ΑΣΤΥΝΟΜΙΚΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗ ΑΜΜΟΧΩΣΤΟΥ ν. NAZIR, Αρ. Υπόθεσης: 753/2017, 27/7/2017

(1)(β) (Ειδικές Απαντήσεις) του Περί Ποινικής Δικονομίας Νόμου, Κεφ. 155. Βασίζεται ο κατηγορούμενος στο γεγονός που δεν αμφισβητείται από την Κατηγορούσα Αρχή, ότι βρέθηκε ένοχος μετά από δική του παραδοχή και καταδικάστηκε στην Υπόθεση Αρ. 3314/2016 του Επαρχιακού Δικαστηρίου Αμμοχώστου σε αδικήματα του κοινού ποινικού δικαίου και συγκεκριμένα στις κατηγορίες της εξύβρισης, της επίθεσης κατά αστυνομικού οργάνου και της αντίστασης για τη ματαίωση νόμιμης σύλληψης, αδικήματα που προέκυψαν μετά από ανακοπή του κατηγορουμένου από την Αστυνομία, στον ίδιο τόπο και χρόνο με τα τροχαία αδικήματα που αναφέρονται στο παρών κατηγορητήριο. Η Κατηγορούσα Αρχή, υποβάλλει ότι η υπόθεση μπορεί να προχωρήσει εναντίον του κατηγορούμενου, ο οποίος και πρέπει να απαντήσει στις κατηγορίες εφόσον η παρούσα υπόθεση αφορά σε διαφορετικά αδικήματα από αυτά τα οποία καταδικάστηκε ο κατηγορούμενος και ειδικότερα διαφορετικής φύσης. Νομική Πτυχή Σύμφωνα με το άρθρο 69 του Κεφ. 155: «69.-

(1)Ο κατηγορούμενος δύναται, προτού απαντήσει στο κατηγορητήριο ή το κατηγορητήριο που καταχωρίστηκε σε Κακουργιοδικείο, να ισχυριστεί- (α) ότι το Δικαστήριο ενώπιον του οποίου αυτός καλείται να απαντήσει δεν έχει δικαιοδοσία και ότι άλλο Δικαστήριο έχει δικαιοδοσία σε σχέση με αυτόν ή για το ποινικό αδίκημα για το οποίο αυτός κατηγορείται, και, αν ο ισχυρισμός γίνει αποδεκτός, το Δικαστήριο παραπέμπει την υπόθεση για να εκδικαστεί ενώπιον του Δικαστηρίου της Δημοκρατίας το οποίο έχει δικαιοδοσία για τον υπαίτιο ή για το ποινικό αδίκημα (β) ότι έχει προηγουμένως καταδικαστεί ή αθωωθεί ανάλογα με την περίπτωση, βάσει των ιδίων γεγονότων για το ίδιο ποινικό αδίκημα (γ) ότι έτυχε χάριτος για το ποινικό του αδίκημα.

(2)Αν καθένας από τους ισχυρισμούς των παραγράφων (β) ή (γ) του εδαφίου

(1)του άρθρου αυτού προβληθεί αλλά προβάλλεται άρνηση ως προς την πραγματική αλήθεια αυτού, το Δικαστήριο δικάζει κατά πόσο ο ισχυρισμός αυτός είναι πράγματι αληθινός ή όχι. Αν το Δικαστήριο αποφασίσει ότι τα γεγονότα που ισχυρίζεται ο κατηγορούμενος δεν αποδεικνύουν τον ισχυρισμό, ή ότι ο ισχυρισμός είναι πράγματι ψευδής, ο κατηγορούμενος υποχρεώνεται να απαντήσει στο κατηγορητήριο ή το κατηγορητήριο που καταχωρίστηκε σε Κακουργιοδικείο.» Η απαγόρευση καταδίκης ή αθώωσης για το ίδιο αδίκημα στη βάση των ίδιων γεγονότων, έχει συνταγματικό έρεισμα στο άρθρο 12

(2)του Συντάγματος της Κυπριακής Δημοκρατίας, το οποίο προβλέπει ότι: «2. Ο απαλλαγείς ή καταδικασθείς δεν δικάζεται εκ δευτέρου διά το αυτό αδίκημα. Ουδείς τιμωρείται εκ δευτέρου διά την αυτήν πράξιν ή παράλειψιν, εκτός εάν συνεπεία ταύτης προεκλήθη θάνατος.» Παρόμοια πρόνοια περιέχεται και στο άρθρο 4 του 7ου Πρωτοκόλλου της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων. Πρόκειται για το δόγμα double jeopardy ή autrefois convict- acquit ή ne bis in idem, δηλαδή τον κανόνα του δεδικασμένου όπως ισχύει κι εφαρμόζεται σε ποινικές υποθέσεις. Διεξοδική ανάλυση των αρχών που διέπουν την εφαρμογή του εν λόγω δόγματος, έγινε στην υπόθεση Γεώργιος Χαραλάμπους Πουλλάουας v. Αστυνομία,

(2001)2 Α.Α.Δ. 494, όπου και αναφέρθηκαν τα ακόλουθα: " Δεν χρειάζεται να προβούμε σε εκτεταμένη ανάλυση των αρχών που διέπουν την εφαρμογή του δεδικασμένου σε ποινικές υποθέσεις. Συνοψίζονται ως εξής στον Archbold 1995, παραγ. 4-149: "The doctrine of res judicata does apply to the criminal law in the form of the maxim nemo debet bis vexari pro eadem causa, or nemo debet bis puniri pro uno delicto - 'no-one should be twice put in jeopardy of being convicted and punished for the same offence' (the rule against 'double jeopardy'). The pleas of autrefois convict and acquit are founded on these maxims". Σε μετάφραση: «Το δόγμα του δεδικασμένου τυγχάνει εφαρμογής στη σφαίρα του ποινικού δικαίου υπό τον τύπο του αποφθέγματος nemo debet bis vexari pro eadem causa, or nemo debet bis puniri pro uno delicto - 'κανένας δεν μπορεί να τίθεται δύο φορές σε κίνδυνο καταδίκης για το ίδιο αδίκημα' (ο κανόνας κατά του διπλού κινδύνου). Οι αρχές του autrefois convict and acquit είναι θεμελιωμένες επί των πιο πάνω αποφθεγμάτων». Το γεγονός ότι οι λεπτομέρειες του προτεινόμενου αδικήματος είναι κάπως διαφορετικές από εκείνες της αρχικής - πρώτης κατηγορίας - δεν εμποδίζει την επίκληση του δόγματος autrefois acquit . Όπως υποδεικνύεται στο σύγγραμμα των Spencer Bower and Turner "The Doctrine of Res Judicata", 2nd ed., σελ. 272: "Not only is the plea available in respect of any repetition of the actual charge of which the accused has previously been acquitted; he is also protected on counts on which the jury could have convicted him in the earlier proceedings, even though he was not in them made the subject of a formal acquittal on such counts." Σε μετάφραση: «Όχι μόνο το δόγμα είναι διαθέσιμο σε σχέση με οποιαδήποτε επανάληψη της πραγματικής κατηγορίας για την οποία ο κατηγορούμενος είχε προηγουμένως αθωωθεί αλλά επίσης προστατεύεται και για κατηγορίες για τις οποίες οι ενόρκοι θα μπορούσαν να τον καταδικάσουν στην αρχική διαδικασία, έστω και αν σε σχέση με αυτές δεν είχε τύχει τυπικής αθώωσης.» Η αρχή την οποία επικαλείται το πιο πάνω σύγγραμμα έχει τεθεί στην απόφαση της Δικαστικής Επιτροπής της Βουλής των Λόρδων στην Connelly v. Director of Public Prosecutions [1964] A.C. 1254 - απόφαση του Lord Morris, στη σελ. 1311: «The authorities to which I have referred show that the plea of autrefois acquit has availed if the charge contained in a later indictment is one of which a man could have been convicted on the trial of the earlier indictment." Σε μετάφραση: «Οι αυθεντίες στις οποίες έχω αναφερθεί δείχνουν ότι μπορεί να γίνει επίκληση του δόγματος του autrefois aquit αν η κατηγορία που περιέχεται σε μεταγενέστερο κατηγορητήριο είναι μια για την οποία ένας θα μπορούσε να καταδικαστεί κατά την εκδίκαση του αρχικού κατηγορητηρίου». Στην ίδια απόφαση ο Lord Devlin θέτει το θέμα ως εξής στις σελ. 1339-1340: "For the doctrine of autrefois to apply it is necessary that the accused should have been put in peril of conviction for the same offence as that with which he is then charged. The word 'offence' embraces both the facts which constitute the crime and the legal characteristics which make it an offence. For the doctrine to apply it must be the same offence both in fact and in law." Σε μετάφραση: «Για την εφαρμογή του δόγματος του autrefois είναι αναγκαίο όπως ο κατηγορούμενος να είχε τεθεί στον κίνδυνο καταδίκης για το ίδιο αδίκημα όπως εκείνο για το οποίο τώρα κατηγορείται. Η λέξη 'αδίκημα' περιλαμβάνει τόσο τα γεγονότα τα οποία συνιστούν το έγκλημα και τα νομικά χαρακτηριστικά τα οποία το καθιστούν αδίκημα. Για την εφαρμογή του δόγματος πρέπει να είναι το ίδιο αδίκημα τόσο όσον αφορά τα γεγονότα όσο και το νόμο.» Στην παρούσα υπόθεση είναι πρόδηλο ότι η προτεινόμενη κατηγορία αναφέρεται στο ίδιο αδίκημα και βασίζεται πάνω στα ίδια γεγονότα και στον ίδιο Νόμο. Αποτελεί κατηγορία για την οποία το Πρωτόδικο Δικαστήριο θα μπορούσε να καταδικάσει τον εφεσείοντα. Επομένως σε περίπτωση άσκησης νέας ποινικής δίωξης εναντίον του εφεσείοντα, με βάση κατηγορητήριο το οποίο θα περιέχει την προτεινόμενη κατηγορία, ο εφεσείων θα μπορούσε να προβάλει επιτυχώς το δόγμα του autrefois acquit.» Στην υπόθεση Zolotukhin ν. Russia, Αίτ. 14939/2003, απόφαση ημερ. 10/2/2009, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, αφού ανέλυσε παραδοσιακές προσεγγίσεις σε σχέση με το άρθρο 4 του 7ου Πρωτοκόλλου, θεώρησε ότι η ειδική έμφαση στο νομικό χαρακτηρισμό 2 αδικημάτων για σκοπούς διαπίστωσης κατά πόσον ισχύει το δόγμα autrefois, ήταν υπερβολικά περιοριστική. Σύμφωνα με την ίδια απόφαση, η έρευνα του Δικαστηρίου θα πρέπει να εστιαστεί στα γεγονότα που συνιστούν ένα σύνολο στέρεων πραγματικών συνθηκών που εμπλέκουν τον ίδιο κατηγορούμενο και που είναι άρρηκτα συνδεδεμένα χρονικά και τοπικά, η ύπαρξη των οποίων πρέπει να καταδεικνύεται, ώστε να εξασφαλιστεί καταδίκη ή να ξεκινήσει ποινική διαδικασία (παρ. 84 της απόφασης). Η κρίση του Δικαστηρίου Ερχόμενος στην παρούσα υπόθεση, με βάση τα όσα παρέθεσα πιο πάνω και λαμβάνοντας ιδιαίτερα υπόψη τις ισχύουσες νομικές αρχές, καταλήγω στα ακόλουθα συμπεράσματα: 1. Η παρούσα υπόθεση αφορά σε τροχαία αδικήματα, τα οποία κατά κανόνα διώκονται με ξεχωριστά κατηγορητήρια στην Κύπρο και στην πράξη τροχαία αδικήματα εκδικάζονται από Δικαστήρια τα οποία έχουν ειδικά ανάμεσα στα καθήκοντά τους την εκδίκαση τέτοιων υποθέσεων. Κάποιος θα μπορούσε να ισχυριστεί ότι θα ήταν επιθυμητό, για σκοπούς εξοικονόμησης δικαστικού χρόνου, να περιλαμβάνονταν στο ίδιο κατηγορητήριο και τροχαία αδικήματα και άλλα αδικήματα του γενικού ποινικού δικαίου, ιδιαίτερα αν έλαβαν χώρα στον ίδιο χρόνο και τόπο από τον ίδιο κατηγορούμενο. Το επιθυμητό όμως για ένα κοινό ενιαίο κατηγορητήριο και μίας ποινικής υπόθεσης δεν καθιστά απαγορευτική την καταχώρηση δύο διαφορετικών κατηγορητηρίων, με διαφορετικής μάλιστα κατηγορίας αδικήματα σε έκαστο κατηγορητήριο. 2. Τα αδικήματα για τα οποία έχει παραδεχτεί ο κατηγορούμενος στα πλαίσια της υπόθεσης Ε.Δ. Αμμοχώστου 3314/2016, δηλαδή το ότι εξύβρισε, επιτέθηκε σε αστυνομικό όργανο ή αντιστάθηκε σε νόμιμη σύλληψη, , παρά το κοινό του τόπου και χρόνου, διαφέρουν σαφώς από τα τροχαία αδικήματα του παρόντος κατηγορητηρίου, ως αυτά φαίνονται από τις Λεπτομέρειές τους στο Κατηγορητήριο της παρούσας υπόθεσης. Το ότι στον ίδιο τόπο και χρόνο, μετά από ανακοπή του κατηγορούμενου, προέκυψαν τα αδικήματα για τα οποία καταδικάστηκε και -κατ' ισχυρισμό- προέκυψαν τα αδικήματα που αναφέρονται στο παρόν κατηγορητήριο (για τα οποία εννοείται ότι ο κατηγορούμενος εξακολουθεί να θεωρείται αθώος μέχρι αποδείξεως του αντιθέτου), δηλαδή το ότι υπάρχει χρονική και τοπική σύνδεση, δεν είναι στοιχείο που να οδηγεί per se στην εφαρμογή του δόγματος autrefois, καθότι στο σύνολό τους στην υπό εξέταση περίπτωση, δεν είναι άρρηκτα συνδεδεμένες οι Λεπτομέρειες των Αδικημάτων που αναφέρονται στο παρόν κατηγορητήριο, με τα αδικήματα για τα οποία καταδικάστηκε στην ποινική υπόθεση αρ. 3314/2016 του Επαρχιακού Δικαστηρίου Αμμοχώστου ο κατηγορούμενος. 3. Δεν έχει σε κάθε περίπτωσή καταδειχθεί από τον κατηγορούμενο ότι θα μπορούσε να καταδικαστεί για τα αδικήματα της παρούσας υπόθεσης στα πλαίσια της άλλης διαδικασίας που προηγήθηκε και ότι υπήρχε τέτοιος κίνδυνος. Ούτε ότι διατρέχει τον κίνδυνο να καταδικαστεί σε αυτή την υπόθεση για ίδια ή ουσιαστικά ίδια ποινικά αδικήματα για τα οποία καταδικάστηκε ή μπορούσε να καταδικαστεί σε προηγούμενη δικαστική διαδικασία. Λόγω της φύσης τους δε ως τροχαία αδικήματα, τα συγκεκριμένα αδικήματα της παρούσας υπόθεσης, δεν σχετίζονται με τα άλλα τρία αδικήματα για τα οποία καταδικάστηκε ο κατηγορούμενος στα πλαίσια της υπόθεσης 3314/2016. Συνεπώς, η ειδική απολογία κρίνεται αβάσιμη και καλείται ο κατηγορούμενος, με βάση το άρθρο 69

(2)του Περί Ποινικής Δικονομίας Νόμου, Κεφ. 155 να απαντήσει στις Κατηγορίες επί του κατηγορητηρίου. Υπογρ......... Ξενής Ξενοφώντος Επαρχιακός Δικαστής ΠΙΣΤΟΝ ΑΝΤΙΓΡΑΦΟΝ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΗΤΗΣ cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο