Αστυνομικός Διευθυντής Λευκωσίας ν. Γιολάντα Σταματίου, Αρ. Υπόθεσης: 1222/2015, 19/3/2018

(1992)1 Α.Α.Δ. 1056). Κατά την αξιολόγηση της αξιοπιστίας του κάθε μάρτυρα έλαβα επίσης υπόψη μου ότι με βάση τη νομολογία είναι ανάγκη μια μαρτυρία να τίθεται στη βάσανο της αξιολόγησης από απόψεως περιεχομένου και να μην γίνεται αποδεκτή ή να απορρίπτεται με μόνο την εξωτερική εντύπωση που προκαλεί ο μάρτυρας (βλ. Γεώργιος & Σπύρος Τσαππή Λτδ v. Πολυβίου

(2009)1 Α.Α.Δ. 339). Πιο κάτω παραθέτω με τη μέγιστη δυνατή πληρότητα το περιεχόμενο της μαρτυρίας κάθε μάρτυρα. Αστ.37 Γιώργος Παπαδόπουλος (ΜΚ 1) Υιοθετώντας την κατάθεση του (βλ. Τεκμήριο 1), ο ΜΚ1 ανέφερε ότι κατά τον ουσιώδη χρόνο υπηρετούσε στο τμήμα διερεύνησης τροχαίων δυστυχημάτων της Τροχαίας Λευκωσίας. Είναι εξεταστής δυστυχημάτων, σχεδιαστής επί κλίμακας καθώς και εξουσιοδοτημένος φωτογράφος. Στις 10.4.2014 και ώρα 10:20 επισκέφθηκε την σκηνή τροχαίου δυστυχήματος το οποίο συνέβη την ίδια ημέρα περί ώρα 10:00 στην Λεωφόρο Προδρόμου στη Λευκωσία. Σε αυτό εμπλέκονταν το αυτοκίνητο με αριθμούς εγγραφής GF372 το οποίο οδηγούσε η Κατηγορούμενη και ο πεζός Αντώνης Παπαδόπουλος. Στη σκηνή εντόπισε το αυτοκίνητο στη τελική του θέση. Από τα δύο εμπλεκόμενα πρόσωπα, εκεί βρισκόταν μόνο η Κατηγορούμενη καθότι ο πεζός είχε τραυματιστεί σοβαρά και είχε μεταφερθεί με ασθενοφόρο στις Α' Βοήθειες του Γενικού Νοσοκομείου Λευκωσίας. Στη παρουσία της Κατηγορουμένης, ο ΜΚ1 ετοίμασε πρόχειρο σχέδιο της σκηνής (βλ. Τεκμήριο 2). Η λεωφόρος Προδρόμου είναι δρόμος διπλής κατεύθυνσης. Στο σημείο όπου έγινε το δυστύχημα, υπάρχουν δύο λωρίδες κυκλοφορίας που έχουν κατεύθυνση από την οδό Βυζαντίου προς την οδό Αλκαίου. Η αντίθετη κατεύθυνση αποτελείται από μία λωρίδα κυκλοφορίας. Οι δύο κατευθύνσεις διαχωρίζονται με άσπρη συνεχόμενη γραμμή. Ο δρόμος είναι πολυσύχναστος και έχει συνεχώς τροχαία κίνηση. Δεξιά και αριστερά του δρόμου υπάρχει πεζοδρόμιο. Δεν υπάρχει διάβαση πεζών σε κοντινή απόσταση. Η ορατότητα της Κατηγορούμενης ήταν περίπου 80 μέτρα. Κατά την άφιξη του ΜΚ1 στην σκηνή δεν υπήρχε οποιοδήποτε τεχνικό εμπόδιο που να εμποδίζει την ορατότητα. Ο δρόμος ως η πορεία της Κατηγορουμένης είναι ευθύς και επίπεδος. Στο σημείο όπου η Κατηγορούμενη βρισκόταν σταματημένη, ήτοι στο Αλτ της οδού Αλκαίου με κατεύθυνση την Λεωφόρο Προδρόμου, υπάρχει σήμα με το οποίο απαγορεύεται η στροφή δεξιά. Ο ΜΚ1 παρατήρησε ότι το δυστύχημα έγινε κατά την διάρκεια της ημέρας και ο καιρός ήταν αίθριος. Η τροχαία κίνηση εκείνην την ώρα ήταν αραιή. Ο ΜΚ1 σημείωσε στο σχέδιο που ετοίμασε το σημείο επαφής του αυτοκινήτου της Κατηγορουμένης με τον πεζό. Αυτό, σύμφωνα με τον ΜΚ1, προσδιορίσθηκε με βάση την πορεία του αυτοκινήτου που οδηγούσε η Κατηγορουμένη, την πορεία του πεζού και άλλα ευρήματα στη σκηνή όπως αίμα από τον πεζό. Στο αυτοκίνητο της Κατηγορουμένης δεν υπήρχε εμφανής ζημιά, αλλά μόνο ένα μικρό βούλωμα στο κέντρο του ασημένιου προφυλαχτήρα καθώς και φρέσκο σκούπισμα στο καπό του αυτοκινήτου. Από το σημείο από όπου εξήλθε η Κατηγορούμενη σε σχέση με το σημείο Χ, δεν υπάρχει οτιδήποτε που να εμποδίζει την ορατότητα. Η κατηγορούμενη ανέφερε ότι μόλις χτύπησε τον πεζό, ακινητοποίησε το όχημά της, γι' αυτό εκεί τοποθετήθηκε το σημείο Χ. Σύμφωνα με τον ΜΚ1, η Κατηγορούμενη αποδέχθηκε το σχέδιο και το υπέγραψε. Από το δυστύχημα, ο Αντώνης Παπαδόπουλος υπέστη χτύπημα στο κεφάλι λόγω της πτώσης του στο δρόμο. Ο ΜΚ1 επισκέφθηκε 3 φορές τον Αντώνη Παπαδόπουλο, πλην όμως ο τελευταίος δεν αντιλαμβανόταν ποιος του μιλούσε και έδειχνε να μην καταλάβαινε που βρισκόταν. Την 10.4.2014, ο ΜΚ1 έλαβε ανακριτική κατάθεση από την Κατηγορούμενη (βλ. Τεκμήριο 4). Την επόμενη μέρα, την κατηγόρησε γραπτώς για το ότι στις 10.4.2014 και περί ώρα 10:00 οδηγούσε το αυτοκίνητο GF372 1) χωρίς την δέουσα προσοχή και φροντίδα και προκάλεσε δυστύχημα και 2) παραβίασε σήμα τροχαίας ήτοι έστριψε παράνομα δεξιά. Αφού της επιστήθηκε η προσοχή της στο νόμο απάντησε «Παραδέχομαι». Αντεξεταζόμενος, ο ΜΚ1 ανέφερε ότι όταν ο ίδιος κατέφθασε στη σκηνή, η Κατηγορούμενη ήταν σοκαρισμένη και πιθανόν συγχυσμένη ένεκα του συμβάντος. Προσπάθησε δε, να την καθησυχάσει. Παράλληλα την ρώτησε πως έγινε το συμβάν και δεν απέκλεισε το ενδεχόμενο, συζητώντας μαζί της να εξέφρασε ο ίδιος κάποια λογική εξήγηση σε σχέση με τα γεγονότα. Μετά το πέρας των εξετάσεων στη σκηνή, η Κατηγορούμενη ηρέμησε και μετέβη στην Τροχαία όπου συνομίλησε εκ νέου με τον ΜΚ1 και εξέφρασε τις ίδιες θέσεις όσον αφορά το επίδικο δυστύχημα, ότι δηλαδή είχε αναφέρει και στην σκηνή. Σε κάθε περίπτωση, η κατηγορούμενη ήταν συνεργάσιμη αλλά δεν ήταν σε θέση να διαφωτίσει σχετικά με την πορεία που ακολουθούσε ο πεζός. Σε ερώτηση, πως μπορεί να είναι βέβαιος ότι το σκούπισμα και το μικρό χτύπημα προήλθαν από το συγκεκριμένο ατύχημα, ο ΜΚ1 ανέφερε ότι δεν υπήρχε κάπου αλλού σκούπισμα στο αυτοκίνητο. Το αυτοκίνητο της κατηγορούμενης κρατήθηκε για εξετάσεις και αφού εξετάστηκαν λεπτομερώς οι ζημιές και διαπιστώθηκε ότι όντως είναι αυτές που προκλήθηκαν από το δυστύχημα, παραδόθηκε στην Κατηγορουμένη. Θεωρώ ότι ο ΜΚ1 ανέφερε την αλήθεια στο Δικαστήριο σε σχέση με τις ενέργειες στις οποίες προέβη κατά την διερεύνηση του επίδικου δυστυχήματος. Ήταν σαφής, κατανοητός και σταθερός στις απαντήσεις του. Δεν περιέπεσε σε οποιεσδήποτε αντιφάσεις και η αξιοπιστία του δεν κλονίστηκε κατά την διάρκεια της αντεξέτασης. Έχοντας όλα τα πιο πάνω κατά νου, αποδέχομαι την μαρτυρία του ως προς τις ενέργειες στις οποίες προέβη για την διερεύνηση του επίδικου δυστυχήματος καθώς και την μαρτυρία του σε σχέση με τα ευρήματα που εντόπισε στην σκηνή και αποτυπώθηκαν επί του σχεδίου, τα οποία ούτως ή άλλως έγιναν αποδεκτά και από την Κατηγορούμενη. Αποδέχομαι επίσης την θέση του σε σχέση με το σημείο επαφής του οχήματος της Κατηγορουμένης με τον πεζό, καθότι έδωσε στο δικαστήριο τα στοιχεία εκείνα τα οποία μπορούν με ασφάλεια να οδηγήσουν σε εύρημα επ' αυτού. Ειδικότερα, ο ΜΚ1 ανέφερε ότι η κατηγορούμενη του είχε αναφέρει ότι μόλις χτύπησε τον πεζό, ακινητοποίησε το όχημά της. Τούτο, σε συσχετισμό με την πορεία του αυτοκινήτου που οδηγούσε η Κατηγορουμένη, το βούλωμα στο κέντρο του ασημένιου προφυλαχτήρα, το φρέσκο σκούπισμα στο καπό του αυτοκινήτου της Κατηγορουμένης και το αίμα στο σημείο όπου έπεσε ο πεζός, οδήγησαν τον ΜΚ1 να τοποθετήσει το σημείο Χ. Ειρήσθω εν παρόδω, η Κατηγορούμενη συμφώνησε και υπέγραψε το σχέδιο που της υποδείχθηκε, συμφωνώντας μεταξύ άλλων και με το σημείο σύγκρουσης. Γιώργος Γεωργίου (ΜΚ2) Ο ΜΚ2 είναι οδηγός ασθενοφόρου στο Ιατρικό Κέντρο Ευαγγελίστρια. Στις 10.4.2014 λήφθηκε κλήση για να μεταβούν σε περιστατικό, κάτι το οποίο έπραξε με τον νοσηλευτή Αντρέα Γιάγκου. Σε σχέση με κάθε περιστατικό, ο εκάστοτε νοσηλευτής κρατά κάποιες σημειώσεις σε σχετικό έντυπο κλήσης ασθενοφόρου (βλ. Τεκμήριο 5). Αντρέας Γιάγκου (ΜΚ3) Ο Αντρέας Γιάγκου είναι νοσηλευτής, υπεύθυνος προσωπικού στο ιατρικό κέντρο Ευαγγελίστρια. Ο μάρτυρας αναγνώρισε το Τεκμήριο 5 το οποίο συμπλήρωσε εν μέρει ο ίδιος. Σε αυτό καταγράφεται μεταξύ άλλων, ότι ο ΜΚ3 παρέλαβε έναν ασθενή, ονόματι Αντώνης Παπαδόπουλος, ο οποίος βρισκόταν αναίσθητος στο οδόστρωμα. Ο ΜΚ3 δεν ψηλαφούσε σφυγμό και ο ασθενής αιμορραγούσε από το κεφάλι. Μπήκε κολάρο και έγινε επίδεση του τραύματος. Ο ασθενής δεν είχε επικοινωνία και δεν αντιδρούσε στον πόνο. Στον δρόμο για το νοσοκομείο, εντοπίστηκε πίεση και σφυγμός και ο ασθενής άρχισε να επανέρχεται, χωρίς να επικοινωνεί. Ακολούθως, ο ασθενής παραδόθηκε στις Πρώτες Βοήθειες του Νοσοκομείου Λευκωσίας. Ο μάρτυρας κατέθεσε χειρόγραφες σημειώσεις του ιδίου (βλ. Τεκμήριο 6), στις οποίες αναφέρεται ότι η κλήση έγινε στις 10:14. Το ασθενοφόρο αφίχθηκε στην σκηνή στις 10:15. Στις 10:20 έβαλαν τον ασθενή στο ασθενοφόρο και στις 10:30 τον παρέδωσαν στο Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας. Αθηνά Παπαδοπούλου (ΜΚ4) Η ΜΚ4 είναι η κόρη του Αντώνη Παπαδόπουλου. Υιοθετώντας την κατάθεση που έδωσε στην αστυνομία (βλ. Τεκμήριο 7), ανέφερε ότι ο πατέρας της χτυπήθηκε στις 10.4.2014 από διερχόμενο αυτοκίνητο και έκτοτε δεν έχει αντίληψη που βρίσκεται, δεν αναγνωρίζει κανέναν και δεν εκτελεί εκούσιες εντολές. Μέχρι τις 13.5.2014 νοσηλευόταν στο Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας. Από τις 13.5.2014 μεταφέρθηκε στο κέντρο αποκατάστασης Άγιος Ιωάννης Λαμπαδιστής στην Αγλαντζιά. Ο ιατρός που τον παρακολουθεί και γνωρίζει την κατάσταση της υγείας του πριν και μετά το δυστύχημα είναι ο Κώστας Μιχαηλίδης, ιατρική έκθεση του οποίου παρουσιάστηκε στο δικαστήριο (βλ. Τεκμήριο 8). Παρουσιάστηκε επίσης ιατρικό πιστοποιητικού Δρ. Μιχαλάκη Μιχαηλίδη, (βλ. Τεκμήριο 9). Πριν το δυστύχημα και μέχρι τη μέρα του δυστυχήματος, ο Αντώνης Παπαδόπουλος οδηγούσε, ζούσε ανεξάρτητα και διαχειριζόταν όλες του τις υποθέσεις. Οι μαρτυρίες των ΜΚ2, ΜΚ3 και ΜΚ4 δεν ήταν ιδιαίτερα διαφωτιστικές όσον αφορά τα γεγονότα που συνέβαλαν στην πρόκληση του υπό εξέταση τροχαίου δυστυχήματος. Σε κάθε περίπτωση, και οι τρεις αυτοί μάρτυρες μου έκαναν θετική εντύπωση και αποδέχομαι την μαρτυρία τους. Ήταν σαφείς και κατανοητοί και δεν περιέπεσαν σε οποιεσδήποτε ασάφειες ή αντιφάσεις. Εξάλλου, δεν επιχειρήθηκε μέσα από την σύντομη αντεξέταση τους, ο κλονισμός της αξιοπιστίας τους. ΚΑΤΑΘΕΣΗ ΚΑΤΗΓΟΡΟΥΜΕΝΗΣ Η κατάθεση της Κατηγορουμένης κατατέθηκε στο Δικαστήριο από μάρτυρα της Κατηγορούσας αρχής. Έγγραφα τα οποία κατατίθενται ως τεκμήρια, αποτελούν μέρος του μαρτυρικού υλικού και πρέπει να αξιολογούνται με την υπόλοιπη μαρτυρία (βλ. Καύκαρκου ν. Χαπούπη

(1992)1 ΑΑΔ 260). Ειδικά, σε σχέση με την αξιολόγηση καταθέσεων Κατηγορουμένου παραπέμπω στην Γαβριήλ v. Δημοκρατίας 2009

(2)ΑΑΔ 693. Επίσης, στην υπόθεση Κωνσταντίνου ν. Αστυνομίας

(1989)2 Α.Α.Δ. σελ. 112 λέχθηκαν τα ακόλουθα: «Εκείνο το οποίο διασαφήνισε η υπόθεση Duncan είναι ότι κάθε μέρος της κατάθεσης του κατηγορουμένου που γίνεται δεκτό αποτελεί αποδεκτή μαρτυρία για την αλήθεια των γεγονότων στα οποία αναφέρεται και όχι μόνο το μέρος εκείνο που συνιστά άμεσα ή έμμεσα παραδοχή του αδικήματος. Η προηγούμενη νομολογία στο θέμα αυτό ήταν ασαφής ή αντιφατική ως προς την αποδεικτική αξία των δηλώσεων που γίνονται στην κατάθεση του κατηγορουμένου που δεν συνιστούν παραδοχή. Δηλώσεις του κατηγορουμένου που συνιστούν άμεσα ή έμμεσα παραδοχή του αδικήματος γίνονται παραδεκτές ως μαρτυρία κατ' εξαίρεση προς τον κανόνα που αποκλείει την εξ ακοής μαρτυρία (hearsay rule). Aυστηρή εφαρμογή του κανόνα περί εξ ακοής μαρτυρίας θα περιόριζε την αποδεικτική αξία του μέρους της κατάθεσης κατηγορουμένου που δεν συνιστά άμεσα ή έμμεσα παραδοχή σε πρωτογενή μαρτυρία (original evidence). Στην υπόθεση Duncan αποφασίστηκε ότι κάθε μέρος της κατάθεσης λαμβάνεται υπόψη και εκτιμάται και ως προς την αλήθεια των ισχυρισμών που προβάλλονται. Η προσέγγιση αυτή είναι και ρεαλιστική και δίκαιη. Τονίστηκε όμως στην Duncan ότι το Δικαστήριο είναι ελεύθερο και μπορεί να αποδώσει την βαρύτητα που κρίνει ότι επιβάλλεται σε διαφορετικά μέρη κατάθεσης. Όπως είναι φυσικό μπορεί να αποδοθεί μεγαλύτερη βαρύτητα στο μέρος εκείνο το οποίο συνθέτει παραδοχή στο αδίκημα ή περιέχει δηλώσεις ενάντια προς τα συμφέροντα του κατηγορουμένου. Είναι όμως ελεύθερο το Δικαστήριο να αποδώσει μικρότερη σημασία ή ακόμη να απορρίψει άλλα μέρη της κατάθεσης για τα οποία παρέχεται εξήγηση ή δικαιολογία για εκ πρώτης όψης εγκληματικές πράξεις. Συνοψίζοντας η απόφαση στην Duncan αφήνει το βάρος το οποίο θα αποδοθεί στα διάφορα μέρη της κατάθεσης κατηγορουμένου στη διακριτική ευχέρεια των κριτών των γεγονότων της υπόθεσης.» Στην κατάθεση της λοιπόν, η Κατηγορούμενη ανέφερε ότι στις 10.4.2014 και περί ώρα 10:00 οδηγούσε το αυτοκίνητο GF372 στην οδό Αλκαίου στο Στρόβολο με κατεύθυνση την Λεωφόρο Προδρόμου. Η ταχύτητα της ήταν περίπου 20 ΧΑΩ. Η κίνηση στο δρόμο δεν ήταν πυκνή όμως κινούντο κάποια οχήματα δεξιά και αριστερά στη Προδρόμου. Ενόσω η ίδια βρισκόταν στην οδό Αλκαίου, δεν υπήρχε κάποιο όχημα μπροστά της. Γνώριζε ότι βγαίνοντας από την οδό Αλκαίου απαγορεύεται το στρίψιμο δεξιά πλην όμως, εκείνη την ημέρα έστριψε δεξιά αφού θα πήγαινε σε μία υποχρέωση που είχε και δεν ήθελε να χάσει χρόνο. Λόγω του ότι γνώριζε ότι θα παρανομούσε, εξήλθε πολύ προσεχτικά και κάπως δειλά από το Αλτ της οδού Αλκαίου βλέποντας συνεχώς αριστερά μήπως έρθει κάποιο όχημα, αφού από δεξιά ο δρόμος ήταν καθαρός. Αφού εξήλθε με δεξιά κλίση και αφού βεβαιώθηκε ότι από αριστερά δεν ερχόταν κάποιο όχημα, γύρισε το κεφάλι της μπροστά της. Με την κίνηση αυτή, είδε ένα άνθρωπο πάνω στο καπό του αυτοκινήτου της και αμέσως ενστικτωδώς σταμάτησε. Δεν ήταν δύσκολο να σταματήσει αφού η ταχύτητα της ήταν πολύ χαμηλή. Αμέσως, κατέβηκε και είδε τον άνθρωπο που είχε χτυπήσει να βρίσκεται ξαπλωμένος κάνοντας κάποιες κινήσεις για να σηκωθεί. Η Κατηγορούμενη είδε αίμα κάτω από το κεφάλι του και είπε στον τραυματία να παραμείνει στη θέση του. Το ίδιο έπραξαν και άλλοι άνθρωποι που μαζεύτηκαν στο σημείο. Κάποιος από αυτούς κάλεσε αστυνομία και ασθενοφόρο το οποίο κατέφθασε στην σκηνή και παρέλαβε τον τραυματία. Στο μέρος έφθασε και ο Αστ.37 ο οποίος σχεδίασε την σκηνή και σημείωσε το σημείο επαφής που είχε το αυτοκίνητο της με τον πεζό. Με το όλο σχέδιο, η Κατηγορουμένη συμφώνησε και υπέγραψε. Υποδείχτηκε στην Κατηγορούμενη το μικρό βούλωμα που υπήρχε στο αυτοκίνητο της, το οποίο η ίδια πιστεύει ότι προκλήθηκε από το χτύπημα στον πεζό. ΕΥΡΗΜΑΤΑ Έχοντας κατά νου την πιο πάνω αξιολόγηση της ενώπιον μου μαρτυρίας, την πραγματική μαρτυρία (σχέδιο της σκηνής), την κατάθεση της Κατηγορουμένης σε συνάρτηση με τις αρχές που διέπουν τα θέματα αξιολόγησης γραπτών καταθέσεων κατηγορουμένου, καταλήγω στα ακόλουθα ευρήματα: Στις 10.4.2014 και περί ώρα 10:00, η Κατηγορούμενη οδηγούσε το αυτοκίνητο GF372 στην οδό Αλκαίου στο Στρόβολο με κατεύθυνση την Λεωφόρο Προδρόμου η οποία είναι λεωφόρος κάθετη επί της Αλκαίου. Η λεωφόρος Προδρόμου είναι δρόμος διπλής κατεύθυνσης, και στο ύψος της συμβολής με την οδό Αλκαίου αποτελείται από δύο λωρίδες κυκλοφορίας που έχουν κατεύθυνση από την οδό Βυζαντίου προς την Λεωφόρο Γρίβα Διγενή. Η αντίθετη κατεύθυνση αποτελείται από μία λωρίδα κυκλοφορίας. Οι δύο κατευθύνσεις διαχωρίζονται με άσπρη συνεχόμενη γραμμή. Δεξιά και αριστερά του δρόμου υπάρχει πεζοδρόμιο. Κατά τον ουσιώδη χρόνο υπήρχε φως της ημέρας και ο καιρός ήταν αίθριος. Η τροχαία κίνηση ήταν αραιή. Φτάνοντας στην συμβολή με τη Λεωφόρο Προδρόμου, η Κατηγορούμενη σταμάτησε στο Αλτ της οδού Αλκαίου. Δεν υπήρχε άλλο αυτοκίνητο μπροστά της. Είχε πρόθεση να εισέλθει στην Λεωφόρο Προδρόμου και να κατευθυνθεί στην οδό Βυζαντίου. Προς τούτο, θα επιχειρούσε στροφή δεξιά ως η πορεία της παραβιάζοντας σήμα τροχαίας το οποίο ήταν τοποθετημένο στο Αλτ της οδού Αλκαίου με κατεύθυνση την Λεωφόρο Προδρόμου. Εξάλλου, για να εισέλθει η Κατηγορούμενη στην λωρίδα κυκλοφορίας που οδηγεί στην οδό Βυζαντίου θα παραβίαζε συνεχή άσπρη γραμμή. Παρά ταύτα και παρά το ότι η Κατηγορούμενη γνώριζε ότι θα παραβίαζε σήμα τροχαίας ξεκίνησε να υλοποιεί την πρόθεση της. Η ορατότητα της Κατηγορούμενης ήταν περίπου 80 μέτρα και δεν υπήρχε οποιονδήποτε εμπόδιο που να εμποδίζει την ορατότητα. Ο δρόμος ως η πορεία της είναι ευθύς και επίπεδος. Η Κατηγορούμενη εξήλθε με χαμηλή ταχύτητα από το Αλτ της οδού Αλκαίου βλέποντας συνεχώς αριστερά. Αφού εξήλθε με δεξιά κλίση και αφού βεβαιώθηκε ότι από αριστερά δεν ερχόταν κάποιο όχημα, γύρισε το κεφάλι της μπροστά της και περίπου την ίδια στιγμή το αυτοκίνητο της ήλθε σε επαφή με τον Αντώνη Παπαδόπουλο ο οποίος εκείνη την στιγμή διασταύρωνε πεζός τον δρόμο. Ο Παπαδόπουλος βρισκόταν εντός της λωρίδας κυκλοφορίας η οποία οδηγεί στην οδό Βυζαντίου και ειδικότερα σε απόσταση 3 μέτρων από το πεζοδρόμιο που βρισκόταν αριστερά ως η πορεία της Κατηγορουμένης και 6,90 μέτρα από το απέναντι πεζοδρόμιο. Ούτε στο σημείο του δυστυχήματος αλλά ούτε και σε κοντινό σημείο υπήρχε διάβαση πεζών. Από το σημείο από το οποίο εξήλθε η Κατηγορούμενη σε σχέση με το σημείο επαφής, δεν υπήρχε οτιδήποτε που να εμποδίζει την ορατότητα της. Από το δυστύχημα, ο Αντώνης Παπαδόπουλος υπέστη χτύπημα στο κεφάλι λόγω της πτώσης του στο δρόμο. Η Κατηγορούμενη κατηγορήθηκε γραπτώς για το ότι στις 10.4.2014 και περί ώρα 10:00 οδηγούσε το αυτοκίνητο GF372 1) χωρίς την δέουσα προσοχή και φροντίδα και 2) παραβίασε σήμα τροχαίας ήτοι έστριψε παράνομα δεξιά. Αφού της επιστήθηκε η προσοχή στο νόμο απάντησε «Παραδέχομαι». ΝΟΜΙΚΗ ΠΤΥΧΗ - ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Η κατηγορούμενη κατηγορείται δυνάμει του άρθρου 8 του περί Μηχανοκινήτων Οχημάτων και Τροχαίας Κινήσεως Νόμου 86/72 το οποίο προνοεί τα ακόλουθα: «Πας όστις οδηγεί μηχανοκίνητο όχημα επί τίνος οδού μη καταβάλλον την προσήκουσα επιμέλεια και προσοχή ή μη επιδεικνύων εύλογο μέριμνα για έτερα πρόσωπα, χρησιμοποιούντα την οδό, είναι ένοχος αδικήματος και υπόκειται εις φυλάκισιν δια διάστημα μη υπερβαίνον το εν έτος ή εις χρηματική ποινήν μη υπερβαίνουσαν τας χιλίας λίρας ή εις αμφότερας τας ποινάς της φυλακίσεως και της χρηματικής τοιαύτης». Στην Αναστάσης Παύλου ν. Αστυνομίας,

(1998)2 A.A.Δ 68 αναφέρονται τα ακόλουθα: «Η οδήγηση εξυπακούει την εξάσκηση προσήκουσας προσοχής. Το ερώτημα που εγείρεται σε περιπτώσεις αμελούς οδήγησης κατά παράβαση του άρθρου 8 του Νόμου 86/72 είναι κατά πόσο ο οδηγός εκπλήρωσε την υποχρέωση εξάσκησης λογικής φροντίδας και προσοχής για άλλα πρόσωπα που χρησιμοποιούν το δρόμο. Το κριτήριο που εφαρμόζεται σε μια τέτοια περίπτωση είναι αντικειμενικό και οι παράμετροι του αναφέρονται στη συμπεριφορά ενός συνετού και σώφρονα και όχι του τέλειου οδηγού. (Ιδε Παναγιώτου ν. Αστυνομίας

(1982)1 Α.Α.Δ. 585, Σωκράτους ν. Αστυνομίας

(1989)2 Α.Α.Δ. 1 και Βασιλείου ν. Αστυνομίας

(1994)2 Α.Α.Δ. 202)». Το καθήκον φροντίδας και μέριμνας (duty of care) οφείλεται σε κάθε πρόσωπο που κατά λογική πρόβλεψη μπορεί να επηρεασθεί από τις πράξεις του οδηγού. Τα συστατικά στοιχεία της αμέλειας είναι τα ίδια στο αστικό και ποινικό δίκαιο, ό,τι διαφέρει είναι το βάρος της αποδείξεως. Όπως αναφέρεται στην Σωκράτης Σωκράτους ν. Αστυνομίας

(1989)2 Α.Α.Δ. 1: «Το απρόσωπα προσδιοριζόμενο καθήκον προς κάθε ένα που είναι λογικά δυνατό να επηρεασθεί από τις πράξεις του οδηγού, συγκεκριμενοποιείται στα πλαίσια των γεγονότων της υποθέσεως για να αποφασισθεί - (α) η φύση του καθήκοντος και (β) όπου διαπιστώνεται η ύπαρξη του κατά πόσο ο οδηγός το έχει εκπληρώσει. Το κριτήριο για τη διαπίστωση αμέλειας είναι αντικειμενικό, και μέτρο ο προσεκτικός και όχι ο τέλειος οδηγός. Τέλος, η πρόβλεψη συναρτάται με τις κοινές εμπειρίες και τη λογική συνέπεια». Όπως προκύπτει και από την σχετική με το θέμα Νομολογία, ένας οδηγός έχει καθήκον τήρησης της δέουσας παρατηρητικότητας πάντοτε και κάτω από όλες τις περιστάσεις (βλ. Κωνσταντίνου ν. Κατσούρη

(1975)1 C.L.R. 188). Η αμέλεια είναι συνυφασμένη με το χρόνο, τόπο και άλλες συνθήκες, και παράλειψη να δει κανείς ότι είναι απλά ορατό αποτελεί αμέλεια (Νικολαϊδης ν. Οικονομίδης

(1963)2 C.L.R. 78). Η υποχρέωση της προσήκουσας επιμέλειας υπόκειται στην προϋπόθεση ότι και οι άλλοι οδηγοί ή πεζοί θα εκπληρώσουν το καθήκον τους για επιμέλεια και δεν επεκτείνεται στη λήψη προληπτικών μέτρων έναντι της πιθανότητας εκδήλωσης αμέλειας εκ μέρους άλλων (βλ. Χρ. Νικολαϊδης ν. Ρ. Κλεοβούλου

(1992)1 Α.Α.Δ. 422, 428). Όταν η πιθανότητα κινδύνου είναι εύλογα αντιληπτή, παράλειψη προφύλαξης συνιστά αμέλεια (βλ. Κυριάκος Αργυρού ν. Αστυνομίας,

(2002)2 ΑΑΔ 378). Η παρουσία ενήλικου πεζού στο κράσπεδο του δρόμου δεν υποδηλώνει αφ' εαυτής την ύπαρξη κινδύνου, για τον οποίο πρέπει να ληφθούν προφυλακτικά μέτρα. Κίνδυνος μπορεί να προκύψει αφότου ο πεζός αποπειράται να διασταυρώσει τον δρόμο. (Βλ. Murrel v. Aστυνομίας

(1994)2 Α.Α.Δ. 217, σελ. 223-4). Η μη αποφυγή της σύγκρουσης δεν συνεπάγεται από μόνη της αμέλεια (βλ. Παππάς ν. Ναθαναήλ

(2000)1(Α) Α.Α.Δ. 275). Στην υπόθεση Βάσω Ανδρέου και Νίκος Ανδρέου ν. Άντρης Πηλέα, ανηλίκου, δια των ασκούντων τη γονική μέριμνα Μιχάλη Πηλέα, πατρός και Χρυστάλλας Πηλέα, μητρός αυτής

(2000)1 Α.Α.Δ. 459, η εφεσείουσα ξεπρόβαλε μέσα από μια σειρά σταθμευμένων οχημάτων και προσπάθησε να διασταυρώσει τρέχοντας το δρόμο από τα αριστερά προς τα δεξιά σε σχέση με την πορεία του οχήματος της εφεσίβλητης, το οποίο οδηγείτο με μια ταχύτητα 20 ΧΑΩ. Το Ανώτατο Δικαστήριο έκρινε ότι η γνώση της ύπαρξης υπεραγοράς και παιδότοπου δεν μπορούσε να οδηγήσει σε ένα αυξημένο επίπεδο επιμέλειας και προσοχής για την εφεσίβλητη. Θεωρώ ότι στην παρούσα περίπτωση προκύπτει αμέλεια εκ μέρους της Κατηγορουμένης. Και τούτο διότι, παρά το ότι σε κάποιο στάδιο ο πεζός ξεκίνησε να διασταυρώνει τον δρόμο και ενώ η Κατηγορουμένη βρισκόταν σε κίνηση με το αυτοκίνητο της, παρέλειψε να δει τον πεζό ο οποίος ξεκίνησε να διασταυρώνει τον δρόμο. Είναι εμφανές και αυταπόδεικτο ότι ο πεζός για να βρεθεί σε απόσταση 3 μέτρων από το πεζοδρόμιο χρειάστηκε κάποιο χρονικό διάστημα. Δεν βρέθηκε ως δια μαγείας σε εκείνο το σημείο του δρόμου. Τούτο ισχύει είτε ο Κατηγορούμενος κινείτο από αριστερά προς δεξιά είτε δεξιά προς αριστερά σε σχέση με την πορεία της Κατηγορουμένης. Στην δεύτερη μάλιστα περίπτωση, ο πεζός θα είχε διανύσει πολύ μεγαλύτερη απόσταση εντός του οδοστρώματος. Παρά το χρονικό διάστημα που χρειάστηκε ο πεζός να διανύσει την απόσταση για να βρεθεί σε εκείνο το σημείο του δρόμου, η Κατηγορούμενη δεν τον είδε σε καμία στιγμή, παρά μόνο μετά που τον κτύπησε. Και τούτο, διότι είχε συνεχώς στραμμένο το βλέμμα της προς τα αριστερά αδιαφορώντας για την ύπαρξη οποιουδήποτε εμποδίου στα δεξιά της. Η Κατηγορούμενη σε καμία στιγμή δεν αντιλήφθηκε την παρουσία του πεζού στο δρόμο, έστω και αν θα ήταν αργά για να αντιδράσει. Στην απόφαση Οδυσσέως Σώζος ν. Νιόβης Χατζηλουκά

(2000)1 ΑΑΔ 185 λέχθηκαν τα ακόλουθα: «Δεν δόθηκε μαρτυρία ως προς την απόσταση από την οποία ο εφεσείων θα μπορούσε να αντιληφθεί την εφεσίβλητη, που θα μπορούσε να ενισχύσει τους ισχυρισμούς της εφεσίβλητης για την ύπαρξη αμέλειας εκ μέρους του. Μετά το κλείσιμο της υπόθεσης της εφεσίβλητης ο εναγόμενος επέλεξε όπως μη καταθέσει και να μην κλητεύσει οποιοδήποτε άλλο μάρτυρα. Μέσα στα πιο πάνω πλαίσια η μόνη μαρτυρία πάνω στην οποία θα μπορούσε να βασίσει τα συμπεράσματα του το πρωτόδικο Δικαστήριο ως προς τις λεπτομέρειες του ατυχήματος φαίνεται ότι ήταν εκείνη της εφεσίβλητης, που καταθέτοντας με όρκο ανέφερε ότι προτού διασταυρώσει σταμάτησε για αρκετή ώρα στο πεζοδρόμιο για να περάσουν τα αυτοκίνητα. Όταν η κίνηση των οχημάτων είχε σταματήσει, κοίταξε δύο φορές από τη μια και την άλλη πλευρά και αφού δεν είδε οποιαδήποτε κίνηση στο δρόμο άρχισε να διασταυρώνει το δρόμο βιαστικά. Η εφεσίβλητη δεν αντιλήφθηκε καθόλου την παρουσία του οχήματος του εφεσείοντος στο δρόμο και διερωτήθηκε από πού "ξεφύτρωσε". Όπως το έθεσε η ίδια αντεξεταζόμενη αν υπήρχαν αυτοκίνητα στο δρόμο, "Δεν είχε κανένα. Ούτε από μακριά. Πόθεν βγήκε; Βγήκε από το καντούνι και δεν τον είδα από μακριά; Αφού έβλεπα μακριά και δεν είχε ....." Από τη μαρτυρία που έχει παρουσιασθεί φαίνεται ότι το ατύχημα ήταν το άμεσο αποτέλεσμα της παράλειψης της εφεσίβλητης να αντιληφθεί την παρουσία του εφεσείοντος στο δρόμο. Όπως έχει λεχθεί χαρακτηριστικά στην υπόθεση Νicolaides v. Economides

(1963)2 C.L.R 78, στην οποία εξεταζόταν η αμέλεια οδηγού που παρέσυρε πεζό που διεσταύρωνε το δρόμο, "Assuming he looked back, as he said he did, before he started to cross the street he failed to observe the car which was plainly approaching. This was the effective cause of the collision. Failure to see what is plainly visible is negligence. As a reasonable person he ought not to have advanced in the path of the on-coming car."» Για να γίνω πιο κατανοητός, αναφέρω ότι η παρούσα περίπτωση δεν αφορά τον χρόνο αντίδρασης και τα μέτρα που θα χρειαζόταν η Κατηγορούμενη για να αποφύγει την σύγκρουση. Σημασία στην παρούσα, έχει το γεγονός της μη αντίληψης της ύπαρξης του πεζού στον δρόμο. Αυτό από μόνο του οδηγεί στο συμπέρασμα ότι η Κατηγορούμενη παρέλειψε να δει κάτι το οποίο ήταν ορατό στον δρόμο. Πως είναι δυνατόν να μην δει τον πεζό, ενώ σύμφωνα με την ίδια κινούταν με πολύ χαμηλή ταχύτητα και ο πεζός βρισκόταν ήδη περί τα 3 μέτρα εντός του δρόμου; Κρίνω ότι η οδική συμπεριφορά της Κατηγορουμένης, κατά τον ουσιώδη χρόνο, υπήρξε αμελής, καθότι δεν συνάδει με τη συμπεριφορά που θα επεδείκνυε, υπό τις ίδιες συνθήκες, ένας λογικός, συνετός και ικανός οδηγός. Αμέλεια της Κατηγορουμένης στοιχειοθετείται και ένεκα του γεγονότος, ο κίνδυνος παρουσίας πεζού στην άσφαλτο είναι σε κάθε περίπτωση εύλογα προβλεπτός για τον μέσο συνετό οδηγό. Εντούτοις η Κατηγορούμενη, ενεργώντας κάτω από το επίπεδο του μέσου συνετού οδηγού, αδιαφόρησε για αυτό τον κίνδυνο αφού μετά που εκκίνησε από το Αλτ της οδού Αλκαίου, ουδέποτε έλεγξε τον δρόμο προς την κατεύθυνση που κινείτο το όχημα της αλλά έβλεπε συνεχώς αριστερά. Στην πρόσφατη απόφαση στην υπόθεση Alevtyna Koptyakova v. Αστυνομικού Διευθυντή Λεμεσού, Ποινική Έφεση 86/2017 ημερομηνίας 13.3.2018 στην οποία πεζός διασταύρωνε τον δρόμο σε σημείο όπου υπήρχε διάβαση πεζών, πλην όμως σε χρόνο που το φως για τα οχήματα ήταν πράσινο, επικροτήθηκε η αρχή ότι το κριτήριο εξέτασης της οδικής συμπεριφοράς ενός οδηγού, με βάση το άρθρο 8 του Ν. 86/72, είναι αντικειμενικό και όχι υποκειμενικό. Η παράλειψη λήψης μέτρων προφύλαξης, έναντι ευλόγως προβλεπτού κινδύνου από ένα συνετό οδηγό, είναι το μέτρο. Μεταξύ άλλων λέχθηκαν τα εξής: «Αν υιοθετούντο οι μαθηματικοί υπολογισμοί του μάρτυρα, συνέχισε η ευπαίδευτη συνήγορος, το δικαστήριο θα έπρεπε να καταλήξει στο συμπέρασμα ότι η εφεσείουσα δεν είχε χρόνο να αντιληφθεί τον πεζό και ότι, μόλις τον αντιλήφθηκε, εφάρμοσε τα φρένα του αυτοκινήτου της για να αποφύγει τη σύγκρουση. Ορθώς, κατά την άποψη μας, το δικαστήριο δεν έδωσε σημασία στους μαθηματικούς υπολογισμούς που παρουσιάστηκαν, καθότι δεν είχαν οποιοδήποτε άμεσο συσχετισμό με το ίδιο το ατύχημα. Σε κανένα σημείο δεν είχε κατηγορηθεί η εφεσείουσα ότι είχε υπερβεί το όριο ταχύτητος, ή ότι αντιλήφθηκε τον πεζό σε τέτοια απόσταση, που έπρεπε να είχε εφαρμόσει τα φρένα του αυτοκινήτου της σε προγενέστερο στάδιο. Ούτε στον εντοπισμό του σημείου πρόσκρουσης του αυτοκινήτου με τον πεζό θα μπορούσε να έχουν οποιαδήποτε σημασία οι μαθηματικοί υπολογισμοί» Ομοίως, στην προκειμένη περίπτωση, θεωρώ ότι δεν έχει σημασία, κατά πόσον η Κατηγορούμενη, αν εντόπιζε τον πεζό θα μπορούσε να ακινητοποιήσει έγκαιρα το όχημα της, αν και επισημαίνω ότι στην παρούσα περίπτωση, η ίδια η Κατηγορουμένη ανέφερε ότι μπορούσε πολύ εύκολα να ακινητοποιήσει το όχημα της λόγω της χαμηλής της ταχύτητας, όπως και έπραξε, πλην όμως μετά που κτύπησε τον πεζό. Σημασία για την παρούσα περίπτωση έχει το γεγονός ότι η Κατηγορούμενη προ ενός προβλεπτού κινδύνου προχώρησε αμέριμνα χωρίς να ελέγξει τον δρόμο προς την κατεύθυνση που κινείτο το όχημα της. Για όλους τους πιο πάνω λόγους κρίνω ότι η υπόθεση έχει αποδειχθεί πέραν πάσης λογικής αμφιβολίας και η Κατηγορουμένη κρίνεται ένοχη στην 1η κατηγορία. (Υπ.) Χρ. Ρασπόπουλος, Ε.Δ. Πιστό αντίγραφο Πρωτοκολλητής cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο