σταθμίζει όλους τους σχετικούς παράγοντες, από τη μια τη σοβαρότητα του αδικήματος και την ανάγκη για επιβολή αποτρεπτικής ποινής και από την άλλη, την αρχή της εξατομίκευσης της ποινής, κρίνω ότι η μόνη αρμόζουσα ποινή υπό τις περιστάσεις σε σχέση με τα αδικήματα που έχουν διαπράξει οι κατηγορούμενοι 2-4, είναι αυτή της φυλάκισης. Οποιαδήποτε άλλη ποινή, δεν θα εξυπηρετούσε κατά τη κρίση μου το σκοπό του Νόμου αλλά ούτε και θα έστελνε τα ορθά μηνύματα. Όσον αφορά την 1η κατηγορούμενη εταιρεία, η ποινή δεν θα μπορούσε να ήταν άλλη παρά χρηματική, τέτοιου όμως ύψους που να αντικατοπτρίζει επαρκώς τη σοβαρότητα των αδικημάτων για τα οποία έχει καταδικαστεί. Αναφορικά με την 5η κατηγορούμενη, κρίνω ότι η περίπτωση της δύναται να διαφοροποιηθεί από τους υπόλοιπους κατηγορούμενους και αυτό όχι μόνο διότι οι κατηγορίες που αντιμετωπίζει είναι ουσιαστικά «ελαφρύτερες» από αυτές των υπόλοιπων κατηγορουμένων, υπό την έννοια ότι οι δικές τις παραλείψεις ως ιδιοκτήτρια του έργου, δεν θα μπορούσαν, για σκοπούς επιβολής ποινής, να εξομοιωθούν, με τις ευθύνες των «ειδικών» που διόρισε να εκτελέσουν τις εργασίες στο οικόπεδο της αλλά και διότι τις εν λόγω παραλείψεις τις έχει παραδεχτεί άμεσα. Θα συμφωνήσω με τον κ. Παναγίδη στο ότι, ναι μεν ο ιδιοκτήτης έχει ευθύνη να διασφαλίσει ότι οι «ειδικοί» που διορίζει τηρούν το Νόμο, αλλά την ίδια στιγμή δεν θα μπορούσε να αγνοηθεί ότι, το επίπεδο γνώσης και επαγγελματικής κατάρτισης που απαιτείται για να εκπληρωθούν οι βασικές απαιτήσεις του Νόμου, είναι από τους διοριζόμενους ειδικούς που αναμένεται να επιδειχθεί και όχι από τον ιδιοκτήτη, ο οποίος στις πλέιστες των περιπτώσεων, όπως και στην παρούσα υπόθεση, ούτε καν γνώση περί του εξειδικευμένου αντικειμένου έχει. Το αναφέρω αυτό βέβαια χωρίς να σημαίνει ότι ο ιδιοκτήτης θα πρέπει να επαναπαύεται απλά στο ότι έχει διορίσει ειδικούς, κάτι που άλλωστε και ο συνήγορος υποστήριξε ότι δεν ισχύει. Αφού έλαβα υπόψη μου όλα τα πιο πάνω σε σχέση με την 5η κατηγορούμενη καθώς και το ότι σήμερα το έργο που γίνεται στο οικόπεδο της φαίνεται να πληρεί τις απαιτήσεις του Νόμου, κρίνω ότι η αρμόζουσα ποινή υπό τις περιστάσεις σε σχέση με τα αδικήματα που έχει παραδεχτεί, είναι η χρηματική. Στη βάση όλων των ανωτέρω και αφού έχω σταθμίσει κάθε σχετικό μετριαστικό παράγοντα προς όφελος του κάθε κατηγορούμενου χωριστά, επιβάλλω στους κατηγορούμενους τις εξής ποινές. Στην 1η κατηγορούμενη · Ποινή προστίμου €20.000 στην 1η κατηγορία · Καμία Ποινή στην 4η κατηγορία εφόσον τα γεγονότα της λήφθηκαν υπόψη για σκοπούς επιβολής ποινής στην 1η κατηγορία. Στο 2ο κατηγορούμενο · Ποινή φυλάκισης 12 μηνών στη 2η κατηγορία · Καμία Ποινή στην 5η κατηγορία εφόσον τα γεγονότα της λήφθηκαν υπόψη για σκοπούς επιβολής ποινής στην 2η κατηγορία. Στον 3ο κατηγορούμενο · Ποινή φυλάκισης 12 μηνών στην 7η κατηγορία · Καμία Ποινή στην 8η και 10η κατηγορία εφόσον τα γεγονότα τους λήφθηκαν υπόψη για σκοπούς επιβολής ποινής στην 7η κατηγορία. Στον 4ο κατηγορούμενο · Ποινή φυλάκισης 12 μηνών στην 3η κατηγορία · Καμία Ποινή στην 6η και 13η κατηγορία εφόσον τα γεγονότα τους λήφθηκαν υπόψη για σκοπούς επιβολής ποινής στην 3η κατηγορία. Στην 5η κατηγορούμενη · Κατ' εφαρμογή της αρχής της συνολικότητας, εφόσον οι παραλείψεις της κατηγορούμενης 5, έστω διαφορετικές με βάση το Νόμο και τους Κανονισμούς, στην ουσία πηγάζουν από τα ίδια γεγονότα, επιβάλλεται σε σχέση με τις κατηγορίες 9 και 11, συνολική ποινή προστίμου €
2. Προχωρώ τώρα να εξετάσω, εάν δικαιολογείται η αναστολή της ποινής φυλάκισης που έχει επιβληθεί στους κατηγορούμενους 2-4, σύμφωνα με το άρθρο 3

(2)του Υφ' Όρον Αναστολής της Εκτέλεσης της Ποινής Φυλακίσεως εις Ωρισμένας Περιπτώσεις Νόμου (Ν.95/72) όπως αυτό τροποποιήθηκε από το Ν. 186(Ι)/2003και προνοεί πλέον τα εξής: «Το Δικαστήριο διατάσσει αναστολή εκτέλεσης της ποινής φυλάκισης, αν αυτό δικαιολογείται από το σύνολο των περιστάσεων της υπόθεσης και τα προσωπικά περιστατικά του Κατηγορουμένου» Το θέμα άπτεται της διακριτικής ευχέρειας του Δικαστηρίου και όπως έχει επισημανθεί στην υπόθεση Κωνσταντίνου ν. Αστυνομίας

(2009)2 Α.Α.Δ. 583, με το Ν. 186(Ι)/2003, η διακριτική αυτή ευχέρεια του Δικαστηρίου, έχει διευρυνθεί, ώστε αυτή να μπορεί να αποφασίζεται εάν δικαιολογείται στη βάση του συνόλου των περιστάσεων της υπόθεσης και των προσωπικών περιστατικών του κατηγορουμένου. Το βασικό ερώτημα είναι πάντοτε το κατά πόσο, ισοζυγίζοντας το σύνολο των περιστάσεων, δικαιολογείται να δοθεί στον κατηγορούμενο μια δεύτερη ευκαιρία. Ιδιαίτερα κατατοπιστικό είναι το ακόλουθο απόσπασμα από την υπόθεση Ιωσήφ ν. Δημοκρατίας

(2012)2 Α.Α.Δ. 930: «Εναπόκειται στο δικαστήριο που έχει την ευθύνη επιβολής της ποινής να λάβει υπόψη στην κάθε περίπτωση τις περιστάσεις της υπόθεσης και οποιεσδήποτε προσωπικές περιστάσεις που αφορούν τον συγκεκριμένο κατηγορούμενο και, σε ορισμένες περιπτώσεις, την οικογένεια του με σκοπό να αποφασίσει κατά πόσο ενδείκνυται η αναστολή της εκτέλεσης της ποινής. Αυτό βέβαια συνεπάγεται την εκ νέου θεώρηση των συνθηκών διάπραξης του αδικήματος και των προσωπικών περιστάσεων του κατηγορούμενου και την απόδοση «διπλής βαρύτητας» σε όλους τους σχετικούς με το αδίκημα και τον αδικοπραγούντα παράγοντες - είτε επιβαρυντικούς είτε μετριαστικούς - οι οποίοι μπορούν να επηρεάσουν την απόφαση του δικαστηρίου για την αναστολή ή όχι της ποινής. Θεωρούμε ότι κατά την εξέταση του ζητήματος, σημαντικό ερώτημα είναι κατά πόσο η ανασταλείσα ποινή θα αντικατοπτρίζει την αντικειμενική σοβαρότητα του αδικήματος και θα εξυπηρετήσει τους πολλαπλούς σκοπούς της τιμωρίας.» Όπως προκύπτει από τις πιο πάνω αυθεντίες το Δικαστήριο επανεξετάζει κάθε παράγοντα που δυνατό να προσμετρήσει στην άσκηση της διακριτικής του ευχέρειας με βάση το άρθρο 3

(2)του σχετικού νομοθετήματος. Τα κριτήρια της Γενικός Εισαγελέας ν. Τζιαουχάρη

(2005)2 ΑΑΔ 161, ήτοι «(α) η σοβαρότητα του αδικήματος και τα κίνητρα διάπραξης του (β) το ποινικό μητρώο του κατηγορουμένου δηλαδή αν είναι τέτοιο που υπάρχει η ανάγκη αποτροπής και (γ) η διαγωγή του κατηγορουμένου μετά τη διάπραξη του αδικήματος συμπεριλαμβανομένης και της μεταμέλειας.» λαμβάνονται σοβαρά υπόψη. Οι κατηγορούμενοι, όπως ανέφερα ανωτέρω δεν βαρύνονται με προηγούμενες καταδίκες ούτε έχουν διαπράξει άλλο αδίκημα από την ημερομηνία διάπραξης των υπό κρίση αδικημάτων μέχρι και σήμερα. Ο καθένας τους είναι ουσιαστικά προστάτης πολυμελούς οικογένειας, η διαβίωση της οποίας, σε μεγάλο βαθμό εξαρτάται από τη δική του εισοδηματική ικανότητα και στήριξη, η οποία βέβαια είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την ελευθερία του. Αποστέρηση επομένως της ελευθερίας τους υπό τις περιστάσεις θα συνεπάγεται καταστροφικές συνέπειες τόσο για τον καθένα τους όσο και για τις οικογένειες τους. Αν και οι οικογένειες των θυμάτων δεν έχουν ακόμη αποζημιωθεί, υπήρχε σε ισχύ ασφαλιστική κάλυψη και το θέμα το έχει πλέον αναλάβει η ασφαλιστική εταιρεία της κατηγορουμένης 1. Ο καθέ κατηγορούμενος έχει απολογηθεί και μετανοήσει για τα αδικήματα στα οποία έχει κριθεί ένοχος και έστω και την υστάτη, έχει φροντίσει όπως συμμορφωθεί με τις πρόνοιες και απαιτήσεις του Νόμου. Πρόσθετα όμως των πιο πάνω, λαμβάνω υπόψη μου και τις επιπτώσεις που το τραγικό αυτό συμβάν είχε στην προσωπική, κοινωνική και επαγγελματική ζωή του κάθε κατηγορούμενου χωριστά ως οι εν λόγω επιπτώσεις αναφέρονται πιο πάνω. Υπενθυμίζω ότι ο ένας έχασε τον αδερφό και το φίλο του, οι άλλοι τους συνεργάτες τους. Με γνώμονα όλα τα πιο πάνω και χωρίς να παραγνωρίζω την σοβαρότητα των αδικημάτων που έχουν διαπράξει οι κατηγορούμενοι, κρίνω ότι η εικόνα του κάθε κατηγορούμενου στο σύνολο της, είναι τέτοια που αφήνει περιθώριο για μια ηπιότερη, ως πρώτο μέτρο, μεταχείριση του, ούτως ώστε να αποδείξει και εμπράκτως ότι από τώρα και στο εξής θα διάγει με νόμιμο τρόπο, τόσο την επαγγελματική όσο και την προσωπική του ζωή, για το καλό του ιδίου αλλά και της οικογένειας του. Ως εκ τούτου η ποινή φυλάκισης που έχει επιβληθεί στον κάθε κατηγορούμενο αναστέλλεται για περίοδο τριών χρόνων από σήμερα. Στους κατηγορούμενους εξηγούνται οι συνέπειες της αναστολής της φυλάκισης. (Δικαστήριο προς κατηγορούμενους) Η ποινή φυλάκισης είναι ποινή φυλάκισης αλλά δεν ενεργοποιείται άμεσα διότι κρίνω ότι θα πρέπει να σας δοθεί άλλη μια ευκαιρία, με την προϋπόθεση ότι δεν θα διαπράξετε άλλο αδίκημα. Αυτό σημαίνει ότι, εάν μέσα στα επόμενα τρία χρόνια δεν διαπράξετε οποιοδήποτε άλλο αδίκημα που τιμωρείται με φυλάκιση, δεν θα κληθείτε να εκτίσετε την ποινή φυλάκισης. Αν όμως διαπράξετε οποιοδήποτε άλλο τέτοιο αδίκημα, θα μπορεί το Δικαστήριο να σας επιβάλει ποινή για το αδίκημα εκείνο αλλά και να διατάξει να εκτίσετε ενδεχομένως ολόκληρο ή μέρος της ποινής φυλάκισης που σας έχει επιβληθεί και η οποία σήμερα ανεστάλη. Επομένως πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη σημασία στην ευκαιρία που σας έχει δοθεί σε σχέση με την μελλοντική σας συμπεριφορά.) (Υπ.) ....................................... Λ. Πασχαλίδης, Ε.Δ. Πιστό Αντίγραφο Πρωτοκολλητής Γραμματέας ΛΠ/ΕΠ cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο