ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ν. BARATASHVILI, Αρ. Υπ.: 24066/18, 26/11/2019 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup
- on)- Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:KDLEF:2019:16 ΜΟΝΙΜΟ ΚΑΚΟΥΡΓΙΟΔΙΚΕΙΟ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΕΝΩΠΙΟΝ: Λ. Καλογήρου, Π.Ε.Δ. Στ. Σταύρου, Α.Ε.Δ. Ε. Γεωργίου-Αντωνίου, Ε.Δ. Αρ. Υπ.: 24066/18 ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ v. ΧΧΧ BARATASHVILI Κατηγορούμενου 26 Νοεμβρίου 2019 Εμφανίσεις: Για την Κατηγορούσα Αρχή: κ. Α. Αριστείδης Για τον Κατηγορούμενο: κ. Λ. Κυριακίδης Κατηγορούμενος παρών Παρών ο μεταφραστής, κ. Πυθαγόρας Καλτζίδης ο οποίος ορκίζεται ότι θα μεταφράζει πιστά από τα ελληνικά στα γεωργιανά και αντίστροφα. --------------------------------- Α Π Ο Φ Α Σ Η Το κατηγορητήριο Φρικτό θάνατο βρήκε η ΧΧΧ Χατζηγιάννη, τέως από τον Οίκο Μαραθάσας, στις 12 Νοεμβρίου 2018, όταν ο κατηγορούμενος, με πρωτοφανή βαναυσότητα, της επιτέθηκε με μαχαίρι και της κατάφερε πολλαπλά κτυπήματα σε διάφορα μέρη του σώματος της με καίριο κτύπημα στην καρδιά που της προκάλεσε βαθύ θλαστικό τραύμα, συνεπεία του οποίου υπέστη αιμορραγικό σοκ και πέθανε, σχεδόν ακαριαία. Ο κατηγορούμενος δεν αρνείται ότι φόνευσε το θύμα κατά τον πιο πάνω τρόπο, αλλά, σε αντίθεση με την προσαφθείσα εναντίον του κατηγορία του φόνου εκ προμελέτης, κατά παράβαση των άρθρων 203 & 204 του Ποινικού Κώδικα, αρνείται, ότι, προμελέτησε το φόνο. Ομοίως δεν αρνείται πολλά από τα γεγονότα της υπόθεσης. Τουναντίον, είτε τα παραδέχθηκε ρητώς είτε δεν τα αμφισβήτησε, με αποτέλεσμα η διεξαχθείσα δίκη να ήταν σύντομη και εστιασμένη στα απολύτως αναγκαία για κρίση επί του επίμαχου ζητήματος της προμελέτης ή μη. Η ακροαματική διαδικασία Πιο συγκεκριμένα από πλευράς Κατηγορούσας Αρχής κατέθεσε μία μόνο μάρτυρας, η ιατροδικαστής ΧΧΧ Αντωνίου (Μ.Κ.1). Περαιτέρω έγιναν παραδεκτές για το αληθές του περιεχομένου τους, οι καταθέσεις τεσσάρων μαρτύρων που αναφέρονται στο κατηγορητήριο, ήτοι των Μ.16 ΧΧΧ Παναγιώτου (τεκμήριο Β), Μ.14 ΧΧΧ Sharvadze (τεκμήριο Γ), Μ.22 ΧΧΧ Ζαχαροπλάστη (τεκμήρια Δ και Ε) και Μ.23 ΧΧΧ Newar (τεκμήρια ΣΤ1 και ΣΤ2). Από πλευράς παραδεκτών γεγονότων δηλώθηκαν και εγκρίθηκαν από το Δικαστήριο σε δύο ξεχωριστές δικάσιμες ημερομηνίες τα εξής: «23.9.2019 (τεκμήριο Α) 1. Στις 12.11.18 και περί ώρα 1340 οι Αστ.XXXXX ΧΧΧ Αναστάση και Αστ.XXXXX ΧΧΧ Τουρουρού μετέβηκαν στο χωριό Οίκος (Μαραθάσας) της Επαρχίας Λευκωσίας, όπου εντόπισαν στην οδό Σταδίου ένα ακινητοποιημένο όχημα με αρ. εγγραφής ΧΧΧXX11. Εντός του εν λόγω οχήματος και συγκεκριμένα στη θέση του οδηγού εντοπίστηκε η σορός της ΧΧΧ Χατζηγιάννη. Ακολούθως οι προαναφερθέντες αστυφύλακες απέκλεισαν τη σκηνή. 2. Περί ώρα 1355 τις ιδίας ημέρας αφίχθηκε στη σκηνή ασθενοφόρο και η νοσηλεύτρια ΧΧΧ Θεοχάρους, αφού προσέγγισε το θύμα, διαπίστωσε το θάνατο του. 3. Ακολούθως και περί ώρα 1615, η ιατροδικαστής ΧΧΧ Αντωνίου διενήργησε αυτοψία στη σκηνή και διαπίστωσε ότι η σορός της ΧΧΧ Χατζηγιάννη έφερε πολλαπλά τραύματα στο πρόσθιο μέρος του λαιμού, το στέρνο και τα άνω άκρα, προκληθέντα από νύσσον και τέμνον όργανο. Η σορός μεταφέρθηκε στο νεκροτομείο του Γενικού Νοσοκομείου Λευκωσίας, όπου διενεργήθηκε νεκροψία. Σύμφωνα με την Ιατροδικαστική Έκθεση, που συντάχθηκε από την προαναφερθείσα ιατροδικαστή, ο θάνατος του θύματος οφειλόταν σε αιμορραγικό σοκ που προκλήθηκε από θλαστική ρήξη (τρώση) της καρδίας. 4. Στις 12.11.18 και περί ώρα 1705 ο Αστ. XXXXX ΧΧΧ Φυλακτού, οποίος είχε μεταβεί στη σκηνή, διενήργησε έρευνα εντός του οχήματος με αρ. εγγραφής ΧΧΧXX11 και παρέλαβε ως τεκμήρια τα πιο κάτω αντικείμενα: i. Μια ξύλινη χειρολαβή μαχαιριού χωρίς λεπίδα, με την επιγραφή «Cyprus», η οποία εντοπίστηκε επάνω στο κάθισμα της θέσεως του συνοδηγού. ii. Μια λεπίδα μαχαιριού στην οποία υπήρχε κόκκινη ουσία, η οποία εντοπίστηκε στο πάτωμα του οχήματος πίσω από την θέση του συνοδηγού. Ο Αστ.XXXXX συσκεύασε τα δύο πιο πάνω τεκμήρια, θέτοντας τα διακριτικά του επί των συσκευασιών και τα παρέδωσε περί ώρα 1800 στον Λοχ.XXXXX ΧΧΧ Ευαγόρου. Στη συνέχεια ο Λοχ.XXXXX ΧΧΧ Ευαγόρου μετέφερε τα πιο πάνω τεκμήρια στο ΤΑΕ Μόρφου, όπου τα φύλαξε στην αποθήκη Τεκμηρίων. 5. Την 13.11.18 και περί ώρα 0900 η Αστ.XXXXX ΧΧΧ Γεωργίου παρέλαβε από την αποθήκη Τεκμηρίων του ΤΑΕ Μόρφου τα ως άνω τεκμήρια και τα μετέφερε στο Ινστιτούτο Νευρολογίας και Γενετικής Κύπρου (ΙΝΓΚ), για διενέργεια επιστημονικών εξετάσεων. Στις 16.11.18 και περί ώρα 1450 ο Αστ.XXXXX ΧΧΧ Κόκκινου παρέλαβε από το ΙΝΓΚ τα εν λόγω τεκμήρια και ακολούθως, την ίδια ημέρα, τα παρέδωσε στον Αστ.XXXXX ΧΧΧ Φυλακτού στα γραφεία της ΥΠΕΓΕ Αρχηγείου Αστυνομίας. Στις 19.11.18 και περί ώρα 1010 ο Αστ.3116 παράδωσε τα δύο τεκμήρια στον Αστ.XXXXX ΧΧΧ Αλεξάνδρου. Την 26.11.18 και περί ώρα 1305 ο Αστ. XXXXX παρέδωσε τα τεκμήρια στον Αστ.XXXXX ΧΧΧ Κόκκινου, ο όποιος έκτοτε τα έθεσε υπό την ασφαλή φύλαξή του. 6. Τα προαναφερθέντα δύο τεκμήρια από την ανεύρεση και την λήψη τους μέχρι την κατάθεσή τους στο Δικαστήριο διακινήθηκαν νομότυπα και καμία επέμβαση ή μεταβολή ή προσθήκη ή αλλοίωση δεν έγινε σε αυτά.» «(4.10.2019) 1. Ο αλλοδαπός που σύμφωνα με την κατάθεση του ΧΧΧ Παναγιώτη μετέβη το πρωί της 12ης Νοεμβρίου στο περίπτερο του προαναφερθέντος μάρτυρα και αγόρασε σουγιά, είναι ο Κατηγορούμενος. Ο συγκεκριμένος σουγιάς είναι αυτός που αναφέρεται ως μαχαίρι στην παράγραφο 4 του Τεκμηρίου Α των παραδεκτών γεγονότων και ο οποίος εντοπίστηκε εντός του οχήματος κατά τον τρόπο που αναφέρεται στα παραδεκτά γεγονότα και φαίνεται στις φωτογραφίες 18 και 22. 2. Το αναφερόμενο αυτοκίνητο στην κατάθεση της ΧΧΧ Ζαχαροπλάστη είναι το όχημα υπ' αριθμό ΧΧΧXX11 ως αναφέρεται και στο Τεκμήριο Α των παραδεκτών γεγονότων και ότι ο άντρας που αναφέρεται στην εν λόγω κατάθεση ότι εισήλθε στο όχημα ΧΧΧXX11 και κάθισε στη θέση πίσω από τον οδηγό είναι ο Κατηγορούμενος. 3. Ο Αστ. XXXXX στις 12/11/18 μετέβηκε στο χωριό Μαραθάσα, στο σημείο που αναφέρεται στην παράγραφο 1 του Τεκμηρίου Α των παραδεκτών γεγονότων και μεταξύ των ωρών 16:29-17:11 έλαβε αριθμό φωτογραφιών σε σχέση με την παρούσα υπόθεση. Συγκεκριμένα έλαβε 30 φωτογραφίες τις οποίες αργότερα εκτύπωσε και έδεσε σε βιβλιάριο. 4. Στις φωτογραφίες 1-14 απεικονίζεται το όχημα με αριθμό εγγραφής ΧΧΧXX11 και οι φωτογραφίες 18-22 λήφθηκαν από το εσωτερικό του προαναφερθέντος οχήματος στις οποίες απεικονίζεται η θανούσα ΧΧΧ Χατζηπαναγή. Στις φωτογραφίες 23-30 απεικονίζεται και πάλι το θύμα αφού μετακινήθηκε εκτός του οχήματος. Στη φωτογραφία 18 απεικονίζεται η ξύλινη χειρολαβή μαχαιριού ως αναφέρεται στην παράγραφο 4(
- i)του Τεκμηρίου Α και στη φωτογραφία 22 απεικονίζεται η λεπίδα μαχαιριού ως αναφέρεται στην παράγραφο 4(
- ii)του Τεκμηρίου Α. 5. Ο αναφερόμενος ως ΧΧΧ Baratashvile στην κατάθεση Τεκμήριο Γ των παραδεκτών, είναι ο Κατηγορούμενος. 6. Η πρωτότυπη κατάθεση της ΧΧΧ Newar στη μητρική της γλώσσα και η μετάφρασή της στα ελληνικά είναι παραδεκτό ότι η κατάθεση στα ελληνικά είναι πιστή μετάφραση της πρωτότυπης κατάθεσης στη γλώσσα του Νεπάλ. 8. Ο άντρας που κάθεται στο πίσω κάθισμα του οχήματος όπως αναφέρεται στο Τεκμήριο ΣΤ, ήταν ο Κατηγορούμενος. 9. Η γυναίκα εντός του οχήματος όπως φαίνεται στο Τεκμήριο 1 είναι το θύμα, ΧΧΧ Χατζηγιάννη.» Από πλευράς μαρτύρων κατηγορίας, ως προαναφέραμε, η μοναδική που κατέθεσε ήταν η ιατροδικαστής ΧΧΧ Αντωνίου (Μ.Κ.1). Υιοθέτησε ως μέρος της κυρίως της εξέτασης, την έκθεση που ετοίμασε κατόπιν αυτοψίας της σκηνής (έγγραφο 1Α) και τη μεταθανάτια ιατροδικαστική έκθεση (έγγραφο 1Β). Απ' εκεί και πέρα, με παραπομπή - όπου χρειαζόταν - στις φωτογραφίες που λήφθηκαν κατά την αυτοψία (τεκμήριο 1) και τη μεταθανάτια εξέταση (τεκμήριο 2) ανέφερε ότι η λάμα του μαχαιριού με το οποίο ο κατηγορούμενος σκότωσε το θύμα, αποτελεί νύσσον και τέμνον όργανο. Ο θάνατος, διευκρίνισε, επήλθε από αιμορραγικό σοκ ένεκα θλαστικής ρήξης της καρδιάς με τέμνον και νύσσον όργανο. Το θλαστικό τραύμα, ήταν βαθύ και διαπέρασε τους μεσοπλεύριους μύες 3ης και 4ης πλευράς, το περικάρδιο και τη δεξιά καρδιά (φωτογραφίες 104 και 106 - τεκμηρίου 2). Το μαχαίρι καρφώθηκε και ξεκαρφώθηκε στην καρδιά του θύματος με αποτέλεσμα, να υπάρξει γρήγορη αιμορραγία και ο θάνατος να επέλθει εντός ενάμιση με δύο λεπτών, κάτι που θεωρείται «ακαριαίος θάνατος». Ανέφερε περαιτέρω ότι από τη φύση των τραυμάτων, διαπίστωσε ότι ο δράστης, κάρφωνε το μαχαίρι και το τραβούσε για να επεκτείνει το τραύμα. Υπήρχε τραύμα που είχε διαστάσεις 8εκ χ 6εκ. Με αυτό τον τρόπο διαφαίνεται ότι ο δράστης είχε σκοπό να τερματίσει τη ζωή του θύματος και όχι απλώς να το εκφοβίσει. Τα τραύματα ήταν επαναλαμβανόμενα και στοχευμένα σε ζωτικά όργανα (λαιμός, καρωτίδες, καρδιά) και προκλήθηκαν ενώ το θύμα καθόταν στη θέση του οδηγού, δεμένο με τη ζώνη ασφαλείας και ο δράστης στο πίσω κάθισμα. Καταλήφθηκε εξαπίνης το θύμα και δεν μπορούσε με κανένα τρόπο να επιζήσει των τραυμάτων που δέχτηκε. Στο πλαίσιο αυτό χαρακτήρισε τον φόνο «εκ προμελέτης» διασαφηνίζοντας ωστόσο, ότι, δεν χρησιμοποιεί τον όρο υπό τη νομική του έννοια αλλά υπό την ιατρική. Αντεξεταζόμενη, διευκρίνισε, ότι, ο όρος «εκ προθέσεως» είναι πιο ακριβής για να προσδιορίσει αυτό που ήθελε να τονίσει. Επέμενε, ωστόσο, ότι τα κτυπήματα ήταν στοχευμένα, αρνούμενη στο πλαίσιο αυτό, ότι, ένας εργάτης όπως ο κατηγορούμενος, δεν γνώριζε που ήταν τα ζωτικά όργανα. Ακόμα και ένας απλός άνθρωπος από την ηλικία των 10 χρονών, ανέφερε χαρακτηριστικά, γνωρίζει, ότι, η καρδιά είναι το πιο βασικό όργανο και αν το τραυματίσεις επέρχεται ο θάνατος. Σε σχέση με τις καταθέσεις των μαρτύρων επί του κατηγορητηρίου που έγιναν παραδεκτές, σημειώνουμε τα ακόλουθα. Ο ΧΧΧ Παναγιώτου (Μ.16 επί του κατηγορητηρίου) είναι ο ιδιοκτήτης του περιπτέρου που βρίσκεται στο δρόμο Ορκόντα - Καλοπαναγιώτη από το οποίο, ο κατηγορούμενος αγόρασε το θανατηφόρο μαχαίρι, περί ώρα 07:30 του πρωινού της ημέρας που σκότωσε το θύμα. Ο Παναγιώτου αναφέρει στην κατάθεση του, ότι ρώτησε τον κατηγορούμενο - τον οποίο γνώριζε από πριν - τι θα έκανε το μαχαίρι και ο τελευταίος του απάντησε ότι το ήθελε για να κόβει το ψωμί του. Ο ΧΧΧ Sharvadze (Μ.14 επί του κατηγορητηρίου) ομοεθνής, συγκάτοικος (μαζί με άλλους) και συνάδελφος στο ίδιο εργοτάξιο οινοποιείου με τον κατηγορούμενο, αναφέρει, μεταξύ άλλων, στην κατάθεση του, ότι, στις 12.11.2018, ο κατηγορούμενος τους είπε ότι δεν θα πήγαινε μαζί τους στη δουλειά, αφενός διότι τον πονούσε η μέση του και αφετέρου διότι θα πήγαινε στη Λευκωσία για να παραλάβει χρήματα που του έστειλε ο φίλος του αδελφού του. Επίσης αναφέρει ότι, τόσο αυτός όσο και οι υπόλοιποι συγκάτοικοι - μεταξύ των οποίων και ο κατηγορούμενος - γνώριζαν το θύμα αφού δούλευε σε μπακάλικο από το οποίο ψώνιζαν όλοι. Μάλιστα το θύμα, τούς έδινε προϊόντα με πίστωση και την πλήρωναν κάθε Παρασκευή. Η ΧΧΧ Ζαχαροπλάστη (Μ.15 επί του κατηγορητηρίου) αναφέρει στις καταθέσεις της ότι ήταν στενή φίλη του θύματος. Την ημέρα του εγκλήματος και περί ώρα 12:30 μετέβη στο μπακάλικο στον Καλοπαναγιώτη όπου εργαζόταν το θύμα. Αφού κάθισε και κουβέντιασε για λίγο με το θύμα, αναχώρησαν μαζί περί ώρα 12:50. Μπήκαν στο όχημα του θύματος, όπου η ίδια κάθισε στη θέση του συνοδηγού. Η διαδρομή θα ήταν από Καλοπαναγιώτη προς Οίκο Μαραθάσας όπου διέμενε το θύμα και η αδελφή της. Την ίδια, θα την κατέβαζε σε κάποιο σημείο της διαδρομής και συγκεκριμένα στο δίστρατο προς Γερακιές. Αφού διένυσαν απόσταση περίπου 400 μέτρων, φτάνοντας σε ένα σημείο όπου υπάρχει στάση λεωφορείου, είδαν τον κατηγορούμενο να στέκεται, να σηκώνει το ένα χέρι (κρατώντας στο άλλο - αριστερό - μια τσάντα) και να τους κάνει σήμα να σταματήσουν. Είναι σ' αυτούς που έκανε σήμα αφού δεν υπήρχε άλλο όχημα μπροστά ή πίσω τους. Το θύμα σταμάτησε και αφού προσφώνησε τον κατηγορούμενο με το όνομα του (το οποίο δεν θυμόταν) τον ρώτησε αν πήγε στη Συνεργατική. Ο κατηγορούμενος απάντησε καταφατικά, μπήκε στο αυτοκίνητο και κάθισε στο κάθισμα πίσω από τη θέση του οδηγού, αφού η πόρτα από την άλλη πλευρά δεν άνοιγε. Πριν η ίδια κατέβει στο δίστρατο, θυμάται, ότι, το θύμα ρώτησε τον κατηγορούμενο αν θα πήγαινε μετά δουλειά και αυτός απάντησε, ναι. Όταν κατέβηκε, το θύμα αναχώρησε με τον κατηγορούμενο να συνεχίζει να κάθεται στη θέση πίσω της. Από την προηγηθείσα συζήτηση θύματος και κατηγορούμενου, κατάλαβε ότι γνωρίζονταν ενώ το θύμα δεν έδειχνε ανήσυχη ούτε και της είπε ποτέ, ότι απειλείται. Τέλος, αναφέρει, ότι, όλοι στο χωριό γνώριζαν ότι το θύμα έκανε τη συγκεκριμένη διαδρομή το μεσημέρι κάθε μέρα, μετά το πέρας της εργασίας της. Η ΧΧΧ Newer (Μ.23 επί του κατηγορητηρίου) στη δική της κατάθεση, αναφέρει πως κατά τον ουσιώδη χρόνο φρόντιζε ζεύγος ηλικιωμένων στο χωριό Οίκος. Στις 12.11.2018, βρισκόταν στο σπίτι των ηλικιωμένων, όπου ζούσε και η ίδια. Περί ώρα 13:15, άκουσε κορναρίσματα αυτοκινήτου. Μέχρι να βγει από την πόρτα της κουζίνας που οδηγεί στο δρόμο για να δει τι συνέβαινε, άκουσε μια γυναίκα που καθόταν στη θέση του οδηγού (το θύμα), να φωνάζει «βοήθεια». Ταυτόχρονα, είδε, τον κατηγορούμενο που καθόταν στη θέση πίσω της, να κρατά με το δεξί του χέρι το κεφάλι της και με το αριστερό να την κτυπά με λεπίδα (με το μαχαίρι προφανώς) στο λαιμό. Φοβήθηκε, έκλεισε και κλείδωσε την πόρτα και όλα τα παράθυρα. Ακολούθως ανέβηκε στο δωμάτιο της και είδε από το παράθυρο, τον κατηγορούμενο να βρίσκεται ιστάμενος εντός του οχήματος και να κτυπά το θύμα με τη λεπίδα στο στήθος. Το όχημα εκείνη την ώρα ήταν ακριβώς έξω από το σπίτι. Στη συνέχεια, ο κατηγορούμενος κατέβηκε από το όχημα, άνοιξε την πόρτα του οδηγού, έδωσε δυο γροθιές στο θύμα, έσβησε τη μηχανή του οχήματος από το διακόπτη και αφού κόρναρε δυο φορές, έφυγε τρέχοντας. Τέλος, είδε ότι το θύμα είχε πολύ αίμα στα ρούχα και στο πρόσωπο, πως για άλλα 2-3 λεπτά ανάπνεε αλλά στη συνέχεια, σταμάτησε να αναπνέει. Αυτή η μαρτυρία - στο σύνολο της - κρίθηκε επαρκής για να κληθεί ο κατηγορούμενος σε απολογία για το αδίκημα του φόνου εκ προμελέτης. Του εξηγήθηκαν τα δικαιώματα του, του δόθηκε χρόνος να διαβουλευθεί με το συνήγορο του και επέλεξε να προβεί σε ανώμοτη δήλωση, χωρίς να καλέσει οποιουσδήποτε μάρτυρες Υπεράσπισης. Η εν λόγω ανώμοτη δήλωση, μας φάνηκε να υστερεί σε συγκρότηση και συνοχή και σε πολλά σημεία καταπιάνεται με ζητήματα αχρείαστα και άσχετα με την υπόθεση. Ωστόσο, ο κατηγορούμενος αφέθηκε να πει αυτά που ήθελε απρόσκοπτα και αδιάκοπα. Καταγράφουμε αυτούσια την ανώμοτη του δήλωση κατωτέρω:- «Δεν θέλω να το διαβάσω. Θέλω να κάνω ανώμοτη δήλωση από τη θέση που βρίσκομαι. Για την υπόθεση αυτήν ό,τι αφορά την κατηγορία που αντιμετωπίζω ότι η Κατηγορούσα Αρχή λέει πως έκανα εκ προμελέτης τον φόνο δεν συμφωνώ μ' αυτό το γεγονός, αυτό δεν ήταν εκ προμελέτης που το έκανα ούτε είχα από πριν σκεφτεί αυτά που έκανα. Ήταν ένα τυχαίο πράγμα. Ό,τι αφορά το γεγονός για την κυρία ΧΧΧ, ό,τι αφορά αυτό το αδίκημα, αυτήν την κυρία, περίπου η ώρα 09:00 το πρωί τη συνάντησα. Αν είχα από πριν αποφασίσει να κάνω τον φόνο δεν θα περίμενα τόσες ώρες. Ό,τι καταγράφονται στην κατάθεσή μου εκεί τα έγραψα και δεν θέλω να τα διαβάσω και τα ξέρω απ' έξω και θα τα πω χωρίς να διαβάσω. Είναι ένα γεγονός, ό,τι αφορά για τα λεφτά που γράφει στην κατάθεση πως ήθελα να δανειστώ από αυτήν εγώ είχα τον Αύγουστο δανειστεί από αυτήν την κυρία €300 τα οποία τα εξόφλησα, έδωσα πίσω αυτά τα λεφτά και μέσω Western Union μου έστειλε η γυναίκα μου €400 και αυτά που δανείστηκα τα €300 τα επέστρεψα. Ό,τι αφορά αυτά τα λεφτά που πήρε η Αστυνομία από εμένα, στην κατάθεσή μου τα είχα σημειώσει πως ήταν τα δικά μου €580, τα δικά μου τα λεφτά, πήγαινα στη Λευκωσία και εκεί που σταμάτησε και με πήρε στο περίπτερο εκεί που εργαζόταν αυτή η γυναίκα εκείνην την ώρα μόλις πήρα τα λεφτά από το Western Union εκείνην τη μέρα τον Αύγουστο την πλήρωσα τα €300 που δανείστηκα. Ό,τι αφορά είμαι 40 χρονών και έχω 25 χρόνια υπηρεσία σε αυτήν τη δουλειά. Ποτέ δεν έκανα ποινικό αδίκημα. Στην Κατηγορούσα Αρχή παρακαλώ όπως άνθρωπος ο οποίος όλη τη ζωή του δούλευε ως εργάτης και είχα εισόδημα αρκετά καλό και εκ προμελέτης γιατί να τον έκανα αυτόν τον φόνο που είχα πολύ καλές σχέσεις με αυτήν τη γυναίκα. Όταν της ζήτησα €300 ως τότε της έδωσα πολλά λεφτά και επειδή δεν ήθελα να... μαζί μου μένανε άλλα τέσσερα άτομα και δεν ήθελα να ξέρουν την οικονομική μου κατάσταση. Μπορείτε να πάρετε το video από τη σκηνή, από εκείνο το κατάστημα όπου πήγα το πρωί με τη ΧΧΧ μαζί και μου είπε πότε θα έκλεινε το μαγαζί. Μετά από αυτό θα μου έδινε €300 τα οποία ήθελα να στείλω στη Γεωργία μαζί με εκείνα τα €580 που είχα. Μετά από αυτό, εκείνην την ώρα που στεκόμουν στη στάση του λεωφορείου όπως φαίνεται και στην κατάθεσή μου έκατσα στο αυτοκίνητό της. Η κυρία αυτή ήταν στη θέση του οδηγού και στη δίπλα της ήταν μια γυναίκα την οποία δεν γνωρίζω. Για τη Λευκωσία από τη δουλειά μου είχε ένα mini bus που μπορεί να πάει στη Λευκωσία και θα πάω εγώ στη Λευκωσία για να στείλω τα λεφτά και θα τα έστελλα στην τράπεζα στη Γεωργία εκείνα τα λεφτά. Μετά από αυτό που ανεβήκαμε κοντά τη δουλειά μας που αυτή μου είπε και είναι πολύ κακός ο δρόμος και δεν μπορούμε να ανεβούμε πάνω‑‑ Γύρισε το αυτοκίνητο, άνοιξα την πόρτα, δεν κατέβηκα κάτω απλώς κατέβασα το πόδι μου από το αυτοκίνητο μετά από αυτό και το πρωί που μου υποσχέθηκε να μου δώσει τα €300 μου από τα δικά μου τα λεφτά που τα είχε η κυρία αυτή μου είπε πως δεν έχω και δεν θα σου δώσω. Μετά από αυτό την χτύπησα με το χέρι και το αυτοκίνητο ήταν ξεκινημένο και πήγε, ό,τι έγινε κοντά σε εκείνο το σπίτι όπως είπε και η Κατηγορούσα Αρχή και οι μάρτυρες. Δεν θυμάμαι μετά από αυτό τι έγινε. Είναι παράκλησή μου προς το Δικαστήριο και μπροστά στον Θεό και στην κοινωνία πως είμαι ένοχος όμως δεν τα είχα εκ προμελέτης αυτά που έκανα. Αν θα έκανα αυτό εκ προμελέτης θα είχα διαλέξει και τον τόπο και στην κατοικημένη περιοχή δεν θα το έκανα αυτό, αυτήν την κακόβουλη ενέργεια. Παρακαλώ να τα έχετε υπ' όψη σας αυτά που είπα. Ό,τι αφορά την εμπειρογνώμονα που ήταν την ιατροδικαστή αυτή, αν εννοεί πως πολλαπλές πληγές που είδε εννοεί πως ήταν εκ προμελέτης, εγώ θα ήμουν επαγγελματίας δολοφόνος και θα είχα και εμπειρία στο ανθρώπινο σώμα και που βρίσκονται τα ζωτικά όργανα και θα έκανα σε εκείνα τα σημεία που θα προκαλούσαν τον θάνατο ενός ανθρώπου. Αυτό αν θα ήξερα μπορούσα και με ένα χτύπημα να την σκότωνα. Ευχαριστώ που μου δώσατε την ευκαιρία να εκφράσω αυτά που ένιωσα. Όλη η ζωή μου ήταν με πολλά βάσανα και με βάρος θα τελειώσω αυτή τη ζωή μου.» Στις αγορεύσεις τους οι ευπαίδευτοι συνήγοροι, αφού παρέπεμψαν σε σχετική επί του θέματος νομολογία, υποστήριξαν, ο μεν κ. Αριστείδης από πλευράς Κατηγορούσας Αρχής, ότι, αποδεικνύεται το στοιχείο της προμέλετης, ο δε κ. Κυριακίδης από πλευράς κατηγορούμενου, ότι δεν αποδεικνύεται. Στη γραπτή του αγόρευση, ο κ. Αριστείδης αναφέρθηκε σε 7 σημεία της μαρτυρίας - ιδωθέντα σε συνάρτηση - που κατά την κρίση του, καταδεικνύουν προμελέτη. Πρόκειται για τα εξής: 1) ο κατηγορούμενος αγόρασε το μαχαίρι μερικές ώρες πριν διαπράξει το φόνο 2) ο κατηγορούμενος γνώριζε το θύμα 3) ο κατηγορούμενος έκανε σήμα στο θύμα να σταματήσει για να επιβιβαστεί στο όχημα του 4) έφερε το μαχαίρι μαζί του 5) παρέμεινε στη θέση πίσω από την οδηγό μετά που κατέβηκε η συνοδηγός της, βρισκόμενος έτσι σε θέση ισχύος έναντι του θύματος 6) έσφαξε το θύμα με πρωτοφανή βία και 7) μετά που τραυμάτισε - προφανώς θανάσιμα το θύμα - σηκώθηκε και την κτύπησε και στην καρδιά. Επί τούτου, ο κ. Αριστείδης, πρόσθεσε, αγορεύοντας προφορικά, και ένα όγδοο σημείο, ήτοι, ότι, η διαδικασία της φόνευσης είχε διάρκεια τουλάχιστον μερικών δευτερολέπτων μέχρι που η Μ.23 κλείδωσε την πόρτα και τα παράθυρα και ανέβηκε εκ νέου στο δωμάτιο της. Κατά τον κ. Αριστείδη, δεν έχει σημασία ο προσδιορισμός του ακριβούς χρονικού σημείου ύπαρξης προμέλετης - αν δηλαδή ήταν πριν ή μετά που επιβιβάστηκε ο κατηγορούμενος στο όχημα - αλλά μόνο ότι ενυπήρχε. Για τους λόγους αυτούς κάλεσε το Δικαστήριο να βρει ένοχο τον κατηγορούμενο στην κατηγορία που αντιμετωπίζει. Ο κ. Κυριακίδης από πλευράς του - σε ότι αφορά τα γεγονότα - εισηγήθηκε ότι η έκνομη συμπεριφορά του κατηγορούμενου οφειλόταν σε ξαφνική παρόρμηση και σε στιγμιαία αντίδραση, μετά από έντονη συζήτηση, λογομαχία που είχε με το θύμα. Τα γεγονότα, εκτυλίχθηκαν σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα, υποστήριξε ο συνήγορος, ώστε να απουσιάζει η χρονική εκείνη ανάπαυλα για αναλογισμό των πράξεων του κατηγορούμενου και η ευκαιρία εγκατάλειψης της φονικής πρόθεσης κάτω από την επίδραση της συνείδησης του. Για τους λόγους αυτούς υποστήριξε, ότι, δεν αποδείχθηκε προμελέτη και ο κατηγορούμενος θα πρέπει να καταδικασθεί για το αδίκημα της ανθρωποκτονίας. Αξιολόγηση μαρτυρίας και Ανώμοτης Δήλωσης κατηγορουμένου Η αξιολόγηση της μαρτυρίας που στις πλείστες υποθέσεις αποτελεί σημείο διαφωνίας μεταξύ των μερών, δεν παρουσιάζει εδώ, δυσκολία ή ιδιαιτερότητα. Έδωσε μαρτυρία μια και μόνο μάρτυρας κατηγορίας (η Μ.Κ.1) η μαρτυρία της οποίας δεν αμφισβητήθηκε καθόλου. Εν πάση περιπτώσει, σχηματίσαμε για τη μάρτυρα αυτή πολύ καλή εντύπωση, τόσο από πλευράς κατάρτισης και εμπειρογνωμοσύνης, όσο και από πλευράς γεγονότων όπως τα βίωσε και τα μετέφερε στο Δικαστήριο. Έτσι η μαρτυρία της γίνεται αποδεκτή στο σύνολο της. Σε ό,τι αφορά την ανώμοτη δήλωση του κατηγορουμένου σημειώνουμε ότι η φύση και αξία τέτοιων δηλώσεων έχει εξεταστεί σε σωρεία αποφάσεων του Ανωτάτου Δικαστηρίου (βλ. Σίφουνας κ.α. ν. Αστυνομίας
(2007)2 Α.Α.Δ. 91, Δρουσιώτης ν. Αστυνομίας
(2013)2 Α.Α.Δ. 505 και Α.Δ. ν. Δημοκρατίας Ποινική Έφεση Αρ. 91/2014, ημερ. 22.06.2016). Από τη θεώρηση της νομολογίας, προκύπτει ότι η ανώμοτη δήλωση δεν ισοδυναμεί με μαρτυρία. Έχει περισσότερο πειστική παρά αποδεικτική αξία. Η αξία της είναι περιορισμένη αφού ο κατηγορούμενος δεν υπόκειται σε αντεξέταση. Το Δικαστήριο οφείλει να την εξετάσει, έχοντας κατά νου ότι η δήλωση δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την απόδειξη κάποιου γεγονότος. Από την άλλη, δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως μια δήλωση χωρίς οποιαδήποτε αποδεικτική αξία και ισχύ. Για να καταλήξει το Δικαστήριο ως προς τη βαρύτητα που μπορεί να της προσδώσει, οφείλει να την εξετάσει με βάση το σύνολο της μαρτυρίας, έχοντας ιδιαίτερα υπόψη τα στοιχεία μαρτυρίας που δεν τελούν υπό αμφισβήτηση (βλ. Ιωάννου ν. Δημοκρατίας
(2001)2 Α.Α.Δ. 195). Όταν το Δικαστήριο κρίνει ότι είναι πειστική, μπορεί να δει τα γεγονότα που έχουν αποδειχθεί με μαρτυρία, με διαφορετικό μάτι. Όταν όμως κρίνει ότι δεν είναι πειστική, το θέμα τελειώνει εκεί. Όπως προαναφέραμε η ανώμοτη δήλωση του κατηγορούμενου υστερεί σε συγκρότηση και συνοχή. Δεν παρουσιάζει ολοκληρωμένη εικόνα κάποιας έστω εκδοχής για τα διαδραματισθέντα. Το σίγουρο είναι ότι, μέσα από την ανώμοτη αυτή δήλωση, επιβεβαιώνεται η γνωριμία δράστη και θύματος. Επίσης επιβεβαιώνεται ότι είχαν κάποιου είδους οικονομικές δοσοληψίες - χωρίς να καθίσταται σαφής η φύση αυτών των δοσοληψιών. Δηλαδή, ποιος χρωστούσε χρήματα σε ποιον και για ποιους λόγους και υπό ποιες συνθήκες εδίδοντο αυτά τα χρήματα. Άλλο στοιχείο που επιβεβαιώνεται είναι η πρόθεση του κατηγορούμενου να μεταβεί στη Λευκωσία, κάτι το οποίο είχε αναφέρει νωρίς το πρωί και στους συγκάτοικους του, μεταξύ των οποίων και στο Μ.14 επί του κατηγορητηρίου. Τα ελατήρια του φόνου δεν προκύπτουν από την ανώμοτη δήλωση. Ούτε και ο κατηγορούμενος, αναφέρει οτιδήποτε ουσιαστικό για το φόνο. Αναφέρει απλώς, ότι, όταν το θύμα αρνήθηκε να του δώσει €300, την κτύπησε. Απ' εκεί και πέρα όμως, ισχυρίζεται, ότι, δεν θυμάται οτιδήποτε. Δεν κάνει λόγο ούτε για πρόκληση από μέρους του θύματος ούτε για απώλεια αυτοελέγχου από μέρους του. Τέλος, επιβεβαιώνεται, ότι, ο κατηγορούμενος γνώριζε το πότε θα σχόλαγε το θύμα, στοιχείο που συνάδει και με την αναφορά της Μ.15 επί του κατηγορητηρίου, ότι, όλοι γνώριζαν ότι το θύμα σχόλαγε εκείνη την ώρα και έκανε την ίδια πάντα διαδρομή. Το στοιχείο αυτό εναρμονίζεται και με το γεγονός ότι ο κατηγορούμενος βρέθηκε στο συγκεκριμένο σημείο, τη συγκεκριμένη χρονική στιγμή που περνούσε το θύμα. Το θύμα, μόλις τον είδε, σταμάτησε και τον έβαλε στο αυτοκίνητο της. Δεν προκύπτει να ήταν τυχαίο αυτό το γεγονός, αφού το θύμα δεν τον ρώτησε που θα πήγαινε για να δει αν τη βόλευε η μεταφορά του. Τουναντίον, προσφωνώντας τον με το όνομα του, τον ρώτησε ευθέως αν είχε πάει στη Συνεργατική (στοιχείο που ενδεχομένως να παραπέμπει σε κάποιου είδους οικονομική δοσοληψία) και αν αργότερα θα πήγαινε στη δουλειά. Απ' εκεί και πέρα οι αναφορές του κατηγορουμένου ότι δεν προμελέτησε το θάνατο του θύματος, δεν εδράζονται σε μαρτυρία που να είναι ενώπιον του Δικαστηρίου. Συγκεκριμένα, μίλησε για κάποια πρωινή συνάντηση με το θύμα, χωρίς να υπάρχει τέτοια μαρτυρία ενώπιον του Δικαστηρίου, ώστε δυνητικά, να υπάρξει, διαφορετική θεώρηση υπό το πρίσμα των αναφορών του κατηγορούμενου. Καμία πειστική αξία δεν μπορούν επομένως, να έχουν οι συγκεκριμένες αναφορές του κατηγορούμενου. Συμπεράσματα Ο κατηγορούμενος, Γεωργιανής καταγωγής και ηλικίας 40 ετών κατά τον ουσιώδη χρόνο, διέμενε στο χωριό Καλοπαναγιώτης μαζί με άλλους ομοεθνείς του, μεταξύ των οποίων και ο Μ.14 στο κατηγορητήριο. Όλοι εργάζονταν σε εργοτάξιο οινοποιείου της περιοχής. Το πρωί της 12.11.2018, ο κατηγορούμενος ενημέρωσε τους συγκάτοικους του, ότι, δεν θα πήγαινε μαζί τους στη δουλειά εκείνη την ημέρα, καθ' ότι - ως τους ανέφερε - τον πονούσε η μέση του και επίσης θα μετέβαινε στη Λευκωσία για να παραλάβει χρήματα που του έστειλε κάποιος φίλος του αδελφού του. Το ίδιο πρωινό και περί ώρα 07:30 μετέβη στο περίπτερο του Μ.16 στο κατηγορητήριο, που βρίσκεται στο δρόμο Ορκόντα - Καλοπαναγιώτη και αγόρασε ένα μαχαίρι. Ερωτηθείς από το μάρτυρα, τι θα έκανε το μαχαίρι, αποκρίθηκε ότι το ήθελε για να κόβει το ψωμί του. Την ίδια ημέρα και περί ώρα 12:30, η Μ.15 στο κατηγορητήριο επισκέφθηκε τη φίλη της ΧΧΧ Χατζηγιάννη (το θύμα), στο μπακάλικο στον Καλοπαναγιώτη όπου εργαζόταν. Αφού κάθισαν και τα είπαν για λίγο, αναχώρησαν με το όχημα του θύματος με αρ. εγγραφής ΧΧΧ 311, περί ώρα 12:
- Ήταν η συνήθης ώρα που σχόλαγε το θύμα, γεγονός που ήταν γνωστό στους κατοίκους της περιοχής και για τη συγκεκριμένη τουλάχιστον ημέρα, γνωστό και στον κατηγορούμενο. Θα ακολουθούσε (όπως πάντα) τη διαδρομή Καλοπαναγιώτη - Οίκου Μαραθάσας όπου διέμενε το θύμα αλλά και η αδελφή της την οποία θα επισκεπτόταν τη συγκεκριμένη μέρα και ώρα. Τη Μ.15 θα την κατέβαζε στο δίστρατο προς Γερακιές που βρίσκεται σε κάποιο σημείο της εν λόγω διαδρομής. Το θύμα κάθισε στη θέση του οδηγού και η Μ.15 στη θέση του συνοδηγού και ξεκίνησαν. Αφού διένυσαν απόσταση περίπου 400 μέτρων, φτάνοντας στο σημείο όπου υπάρχει στάση λεωφορείου, είδαν τον κατηγορούμενο να στέκεται, να σηκώνει το χέρι (κρατώντας στο αριστερό χέρι μια τσάντα) και να τους κάνει σήμα να σταματήσουν. Είναι βέβαιο, ότι, είναι σ' αυτούς που έκανε σήμα, αφού δεν υπήρχαν αλλά οχήματα, είτε μπροστά είτε πίσω τους, τη δεδομένη στιγμή. Το θύμα σταμάτησε και αφού προσφώνησε τον κατηγορούμενο με το όνομα του, τον ρώτησε αν είχε πάει στη Συνεργατική. Ο κατηγορούμενος απάντησε καταφατικά, μπήκε στο αυτοκίνητο και κάθισε στο κάθισμα πίσω από τη θέση του οδηγού, αφού η πόρτα από την άλλη πλευρά δεν άνοιγε. Πριν κατέβει η Μ.15, άκουσε το θύμα να ρωτά τον κατηγορούμενο αν θα πήγαινε μετά στη δουλειά του και αυτός να δίνει καταφατική απάντηση. Το θύμα και ο κατηγορούμενος γνωρίζονταν από πριν και είχαν μεταξύ τους κάποιου είδους οικονομική δοσοληψία, χωρίς να υπάρχει ενώπιον του Δικαστηρίου, σαφής εικόνα σε σχέση με τη φύση και τις επί μέρους λεπτομέρειες αυτής της δοσοληψίας. Όταν κατέβηκε η Μ.15 από το όχημα, το θύμα αναχώρησε, με τον κατηγορούμενο να συνεχίζει να κάθεται στη θέση ακριβώς από πίσω της. Από την προηγηθείσα συζήτηση θύματος και κατηγορούμενου, το θύμα - κατά την αντίληψη της Μ.15 - δεν έδειχνε ανήσυχη ούτε και της ανέφερε ποτέ, ότι απειλείται. Περί ώρα 13:15, η Μ.23 στο κατηγορητήριο - η οποία κατά τον ουσιώδη χρόνο προσέφερε κατ' οίκον φροντίδα σε ζεύγος ηλικιωμένων στο σπίτι τους στο χωριό Οίκος - άκουσε κορναρίσματα αυτοκινήτου. Μέχρι να βγει από την πόρτα της κουζίνας που οδηγεί στο δρόμο για να δει τι συνέβαινε, άκουσε το θύμα που καθόταν στη θέση του οδηγού να φωνάζει «βοήθεια». Ταυτόχρονα, είδε, τον κατηγορούμενο που καθόταν στη θέση πίσω της, να κρατά με το δεξί του χέρι το κεφάλι της και με το αριστερό να την κτυπά με το μαχαίρι στο λαιμό. Φοβήθηκε, έκλεισε και κλείδωσε την πόρτα και όλα τα παράθυρα. Ακολούθως, ανέβηκε στο δωμάτιο της και είδε από το παράθυρο, τον κατηγορούμενο να βρίσκεται ιστάμενος πλέον εντός του οχήματος και να κτυπά το θύμα με το μαχαίρι στο στήθος. Το όχημα εκείνη την ώρα ήταν ακριβώς έξω από το σπίτι. Στη συνέχεια, ο κατηγορούμενος κατέβηκε από το όχημα, άνοιξε την πόρτα του οδηγού, έδωσε δυο γροθιές στο θύμα, έσβησε τη μηχανή του οχήματος από το διακόπτη και αφού κόρναρε δυο φορές, έφυγε τρέχοντας. Τέλος, είδε ότι το θύμα είχε πολύ αίμα στα ρούχα και στο πρόσωπο, πως συνέχισε να αναπνέει για άλλα 2-3 λεπτά και στη συνέχεια, σταμάτησε. Αυτοψία στη σκηνή διενήργησε η Μ.Κ.1, ετοιμάζοντας και σχετική έκθεση (έγγραφο 1Α). Οι φωτογραφίες που λήφθηκαν κατά την αυτοψία είναι το τεκμήριο
