← Κύπρος

Αστυνομικός Διευθυντής Αμμοχώστου ν. David Hughes, Αρ. Υπόθεσης: 272/2016, 7/3/2017

Αστυνομικός Διευθυντής Αμμοχώστου ν. David Hughes, Αρ. Υπόθεσης: 272/2016, 7/3/2017 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΑΜΜΟΧΩΣΤΟΥ (που συνεδριάζει στο Παραλίμνι) Ενώπιον: Α. Πανταζή, Ε.Δ. Αρ. Υπόθεσης: 272/2016 Αστυνομικός Διευθυντής Αμμοχώστου ν. David Hughes Κατηγορούμενου Ημερομηνία: 7 Μαρτίου, 2017 Εμφανίσεις: Για την Κατηγορούσα Αρχή: κα Π. Πίτσιλλου Για τον Κατηγορούμενο: κ. Στ. Βασιλακκάς με κα A. Φλουρέντζου, για Ε. Φλουρέντζου & ΣΙΑ Δ.Ε.Π.Ε. Ο Κατηγορούμενος παρών. Παρούσα η κα Μαρίνου, για να μεταφράζει από τα Ελληνικά στα Αγγλικά. ΑΠΟΦΑΣΗ ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΕΚ ΠΡΩΤΗΣ ΟΨΕΩΣ Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ο Κατηγορούμενος αντιμετωπίζει την κατηγορία της πρόκλησης θανάτου λόγω αλόγιστης, απερίσκεπτης ή επικίνδυνης πράξης, κατά παράβαση των άρθρων 210 και 211(ε) του Ποινικού Κώδικα, Κεφ.

  1. Οι λεπτομέρειες του αδικήματος περιγράφονται στο Κατηγορητήριο ως εξής꞉ «Ο Κατηγορούμενος στις 12/3/2015 στη θαλάσσια περιοχή Κάβο Γκρέκο στην Αγ. Νάπα της Επαρχίας Αμμοχώστου λόγω αλόγιστης, απερίσκεπτης ή επικίνδυνης πράξης ή συμπεριφοράς που δεν ανάγεται σε υπαίτια αμέλεια και χωρίς πρόθεση επέφερε το θάνατο στον Jamie Lee Sawyer από την Αγγλία, δηλαδή ενώ ήταν εκπαιδευτής και συμμετείχε σε κωπηλατική άσκηση με ατομικά kayak, αποτελούμενη από έξι συμμετέχοντες συμπεριλαμβανομένου του θύματος, άσκηση για την οποία είχε την ευθύνη και εποπτεία, δεν έλαβε ικανοποιητικά υπόψη την πρόβλεψη του καιρού για τις άστατες καιρικές συνθήκες που θα επικρατούσαν στην περιοχή με αποτέλεσμα η κωπηλατική ομάδα κατά την πορεία της να βρεθεί αντιμέτωπη με έντονη θαλασσοταραχή που οδήγησε στην ανατροπή του kayak του θύματος με τελική κατάληξη τον πνιγμό του εντός της θάλασσας.» Ο κατηγορούμενος απάντησε μη παραδοχή, γι' αυτό και η υπόθεση οδηγήθηκε σε ακρόαση. Ο κατάλογος μαρτύρων κατηγορίας στο Κατηγορητήριο υπήρξε μακρύς. Αναφέρονταν τα ονόματα 25 μαρτύρων. Εν τέλει μαρτυρία έδωσαν ενώπιον του Δικαστηρίου μόνο 10 μάρτυρες και κατατέθηκαν 35 τεκμήρια. Συγκεκριμένα, προς απόδειξη της υπόθεσής της, η Κατηγορούσα Αρχή κάλεσε τους εξής μάρτυρες꞉ Πρώτος, κατέθεσε ο Capt. Martyn Chatterley (στο εξής «ο ΜΚ1»). Σχετικά τα πρακτικά της δικασίμου 12.9.2016 και τα Τεκμήρια 1, 2Α, 2Β, 2Γ, 2Δ, 2Ε, 2Στ, 2Ζ, 3, 3Α, 4, 5,
  2. Δεύτερος, κατέθεσε ο LCpl Sean Joseph Wilson (στο εξής «ο ΜΚ2»). Σχετικά τα πρακτικά των δικασίμων 13 και
  3. 9.
  4. Κατατέθηκαν τα Τεκμήρια 7, 8Α, 8Β, 8Γ και
  5. Τρίτος, κατέθεσε ο PTE Zayk Johnston (στο εξής «ο ΜΚ3»). Σχετικά τα πρακτικά της δικασίμου 15.9.
  6. Κατατέθηκαν τα Τεκμήρια 10, 11Α, 11Β, 11Γ και
  7. Τέταρτη, κατέθεσε η Sgt Laura Jane Doyle (στο εξής «η ΜΚ4»). Σχετικά τα πρακτικά της δικασίμου 20.9.
  8. Κατατέθηκαν τα Τεκμήρια 13, 14, 14Α, 14Β, 14Γ, 14Δ, 14Ε, 15, 16, 17, 18,
  9. Πέμπτος, κατέθεσε ο Αστ. 2132 Σάββας Ταντής (στο εξής «ο ΜΚ5»). Σχετικά τα πρακτικά της δικασίμου 22.9.
  10. Κατατέθηκε το Τεκμήριο
  11. Έκτος, κατέθεσε ο Ανωτ. Υπ.μος Δ. Λαμπράκης (στο εξής «ο ΜΚ6»). Σχετικά τα πρακτικά των δικασίμων 29.9.2016 και 6.10.
  12. Κατατέθηκαν τα Τεκμήρια 21 και
  13. Έβδομος, κατέθεσε ο Αστ. 2241 Λούκας Ιωάννου (στο εξής «ο ΜΚ7»). Σχετικά τα πρακτικά της δικασίμου 6.10.
  14. Κατατέθηκε το Τεκμήριο
  15. Όγδοος, κατέθεσε ο κ. Παναγιώτης Μιχαήλ, Μετεωρολογικός Λειτουργός Α΄ (στο εξής «ο ΜΚ8»). Σχετικά τα πρακτικά της δικασίμου 31.10.
  16. Κατατέθηκαν τα Τεκμήρια 24, 24Α, 24Β, 24Γ, 24Δ, 24Ε, 25, 26, 27 και
  17. Ένατος, κατέθεσε ο Αστ. 718 Ν. Γιώρκαλλος (στο εξής «ο ΜΚ9»). Σχετικά τα πρακτικά των δικασίμων 4.11.2016 και 15.11.
  18. Κατατέθηκαν τα Τεκμήρια 29, 29Α, 29Β και
  19. Δέκατος, κατέθεσε ο Α/Λοχίας 1609 Π. Δρουσιώτης (στο εξής «ο ΜΚ10»). Σχετικά τα πρακτικά της δικασίμου 18.11.
  20. Κατατέθηκαν τα Τεκμήρια 31, 32, 33, 34 και
  21. Πέραν των πιο πάνω, κατά τη δικάσιμο ημερ. 5.12.2016, κατατέθηκε αριθμός εγγράφων, τα οποία είναι από κοινού παραδεκτά για την αλήθεια του περιεχομένου τους (βλ. τα Τεκμήρια 36 έως 45). Έκλεισε την υπόθεσή της η Κατηγορούσα Αρχή στη βάση της πιο πάνω μαρτυρίας. Ακολούθως, ο ευπαίδευτος συνήγορος του Κατηγορούμενου, κ. Στ. Βασιλακκάς, εισηγήθηκε ότι δεν αποδείχθηκε εκ πρώτης όψεως υπόθεση εναντίον του Κατηγορούμενου. Ήταν η θέση του, με αναφορά στη σχετική νομολογία, ότι το μαρτυρικό υλικό που έχει τεθεί ενώπιον του Δικαστηρίου δεν στοιχειοθετεί, εξ αντικειμένου, εκ πρώτης όψεως υπόθεση, εφόσον με τη μαρτυρία αυτή δεν αποδεικνύονται τα συστατικά στοιχεία του ισχυριζόμενου αδικήματος. Αντίθετη ήταν η εισήγηση της ευπαιδεύτου συνηγόρου της Κατηγορούσας Αρχής, ότι έχει αποδειχθεί στον απαιτούμενο βαθμό η υπόθεση εναντίον του Κατηγορούμενου, ο οποίος και θα πρέπει να κληθεί από το Δικαστήριο σε απολογία. Θα αναφερθώ λεπτομερέστερα στην εκατέρωθεν επιχειρηματολογία των συνηγόρων, αφού προηγουμένως αναλύσω στον αναγκαίο βαθμό τη νομική πτυχή και την προσκομισθείσα μαρτυρία. Β. ΝΟΜΙΚΗ ΠΤΥΧΗ Β.
  22. Νομολογημένες αρχές για το τί εξετάζεται στο στάδιο του εκ πρώτης όψεως. Με την άρνηση της κατηγορίας η Κατηγορούσα Αρχή έχει υποχρέωση να αποδείξει κάθε συστατικό όρο του αδικήματος. Βεβαίως, το βάρος απόδειξης που έχει η Κατηγορούσα Αρχή στο στάδιο που περατώνει την υπόθεσή της, δεν είναι το ίδιο με εκείνο που επιφορτίζεται στο τέλος της δίκης. Στο παρόν στάδιο είναι αρκετό για την Κατηγορούσα Αρχή να παρουσιάσει μαρτυρία τέτοιας φύσεως από την οποία δικαιολογείται η κλήση του κατηγορουμένου σε απολογία. Δικαιολογείται η κλήση του σε απολογία, εφόσον το Δικαστήριο κρίνει ότι η μαρτυρία, εξ όψεως, όχι σε βάθος, εγείρει θέμα ενοχής του κατηγορουμένου (βλ. Σύγγραμμα «Ποινική Δικονομία στην Κύπρο», Γεώργιου Μ. Πική, 2η έκδοση, σελίδα 197). Η απόφαση αποδοχής ή απόρριψης της εισήγησης για μη απόδειξη εκ πρώτης όψεως υπόθεσης, δεν εξαρτάται από το κατά πόσο το Δικαστήριο θα καταδίκαζε ή θα αθώωνε τον κατηγορούμενο σε αυτό το στάδιο, αλλά από το κατά πόσο η μαρτυρία είναι τέτοια που θα μπορούσε ενδεχομένως να οδηγήσει σε καταδίκη του κατηγορουμένου (βλ. προαναφερόμενο σύγγραμμα κ. Πική, σελίδα 198). Όπως αναφέρθηκε και στη γνωστή επί του θέματος απόφαση Γενικός Εισαγγελέας ν. Στέφανου Χριστοδούλου

(1990)2 Α.Α.Δ. 133: « Η απαλλαγή του εφεσίβλητου δικαιολογείται μόνο όταν, (α) δεν στοιχειοθετείται εξ αντικειμένου η υπόθεση της Κατηγορίας λόγω της απουσίας ενός ή περισσοτέρων των συστατικών στοιχείων του εγκλήματος, και (β) Οποτεδήποτε η μαρτυρία είναι τόσο αντινομική ή στερείται πειστικότητας, σε βαθμό που κανένα λογικό δικαστήριο δεν θα μπορούσε να βασίσει σ' αυτή την καταδίκη του κατηγορούμενου». Το κριτήριο, όπως αναφέρθηκε στην πιο πάνω απόφαση, είναι και στις δύο περιπτώσεις αντικειμενικό. Ο Δικαστής στο στάδιο αυτό της δίκης δεν προβαίνει σε υποκειμενική αξιολόγηση της μαρτυρίας, έργο το οποίο επιτελείται στο τέλος της δίκης. Στο υπό εξέταση στάδιο της δίκης, το δικαστήριο περιορίζεται στη φαινομενική όψη της μαρτυρίας, σε αντίθεση με τη δεύτερη και τελική θεώρησή της, κατά το πέρας της δίκης. Ο Κατηγορούμενος, όμως, πρέπει να κληθεί σε απολογία μόνο όταν η Κατηγορούσα Αρχή έχει παρουσιάσει μαρτυρία αρκετά ισχυρή στην ουσία της που να καθιστά την καταδίκη του Κατηγορουμένου μία πραγματική δυνατότητα, αν δεν δοθεί από αυτόν κάποια εξήγηση. Σε διαφορετική περίπτωση ο Κατηγορούμενος θα κληθεί όχι για να υπερασπιστεί τον εαυτό του, αλλά για να διορθώσει τις ατέλειες που υπάρχουν στη μαρτυρία της Κατηγορούσας Αρχής (βλ. Police v. Kallenos
(1980)J.S.C. 145). Παραθέτω, επίσης, μία περικοπή από την μειοψηφική απόφαση του Έντιμου Δικαστή Στ. Ναθαναήλ, στην υπόθεση Γενικός Εισαγγελέας ν Ανδρέα Δράκου, κ.α.,
(2012)2 Α.Α.Δ. 851, όπου αναδεικνύονται τα εξής τέσσερα σημαντικά στοιχεία που πρέπει να έχει κατά νου το Δικαστήριο στο στάδιο του εκ πρώτης όψεως꞉ «Αρχίζω υπενθυμίζοντας ότι το εκ πρώτης όψεως στάδιο αποτελεί θεμελιώδες στάδιο της ποινικής δίκης προστατεύοντας τον κατηγορούμενο από τη συνέχιση της δίκης ασκόπως ή για λόγους που δεν άπτονται ή δεν αφορούν την καθαυτή και καλώς νοούμενη απονομή της δικαιοσύνης. Στο εκ πρώτης όψεως στάδιο, η κατηγορούσα αρχή έχει ήδη ολοκληρώσει την υπόθεση της. Έχει παραθέσει όλη τη μαρτυρία που έχει στη διάθεση της εναντίον του κατηγορουμένου (Savva v. Police
(1986)2 C.L.R. 30). Αν η μαρτυρία αυτή εκτιμώμενη στο απόγειο της δεν στοιχειοθετεί ή θεμελιώνει ένα ή περισσότερα από τα συστατικά στοιχεία του αδικήματος ή είναι αντινομική και εγγενώς συγκρουόμενη μεταξύ της, σε βαθμό που κανένα λογικό Δικαστήριο δεν θα άφηνε την υπόθεση να προχωρήσει, τότε ο κατηγορούμενος δικαιούται απαλλαγής από το στάδιο αυτό. Τόσο θεμελιώδες είναι το εκ πρώτης όψεως στάδιο που το ίδιο το Δικαστήριο, ακόμη και αν δεν θέσει ζήτημα ο κατηγορούμενος, είναι υποχρεωμένο να σταματήσει την υπόθεση εάν συντρέχουν τα προαναφερθέντα. [...] [...] Αποτελεί καθήκον ενός Δικαστηρίου, το οποίο κρίνει ότι πρέπει να απαλλάξει κατηγορούμενο από το εκ πρώτης όψεως στάδιο, να προβεί σε επαρκή καταγραφή της μαρτυρίας και να εξηγήσει τους λόγους αθώωσης, με αναφορά είτε στην μη στοιχειοθέτηση συστατικού στοιχείου ή στοιχείων της κατηγορίας ή των κατηγοριών, ή, στην αντινομική μαρτυρία ή και στις δύο πτυχές. [...] [...] Αναφορικά με το κατηγορητήριο, αυτό ως γνωστό πρέπει να ερμηνεύεται αυστηρά και η κατά περίπτωση αμφιβολία ή ασάφεια επενεργεί προς όφελος του κατηγορουμένου. [...]» Στην παρούσα υπόθεση, λόγω της ιδιάζουσας φύσης των περιστάσεων της υπόθεσης, κρίνω πως επιβάλλεται κάπως εκτενέστερη ανάλυση της μαρτυρίας. Β.2. Τα συστατικά στοιχεία του άρθρου 210, Κεφ. 154. Για να βρεθεί κάποιος ένοχος στο αδίκημα του άρθρου 210 του Ποινικού Κώδικα, Κεφ. 154, πρέπει να έχει προκληθεί θάνατος και η πρόκληση θανάτου να οφείλεται σε αλόγιστη (rash), απερίσκεπτη (reckless) ή επικίνδυνη πράξη και συμπεριφορά, κριτήρια που το νομοθέτημα αφήνει στο Δικαστήριο να ερμηνεύσει με βάση τα γεγονότα της υπόθεσης (βλ. Πέτρου ν. Αστυνομίας
(1994)2 Α.Α.Δ. 233). Στην Ανδρέου ν. Αστυνομίας
(1997)2 Α.Α.Δ. 409, το Δικαστήριο διαπίστωσε ότι οι όροι «αλόγιστης, απερίσκεπτης ή επικίνδυνης πράξης ή συμπεριφοράς», υποδηλώνουν διαζευκτικούς τρόπους διάπραξης του ιδίου αδικήματος. Στην υπόθεση Κώστας Ζυπιτής ν. Αστυνομίας
(2003)2 Α.Α.Δ. 220, τα γεγονότα της υπόθεσης ήταν ως εξής꞉ Ο εφεσείων, κλήθηκε από τον εργοδότη του να μεταφέρει με το λεωφορείο αριθμό αλλοδαπών από τις Φιλιππίνες, κατοίκων Λάρνακας, που ήθελαν να εκδράμουν στο χιονισμένο Τρόοδος. Το λεωφορείο παρουσίασε, μετά την έναρξη του ταξιδιού, δυσλειτουργία στο σύστημα πέδησης με αποτέλεσμα να μην υπάρχει η δυνατότητα ελέγχου της πορείας του. Ο εφεσείων το θεώρησε ανασφαλές να συνεχίσει την πορεία του μέχρι το τέλος της διαδρομής και οι επιβάτες πήγαν με τα πόδια στην πλατεία του Τροόδους. Ο εφεσείων αφού επικοινώνησε τηλεφωνικώς με τον εργοδότη του, πήρε την απόφαση να οδηγήσει το λεωφορείο και να μεταφέρει τους επιβάτες του πίσω στη Λάρνακα. Η δυσλειτουργία επανεμφανίστηκε, το σύστημα πέδησης δεν λειτούργησε και ως αποτέλεσμα τούτου, το λεωφορείο ανατράπηκε. Το δυστύχημα είχε μοιραίες συνέπειες για 8 από τους επιβάτες. Ο εφεσείων κατηγορήθηκε για το αδίκημα της πρόκλησης θανάτου κατά παράβαση του άρθρου 210 του Ποινικού Κώδικα. Εναντίον του εργοδότη προσάφθηκαν άλλες κατηγορίες. Το πρωτόδικο Δικαστήριο καταδίκασε τον εφεσείοντα και η απόφαση για καταδίκη επικυρώθηκε από το Ανώτατο Δικαστήριο. Αναφέρθηκαν τα εξής: «Η ανάληψη ευθύνης από τον εφεσείοντα να χρησιμοποιήσει το λεωφορείο για τη μεταφορά των επιβατών εγκυμονούσε άμεσο κίνδυνο για την ασφάλεια τους, κίνδυνο τον οποίο αψήφησε. Είναι αυτή του η πράξη που στοιχειοθετεί το αλόγιστο της συμπεριφοράς του. Δεν ήταν λελογισμένη ενέργεια, δηλαδή απόρροια της κοινής λογικής, να χρησιμοποιήσει, κάτω από τις συνθήκες το λεωφορείο για την μεταφορά των επιβατών. Ταυτόχρονα, η πράξη του ήταν απερίσκεπτη, υποδηλούσα αδιαφορία για την ασφάλεια των επιβατών και, παράλληλα, επικίνδυνη διότι εγκυμονούσε ορατούς κινδύνους.» Με αναφορά στο πιο πάνω απόσπασμα και ερμηνεύοντας το άρθρο 210, το Ανώτατο Δικαστήριο επεσήμανε στην υπόθεση Ανδρέας Λοϊζίδης κ.α. ν Δημοκρατίας, Ποινική Έφεση 145/13, απόφαση ημερ. 19.12.2014, τα εξής꞉ «Προκύπτει συναφώς από το περιεχόμενο και το λόγο της πιο πάνω απόφασης ότι, όταν ένας είναι ενήμερος μιας κατάστασης πραγμάτων, η οποία, αν αφεθεί να συνεχιστεί, εγκυμονεί κινδύνους για την ασφάλεια τρίτων, και αδιαφορήσει προς τούτο, καταδεικνύεται η αλόγιστη συμπεριφορά. Περαιτέρω, είμαστε της γνώμης ότι εξάγεται το συμπέρασμα ότι η ύπαρξη γνώσης συνεπάγεται και ευθύνη υπό την έννοια ότι δεν πρέπει να παραγνωρίζονται εμφανείς ή ορατοί κίνδυνοι, ιδιαιτέρως, όταν ένα πρόσωπο έχει τη δυνατότητα να ενεργήσει αποτρεπτικά ή να λάβει μέτρα για εξουδετέρωση του κινδύνου. Η ερμηνεία και η κρίση των εννοιών «αλόγιστο» ή «απερίσκεπτο» μιας συμπεριφοράς αντικρίζονται με βάση την κοινή λογική. Ταυτοχρόνως, συμπεραίνουμε ότι η νομική ευθύνη σε σχέση με το αδίκημα του άρθρου 210 του Ποινικού Κώδικα, δεν ενυπάρχει μόνο στο πρόσωπο που βρίσκεται κοντά στο συμβάν που προκαλεί θάνατο, αλλά και στα πρόσωπα που δύνανται να θεωρηθούν ως συνεργοί, ιδιαιτέρως λόγω θέσης, αρμοδιότητας ή καθήκοντος.». Γ. ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΚΟΜΙΣΘΕΙΣΑΣ ΜΑΡΤΥΡΙΑΣ. Θα αρχίσω με ό,τι προκύπτει από τα έγγραφα τα οποία κατατέθηκαν ως παραδεκτά για την αλήθεια του περιεχομένου τους (βλ. Τεκμήρια 36 έως 45). Κατ' αρχάς, αναδύεται ως αναντίλεκτο γεγονός ότι ο Jamie Lee Sawyer από την Αγγλία απέθανε στις 12.3.2015 λόγω «ασφυξίας δια πνιγμού σε θαλάσσια ύδατα». Λαμβάνεται, συναφώς, υπόψη η Μεταθανάτια Ιατροδικαστική Έκθεση (Τεκμήριο 43) και το Ιατρικό Πιστοποιητικό Αιτιών θανάτου (Τεκμήριο 42). Ο θάνατός του βεβαιώθηκε στις 12.3.2015 και ώρα 15꞉20 από το Δρ. Κων. Κωνσταντινίδη, Γενικό Ιατρό (βλ. Τεκμήριο 41) που τον εξέτασε στο Γενικό Νοσοκομείο Αμμοχώστου όπου είχε διαμετακομιστεί με ασθενοφόρο. Στην Αίτηση της Αστυνομίας (βλ. Τεκμήριο 39) για ιστοπαθολογικές και τοξικολογικές εξετάσεις διαφόρων τεκμηρίων (οργάνων / ιστών) που λήφθηκαν από τη σορό του άτυχου 20χρονου (τα στοιχεία της ταυτότητας και η ηλικία του κατά την ημερομηνία θανάτου του ήταν παραδεκτά ως αναγράφονται στο Τεκμήριο 42 - δηλαδή Jamie Lee Sawyer, Αρ. Διαβατηρίου 466314238, ημερ. Γέννησης 27.4.1994), καταγράφεται το εξής σύντομο ιστορικο για ό,τι συνέβηκε μέχρι τη μεταφορά της σορού στο Γενικό Νοσοκομείο Αμμοχώστου꞉ Την 12.3.2015 και ώρα 13꞉30 λήφθηκε πληροφορία στο Σταθμό Αγίας Νάπας ότι εντός της θαλάσσιας περιοχής Κάβο Γκρέκο θεάθηκε πρόσωπο να βρίσκεται πάνω σε κανό, το οποίο ανατράπηκε και έχασαν οπτική επαφή μαζί του. Αμέσως μέλη του Αστυνομικού Σταθμού Αγίας Νάπας μετέβηκαν στο σημείο για εξετάσεις όπου περί ώρα 13꞉50, μετά από έρευνα, εντόπισαν εντός της θάλασσας σε απόσταση περί τα 100 μέτρα από την ακτή, πρόσωπο το οποίο επέπλεε. Εκείνη την ώρα στην περιοχή υπήρχαν ισχυροί άνεμοι, καθώς και θαλασσοταραχή. Αμέσως ενημερώθηκε η Λιμενική Αστυνομία, η οποία κατέφθασε στο μέρος περί ώρα 14꞉
  1. Μετά από αρκετές προσπάθειες που καταβλήθηκαν από τα μέλη της Λιμενικής Αστυνομίας, ο άγνωστος άντρας ανασύρθηκε αναίσθητος. Μεταφέρθηκε στο Λιμενικό καταφύγιο της Λιμενικής Αστυνομίας στον Πρωταρά, όπου παραλήφθηκε από ασθενοφόρο του Γενικού Νοσοκομείου Αμμοχώστου, όπου διαπιστώθηκε ο θάνατός του. Αξίζει να σημειωθεί ότι από τις εξετάσεις που έγιναν από το Κρατικό Χημείο στα τεκμήρια που υποβλήθηκαν σε αυτό από την Αστυνομία (βλ. Τεκμήριο 45, φιαλίδια περιέχοντα αίμα, ούρα και γαστρικό υγρό του θανόντος) και τα οποία είχαν ληφθεί κατά τη διάρκεια της νεκροψίας επί της σορού (βλ. Τεκμήριο 38) διαφάνηκε ότι ο θανών ήταν καθαρός από ναρκωτικές ουσίες, φάρμακα ή αλκοολη κατά το χρόνο του θανάτου του. Όσα κατέγραψε η Αστυνομία στην πιο πάνω σύντομη περιγραφή ιστορικού (βλ. Τεκμήριο 39), υποστηρίχθηκαν με τη μαρτυρία του Αστ. 718 Ν. Γιώρκαλλου (ΜΚ9) και των τριών μελών της Λιμενικής Αστυνομίας, ήτοι του Αστ. 2132 Σάββα Ταντή (ΜΚ5), του Ανωτ. Υπ.μου Δ. Λαμπράκη (ΜΚ6) και του Αστ. 2241 Λούκα Ιωάννου (ΜΚ7). Θα αναφερθώ σε συντομία στη μαρτυρία τους. Ο ΜΚ9 υπηρετεί στην Αστυνομική Διεύθυνση Αμμοχώστου και είναι τοποθετημένος στον Αστ. Σταθμό Αγίας Νάπας. Σε γραπτή κατάθεσή του, ημερ. 3.6.2015, την οποία ο ίδιος συνέταξε και την οποία υιοθέτησε ως μέρος της κυρίως εξέτασής του, ο ΜΚ9 αναφέρει ότι꞉ Στις 12.3.2015 και ώρα 13꞉30 λήφθηκε πληροφορία στον Αστ. Σταθμό της Αγίας Νάπας ότι πρόσωπο που επέβαινε σε κανό στη θαλάσσια περιοχή Κάβο Γκρέκο στην Αγία Νάπα, ανατράπηκε και χάθηκε από τη θέα του πληροφοριοδότη. Ο ΜΚ9 μαζί με ακόμη ένα συνάδελφό του, τον οποίο κατονομάζει, μετέβηκαν αμέσως στο βράχο του Κάβο Γκρέκο για εξετάσεις. Εκεί εντόπισαν 3 ηλικιωμένα πρόσωπα τα οποία τους υπέδειξαν μια περιοχή μέσα στη θάλασσα με δυτική κατεύθυνση όπου είδαν το πρόσωπο που ανατράπηκε με το κανό. Μετά από λίγα λεπτά παρατήρησης εντόπισαν μέσα στη θάλασσα, σε απόσταση περίπου 150 μέτρων, ένα πρόσωπο να επιπλέει στο νερό. Λόγω του ότι το πρόσωπο αυτό κινούσε τα χέρια του, ο ΜΚ9 και ο συνάδελφός του διαπίστωσαν ότι εξακολουθούσε να έχει τις αισθήσεις του. Εκείνη τη στιγμή υπήρχε θαλασσοταραχή και τα κύματα φαίνονταν να έχουν ύψος περί τα 2 με 3 μέτρα. Αμέσως, δηλαδή περί ώρα 13꞉50, ο ΜΚ9 επικοινώνησε με τον Αστ. Σταθμό Αγίας Νάπας και ζήτησε να ενημερωθεί η Λιμενική Αστυνομία με σκοπό τη διάσωση του εν λόγω προσώπου. Εν τω μεταξύ ο ΜΚ9 παρέμεινε στο βράχο για να παρατηρεί από ύψος την κατάσταση και να έχει οπτική επαφή με το πρόσωπο που βρισκόταν στη θάλασσα. Παρεμεινε εκεί μέχρι την άφιξη της λιμενικής άκατου και διατηρούσε συνεχώς επαφή με το πρόσωπο που βρισκόταν στη θάλασσα. Περί ώρα 14꞉30 - 14꞉35 προσέγγισε το σημείο το σκάφος της Λιμενικής Αστυνομίας. Ο ΜΚ9 παρατήρησε ότι έγινε προσπάθεια ανάσυρσης του προσώπου με σωσίβιο τροχό και σχοινί, όμως, λόγω της θαλασσοταραχής, δεν κατέστη δυνατό να ανασυρθεί. Μετά από πάροδο 10 - 15 λεπτών περίπου, το σκάφος προσέγγισε το ναυαγό και τον ανέσυρε με τη χρήση γάντζου. Στη συνέχεια και ώρα 15꞉00 ο ΜΚ9 μαζί με το συνάδελφό του μετέβηκαν στο Λιμενικό καταφύγιο Golden Coast όπου κατά την άφιξή τους το πρόσωπο αυτό βρισκόταν εντός του ασθενοφόρου όπου γίνονταν προσπάθειες ανάνηψής του. Ακολούθως, μετέβηκαν στο Γενικό Νοσοκομείο Αμμοχώστου όπου πληροφορήθηκαν ότι εξέπνευσε. Για τις ενέργειες τους σε ό,τι αφορά την προσπάθεια διάσωσης, οι ΜΚ 5, 6 και 7, δήλωσαν στο Δικαστήριο ότι υιοθετούν το περιεχόμενο των γραπτών τους καταθέσεών (βλ. Τεκμήρια 20, 21 και 23). Σε αυτές αναφέρουν ότι꞉ Το αίτημα διάσωσης λήφθηκε στο Ναυτικό Σταθμό Παραλιμνίου η ώρα 13꞉
  2. Ο απόπλους της λιμενικής ακάτου έγινε η ώρα 14꞉05 από το Αλιευτικό καταφύγιο Παραλιμνίου για την περιοχή «Καστελλάτσου» στην Αγία Νάπα. Προσεγγίζοντας το Κάβο Γκρέκο, αντιμετώπισαν νοτιοδυτικούς ανέμους εντάσεως 6 μποφόρ και η θάλασσα ήταν κυματώδης με κύματα που έφθαναν τα 2.5 με 3 μέτρα ύψος. Έφθασαν στην περιοχή Καστελλάτσος η ώρα 14꞉33 όπου εντόπισαν τον άνθρωπο να επιπλέει στα 20 μέτρα από τους βράχους και άρχισαν τη διαδικασία διάσωσής του. Ο κυβερνήτης της λιμενικής άκατου (ΜΚ6) πλησίασε την άκατο περί τα 10 μέτρα κοντά στο ναυαγό (βλ. Τεκμήριο 21) και τότε το πλήρωμα έριξε το κυκλικό σωσίβιο (κουλούρα) προς το μέρος του ναυαγού. Έγιναν συνολικά 3 προσπάθειες με ρίψη του ίδιου σωστικού μέσου, αλλά χωρίς αποτέλεσμα. Σε κάποια στιγμή που ο ναυαγός φάνηκε ότι αντιλήφθηκε την παρουσία τους, έκαμε μια προσπάθεια με το χέρι του να πιάσει στην κουλούρα, αλλά απέτυχε, διότι τον κτύπησε ένα κύμα, το οποίο τον σκέπασε και τον βύθισε (βλ. Τεκμήρια 20 και 23). Όταν αναδύθηκε, φάνηκε ότι το κεφάλι του είχε γύρει προς τα εμπρός, δηλαδή προς το νερό και έμεινε αναίσθητος. Όταν πληροφορήθηκε ο κυβερνήτης (ΜΚ6) για το γεγονός αυτό, αποφάσισε να το διακινδυνέψει περισσότερο και πλησίασε το ναυαγό με την άκατο στα 2 μέτρα όπου η ώρα 14꞉43 το πλήρωμα του σκάφους κατάφερε να ανασύρει το ναυαγό με τη ρίψη γάντζου (βλ. Τεκμήριο 21). Λόγω του ότι ο ναυαγός δεν είχε τις αισθήσεις του, το πλήρωμα του πρόσφερε τις πρώτες βοήθειες (ΚΑΡΠΑ) ενόσω ο κυβερνήτης οδηγούσε το σκάφος με προορισμό το Αλιευτικό Καταφύγιο Παραλιμνίου. Καθ' όλη τη διαδρομή, ο ναυαγός έβγαζε νερό και αφρούς από το στόμα και τη μύτη (βλ. Τεκμήρια 20 και 23). Στο Αλιευτικό καταφύγιο Παραλιμνίου του περίμενε το ασθενοφόρο, το οποίο παρέλαβε το ναυαγό και τον διαμετακόμισε στο Νοσοκομείο. Η μαρτυρία των ΜΚ5, 6, 7 και 9 είναι εκ πρώτης όψεως σχετική μόνο σε ό,τι αφορά την απόδειξη του γεγονότος ότι ο πνιγμός του άτυχου νέου επήλθε στη θάλασσα ενόσω εξελισσόταν η διαδικασία διάσωσής του από τη Λιμενική Αστυνομία, ενόσω αυτός βρισκόταν περί τα 20 μέτρα από τους βράχους της ακτής στην περιοχή Καστελλάτσου στο Κάβο Γκρέκο της Αγίας Νάπας, καθώς και για τις καιρικές συνθήκες που επικρατούσαν στην περιοχή εκείνη τη στιγμή (άνεμοι περί τα 6 μποφόρ, θαλάσσια κύματα περί τα 2.5 έως 3 μέτρα). Δεν θα επεκταθώ σε λεπτομερή ανάλυση της πιο πάνω μαρτυρίας των ΜΚ5, 6, 7 και 9, διότι δεν θεωρώ ότι έχει οποιαδήποτε αποδεικτική αξία για το εκ πρώτης όψεως της υπόθεσης της Κατηγορούσας Αρχής, εφόσον αφορά σε γεγονότα που επισυνέβησαν μετά την ανατροπή του kayak επί του οποίου κωπηλατούσε ο άτυχος νέος. Δεν μπορούν να ρίξουν φως σε ό,τι αφορά την ευθύνη που αποδίδεται στον Κατηγορούμενο σε ό,τι αφορά την κατάληξη των πραγμάτων μέχρι εκεί. Άλλωστε, με βάση τις λεπτομέρειες του αδικήματος επί του κατηγορητηρίου, δεν αποδίδεται ευθύνη στον Κατηγορούμενο για ενέργειες ή παραλείψεις που να αφορούν στη λήψη μέτρων διάσωσης του ναυαγού. Πάντως, η μαρτυρία των πιο πάνω μαρτύρων, σε ό,τι αφορά τις καιρικές συνθήκες που επικρατούσαν κατά τη διαδικασία διάσωσής του, τη διάρκεια που έλαβε η διαδικασία διάσωσής του και τη δυσκολία της, φαίνεται να επιβεβαιώνεται σε διάφορα σημεία από τον LCpl Sean Joseph Wilson (ΜΚ2). Στην κατάθεσή του, ως το Τεκμήριο 7, την οποία υιοθέτησε ως μέρος της κυρίως εξέτασής του, ο ΜΚ2 αναφέρει ότι αυτός έλαβε μέρος στην κωπηλατική άσκηση μόνο για 200 μ. και, λόγω πόνου στην πλάτη του, βγήκε προς την ακτή. Φόρτωσε το kayak του στο όχημά του και πήγε προς το σημείο τερματισμού της κωπηλατικής άσκησης. Όταν έφτασε εκεί, συνάντησε τον Κατηγορούμενο, ο οποίος του είπε ότι έλειπε ένας στρατιώτης από την κωπηλατική ομάδα και ότι ο ίδιος ο Κατηγορούμενος μόλις είχε επαναφέρει τον ΜΚ3, ο οποίος είχε κινδυνέψει. Αμέσως ο ΜΚ2 έδωσε οδηγίες στους στρατιώτες πώς να χωριστούν για να αρχίσουν τις έρευνες εντοπισμού του ναυαγού. Ο ίδιος ο ΜΚ2 κινήθηκε προς τις θαλάσσιες σπηλιές στην περιοχή του Κάβο Γκρέκο. Ομάδα ανδρών του έδειξε σε ποιο σημείο ήταν ο ναυαγός. Ο ΜΚ2 είδε το ναυαγό να βρίσκεται περί τα 100 μ μέσα στη θάλασσα. Αμέσως αυτός έβγαλε τα ρούχα του, φόρεσε το σωσίβιό του και προσπάθησε να μπει στο νερό. Όμως ένα μεγάλο κύμα τον κτύπησε και τον έριξε πίσω στους βράχους. Εν τω μεταξύ ο ναυαγός παρασύρθηκε από τα κύματα περί τα 40 - 50 μέτρα πιο έξω προς την ακτή και ολοένα και πιο κοντά στους βράχους όπου έσκαγαν τα κύματα. Ο ΜΚ2 φώναξε στο ναυαγό ότι ερχόταν κάποιος για τη διάσωσή του και του ζητούσε να του κάνει σήμα με τους αντίχειρες του προς τα πάνω για να βλέπει αν είναι καλά. Όμως, μερικά λεπτά πριν φτάσει το σκάφος διάσωσης, ο ΜΚ2 παρατήρησε ότι ο θανών άρχισε να εισέρχεται σε κατάσταση σοκ και δυσκολευόταν να κρατήσει το κεφάλι του έξω από το νερό. Επιβεβαίωσε ο ΜΚ2 ότι μόλις έφθασε το σκάφος διάσωσης, έριξε στον ναυαγό ένα τροχό διάσωσης, αλλά όπως ο ΜΚ2 πρόσεξε, σε αυτό το σημείο ο ναυαγός δεν είχε καθόλου δύναμη και απλώς επέπλεε με την πλάτη, μόλις και μετά βίας κρατώντας το κεφάλι του έξω από το νερό. Μετά από διάφορες προσπάθειες, ένα κύμα τον αναποδογύρισε με το σώμα του προς το νερό κι αυτός πλέον δεν έκαμε καμία προσπάθεια να γυρίσει στη θέση που ήταν πριν, δηλαδή με την πλάτη προς το νερό. Άφησε το κεφάλι του μέσα στο νερό για περίπου 3 λεπτά. Η Λιμενική κατάφερε να βγάλει το ναυαγό από το νερό μετά από 5 - 10 λεπτά από τη στιγμή που το σώμα του έπλεε μπρούμυτα στο νερό. Σημειωτέον ότι στο διαρρεύσαν χρονικό διάστημα μεταξύ του εντοπισμού του ναυαγού και της ανάσυρσής του από το νερό ο ΜΚ2 περιέγραψε δύο ακόμη ανεπιτυχείς προσπάθειες που κατέβαλε ο ίδιος για να εισέλθει στο νερό και να διασώσει το συσστρατιώτη του. Στρέφομαι τώρα στη μαρτυρία που θεωρώ ως ουσιώδη και καθοριστική μαρτυρία για το αν αποδεικνύεται εκ πρώτης όψεως υπόθεση για ποινική ευθύνη του Κατηγορούμενου. Πρόκειται για꞉ τη μαρτυρία του ΜΚ1, ως του προσώπου που συμμετείχε μαζί με τον Κατηγορούμενο στη λήψη της απόφασης διεξαγωγής της κωπηλατικής άσκησης μελετώντας το πρωί το δελτίο πρόγνωσης καιρού, τη μαρτυρία του ΜΚ2, όσον αφορά τις συνθήκες καιρού που επικρατούσαν κατά την έναρξη της κωπηλατικής άσκησης και μέχρι τα πρώτα 200 μ. που διένυσαν όταν αυτός αποχώρησε από την άσκηση, τη μαρτυρία του ΜΚ3 ως συμμετέχοντος στην επίμαχη κωπηλατική άσκηση με τα kayak, ο οποίος περιέγραψε τις συνθήκες καιρού από την έναρξη της άσκησης μέχρι την τελική έκβασή της, καθώς και τα μέτρα που έλαβε ο Κατηγορούμενος βάσει του δελτίου πρόγνωσης καιρού, τη μαρτυρία της ΜΚ4 στο βαθμό που αυτή κατέθεσε ορισμένα έγγραφα που της διαβίβασε ο Rob Dempster, Principal Met Officer British Forces, Cyprus, τα οποία επεξηγούν πώς ερμηνεύονται τα δελτία πρόγνωσης καιρού που εκδίδονται από το Μετερωολογικό Γραφείο των Βάσεων στο Ακρωτήρι, και τη μαρτυρία του ΜΚ8, ως μετεωρολόγου που έδωσε μαρτυρία για το πως διαβάζεται/ερμηνεύεται ένα δελτίο πρόγνωσης καιρού από τη Μετεωρολογική Υπηρεσία Κύπρου. Όπως αναφέρει στη γραπτή κατάθεσή του (βλ. το κείμενο που είναι μεταφρασμένο στα Ελληνικά, ως το Τεκμήριο 2Γ), ο ΜΚ1 εργάζεται ως Διοικητής της Μονάδας του συντάγματος 2.Mercian κατά τη διάρκεια της εξάμηνης επιχείρησης TOSCA για τη στήριξη της Ειρηνευτικής Δύναμης των Ηνωμένων Εθνών στην Κύπρο (UNFICYP) από τις 16.9.
  3. Διοικεί την Ομάδα Εκπαίδευσης Περιπέτειας (TRATT) στο Σταθμό Δεκέλειας. Σκοπός της TRATT είναι η παράδοση προοδευτικής εκπαίδευσης στην περιπέτεια στους στρατιώτες με δραστηριότητες που ενσωματώνουν ελεγχόμενη έκθεση σε κίνδυνο για να μπορέσουν οι στρατιώτες να αναπτύξουν ηγετικές ικανότητες, ομαδικότητα, ηθική και σωματική δύναμη και δεξιότητες για λειτουργική αποτελεσματικότητα. Για την ανάπτυξη των δεξιοτήτων αυτών ακολουθείται ένα πρόγραμμα κατάρτισης προσόντων που παρέχονται με βεβαίωση από τις Κοινές Υπηρεσίες του Κέντρου Εκπαίδευσης Περιπέτειας (CJSATC) στην Κύπρο και η οποία CJSATC είναι εξουσιοδοτημένη από την ATG(A). Η ιεραρχική σχέση μεταξύ της ATG(A) CJSATC και της TRATT σχεδιάστηκε από τον ΜΚ1 για καλύτερη αντίληψη του Δικαστηρίου στο Τεκμήριο
  4. Αποτελεί ρόλο του ΜΚ1 να διασφαλίσει ότι η εκπαίδευση περιπέτειας παρέχεται στους στρατιώτες σύμφωνα με τις πάγιες εντολές της TRATT με βάση την κοινή Υπηρεσία Έκδοσης 419 (Joint Service Adventurous Training Scheme). Προς τούτο, ο ΜΚ1 μεριμνά για την εξασφάλιση εκπαιδευτών, οι οποίοι είναι πλήρως καταρτισμένοι για να παρέχουν τις εκπαιδεύσεις της TRATT που είναι στον τομέα ειδίκευσής τους. Ο ίδιος ο ΜΚ1 έχει μόνο τα βασικά προσόντα σε όλους τους τομείς που χειρίζεται η TRATT. Από τα υπόλοιπα μέλη του συντάγματος 2.Mercian της TRATT, δεν υπάρχει ουδείς στρατιωτικός καταρτισμένος για να είναι εκπαιδευτής kayak. Έτσι έχουν αναθέσει την εκπαίδευση σε δύο πολίτες εκπαιδευτές, τον κ. Moore και τον Κατηγορούμενο, οι οποίοι έχουν συμβόλαιο με την Ομάδα Εκπαίδευσης Περιπέτειας του Στρατού (ATG(A)) και πληρώνονται ανάλογα με τις ώρες που διαθέτουν. Ο Κατηγορούμενος είναι πλήρως καταρτισμένος εκπαιδευτής kayak και τα προσόντα του είναι «surf and sea 3 star award» με το παλιό σχέδιο και το οποίο μετατρέπεται με βάση το νέο σχέδιο σε «4 star C» (βλ. το Τεκμήριο 2Δ). Όπως αναφέρει ο ΜΚ1, όλοι οι εκπαιδευτές, είτε είναι στρατιωτικοί είτε είναι πολίτες, έχουν ευθύνη για την κατανομή και εφαρμογή του εκπαιδευτικού προγράμματος σε συμμόρφωση με τις πάγιες εντολές της TRATT. Οι πάγιες εντολές της TRATT σχετικά με πολυδραστηριότητες περιπετειώδους εκπαίδευσης (adventurous training - "AT") αποτυπώνονται στο Τεκμήριο 2Ε. Στην παρα. 4 του εγγράφου Αυτού καθορίζεται το επίπεδο επιμέλειας που αναμένεται να επιδεικνύουν οι εκπαιδευτές꞉ «DUTY OF CARE
  5. By its very nature AT involves controlled exposure to risk. Leaders and instructors are to be quite clear that they are fully responsible for the wealfare and care of those in their charge (this does not mean that individuals risk their own personal safety). Leaders and isntructors are to ensure that there is an acceptable framework for their safety in place. It is totally indefensible to expose anyone to unnecessary risk. It is essential that leaders and instructors objectively assess and continuously monitor individuals in their charge with relation to the activity, their experience, their equipment available and the prevailing environmental conditions.». Οι πάγιες εντολές της TRATT ειδικά σε ότι αφορά τους κανόνες ασφάλειας για την επίδικη δραστηριότητα του kayaking αποτυπώνονται στο Τεκμήριο 2ΣΤ. Μεταξύ άλλων, στην παρα. 10 του εγγράφου αυτού αναφέρεται ότι꞉ «
  6. Journeying is permitted between Dhekelia Sailing Club and the DWSC under the following condition꞉ a. Winds not above Force 3 (Force 2 if offshore, when the greatest caution should be exercised). b. [.] - e. [.]». Ο ΜΚ1 επεσήμανε προφορικά κατά την κυρίως εξέτασή του ότι η επίδικη κωπηλατική άσκηση διεξήχθη εκτός της τοποθεσίας που είχε οριστεί στις πάγιες εντολές, δηλαδή έξω από τα όρια της απόστασης από το Ιστιοπλοϊκό Κέντρο Δεκέλειας μέχρι το Κέντρο Θαλάσσιων Σπορτς στη Δεκέλεια. Ωστόσο, διευκρίνισε ο ΜΚ1 ότι ο Κατηγορούμενος είχε δικαίωμα, βάσει του επιπέδου των προσόντων του, να παρακάμψει ή να διαγράψει (stand aside or overwrite) τις πιο πάνω πάγιες εντολές. Σε τέτοια περίπτωση όμως, όφειλε να αξιολογεί το βαθμό επικινδυνότητας του εγχειρήματος και να τηρεί τους όρους ασφαλείας που διανεμήθηκαν στο πακέτο εκπαίδευσης, όπως αυτοί αποτυπώνονται στο Τεκμήριο 3Α. Επισημάνθηκε κατά την κυρίως εξέταση του ΜΚ1 ότι στην παρα. 10 του εγγράφου αυτού (Τεκμήριο 3Α) αναφέρεται ότι꞉ "K2 Distributed Training Safety Conditions for K2F Kayaking/Canoeing
  7. On Tital Water / Sea꞉ A stretch of coastline or estuary in close proximity to the shore, with available landings at every 1 - 2 miles / 1 hour and areas where it is not easy to land. Up to a maximum of 2 knots tide but not involving, tidal races, or over falls, winds not above 4 beau fort sea state 4 (if offshore the greatest of caution must be exercised) or upper reaches of some estuaries; launching and landing through moderate surf." Υπάρχουν, ως αναφέρει ο ΜΚ1 στο Τεκμήριο 2Γ, τρία είδη αξιολογήσεων κινδύνου, με τα οποία θα πρέπει να συμμορφώνονται οι εκπαιδευτές꞉ · η «γενική αξιολόγηση κινδύνου», η οποία είναι κοινή για όλα τα εκπαιδευτικά προγράμματα της TRATT, · η «καθημερινή αξιολόγηση κινδύνου», η οποία καθορίζεται από τον εκπαιδευτή για κάθε μέρα του εκπαιδευτικού προγράμματος, και η «δυναμική αξιολόγηση κινδύνου», η οποία είναι μια συνεχής διαδικασία που βασίζεται στην κρίση του εκπαιδευτή για κάθε κίνδυνο που τυχόν προκύψει κατά τη διάρκεια της μέρας. Δεν απαιτείται να καταγράφεται σε οποιοδήποτε χαρτί ή αρχείο. Η γενική αξιολόγηση επικινδυνότητας ολοκληρώθηκε και έγινε αποδεκτή από το ΜΚ1 στις 30.9.2014 και ήταν προγραμματισμένο να επαναληφθεί την 1.4.
  8. Όσον αφορά τη γενική αξιολόγηση κινδύνου για kayak, πραγματοποιήθηκε από τον κ. Moore (τον έτερο πολίτη στον οποίο είχε ανατεθεί η εκπαίδευση των στρατιωτών σε kayak για την πρώτη περίοδο) στις 16.9.2014 και ελέγχθηκε από τον Κατηγορούμενο προτού αναλάβει ο ίδιος την εκπαίδευση κατά τη δεύτερη περίοδο. Οι κίνδυνοι που αναγνωρίζονται με βάση τη «γενική αξιολόγηση επικινδυνότητας» σε σχέση με την εκπαίδευση με kayak είναι οι ακόλουθοι꞉ Προσόντα εκπαιδευτή με διαβάθμιση κινδύνου 1Χ2, η οποία θεωρείται χαμηλού κινδύνου. Ο κίνδυνος πνιγμού για όλο το προσωπικό με διαβάθμιση κινδύνου 2Χ2, η οποία θεωρείται μεσαίου κινδύνου. Ελαττωματικός εξοπλισμός, με διαβάθμιση κινδύνου 1Χ1 που θεωρείται σπάνιο έως απίθανο. Το αναποδογύρισμα του kayak που έχει σαν αποτέλεσμα τον τραυματισμό του προσωπικού, με διαβάθμιση κινδύνου 2Χ2, που θεωρείται ως μεσαίου έως μεγάλου κνδύνου. Ο τραυματισμός στο κεφάλι, με διαβάθμιση κινδύνου 1Χ1, ο οποίος είναι χαμηλός και συνήθης κίνδυνος. Σημειώνω ότι από τους πιο πάνω κινδύνους, πραγματώθηκε κατά την επίδικη ημερομηνία ο κίνδυνος πνιγμού και ο κίνδυνος αναποδογυρίσματος του kayak. Ως εκ τούτου, επισημαίνω τα εξής꞉ Αναφορικά με τον κίνδυνο πνιγμού, τα μέτρα ελέγχου του κινδύνου που προβλέπονται στη γενική αξιολόγηση κινδύνου είναι꞉ · Ότι τα βοηθήματα πλευστότητας πρέπει να φοριούνται συνέχεια και να είναι σωστά τοποθετημένα. · Ότι μαθητές πρέπει να είναι εκπαιδευμένοι στη χρήση του εξοπλισμού. · Ότι οι μαθητές πρέπει να έχουν περάσει από εξέταση κολύμβησης. · Ότι οι μαθητές πρέπει να δείξουν ικανότητα στο θαλάσσιο κολύμπι πριν την άσκηση. · Ότι το νερό θα πρέπει να είναι κατάλληλο για συνθήκες κωπηλασίας ανάλογα με τις ικανότητες των μαθητών. · Ότι θα πρέπει να τηρηθεί σωστή αναλογία εκπαιδευτή - μαθητών. · Ότι θα πρέπει να υπάρχει ασφαλής πρόσβαση και έξοδος από το νερό. Αναφορικά με τον κίνδυνο πνιγμού, σημειώνω ότι ο ΜΚ1 επιβεβαίωσε ότι ο άτυχος στρατιώτης ήταν ιατρικά ικανός για να συμμετάσχει στην κωπηλατική άσκηση με kayak και ότι είχε ολοκληρώσει τις στρατιωτικές ασκήσεις κολύμβησης. Τα μέτρα ελέγχου του κινδύνου ανατροπής του kayak, επιβάλλουν να είναι κατάλληλο το είδος νερού και οι συνθήκες κωπηλασίας αναλόγως των ικανοτήτων της κωπηλατικής ομάδας. Επιπρόσθετες πινακίδες πρέπει να τοποθετούνται στην ακτή σε συγκεκριμένα σημεία και να ελέγχονται. Θα πρέπει επίσης να λαμβάνεται υπόψη κατά πόσον είναι εφικτό το αποτέλεσμα της άσκησης σε συνθήκες κρύου. Όσον αφορά το επίπεδο ικανότητας της επίδικης κωπηλατικής ομάδας, σημειώνεται ότι ο αποβιώσας και ακόμη ένα μέλος παρακολουθούσαν το βασικό επίπεδο εκπαίδευσης Κ2, ενώ άλλα δύο μέλη είχαν ήδη τα προσόντα βασικής εκπαίδευσης Κ
  9. Γίνεται, επιπρόσθετα, γενική αξιολόγηση επικινδυνότητας ανα περιοχή. Η περιοχή στην οποία εμπίπτει το επίδικο περιστατικό είναι η περιοχή Grecian Sands (TRATT 012). Οι επιπρόσθετοι κίνδυνοι που τονίζονται στη γενική αξιολόγηση επικινδυνότητας για εκείνη την περιοχή είναι οι ακόλουθοι꞉ Κίνδυνοι από ψαράδες. Κίνδυνοι από μηχανοκίνητα σκάφη. Κίνδυνοι από θαλάσσιες σπηλιές. Κίνδυνοι από κοψίματα στα χέρια ή στα πόδια πάνω σε κοφτερούς βράχους. Σημειώνω ότι με βάση το σύνολο της δοθείσας μαρτυρίας, ουδείς από τους πιο πάνω ειδικούς κινδύνους εκδηλώθηκε κατά την επίδικη ημερομηνία. Στο επίπεδο της καθημερινής αξιολόγησης, το σύστημα βαθμονόμησης καλύπτει τους ακόλουθους παράγοντες επικινδυνότητας꞉ · Ικανότητα Εκπαιδευτή (ΙΑ) · Εξοικείωση Εκπαιδευτή (IF) · Ικανότητα Μαθητή (SA) · Περιβαλλοντικές συνθήκες (EC) · Τοπικές καιρικές συνθήκες (LW) · Επιλογή Δραστηριότητας (AC) Κάθε ένας από τους πιο πάνω κινδύνους βαθμολογείται και βγαίνει ο συνολικός βαθμός επικινδυνότητας για την ημέρα της άσκησης. Για την επίδικη ημερομηνία, η αξιολόγηση επικινδυνότητας ήταν ως εξής꞉ · Ικανότητα Εκπαιδευτή (ΙΑ)꞉ 3 βαθμοί (έμπειρος) · Εξοικείωση Εκπαιδευτή (IF)꞉ 1 βαθμός (αποδεκτή) · Ικανότητα Μαθητή (SA)꞉ 10 βαθμοί (πρωτάρης) · Περιβαλλοντικές συνθήκες (EC)꞉ 2 βαθμοί (άβολες) · Τοπικές καιρικές συνθήκες (LW)꞉ 2 βαθμοί (ευμετάβλητες) · Επιλογή Δραστηριότητας (AC)꞉ 2 βαθμοί (ελεγχόμενη) Επισημαίνω λοιπόν ότι, βάσει της μαρτυρίας του ΜΚ1, η βαθμονόμηση που έγινε από τον Κατηγορούμενο για την επικινδυνότητα της άσκησης την επίδικη ημερομηνία έλαβε υπόψη - ότι οι συνθήκες καιρού θα ήταν «ευμετάβλητες» (εν αντιθέση με «καλές» που αν ήταν, θα βαθμολογούνταν με 1 βαθμό, ή «δυσμενείς» που αν ήταν θα βαθμολογούνταν με 4 βαθμούς, ή «ακραίες» που αν ήταν θα βαθμολογούνταν με 8 βαθμούς), και ότι η επιλεγείσα δραστηριότητα θα ήταν «ελεγχόμενη» (εν αντιθέσει με «δύσκολη» που αν ήταν θα βαθμολογείτο με 5 βαθμούς, ή «έντονη» που αν ήταν θα βαθμολογείτο με 10 βαθμούς, ή «επικίνδυνη» που αν ήταν θα βαθμολογείτο με 20 βαθμούς). Κατέληξε έτσι ο Κατηγορούμενος να δίδει συνολικό βαθμό επικινδυνότητας «20» στην άσκηση, που ισοδυναμούσε με «μεσαίο βαθμό επικινδυνότητας». Ο ΜΚ1 περιγράφει τον παράγοντα επικινδυνότητας «20» ως «αποδεκτό». Δηλαδή, ο ΜΚ1 δεν αμφισβητεί την καταλληλότητα της ημερήσιας αξιολόγησης επικινδυνότητας που κατήρτισε ο Κατηγορούμενος. Περαιτέρω, αναφέρει ο ΜΚ1 ότι αυτός δεν χρειαζόταν να συζητήσει με τον εκπαιδευτή - Κατηγορούμενο σε σχέση με την επικινδυνότητα της άσκησης, εκτός αν ο συνολικός βαθμός επικινδυνότητας που της απέδιδε ο εκπαιδευτής ξεπερνούσε τους 20 βαθμούς. Επίσης, ο ΜΚ1 αναφέρει ότι η διεξαγωγή της θαλάσσιας άσκησης με βαθμό επικινδυνότητας «20» ήταν μέσα στα πλαίσια των ικανοτήτων του Κατηγορούμενου να χειριστεί την άσκηση. Υπενθυμίζω, στο σημείο αυτό ότι, σύμφωνα με τις λεπτομέρειες του αδικήματος επί του κατηγορητηρίου, αυτό που καταλογίζεται ως αλόγιστη, απερίσκεπτη ή επικίνδυνη πράξη εκ μέρους του Κατηγορούμενου είναι ότι «δεν έλαβε ικανοποιητικά υπόψη την πρόβλεψη του καιρού για τις άστατες καιρικές συνθήκες που θα επικρατούσαν στην περιοχή» και εν προκειμένω «στη θαλάσσια περιοχή Κάβο Γκρέκο στην Αγία Νάπα της Επαρχίας Αμμοχώστου». Δεν μπορώ, λοιπόν, παρά να σημειώσω, κρίνοντας τη μαρτυρία του ΜΚ1 στο απώγειό της (at its highest), ότι, εφόσον ο Κατηγορούμενος έλαβε υπόψη, στο πλαίσιο της πιο πάνω αναφερθείσας αξιολόγησης της επικινδυνότητας των καιρικών συνθηκών που θα επικρατούσαν στην περιοχή, ότι η πρόβλεψη ήταν για «ευμετάβλητες τοπικές καιρικές συνθήκες», δεν αποκαλύπτεται οποιαδήποτε αξιολόγηση διαφορετική από εκείνην που το Κατηγορητήριο φαίνεται να ήθελε τον Κατηγορούμενο να λάμβανε υπόψη. Οι «άστατες» καιρικές συνθήκες, με βάση τη φυσική και γραμματική έννοια του όρου, συνάδουν εκ πρώτης όψεως με τις «ευμετάβλητες» καιρικές συνθήκες όπως τις βαθμονόμησε ο Κατηγορούμενος, παρά με «ακραίες» ή «δυσμενείς» που είναι τα άλλα δύο κριτήρια βαθμονόμησης τα οποία ο ίδιος δεν επέλεξε. Συνεπώς, τουλάχιστον σε ό,τι αφορά την ημερήσια αξιολόγηση κινδύνου για την επίδικη άσκηση, που ήταν ευθύνη του Κατηγορούμενου να διενεργήσει, δεν αποκαλύπτεται εκ πρώτης όψεως οποιαδήποτε παράλειψη του να αξιολογήσει ορθά τις καιρικές συνθήκες ως ασταθείς. Σημειωτέον ότι, σύμφωνα πάντα με τη μαρτυρία του ΜΚ1, ο Κατηγορούμενος κατέληξε στην πιο πάνω βαθμονόμηση των τοπικών καιρικών συνθηκών στη βάση του δελτίου πρόγνωσης καιρού που στάλθηκε στις 12.3.2015 στην TRATT από το Μετεωρολογικό Γραφείο της RAF Ακρωτηρίου στις 00꞉35 της ίδιας μέρας. Ο ΜΚ1 κάθισε μαζί με τον Κατηγορούμενο στις 07꞉30 της ίδιας μέρας και έλεγξαν την πρόγνωση καιρού. Σύμφωνα με την πρόγνωση καιρού, «η κατάσταση της θάλασσας θα ήταν από ελαφρώς κυματώδης ως μέτρια (slight to moderate), με δυτικούς ανέμους 4 ή 5 μποφόρ (westerly force 4 or 5), ριπές ανέμου 6 ή 7 μποφόρ (gusting force 6 or 7), μεμονωμένες βροχοπτώσεις με βροντές (isolated thunderly showers) και καλή ως μέτρια ορατότητα κατά τη διάρκεια των βροχοπτώσεων (good falling to moderate in showers).». Ήταν η θέση του ΜΚ1 ότι αυτές οι καιρικές συνθήκες ήταν μέσα στα πλαίσια της καθημερινής αξιολόγησης επικινδυνότητας με συνολικό παράγοντα επικινδυνότητας το
  10. Συνεχίζει, όμως, ο ΜΚ1 και αναφέρει ότι επειδή η πρόγνωση καιρού προέβλεπε ότι θα υπήρχαν ρυπές σφοδρών ανέμων στη θάλασσα μεταξύ Κάβο Γκρέκο και Κάβο Άσπρο μέχρι τις 7 μ.μ. εκείνης της μέρας, ο Κατηγορούμενος θα διεξήγαγε «δυναμική αξιολόγηση επικινδυνότητας» (που είναι το 3ο είδος αξιολόγησης όπως πιο πάνω εξήγησε), με βάση τις πραγματικές συνθήκες στην ακτή. Στο σημείο αυτό επισημαίνω ότι για το ερώτημα κατά πόσον ο Κατηγορούμενος διενήργησε πράγματι τέτοια δυναμική αξιολόγηση επικινδυνότητας, μόνο ο ίδιος ο Κατηγορούμενος το γνωρίζει και συνεπακόλουθα μόνος αυτός θα μπορούσε να δώσει μαρτυρία, εφόσον δεν ήταν υπόλογος σε οποιονδήποτε άλλον για τέτοια αξιολόγηση, ούτε δόθηκε μαρτυρία ότι ενημέρωσε ή λογοδότησε γι' αυτήν σε οποιονδήποτε άλλο είτε κατά την έναρξη της άσκησης είτε κατά τη διάρκεια αυτής. Επί τούτου, ο ΜΚ1 ξεκαθάρισε κατά την κυρίως εξέτασή του ότι ο ίδιος δεν είχε οποιαδήποτε περαιτέρω επαφή με τον Κατηγορούμενο μετά που ξεκίνησε το ταξίδι του στη θάλασσα. Ερωτηθείς κατά την αντεξέτασή του (βλ. πρακτικά δικασίμου 13.9.2016) να πει αν πληροφορήθηκε είτε από τον Κατηγορούμενο είτε από άλλο στρατιώτη ποιο ήταν το αποτέλεσμα της δυναμικής αξιολόγησης κινδύνου, ο ΜΚ1 απάντησε «Όχι δεν πληροφορήθηκα». Γνώριζε ο ΜΚ1 μόνο ότι η άσκηση θα άρχιζε γύρω στις 10꞉30 εκείνης της μέρας και από την ημερήσια αξιολόγηση επικινδυνότητας και την πιο πάνω πρόγνωση του καιρού, σε συνδυασμό με τη γνώση του Κατηγορούμενου, ο ΜΚ1 ήταν ικανοποιημένος για τη συνέχιση του προγράμματος. Το δελτίο πρόγνωσης καιρού, στο οποίο αναφέρθηκε ο ΜΚ1 πιο πάνω, επιβεβαιώνοντας ότι λήφθηκε υπόψη από τον Κατηγορούμενο, είναι το Τεκμήριο 2Ζ στη δικαστική διαδικασία. Πρόκειται για το ίδιο δελτίο πρόγνωσης καιρού με το Τεκμήριο 14Β (exhibit RD/2), που ο μετεωρολόγος Rob Dempster, Principal Met Officer British Forces, Cyprus, δήλωσε στη ΜΚ4 ότι είχε σταλεί στην TRATT, το πρωινό της επίδικης ημερομηνίας. Σημειώνω εδώ ότι η ΜΚ4 ήταν το πρόσωπο που ανέλαβε το ανακριτικό έργο εκ μέρους των Βρετανικών Βάσεων (SIB, CJPU, Episkopi Garrison, BFPO 53) άρχισε να διεξαγάγει αναφορικά με το επίδικο συμβάν προτού αποφασιστεί ότι οι διωκτικές αρχές της Κυπριακής Δημοκρατίας είχαν τη δικαιοδοσία διερεύνησης και δίωξης (βλ. συναφώς τις καταθέσεις της ως τα Τεκμήρια 13 και 14). Με δεδομένο ότι στο Τεκμήριο 14Β περιγραφόταν η κατάσταση της θάλασσας ως «slight to moderate», ο Rob Dempster εξήγησε στην κατάθεση του (Τεκμήριο 19) ότι ο όρος αυτός σήμαινε ότι το μέγιστο ύψος κύματος θα ανερχόταν σε 1.5 μ., με άνεμο 4 μποφόρ, ενώ με άνεμο 5 μποφόρ το μέγιστο ύψος κύματος θα ανερχόταν σε 2.5 μ.. Ανεμος μέχρι 4 μποφόρ, ήταν εντός των ορίων ασφαλείας που διανεμήθηκε με το εκπαιδευτικό πρόγραμμα (βλ. παρα. 10, Τεκμήριο 3Α). Ευθύνη για υπέρβαση των όρων ασφαλείας θα μπορούσε να αποδοθεί στον Κατηγορούμενο μόνο αν από τη δοθείσα μαρτυρία προέκυπτε ότι οι πραγματικές συνθήκες στη σκηνή ήταν τέτοιες που οι άνεμοι υπερέβαιναν τα 4 μποφόρ. Η εξέταση των καιρικών συνθηκών στη σκηνή ενέπιπτε στο πεδίο της δυναμικής αξιολόγησης κινδύνου. Εγείρεται το ζήτημα αν ο Κατηγορούμενος έλαβε ικανοποιητικά υπόψη το γεγονός ότι υπήρχε πρόβλεψη να αυξηθούν οι ρυπές ανέμου πέραν των 4 μποφόρ κατά τη διάρκεια της μέρας μέχρι τις 7 μ.μ.. Από τη μαρτυρία του ΜΚ1, η οποία επιβεβαιώθηκε στο σημείο αυτό από τους ΜΚ2 και ΜΚ3, προκύπτει ότι υπό το δεδομένο δελτίο πρόγνωσης καιρού που ο Κατηγορούμενος είχε σε γνώση του (δηλ. το Τεκμήριο 14Β), αυτός αποφάσισε, πριν καν ξεκινήσουν την κωπηλατική άσκηση, τη λήψη του εξής πρόσθετου μέτρου ασφαλείας꞉ μείωσε κατά 50% την έκταση της διαδρομής που θα είχαν να διανύσουν. Η έκταση της πορείας τους σημειώθηκε με τα αρχικά «Α» - σημείο έναρξης - και «Β» - σημείο τερματισμού - στο χάρτη ως το Τεκμήριο 9 και σε αυτήν τη διαδρομή υποδείχθηκαν από τον ΜΚ2 τα δύο ενδιάμεσα σημεία εξόδου (Ε1 και Ε2) σε περίπτωση κινδύνου που υπήρχαν σε απόσταση εντός 1 ώρας από την εκκίνηση, όπως προβλέπεται στους όρους ασφαλείας ως το Τεκμήριο 3Α. Τέλος, ο ΜΚ2 συμφώνησε ότι ο Κατηγορούμενος τους σύστησε να κωπηλατούν σε απόσταση 100 μέτρων μακριά από την ακτή για να τους προστατεύσει από πιθανή αλλαγή του καιρού. Συνεπώς, εκ πρώτης όψεως δεν υπάρχει μαρτυρία για παραγνώριση των όρων ασφαλείας από μέρους του Κατηγορούμενου κατά ή περί την έναρξη της άσκησης με δεδομένο το δελτίο πρόγνωσης καιρού που είχε υπόψη του. Παρατηρώ ότι στην κατάθεση που έδωσε ο μετεωρολόγος Rob Dempster στην ΜΚ4 και η οποία έγινε από κοινού παραδεκτή για την αλήθεια του περιεχομένου της (βλ. τα πρακτικά της δικασίμου ημερ. 31.10.2016), αναφέρει τα εξής꞉ (βλ. το Τεκμήριο 19)꞉ "I can confirm that TRATT were sent exhibit RD/2 but not the thunderstorm warnings. CJSATC received everything." Δηλαδή, η TRATT παρέλαβε μόνο το δελτίο πρόγνωσης καιρού ως το Τεκμήριο 14Β που είναι το ίδιο με το Τεκμήριο 2Ζ, και είναι αυτό το οποίο, βάσει της μαρτυρίας του ΜΚ1, αξιολόγησε ο Κατηγορούμενος για σκοπούς της ημερήσιας αξιολόγησης κινδύνου και βαθμολόγησε αναλόγως την επικινδυνότητα της άσκησης. Πάντως, όπως εξήγησε ο Rob Dempster στο Τεκμήριο 19, η TRATT και κατ' επέκταση ο ΜΚ1 και ο Κατηγορούμενος δεν παρέλαβαν ποτέ την προειδοποίηση για καταιγίδα που εκδόθηκε η ώρα 10꞉33 της 12.3.2015 και η οποία αποτυπώνεται στο Τεκμήριο 14Δ. Σύμφωνα με την εν λόγω προειδοποίηση, προβλεπόταν «High Thunderstorm level» στην περιοχή της Δεκέλειας και της Αγίας Νάπας, κάτι που ερμηνεύεται ότι αναφέρεται με πεποίθηση (confidence) ότι καταιγίδα θα, ή έχει ήδη, εκδηλωθεί στην περιοχή ("thunderstorm will develop / have developed in the area"). Πράγματι, κατά τη δική του κυρίως εξέταση (βλ. πρακτικά δικασίμου υμερ. 12.9.2016), ο ΜΚ1 τόνισε ότι «Δεν γνώριζα αν τέτοιες ειδοποιήσεις στάλθηκαν στο CJSATC, δεν είχαμε καμιά πληροφόρηση από το CJSATC για εξελίξεις για αλλαγή στον καιρό (forecast updates), υπολογίσαμε ότι αν υπήρχαν αλλαγές στην πρόγνωση του καιρού θα ενημερωνόμαστε από το μετεωρολογικό γραφείο άμεσα.». Σε ερώτηση του συνηγόρου υπεράσπισης προς τον ΜΚ1 αν αυτός ήταν το πρόσωπο που θα έστελνε τις επικαιροποιήσεις καιρού προς τον εκπαιδευτή, ο ΜΚ1 απάντησε λέγοντας «Αν τις παραλάβω θα ενημερώσω του εκπαιδευτές», αλλά διευκρίνισε ότι τέτοιες επικαιροποιήσεις δεν έφτασαν ποτέ στον ίδιο. Τούτο επιβεβαιώθηκε και από την Βρετανίδα ανακρίτρια (ΜΚ4) κατά την αντεξέτασή της. Επομένως, η προειδοποίηση για καταιγίδα που εκδόθηκε η ώρα 10꞉33 αποτελεί στοιχείο πρόγνωσης καιρού που, στην όψη του συνόλου της μαρτυρίας, δεν είχε τεθεί υπόψη του Κατηγορούμενου, ώστε να μπορούσε να λεχθεί ότι όφειλε να το είχε λάβει υπόψη και παρέλειψε να το πράξει, έστω στο στάδιο της δυναμικής αξιολόγησης κινδύνου, με την ευθύνη της οποίας ήταν επιφορτισμένος ο Κατηγορούμενος και στο πλαίσιο της οποίας αναμενόταν από τον ίδιο να λαμβάνει υπόψη κάθε νέο στοιχείο επικινδυνότητας και να επανεκτιμά αναλόγως την κατάσταση. Η μαρτυρία (βλ. τα Τεκμήρια 24, 24Α έως 24Ε) του Κύπριου μετεωρολόγου Παναγιώτη Μιχαήλ (ΜΚ8), στην όψη της οποίας προκύπτει ότι εκδόθηκαν από το Τμήμα Μετεωρολογίας Κύπρου προειδοποιήσεις για μεμονωμένη καταιγίδα και για δυνατούς νοτιοδυτικούς ανέμους 6 μποφόρ με ρυπές μέχρι και 8 μποφόρ στις 11꞉45 και 14꞉15 τοπική ώρα (βλ. ειδικότερα τα Τεκμήρια 24Δ και 24Ε) της 12.3.2015, οι οποίες όμως αφορούσαν αποκλειστικά την περιοχή του Αεροδρομίου Λάρνακας σε ακτίνα 8 χιλιομέτρων γύρω από αυτό και τούτο μόνο για σκοπούς της αεροπορίας (βλ. συναφώς τα πρακτικά της δικασίμου 4.11.2016 που αντεξετάστηκε ο ΜΚ8), δεν διαφοροποιεί το πλαίσιο μέσα στο οποίο θα πρέπει να εξεταστεί εκ πρώτης όψεως η ευθύνη του Κατηγορούμενου. Τούτο για δύο λόγους꞉ πρώτον, διότι σύμφωνα με τη μαρτυρία του ΜΚ8 η περιοχή του Κάβο Γκρέκο, το οποίο απέχει 15 - 20 χιλιόμετρα από το αεροδρόμιο Λάρνακας, δεν εμπίπτει στην ακτίνα της περιοχής για την οποία εκδόθηκαν οι εν λόγω προειδοποιήσεις για μεμονωμένη καταιγίδα∙ δεύτερον, διότι δεν υπάρχει μαρτυρία ότι εκείνες οι προειδοποιήσεις ή έστω η πρωινή γενική πρόγνωση καιρού ως το Τεκμήριο 24Β κοινοποιήθηκαν στον Κατηγορούμενο ή/και ότι είχε υποχρέωση να τις αναζητήσει και να τις λάβει υπόψη (βλ. την αντεξέταση του ΜΚ8 όπου ερωτήθηκε συναφώς και δεν γνώριζε να πει). Συνεπώς, το Δικαστήριο δεν χρειάζεται να υπεισέλθει σε οποιαδήποτε ανάλυση των εν λόγω δελτίων πρόγνωσης καιρού ή/και των προειδοποιήσεων για καταιγίδες που εξέδωσε η Μετεωρολογική Υπηρεσία Κύπρου. Ελλείψει της πιο πάνω ενημέρωσης προς τον Κατηγορούμενο, προχωρώ, να αναφέρω ποια ήταν η μαρτυρία των συμμετεχόντων στην κωπηλατική άσκηση αναφορικά με το πώς ήταν οι συνθήκες της θάλασσας κατά την έναρξη ή/και κατά διάρκεια της άσκησης και αν αυτές εμφάνιζαν διαφορετική εικόνα από εκείνην που λήφθηκε υπόψη στην ημερήσια αξιολόγηση επικινδυνότητας από τον Κατηγορούμενο και με την οποία συμφώνησε ο ΜΚ
  11. Τούτο για να διαφανεί αν, αντικειμενικά, η επιτόπια εικόνα του καιρού ηχούσε καμπανάκια ή έδιδε σημάδια προειδοποίησης ότι το όλο εγχείρημα «εγκυμονούσε άμεσο κίνδυνο για την ασφάλεια τους, κίνδυνο τον οποίο αναγνώρισε αλλά αψήφησε ο Κατηγορούμενος». Θυμίζω το μέτρο κρίσης όπως καθορίστηκε στις υποθέσεις Ζυπιτής και Ευσταθίου ανωτέρω. Από τη μαρτυρία του ΜΚ2 (βλ. το Τεκμήριο 8Γ) προκύπτει ότι η κωπηλατική ομάδα έφτασε στον κόλπο του Grecian Sands η ώρα 11꞉40 και ετοιμάστηκαν να μπουν στο νερό. Σημειώνω ότι τούτο δείχνει ώρα εκκίνησης μία ώρα πιο αργά απ' ότι ο ΜΚ1 δηλωσε ότι υπολόγιζε να αρχίσει η κωπηλατική άσκηση. Δεν δόθηκε κάποια εξήγηση ούτε και ερωτήθηκαν συναφώς οι μάρτυρες. Επιβεβαιώθηκε, πάντως, με τα λεγόμενα του ΜΚ3 ο οποίος στο Τεκμήριο 11Γ τοποθέτησε την έναρξη του ταξιδιού τους περί ώρα 12꞉
  12. Λέγει ο ΜΚ2 ότι ξεκίνησαν να κωπηλατούν ανατολικά όπως ήταν το σχέδιο, αλλά επειδή ο ΜΚ2 υπέστη τράβηγμα στη μέση του, ζήτησε από τον Κατηγορούμενο να επιστρέψει στο σημείο έναρξης. Όταν άφησε την ομάδα, ο ΜΚ2 δεν είχε καμία ανησυχία για το νερό. Η ατμόσφαιρα ήταν καλή. Ο ίδιος βγήκε από το νερό περίπου η ώρα 12꞉30 και ο καιρός ήταν ακόμα καλός. Αντεξετασθείς μάλιστα ο ΜΚ2 περιέγραψε τις καιρικές συνθήκες που επικρατούσαν στη σκηνή ως εξής꞉ «Ο ουρανός ήταν μπλε, ήταν μια τέλεια μέρα για kayak.». Στη δική του μαρτυρία (βλ. το Τεκμήριο 10), ο ΜΚ3 αναφέρει ότι όταν άρχισαν να κωπηλατούν, η θάλασσα ήταν ήρεμη και έκανε πολλή ζέστη. Ακολουθούσαν την ακτή, όλοι σε μια γραμμή. «Έκαναν περίπου 1 μίλι στο νερό όταν ο καιρός άλλαξε τόσο γρήγορα». Τη μια στιγμή ήταν ηρεμία, την άλλη ήταν κρύο και κύματα άρχισαν να σηκώνονται ενώ κτυπούσαν ο ένας πάνω στον άλλο. Ο ΜΚ3 παρασυρόταν πάνω στους βράχους, όταν τα κύματα συνέχισαν να σηκώνονται. Τότε ήταν που το kayak του αναποδογυρίστηκε και ο Κατηγορούμενος πήγε και έπιασε τον ΜΚ
  13. Τα κύματα ήταν πολύ μεγάλα, γι' αυτό και δεν μπορούσε ο ΜΚ3 να ξαναμπεί στο kayak του, αφού έπεφτε έξω. Έτσι ο Κατηγορούμενος έδεσε το kayak του ΜΚ3 στο δικό του και τον τράβηξε στη γωνιά που ήταν λίγο πιο ήρεμα. Είδαν 2 μέλη της κωπηλατικής ομάδας που έφτασαν ήδη στο σημείο τερματισμού και στέκονταν στο πλάι. Κωπηλάτησαν προς το μέρος τους. Ο ΜΚ3 βγήκε έξω, ενώ ο Κατηγορούμενος έψαξε να βρει τον Jay (όπως αποκαλούσαν τον θανόντα). Σε δεύτερη κατάθεσή του (βλ. το Τεκμήριο 11Γ), ο ΜΚ3 έδωσε τις εξής περαιτέρω διευκρινίσεις꞉ Όταν αρχικά μπήκαμε στο νερό, ήταν πολύ ήρεμο και η θερμοκρασία ήταν καλή. Θυμόταν να τους είχε πει ο Κατηγορούμενος ότι θα ταξίδευαν για περίπου 5 - 6 χιλιόμετρα. Περίπου 40 λεπτά αφού ξεκίνησε το ταξίδι τους, από ηλιόλουστη μέρα με σχεδόν καθόλου κύματα, μετατράπηκε σε πολύ πολύ τρυκυμιώδη σε διάστημα δύο λεπτών. Στην αρχή ο ΜΚ3 παρατήρησε ότι τα κύματα μεγάλωναν και μετά σκοτείνιασε αρκετά γρήγορα. Μετά ξεκίνησε να βρέχει. «Κυριολεκτικά σε διάστημα περίπου δύο λεπτών από καλοκαιρία άλλαξε σε κακοκαιρία. Καθώς ο καιρός χειροτέρευε μπορούσα να δω τον κ. Hughes να κοιτάζει γύρω γύρω για να σιγουρευτεί ότι ήμασταν όλοι καλά. Κι εγώ αυτό έκανα. Σ' αυτό το σημείο ο κ. Hughes ήταν κοντά στο μπροστινό μέρος της ομάδας και φώναξε ότι θα συνεχίσουμε μέχρι τη γωνιά της ακτής. Το προσπαθήσαμε όλοι, αλλά τα κύματα μεγάλωναν συνεχώς και ο άνεμος δυνάμωνε. [.] Τα κύματα με έσπρωχναν από περίπου 100 μέτρα μέσα στη θάλασσα σε 5 μέτρα μακριά από τους βράχους σε περιπου 1 λεπτό. [.] Αυτή ήταν η τελευταία φορά που είδα το Στρατιώτη Sawyer. Ήταν πίσω μου, αλλά λίγο πιο μέσα προς τη θάλασσα. Φαινόταν ότι μπορούσε να χειριστεί την κατάσταση. Σ αυτό το σημείο τα κύματα έφταναν περίπου τα 6 - 10 πόδια ύψος και έρχονταν από διαφορετικές κατευθύνσεις. Τα κύματα τελικά με αναποδογύρισαν στο νερό.». Ακολούθως, ο ΜΚ3 εξιστόρησε στην κατάθεσή του τη βοήθεια που του παρέσχε ο Κατηγορούμενος όταν 2 φορές ανατράπηκε από το kayak του και ότι τον οδήγησε με ασφάλεια μέχρι την ακτή. Κατά την αντεξέτασή του, ο ΜΚ3 δέχθηκε ότι με επιδεξιότητα, άνεση και ηρεμία ο Κατηγορούμενος του παράσχε τη βοήθεια αυτή. Επίσης, κατά την αντεξέταση του ο ΜΚ3 συμφώνησε ότι, από το σημείο που ο ΜΚ3 αντιμετώπισε τα προβλήματα με την ανατροπή του kayak του μέχρι το σημείο τερματισμού στην ακτή, η απόσταση ήταν περίπου 10 λεπτών. Στην ακτή συνάντησαν 2 κωπηλάτες που είχαν βγει με επιτυχία, και τον ΜΚ2 που είχε πάει εκεί για να τους περιμένει. Ο μόνος που ήταν απών ήταν ο άτυχος Sawyer. Στρέφομαι τώρα στη μαρτυρία των δύο Κύπριων Αστυνομικών που έκαναν εξετάσεις για την παρούσα υπόθεση. Διαμέσω του ΜΚ9 ουσιαστικά εισήχθηκε η ανακριτική κατάθεση που λήφθηκε από τον Κατηγορούμενο στις 23.1.2016 (Τεκμήριο 29Α). Παρατηρώ ότι ο Κατηγορούμενος ερωτήθηκε τόσο για την επιλογή της τοποθεσίας της άσκησης (βλ. ερώτηση 8), για το αν είχε πρόσβαση στην πρόγνωση καιρού για τη συγκεκριμένη μέρα (βλ. ερώτηση 15, 16), για το ποιες ήταν οι καιρικές συνθήκες που συνάντησε στην περιοχή του Κάβο Γκρέκο στο σημείο εκκίνησης της διαδρομής (ερώτηση 17), για την επιλογή του δρομολογίου (ερώτηση 18), για το σχέδιο έκτακτης ανάγκης που είχε σε περίπτωση που χειροτέρευαν οι καιρικές συνθήκες (ερώτηση 19), για το ποιες επιλογές είχε σε περίπτωση επιδείνωσης του καιρού (ερώτηση 20), γιατί προχώρησε στην άσκηση υπό ανέμους με ισχύ πάνω από 3, το οποίο είναι ενάντια στις πάγιες διαταγές (ερώτηση 21), πότε έχασε για πρώτη φορά από το οπτικό του πεδίο τον θανόντα (ερώτηση 25). Μέσα από τις απαντήσεις του, ο Κατηγορούμενος αναφέρει ότι έκανε την επιτόπια δυναμική αξιολόγηση κινδύνου, ελέγχοντας τις συνθήκες καιρού που επικρατούσαν πηγαίνοντας οδικώς τόσο στο σημείο εκκίνησης όσο και στο σημείου τερματισμού μαζί με τον βοηθό του, δηλ. τον ΜΚ2, και ότι αφού βεβαιώθηκε ότι οι συνθήκες ήταν κατάλληλες, τότε έθεσε τους στρατιώτες στη θάλασσα. Αναφέρει επίσης ότι, ενόψει του ενδεχόμενου να χειροτέρευε ο καιρός, αυτός αποφάσισε να εφαρμόσει ένα σχέδιο Β και αντί να καλύψουν διαδρομή 10 χιλιομέτρων όπως συνήθως, αποφάσισε να εκτελέσουν άσκηση 4 χιλιομέτρων. Οι άνεμοι περίπου 3 ήταν χωρίς ριπές. Δεν υπήρχαν φανερές ριπές. Όλοι επέλεξαν να κωπηλατήσουν. Είχαν καλύψει τα 2/3 της απόστασης όταν ανατράπηκε ο ΜΚ
  14. Σε εκείνο το σημείο ο αποβιώσας κωπηλατούσε ευτυχισμένος 10 μ. πίσω από τον Κατηγορούμενο. Έτσι ο Κατηγορούμενος επικεντρώθηκε στη διάσωση του ΜΚ3 και δεν μπορούσε να δει τον αποβιώσαντα καθώς ήταν πίσω του. Οι καιρικές συνθήκες άρχισαν να γίνονται ακόμη πιο ασταθείς και ο ΜΚ3 ανατράπηκε για δεύτερη φορά. Έτσι ο Κατηγορούμενος έχασε χρόνο και πάλιν για τη διάσωση του ΜΚ
  15. Σε εκείνο το στάδιο η διόγκωση δεν ήταν πάνω από μισό μέτρο. Σε καμία περίπτωση δεν ήταν τα κύματα 2 έως 3 μέτρα γιατί αν ήταν θα ανατρεπόμασταν ή θα παρασυρόμασταν μακριά από την ακτή. Όταν έβγαλε τον ΜΚ3 και διαπίστωσε ότι έλειπε ο αποβιώσας, ο Κατηγορούμενος ξαναμπήκε για αναζήτησή του στη θάλασσα και εντόπισε το kayak του το οποίο και περισυνέλεξε. Τότε οι συνθήκες της θάλασσας είχαν αλλάξει δραματικά μέσα σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα και δεν ήταν ασφαλές για τον ίδιο να συνεχίσει γι' αυτό και εγκατέλειψε την αναζήτηση του αποβιώσαντος και επέστρεψε στην ακτή. Είδε τότε το σκάφος διάσωσης να έρχεται. Ο ΜΚ10, ο οποίος εισηγήθηκε την καταχώρηση της ποινικής δίωξης μελετώντας και την ανακριτική κατάθεση του Κατηγορούμενου, εισηγήθηκε ότι ο Κατηγορούμενος δεν έλαβε υπόψη του το δελτίο καιρού των Βάσεων που ήταν διαθέσιμο στον ίδιο το πρωινό (Τεκμήριο 2Ζ), διότι αν το λάμβανε υπόψη θα μπορούσε να μην πήγαινε ή/και δεν έπρεπε να πήγαινε καθόλου για εκπαίδευση εκείνη τη μέρα με την ομάδα του. Σε κάθε περίπτωση το αποτέλεσμα δεν τον δικαίωσε για την επιλογή του να κάνει την άσκηση. Οι εκατέρωθεν εισηγήσεις για το εκ πρώτης οψεως Σε ευθυγράμμιση με τα λεγόμενα του ΜΚ10, η συνήγορος της Κατηγορούσας Αρχής, στην αγόρευσή της προς υποστήριξη της θέσης ότι αποδείχθηκε εκ πρώτης όψεως υπόθεση αναφέρει ότι, εφόσον στην ανακριτική του κατάθεση (Τεκμήριο 29Α, 2η σελίδα, απάντηση στην ερώτηση 8) ο Κατηγορούμενος ανέφερε ότι «επέλεξα να κάνω μια συντομότερη διαδρομή ως δεύτερη καλύτερη επιλογή, η οποία ήταν περίπου 4 χιλιομέτρων, για την περίπτωση που ο καιρός θα άλλαζε αργότερα κατά τη διάρκεια της ημέρας», λέγοντας αυτά ο Κατηγορούμενος φανερώνει ότι είχε στο νου του για την κακοκαιρία και ανέμενε την αλλαγή του καιρού. Προσθέτει η συνήγορος Υπεράσπισης στην αγόρευσή της ότι «εύλογα γεννάται το ερώτημα γιατί πήγε για εκπαίδευση αφού είχε αυτά κατά νου;». Εισηγείται ότι ο Κατηγορούμενος ενήργησε έτσι εγωιστικά, υπερεκτίμησε τις δυνάμεις του, αψηφώντας τους κινδύνους που θα δημιουργούνταν έχοντας κατά νου μιαν τέτοια πρόβλεψη καιρού, που περιλάμβανε ακόμη και ριπές ανέμων 5 έως 6 και καταιγίδες. Από την άλλη, ο συνήγορος Υπεράσπισης αντέταξε ότι η Κατηγορούσα Αρχή δεν προσέφερε μαρτυρία εμπειρογνώμονα για να πει αν θα εκτιμούσε διαφορετικά το δελτίο καιρού απ' ό,τι ο Κατηγορούμενος, ή αν θα εφάρμοζαν άλλα μέτρα ασφαλείας. Το Δικαστήριο δεν έχει δικαστική γνώση για τέτοια θέματα. Όφειλε η Κατηγορούσα Αρχή να προσφέρει κατάλληλη μαρτυρία, διαφορετικά ελλείπει μαρτυρία ικανή να αποδείξει τα συστατικά στοιχεία του αδικήματος. Συγχρόνως, ήταν θέση της Υπεράσπισης ότι η πρόβλεψη καιρού, ως ένα μελλοντικό αβέβαιο γεγονός, δεν δύναται να αποτελέσει τη βάση για ποινική δίωξη για οποιοδηποτε αδίκημα. Άλλωστε καμιά μετεωρολογική υπηρεσία διεθνώς δεν αποδέχεται ευθύνη για την ακρίβεια της πρόγνωσης καιρού, εκτός αν έχει συμβατική σχέση με αυτόν στον οποίο απευθύνει το δελτίο καιρού. Στη βάση ενός δελτίου καιρού, που δεν μπορεί να στηριχθεί αστική ευθύνη, η Κατηγορούσα Αρχη επιχειρεί να αποδώσει ποινική ευθύνη. Διαφάνηκε από τα λεγόμενα του ΜΚ10 ότι το λάθος που αποδίδουν στον Κατηγορούμενο είναι ότι έβαλε τους στρατιώτες μέσα στο νερό. Για τούτο, όμως, διοικητικά και ιεραρχικά φάνηκε ότι ο Κατηγορούμενος δεν είχε εξουσία να λάβει την απόφαση. Δεν υπάρχει παραμικρή μαρτυρία που να δείχνει έστω και εκ πρώτης όψεως σε σχέση με ποιο καθήκον υπήρχε πράξη ή παράλειψη. Αντικειμενική θεώρηση της μαρτυρίας των ΜΚ2 και ΜΚ3 που ήταν συμμετέχοντες στην άσκηση δείχνει ότι οι καιρικές συνθήκες κατά την έναρξη ήταν καλές και ότι ο Κατηγορούμενος έλαβε επιπλέον μέτρα ασφαλείας, μειώνοντας τη διαδρομή. Ποιες είναι οι συνθήκες υπό τις οποίες θα κριθεί το εκ πρώτης όψεως. Είναι εκ του αποτελέσματος; Σίγουρα όχι. Αλλά στη βάση όσων προηγήθηκαν μέχρι του σημείου που ανατράπηκε το kayak του αποβιώσαντος. Παρέμειναν μέχρι τέλους ασαφείς οι λεπτομέρειες του αδικήματος. Τί σημαίνει «δεν έλαβε ικανοποιητικά υπόψη» την πρόγνωση καιρού. Η απάντηση της Κατηγορούσας Αρχή ήταν ότι αυτό θα φαινόταν από τη μαρτυρία. Στο μόνο δελτίο πρόγνωσης καιρού που είχε υπόψη του ο Κατηγορούμενος γινόταν αναφορά σε κατάσταση θάλασσας «slight to moderate», δηλαδή σε ελαφρώς ταραγμένη έως ταραγμένη και όχι σε «έντονη θαλασσοταραχή», για το οποίο του καταλογίζεται ευθύνη στο Κατηγορητήριο. ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ Η μαρτυρία που προσέφερε η Κατηγορούσα Αρχή δεν περιέχει θεμελιακές αντιφάσεις, ώστε να μπορούσε να θεωρηθεί καταφανώς αναξιόπιστη. Δεν είναι η περίπτωση που να μπορούσε να θεωρηθεί ότι για ένα τέτοιο λόγο δεν αποδεικνύεται εκ πρώτης όψεως πραγματική πιθανότητα καταδίκης (βλ. Βασιλείου ν Δημοκρατίας
(2002)1 ΑΑΔ 104. 136). Ούτε υπήρξε αντινομική η μαρτυρία. Δεν υποστηρίχθηκε άλλωστε κάτι τέτοιο. Σίγουρα όμως ο ΜΚ10 δεν αποτελεί εμπειρογνώμονα σε θέματα εκπαιδευτικής άσκησης με kayak ούτε εμπειρογνώμονα μετεωρολόγο και συνεπώς δεν θα μπορούσε να θεωρηθεί η μαρτυρία γνώμης που ο ίδιος επιχείρησε να εισάξει ως ικανή να στοιχειοθετήσει εκ πρώτης όψεως μια πραγματική πιθανότητα καταδίκης του κατηγορούμενου. Σε ό,τι αφορά τη μαρτυρία των υπολοίπων μαρτύρων κατηγορίας, έχω να παρατηρήσω ότι ουδείς από τους άλλους μάρτυρες κατηγορίας εντόπισε οποιοδήποτε σφάλμα ή παράλειψη του Κατηγορούμενου. Η μαρτυρία παρουσιάζει τον Κατηγορούμενο, που ήταν ο κύριος υπεύθυνος για το σχεδιασμό της άσκησης, την αξιολόγηση της επικινδυνότητάς της, περιλαμβανομένου του κινδύνου ανατροπής των kayak και πνιγμού των συμμετεχόντων, να έχει διεξαγάγει την αξιολόγηση κινδύνου σε τρία επίπεδα꞉ γενική, ημερήσια και δυναμική. Δεν υπάρχει μαρτυρία ότι παρέλειψε οποιοδήποτε από αυτά τα επίπεδα αξιολόγησης. Από τη δοθείσα μαρτυρία φάνηκε επίσης ότι σε κάθε επίπεδο αξιολόγησης, ο Κατηγορούμενος έλαβε υπόψη το μόνο δελτίο πρόγνωσης καιρού που τέθηκε υπόψη του και το βαθμολόγησε μέσα σε αποδεκτό από τον ΜΚ1 βαθμό επικινδυνότητας. Έλαβε μάλιστα πρόσθετα μέτρα ασφάλειας (μείωση της διαδρομής κατά 50% απ' ό,τι συνήθως) πριν αρχίσει την άσκηση, για να αντιμετωπίσει τυχόν επιδείνωση του καιρού. Καμία προειδοποίηση για καταιγίδα γνωστοποιήθηκε στον ίδιο ενόσω εκτελούσε την άσκηση, ώστε να ενεργοποιηθεί στο μυαλό του σήμα άμεσου κινδύνου. Οι επιτόπιες θαλάσσιες συνθήκες, τις οποίες έλαβε υπόψη κατά τη δυναμική αξιολόγηση κινδύνου (όπως αναφέρει στην ανακριτική του κατάθεση και όπως επιβεβαιώνονται από τον ΜΚ2 και ΜΚ3) δεν προμήνυαν τέτοιο κίνδυνο. Επομένως, χωρίς να υπάρχει μαρτυρία ότι αυτός «δεν έλαβε ικανοποιητικά υπόψη» την πρόγνωση καιρού, ώστε να μπορεί να στοιχειοθετηθεί αυτό το συστατικό στοιχείο του αδικήματος, η ασάφεια του οποίου δεν μπορεί να προσμετρήσει σε βάρος του Κατηγορούμενου, δεν μπορώ να τον καλέσω σε απολογία για να αποδείξει ότι έλαβε την πρόγνωση καιρού ικανοποιητικά υπόψη. Εν όψει όλων των πιο πάνω, καταλήγω ότι δεν έχει στοιχειοθετηθεί εκ πρώτης όψεως υπόθεση εναντίον του Κατηγορούμενου στον βαθμό που απαιτείται, έτσι ώστε να κληθεί σε απολογία. Ο Κατηγορούμενος αθωώνεται και απαλλάσσεται. Τυχόν έξοδα που προκλήθηκαν από τη δικαστική διαδικασία θα βαρύνουν την Κυπριακή Δημοκρατία. (Υπ.) ...................................... Α. Πανταζή, Ε.Δ. Πιστό Αντίγραφο Πρωτοκολλητής

🔗 Στην επίσημη πηγή

Επεξήγηση AI βάσει του επίσημου κειμένου του νόμου. Ενδεικτική, δεν υποκαθιστά νομική συμβουλή.