- Η Μ.Κ.1 διενήργησε και τη μεταθανάτια ιατροδικαστική εξέταση, ετοιμάζοντας και πάλι σχετική έκθεση (έγγραφο 1Β). Οι φωτογραφίες που λήφθηκαν κατά τη μεταθανάτια εξέταση είναι το τεκμήριο
- Το σύνολο των ευρημάτων της Μ.Κ.1, το υιοθετούμε και το αναγάγουμε και σε δικά μας συμπεράσματα, χωρίς να χρειάζεται να το καταγράψουμε, εδώ, εκ νέου. Από τα εν λόγω ευρήματα, προκύπτει ότι το θύμα δέχθηκε επαναλαμβανόμενα, πολλαπλά και βίαια κτυπήματα με το μαχαίρι σε διάφορα μέρη του σώματος της, μεταξύ των οποίων και σε ζωτικά όργανα όπως η καρδιά, οι καρωτίδες και ο λαιμός. Τα κτυπήματα αυτά τα δέχθηκε από πίσω, στοιχείο που καταδεικνύει ότι καθόταν στη θέση του οδηγού και ο κατηγορούμενος στο κάθισμα πίσω της. Από τη φύση των τραυμάτων, προκύπτει ότι ο κατηγορούμενος όχι απλώς κάρφωνε το μαχαίρι, αλλά το τραβούσε κιόλας εντός του σώματος του θύματος, πριν το ξεκαρφώσει, για να μεγιστοποιήσει έτσι την έκταση των τραυμάτων που προκαλούσε. Από τα στοιχεία αυτά (κτυπήματα σε ζωτικά όργανα και προσπάθεια μεγιστοποίησης τραυμάτων) προκύπτει ξεκάθαρα και η πρόθεση θανάτωσης του θύματος. Επί τούτου, σημειώνουμε ότι ο θάνατος επήλθε από αιμορραγικό σοκ ένεκα θλαστικής ρήξης της καρδιάς με τέμνον και νύσσον όργανο (το μαχαίρι δηλαδή). Το θλαστικό τραύμα ήταν βαθύ και διαπέρασε τους μεσοπλεύριους μύες 3ης και 4ης πλευράς, το περικάρδιο και τη δεξιά καρδιά (φωτογραφίες 104 και 106 - τεκμηρίου 2). Το μαχαίρι καρφώθηκε και ξεκαρφώθηκε στην καρδιά του θύματος με αποτέλεσμα, να υπάρξει γρήγορη αιμορραγία και ο θάνατος να επέλθει εντός ενάμιση με δύο λεπτών, κάτι που θεωρείται «ακαριαίος θάνατος». Τέλος, σημειώνουμε, ότι, η χειρολαβή του μαχαιριού εντοπίστηκε στο κάθισμα του συνοδηγού του οχήματος του θύματος και η λεπίδα του, στο πάτωμα πίσω από τη θέση του συνοδηγού. Νομική Πτυχή/Κατάληξη Σε ό,τι αφορά το νομικό σκέλος της υπόθεσης, επισημαίνουμε κατ' αρχάς ότι το αδίκημα του φόνου εκ προμελέτης που αντιμετωπίζει ο κατηγορούμενος εδράζεται στο άρθρο 203
(1)του Ποινικού Κώδικα, Κεφ. 154, που προνοεί τα ακόλουθα: «203.-
(1)Κάθε πρόσωπο το οποίο εκ προμελέτης επιφέρει το θάνατο άλλου προσώπου με παράνομη πράξη ή παράλειψη, είναι ένοχο του κακουργήματος του φόνου εκ προμελέτης.». Το άρθρο 204 του Κεφ. 154 δίνει τον ορισμό και την ερμηνεία της «προμελέτης» ως εξής: «
- Προμελέτη είναι η πρόθεση πρόκλησης θανάτου οποιουδήποτε προσώπου η οποία αποδεικνύεται με ευθύ τρόπο ή συμπερασματικά, αδιάφορα αν τέτοιο πρόσωπο είναι εκείνο που εφονεύθη ή όχι, η οποία υπάρχει τόσο πριν από τη διενέργεια της πράξης ή παράλειψης που θα προκαλέσει το θάνατο όσο και κατά το χρόνο τέτοιας διενέργειας.». Ενόψει της καταληκτικής αναφοράς του ευπαιδεύτου συνηγόρου του κατηγορουμένου, κ. Κυριακίδη ότι ο φόνος "οφειλόταν σε ξαφνική παρόρμηση και σε στιγμιαία αντίδραση, μετά από έντονη συζήτηση, λογομαχία που είχε με το θύμα" σχετικό, πιστεύουμε, καθίσταται και το άρθρο 208 που προβλέπει τα εξής: «
- Όταν πρόσωπο το οποίο φονεύει παράνομα άλλο κάτω από περιστάσεις οι οποίες με την έλλειψη των διατάξεων του άρθρου αυτού θα συνιστούσαν φόνο εκ προμελέτης, διενεργεί την πράξη η οποία επιφέρει το θάνατο σε βρασμό ψυχικής ορμής που οφείλεται σε ξαφνική πρόκληση, δηλαδή σε άδικη πράξη, ύβρη ή εκνευρισμό τέτοιας φύσης ώστε να αποστερεί το συνετό άνθρωπο της ικανότητας για αυτοέλεγχο και πριν παρασχεθεί ο χρόνος για κατευνασμό της ψυχικής ορμής τέτοιου ανθρώπου, είναι ένοχος μόνο ανθρωποκτονίας.». Στην πρόσφατη υπόθεση Γενικός Εισαγγελέας v. Θωμά Ποινικές Εφέσεις 132 και 136/17 ημερ. 26.6.2019, το Ανώτατο Δικαστήριο προέβη σε ανασκόπηση της σχετικής, επί του ζητήματος της προμελέτης, νομολογίας. Αναφέρθηκε στην Παλάσκα ν. Δημοκρατία, Ποινική Έφεση 53/2013, ημερ. 20.1.2017, όπου αντικείμενο εξέτασης υπήρξε, μεταξύ άλλων, η προμελέτη και στην οποία το εκδικάζον εφετείο υιοθετώντας τις αρχές που τέθηκαν προηγουμένως στην υπόθεση Ονησίλλου ν. Δημοκρατίας
(1991)2 Α.Α.Δ. 556, ανέφερε τα ακόλουθα: «Η προμελέτη είναι το στοιχείο που διακρίνει το έγκλημα του φόνου εκ προμελέτης (Άρθρο 203 - Κεφ. 154) από εκείνο της ανθρωποκτονίας (Άρθρο 205 - Κεφ. 154). Η πρόκληση θανάτου με παράνομη πράξη προσδιορίζει το έγκλημα της ανθρωποκτονίας. Η προμελετημένη ανθρωποκτονία συνιστά το έγκλημα του φόνου εκ προμελέτης. Η πρόκληση θανάτου δεν επιμαρτυρεί αφ εαυτής προμελέτη. Η προμελέτη δεν εξομοιώνεται αλλά αντίθετα διακρίνεται από την πρόθεση πρόκλησης θανάτου, εκδηλούμενη με την παράνομη πράξη που επιφέρει το θάνατο, που ήταν το κύριο γνώρισμα του εγκλήματος του φόνου με δόλια πρόθεση (murder with malice aforethought), γνωστό στο Κυπριακό Δίκαιο πριν την ανεξαρτησία. Η προμελέτη, όπως υποδηλώνει ο όρος, και στερεότυπα επαναλαμβάνει η νομολογία των κυπριακών δικαστηρίων, πρέπει να αποδειχθεί ανεξάρτητα από οποιαδήποτε πρόθεση πρόκλησης του θανάτου του θύματος, εκδηλούμενη από την παράνομη πράξη που επιφέρει το θάνατο. Η προμελέτη πρέπει να αποδειχθεί ως η κινητήρια δύναμη για τη φόνευση του θύματος. Η αιτιώδης σχέση μεταξύ της προμελέτης και της θανάτωσης (τον θύματος) πρέπει να είναι άμεση (βλ. Ονησίλλου ν. Δημοκρατίας
(1991)2 Α.Α.Δ. 556).». Περαιτέρω επιβεβαιώθηκε ότι κοινός παρονομαστής της νομολογίας είναι, ότι, η προμελέτη κρίνεται στη βάση των περιστάσεων της κάθε υπόθεσης (βλ. Χαραλάμπους ν. Δημοκρατία (Αρ. 1)
(2012)2 Α.Α.Δ. 370). Η προμελέτη κρίνεται με αυστηρό τρόπο αφού απαιτείται από την Κατηγορούσα Αρχή να την αποδείξει πέραν πάσης λογικής αμφιβολίας (βλ. Γενικός Εισαγγελέας της Δημοκρατίας ν. Αυξεντίου
(2005)2 Α.Α.Δ. 197). Μπορεί, βέβαια, να αποδειχθεί με άμεση ή περιστατική μαρτυρία ή να συναχθεί από τα γεγονότα που έχουν αποδειχθεί και περιβάλλουν την υπόθεση και τα οποία οδηγούν με ασφάλεια σε αυτό το συμπέρασμα ή μπορεί να είναι θέμα τόσο προφανές που η Υπεράσπιση δεν το αμφισβητεί καν (βλ. Aristidou v. The Republic
(1967)2 C.L.R. 43). Aπαιτεί προγενέστερο σχεδιασμό ή σκέψη της αποτρόπαιης πράξης, υπό περιστάσεις που επιτρέπουν ψύχραιμο αναλογισμό (βλ. Γιουρούκκης ν. Δημοκρατίας
(1990)2 Α.Α.Δ. 402 και Aristidou (ανωτέρω)). Για να καταστεί ο φόνος προμελετημένος, στη βάση των άρθρων 203 και 204 του Ποινικού Κώδικα, ο δράστης θα πρέπει να είχε την ευκαιρία να προβεί σε σχετικό αναλογισμό της πράξης που μελετά. Κάτω από τις περιστάσεις αυτές, η πράξη του με την οποίαν επέφερε τη θανάτωση ανθρώπου, ισοδυναμεί με σχεδιασμένο φόνο εν ψυχρώ, δηλ. φόνο εκ προμελέτης (βλ. Ζαρή ν. Δημοκρατίας, Ποινική Έφεση 193/2010, ημερ. 11.11.2015). Επίσης, στη Θωμά (ανωτέρω), αναφέρεται ότι: «Το κατά πόσο υπήρξε ή όχι προμελέτη είναι θέμα πραγματικό και πολλά πρέπει να εξαρτώνται κατά πόσο στη συγκεκριμένη περίπτωση ο εφεσίβλητος ήταν σε κατάσταση να στοχασθεί τις επιδιωκόμενες μοιραίες πράξεις και ότι είχε χρόνο να το κάμει πριν την τέλεση τους. ................................ Η επιμονή του να επιφέρει το θάνατο είναι στοιχείο αποκαλυπτικό των προθέσεων του που μπορεί να συνεκτιμηθεί για την εξαγωγή συμπερασμάτων αναφορικά με την ύπαρξη «προμελέτης» (βλ. Ονησίλλου ν. Δημοκρατίας (ανωτέρω)).». Στην Ανδρέου v. Δημοκρατίας Ποινική Έφεση 81/14, ημερ. 22.2.2017, το Εφετείο μνημονεύει τα εξής αποσπάσματα από την υπόθεση Hadjisavvas v. Republic
(1988)2 C.L.R. 37: (Μετάφραση στα Ελληνικά) «Η προμελέτη υποδηλώνει προγενέστερο σχεδιασμό ή μελέτη της αποτρόπαιας πράξης (νοείται του φόνου) κάτω από συνθήκες που επιτρέπουν ψυχρό αναλογισμό των πράξεων που μελετιούνται. Για την απόδειξη του εγκλήματος του φόνου εκ προμελέτης ο φόνος πρέπει να είναι το αποτέλεσμα μελετημένης πράξης η οποία συνελήφθη και εκτελέστηκε εν ψυχρώ... ................................... To κεφαλαιώδες στοιχείο του εγκλήματος του φόνου εκ προμελέτης, εκείνο το οποίο διακρίνει το έγκλημα από το φόνο με δόλια πρόθεση, γνωστό στο αγγλικό δίκαιο, είναι ότι δε μπορεί να εξαχθεί συμπέρασμα για την προμελέτη από το γεγονός της θανάτωσης. Με άλλα λόγια δε μπορεί να εξαχθεί εύρημα για προμελέτη από το γεγονός ότι ο κατηγορούμενος φόνευσε το θύμα. Η προμελέτη πρέπει να αποδειχθεί ως ξεχωριστό γεγονός ....». Σε ό,τι αφορά το ελατήριο ή κίνητρο για το φόνο, σχετική είναι η υπόθεση Μιχαηλίδης v. Δημοκρατίας
(1989)2 Α.Α.Δ. 172, στην οποία αναφέρθηκαν τα ακόλουθα: «Το ελατήριο συνίσταται από τους εσώτερους λόγους που ωθούν στις πράξεις, κινήσεις και εκδηλώσεις του κατηγορουμένου. Για το λόγο αυτό χαρακτηρίζεται και ως κίνητρο, δηλαδή, εκείνο που κινεί τον άνθρωπο να δράσει. Το ελατήριο δεν είναι συστατικό στοιχείο του εγκλήματος. Η ύπαρξη και η απόδειξή του δεν είναι αναγκαία για την καταδίκη του κατηγορουμένου. Ό,τι απαιτείται για την απόδειξη του εγκλήματος είναι η εγκληματική πρόθεση (intention).....» Συναρτώντας, λοιπόν, τις πιο πάνω αρχές με τα συμπεράσματα μας, αβίαστα, καταλήγουμε στο συμπέρασμα πως αποδεικνύεται το στοιχείο της προμελέτης. Δεν υπάρχει βέβαια άμεση μαρτυρία επί της νοητικής κατάστασης του κατηγορούμενου προ της διάπραξης του φόνου, ούτε και είναι σύνηθες να υπάρχει τέτοια μαρτυρία. Υπάρχει, όμως, περιστατική μαρτυρία, τόση και τέτοια, που οδηγεί με σιγουριά στο αναπόδραστο συμπέρασμα, ότι, ο κατηγορούμενος όντως προμελέτησε την θανάτωση της άτυχης ΧΧΧ και εξηγούμε:- Πρώτον, η αγορά του φονικού όπλου (του μαχαιριού) το πρωί της ημέρας διάπραξης του φόνου. Το μαχαίρι το αγόρασε στις 07:30 και το είχε μαζί του μέχρι τις 13:00 (περίπου) που τον παρέλαβε το θύμα με το αυτοκίνητο της. Δεν αντέχει στη λογική η θέση που εξέφρασε ο κατηγορούμενος στο Μ.16, ότι, δήθεν, ήθελε το μαχαίρι για να κόβει το ψωμί του, αφού πέντε και πλέον ώρες μετά την αγορά, συνέχισε να το έχει στην κατοχή του. Συναφώς η πρωινή αγορά του μαχαιριού, για τον λόγο που ισχυρίστηκε, αντιστρατεύεται της δεδηλωμένης πρόθεσης του, την οποία ανέφερε στους συγκάτοικους του (και την οποία επανέλαβε και στην ανώμοτη του δήλωση) ότι θα μετέβαινε στη Λευκωσία. Με άλλα λόγια δεν υπάρχει καμία απολύτως λογική, πρόσωπο να αγοράζει νωρίς το πρωί μαχαίρι, δήθεν για οικιακή χρήση και αντί να επιστρέφει στο σπίτι για να το αφήσει, να το κουβαλάει μαζί του μέχρι το μεσημέρι και έπειτα να το μεταφέρει και στη Λευκωσία για διεκπεραίωση εργασίας, εντελώς άσχετης με το αγορασθέν μαχαίρι. Στην πραγματικότητα, το μαχαίρι - όπως δυστυχώς αποδείχθηκε και στην πορεία - σε συνάρτηση βέβαια και με τα λοιπά στοιχεία που θα παραθέσουμε στη συνέχεια - το αγόρασε, έχοντας προσχεδιάσει να φονεύσει το θύμα. Δεύτερον, η συνάντηση δράστη και θύματος δεν ήταν τυχαία. Ναι μεν ο κατηγορούμενος, στεκόταν στο δρόμο και έκανε σήμα στο θύμα να σταματήσει αλλά η αλληλουχία αυτού του συμβάντος ήταν προκαθορισμένη. Ο κατηγορούμενος γνώριζε το θύμα. Επίσης γνώριζε ότι θα σχόλαγε εκείνη την ώρα. Το γεγονός αυτό, σύμφωνα με την παραδεκτή μαρτυρία της Μ.15 το γνώριζαν όλοι οι περίοικοι, όπως γνώριζαν και την καθημερινή της διαδρομή από τον Καλοπαναγιώτη στον Οίκο. Πέραν της γνωριμίας τους όμως - ένεκα των στοιχείων που παραθέσαμε προηγουμένως - προκύπτει να υπήρχε προς επίλυση κάποιου είδους οικονομική δοσοληψία (χωρίς να υπέχει σημασία η ακριβής φύση αυτής). Τούτο επιμαρτυρείται όχι μόνο από τις αναφορές του κατηγορούμενου αλλά και από το γεγονός ότι το θύμα, τη στιγμή που σταμάτησε για να παραλάβει τον κατηγορούμενο και αφού τον προσφώνησε με το όνομα του (στοιχείο που από μόνο του δείχνει γνωριμία), τον ρώτησε, αν πήγε στη Συνεργατική και στη συνέχεια αν θα πήγαινε στην εργασία του. Δεν ξαφνιάστηκε δηλαδή από την παρουσία του κατηγορούμενου. Ούτε τον ρώτησε γιατί στεκόταν στο δρόμο και που θα πήγαινε, για να κρίνει, αν βόλευε, να τον μεταφέρει στον προορισμό του. Αντίθετα, χωρίς να ειπωθεί οτιδήποτε περί τούτων, ο κατηγορούμενος εισήλθε στο όχημα, στοιχείο που σαφώς παραπέμπει σε προκαθορισμένη και από πλευράς κατηγορούμενου τουλάχιστον, προμελετημένη συνάντηση. Τρίτον, κάθισε και παρέμεινε στο κάθισμα, ακριβώς πίσω από τη θέση του οδηγού όπου βρισκόταν το θύμα. Αυτό, όπως πολύ εύστοχα επεσήμανε ο κ. Αριστείδης, τον έθετε σε θέση ισχύος έναντι του θύματος. Είναι πολύ σημαντικό να επισημανθεί, ότι, μέχρι τη στιγμή που κατέβηκε η Μ.15 από το όχημα, δεν έγινε το παραμικρό που να παραπέμπει σε αψιμαχία μεταξύ δράστη και θύματος. Το θύμα έδειχνε ήσυχη όπως χαρακτηριστικά ανέφερε η Μ.15. Συνεπώς, γιατί, μετά που κατέβηκε η Μ.15 από το όχημα, δεν κάθισε ο κατηγορούμενος στο μπροστινό κάθισμα - ως θα ήταν απολύτως φυσιολογικό και αναμενόμενο - και παρέμεινε στη θέση ισχύος όπου βρισκόταν; Η απάντηση βέβαια - και πάλι σε συνάρτηση με τα όσα άλλα υποδεικνύουμε - ήρθε λίγα λεπτά αργότερα, όταν, ξαφνιάζοντας το ανήμπορο, να αντιδράσει θύμα, την έπιασε από πίσω και κυριολεκτικά την κατακρεούργησε. Αυτό, μας φέρνει στο επόμενο στοιχείο. Τέταρτο, η πρωτοφανής βιαιότητα των κτυπημάτων και η στόχευση σε ζωτικά όργανα, όπως τα περιέγραψε η Μ.Κ.1, που καταφανώς δεικνύουν στόχο-προσήλωση στην άμεση θανάτωση του θύματος. Δεν εισηγούμαστε βέβαια, ότι, η πρόθεση θανάτωσης διαπλέκεται καθ' οιονδήποτε τρόπο με το στοιχείο της προμελέτης. Κάθε άλλο. Αποτελούν ξεχωριστά και διακριτά στοιχεία. Ωστόσο, ως προκύπτει από τη Νομολογία και ειδικά από τις υποθέσεις Ονησίλλου, Γιουρούκκης και Θωμά (ανωτέρω) «τα μέσα που χρησιμοποιούνται και η επιμονή του δράστη να επιφέρει το θάνατο είναι στοιχεία αποκαλυπτικά των προθέσεων του που μπορεί να συνεκτιμηθούν για την εξαγωγή συμπερασμάτων αναφορικά με την ύπαρξη προμελέτης». Πέμπτο, η παρατεταμένη διάρκεια της εκδηλωθείσας επίθεσης κατά του θύματος. Σύμφωνα με την παραδεκτή μαρτυρία της Μ.23, αρχικά, είδε τον κατηγορούμενο να κρατά το θύμα με το ένα χέρι και με το άλλο να την κτυπά στο λαιμό. Στο χρονικό αυτό σημείο υπήρξε ανάπαυλα στη θέαση της, αφού φοβήθηκε, έσπευσε να κλειδώσει πόρτα και παράθυρα και ανέβηκε στο δωμάτιο της. Όταν κοίταξε εκ νέου, από το παράθυρο πλέον του δωματίου της, είδε τον κατηγορούμενο, να έχει αλλάξει στάση - αφού ήταν πλέον ιστάμενος - και να κτυπά το θύμα με το μαχαίρι στο στήθος. Έπειτα, ο κατηγορούμενος, κατέβηκε από το όχημα και με μια φρικαλέα και αποτρόπαια πράξη αποτελειώματος του θύματος, της έδωσε και δύο γροθιές, λες και τα πολλαπλά κτυπήματα με το μαχαίρι δεν ήταν αρκετά για να τη σκοτώσουν. Η χρονική διάρκεια της επίθεσης δεικνύει δύο πράγματα: Πρώτον, την αποφασιστικότητα για θανάτωση του θύματος (που άπτεται του προηγούμενου στοιχείου που παραθέσαμε) και δεύτερον, το αμετανόητο της απόφασης του κατηγορούμενου. Όπως πολύ σωστά το έθεσε ο κ. Αριστείδης, ο κατηγορούμενος, για τον λίγο έστω χρόνο που χρειάστηκε μέχρι να κλειδώσει η Μ.23 την πόρτα και τα παράθυρα και να ανέβει στο δωμάτιο της, είχε την ευκαιρία να αναλογιστεί τις συνέπειες των πράξεων του και να αποστεί από την υλοποίηση τους. Κάτι τέτοιο, ενδεχόμενα, θα αναχαιτούσε την τεκμηρίωση προμελέτης. Αντ' αυτού όμως, συνέχισε να καταφέρνει κτυπήματα στο θύμα, μεταξύ αυτών, και το θανατηφόρο κτύπημα στην καρδιά. Εν όψει όλων των πιο πάνω, κρίνουμε, ότι έχει αποδειχθεί συνεκτικά αλλά απολύτως σίγουρα, ότι, ο κατηγορούμενος προμελέτησε και βάσει αυτής της προμελέτης, εκτέλεσε το φόνο του άτυχου θύματος. Το ακριβές ελατήριο του φόνου παραμένει άγνωστο. Το ελατήριο όμως, όπως υποδείξαμε ανωτέρω, δεν αποτελεί συστατικό στοιχείο του αδικήματος. Τα συστατικά στοιχεία είναι η προμελέτη και η φόνευση, τα οποία έχουν πλήρως αποδειχθεί. Πριν κλείσουμε, κρίνουμε ορθό να σχολιάσουμε την καταληκτική αναφορά του ευπαιδεύτου συνηγόρου του κατηγορουμένου κ. Κυριακίδη περί φόνου που "οφειλόταν σε ξαφνική παρόρμηση και σε στιγμιαία αντίδραση, μετά από έντονη συζήτηση, λογομαχία που είχε με το θύμα". Αν αποδεικνυόταν κάτι τέτοιο, ο φόνος, ενδεχομένως να λογιζόταν ως ανθρωποκτονία, δυνάμει του άρθρου 208 του Ποινικού Κώδικα. Διερωτόμαστε, πραγματικά επί ποιας βάσης τέθηκε αυτή η εισήγηση αφ' ης στιγμής ούτε καν ο κατηγορούμενος, την προέβαλε. Ο κατηγορούμενος στην ανώμοτη του δήλωση (το μοναδικό στοιχείο που τέθηκε στην υπεράσπιση του) δεν μίλησε ούτε για πρόκληση ούτε για απώλεια αυτοελέγχου. Αντίθετα, ισχυρίστηκε ότι είχε πολύ καλές σχέσεις με το θύμα. Ούτε καν τη διαδικασία φόνευσης του θύματος δεν θυμόταν, κατά τα λεγόμενα του. Το μόνο που ισχυρίστηκε, είναι, πως όταν το θύμα αρνήθηκε να του δώσει €300, την κτύπησε. Απ΄ εκεί και πέρα δεν υπάρχει ίχνος μαρτυρίας περί λογομαχίας ή συζήτησης πόσο μάλλον πρόκλησης και απώλειας αυτοελέγχου. Φρονούμε, πως η αναφορά του κατηγορούμενου πόρρω απέχει απ' το να δύναται να κατατάξει την περίπτωση στην ακτίνα εφαρμογής του άρθρου 208 του Ποινικού Κώδικα. Ως εκ τούτου, η κρίση περί απόδειξης προμελέτης παραμένει απολύτως αλώβητη. Ο κατηγορούμενος κρίνεται ένοχος στην κατηγορία που αντιμετωπίζει. (Υπ.) Λ. Καλογήρου, Π.Ε.Δ. (Υπ.) Στ. Σταύρου, Α.Ε.Δ. (Υπ.) Ε. Γεωργίου‑Αντωνίου, Ε.Δ. Πιστό Αντίγραφο Πρωτοκολλητής cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο