ΚΟΙΝΟΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΒΟΡΟΚΛΗΝΗΣ ν. Ζαρίφη, Αρ. υποθεσης: 1243/2018, 25/1/2019

(2), 102, 103, 110, 113, 116, 117

(2)του περί Κοινοτήτων Νόμου του 1999 (Ν.86(Ι)/99), όπως τροποποιήθηκε μέχρι σήμερα.». Οι κατηγορίες αρ. 2, 4, 6 και 8 αφορούν στο αδίκημα της «Παράλειψης πληρωμής επιβάρυνσης κατά παράβαση των περί Διοίκησης των Τοπικών Υποθέσεων (Γενικοί) Κανονισμοί που υιοθετήθηκαν από το Κοινοτικό Συμβούλιο Βορόκληνης, ΚΔΠ 294/2002, των άρθρων 3, 10, 11 & 12 του Νόμου 257(Ι)/2004 περί Κοιμητηρίων Νόμου και των άρθρων 2, 82(κγ), 99

(2), 102, 103, 110, 113, 116, 117

(2)του περί Κοινοτήτων Νόμου του 1999 (Ν.86(Ι)/99), όπως τροποποιήθηκε μέχρι σήμερα.». Σύμφωνα με τις λεπτομέρειες των αδικημάτων επί του κατηγορητηρίου, ο Κατηγορούμενος «ενώ ήταν ιδιοκτήτης/κάτοχος περιουσίας εντός της περιοχής της Κοινότητας Βορόκληνης» παρέλειψε να πληρώσει προς το Κοινοτικό Συμβούλιο Βορόκληνης την ετήσια εισφορά €60= για το δημοτικό κοιμητήριο και την επιβάρυνση 20% επί του μη πληρωθέντος ποσού, ήτοι €12= ως ακολούθως꞉ · Στην 1η κατηγορία, για το έτος 2013, την ετήσια εισφορά €

1. · Στην 3η κατηγορία, για το έτος 2014, την ετήσια εισφορά €
2. · Στην 5η κατηγορία, για το έτος 2015, την ετήσια εισφορά €
3. · Στην 7η κατηγορία, για το έτος 2016, την ετήσια εισφορά €
4. · Στην 2η κατηγορία, για το έτος 2013 την επιβάρυνση €12=. · Στην 4η κατηγορία, για το έτος 2014 την επιβάρυνση €12=. · Στην 6η κατηγορία, για το έτος 2015 την επιβάρυνση €12=. · Στην 8η κατηγορία, για το έτος 2016 την επιβάρυνση €12=. Ο Κατηγορούμενος απάντησε «Μη παραδοχή» σε όλες τις κατηγορίες, γι'αυτό και η υπόθεση οδηγήθηκε σε ακρόαση. Η ΑΚΡΟΑΜΑΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ. Προς απόδειξη της υπόθεσης της Κατηγορούσας Αρχής προσήλθε στο Δικαστήριο ένας μόνο μάρτυρας κατηγορίας, ο κ. XXXXX Θεοδοσίου («στο εξής «ο ΜΚ1»), ο οποίος κατέθεσε ενόρκως και αντεξετάστηκε από τον Κατηγορούμενο. Παραθέτω πιο κάτω το περιεχόμενο της γραπτής του δήλωσης (Έγγραφο Α), την οποία υιοθέτησε ο ΜΚ1 ως μέρος της κυρίως εξέτασής του꞉ «
5. Ονομάζομαι XXXXX Θεοδοσίου και εργάζομαι από το 1983 μέχρι και σήμερα στην θέση του Γραμματέα του Κοινοτικού Συμβουλίου Βορόκληνης - Παραπονούμενων. Μέσα στα καθήκοντα μου είναι και η ετοιμασία των φορολογικών καταλόγων, η αποστολή ειδοποιήσεων και η παρακολούθηση των εισπράξεων των συγκεκριμένων φορολογιών μέχρι τελικής εξόφλησης, καθώς επίσης και η μελέτη ενστάσεων από φορολογούμενους.
6. Ο κατηγορούμενος κατά πάσα ουσιώδη χρόνο ως προς τα επίδικα έτη, ήταν και μέχρι σήμερα είναι κάτοικος της κοινότητας Βορόκληνης. Πιο συγκεκριμένα από το 2009 μέχρι και σήμερα διαμένει επί της οδού XXXXX 1, XXXXX Estates, οικεία XXXXX, XXXXX XXXXX.
7. Ο κατηγορούμενος από το έτος 2009 μέχρι και σήμερα, διαμένει επί της ως άνω αναφερόμενης κατοικίας, ιδιοκτησίας της κας XXXXX Κωμοδρόμου, στη βάση ενοικιαστηρίου συμβολαίου το οποίο ανανεώνεται αυτόματα. Πιο συγκεκριμένα και εξ' όσων μας έχει ενημερώσει ο ίδιος ο κατηγορούμενος, την επίδικη κατοικία ενοικιάζει ο υιός του κότηγορούμενου, κος. XXXXX Ζαρίφης, ο οποίος ζεί μόνιμα στην Γερμανία, με μοναδικό σκοπό την κατοίκηση του πατέρα του - κατηγορούμενου (Αντίγραφο ενοικιαστήριου εγγράφου ημερ. 31/08/2009 κατατίθεται ως τεκμήριο 1).
8. Λόγω της ιδιότητας του κατηγορούμενου ως μόνιμου κάτοικου της κοινότητας Βορόκληνης, το Κοινοτικό Συμβούλιο σύμφωνα με τον Νόμο και την χρόνια πρακτική, επιβάλλει διάφορες φορολογίες επ' ονόματι του κατηγορούμενου όπως κατανάλωση Υδατοπρομήθειας, κοινοτικές υπηρεσίες, τέλη σκυβάλων και φόρους κοιμητηρίου, ενώ δε η ιδιοκτήτρια της επίδικης κατοικίας βαρύνεται με τις φορολογίες ενοικίου και κτηματικές.
9. Περί το έτος 2010, το Κοινοτικό Συμβούλιο Βορόκληνης, μετά από σχετική έγκριση του Έπαρχου Λάρνακας, ημερ. 24/07/2009, η οποία δημοσιεύθηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της Κυπριακής Δημοκρατίας, προέβη στην δημιουργία νέου κοιμητηρίου, για χρήση από την Ελληνική Ορθόδοξη κοινότητα του χωριού Βορόκληνης της Επαρχίας Λάρνακας (Αντίγραφο δημοσίευσης της επίσημης εφημερίδας, ημερ. 24/07/2009, το οποίο τυπώθηκε από εμένα από τον ηλεκτρονικό μoυ υπολογιστή στο Κοινοτικό Συμβούλιο Βορόκληνης κατατίθεται ως τεκμήριο 2).
10. Το Κοινοτικό Συμβούλιο μετά τον καθορισμό της αποζημίωσης για την αποκτηθείσα ακίνητη ιδιοκτησία προέβη σύμφωνα με τον Νόμο στην κατανομή του ποσού της αποζημίωσης ανά νοικοκυριό. Δεν θα επεκταθώ περισσότερο σχετικά με τις διενέργειες των Παραπονούμενων σχετικά με την δημιουργία του νέου κοιμητηρίου και την κατανομή του ποσού της αποζημίωσης, διότι δεν αποτελεί αντικείμενο της παρούσας ποινικής υπόθεσης.
11. Αξίζει να σημειωθεί ότι λόγω της θέσης μου στο Κοινοτικό Συμβούλιο, είχα και έχω άμεση εμπλοκή και ενημέρωση για όλα τα θέματα που προκύπτουν και ειδικότερα στα θέματα που αφορούν επιβληθείσες φορολογίες κατοίκων.
12. Ως η συνήθης και χρόνια πρακτική των Παραπονούμενων όλες οι φορολογίες βρίσκονται μηχανογραφημένες σε ηλεκτρονικό σύστημα που διατηρείται από το Κοινοτικό Συμβούλιο Βορόκληνης, οι οποίες για σκοπούς κοινοποίησης τους στους φορολογούμενους εκτυπώνονται από την υπεύθυνη λειτουργό και αποστέλλονται ταχυδρομικώς στους φορολογούμενους. Η κοινοποίηση των φορολογιών τεκμαίρεται ότι έλαβε χώρα, εφόσον δεν επιστραφεί από το Ταχυδρομείο ως μη παραδοθείσα. Στην υπό εξέταση περίπτωση, δεν τίθεται θέμα μη επίδοσης/κοινοποίησης των επίδικων φορολογιών, διότι ο κατηγορούμενος ουδέποτε παραπονέθηκε ως προς αυτό στους παραπονούμενους, ουδέποτε επιστράφηκαν ως μη παραδοθείσες οι επιστολές. Ως θα διαπιστωθεί κατωτέρω από την μεταξύ των διαδίκων αλληλογραφία, ο κατηγορούμενος λάμβανε τις επίδικες φορολογίες.
13. Προτού επεκταθώ στα πραγματικά περιστατικά που περικλείουν την παρούσα υπόθεση, σημειώνω ότι το επίδικο κατηγορητήριο αφορά απλήρωτες φορολογίες κοιμητηρίου για τα έτη 2013 έως 2016 αμφότερων συμπεριλαμβανομένων καθώς επίσης και απλήρωτες επιβαρύνσεις για τα έτη αυτά, οι οποίες επιβλήθηκαν νομότυπα λόγω της μη πληρωμής των επίδικων φορολογιών. Σημειώνω ότι έχω αναγνώσει το επίδικο κατηγορητήριο και συμφωνώ πλήρως με το περιεχόμενο του, το οποίο και υιοθετώ.
14. Ο κατηγορούμενος από το 2013 μέχρι και το 2016 οφείλει φορολογίες κοιμητηρίου και πρόσθετες επιβαρύνσεις για τα έτη αυτά συνολικού ύψους €288-. Αξίζει να σημειωθεί ότι ο λόγος που ο κατηγορούμενος δεν φορολογείτο για τέλη κοιμητηρίου από το 2010 και έτσι δεν πλήρωσε φορολογία για τα έτη 2010 και 2012, είναι ότι δεν γνωρίζαμε αν κατηγορούμενος είναι μόνιμος κάτοικος Βορόκληνης. Μετά από επίσκεψη του ιδίου στο Κοινοτικό Συμβούλιο μας ενημέρωσε ότι είναι μόνιμος κάτοικος της κοινότητας Βορόκληνης και ότι είναι συνταξιούχος, γι' αυτόν τον λόγο ξεκίνησε η επιβολή φορολογίας κοιμητηρίου με μειωμένο κόστος ήτοι €60 μόνο. (Αντίγραφο Κατάστασης Λογαριασμού αναφορικά με τις φορολογίες κοιμητηρίου ημερ. 07/11/2018, την οποία εκτύπωσα εγώ ο ίδιος από το σύστημα του Κοινοτικού Συμβουλίου Βορόκληνης κατατίθεται ως τεκμήριο 3).
15. Περί την 28/11/2014 το Κοινοτικό Συμβούλιο παρέλαβε την επιστολή υπό του Κατηγορούμενου ημερ. 18/11/2014, με την οποία ο κατηγορούμενος, μας ενημέρωσε μεταξύ άλλων ότι δεν είναι Χριστιανός και ότι είναι ενάντιος στην ταφή και εκταφή, γεγονός το οποίο εν ολίγοις απαίτησε να γνωρίζουμε εξαιτίας ενός βιβλίου που δώρισε στους Παραπονούμενους. Σημειώνω ότι στο βιβλίο δεν γίνεται καμία αναφορά σε θέματα πίστεως ή προσωπικών πεποιθήσεων του ή ότι δεν είναι Χριστιανός. Περαιτέρω, κανένα έγγραφο ή αποδεικτικό προσκόμισε προς απόδειξη των ισχυρισμών του. Περαιτέρω, ενημέρωσε ότι είναι ιδιοκτήτης τάφου στο νέο κοιμητήριο Λευκωσίας, χωρίς βεβαίως να προσκομίσει κανένα αποδεικτικό. Μεταξύ άλλων προέβαλε ισχυρισμούς ότι δεν είναι ιδιοκτήτης κάποιας περιουσίας στην κοινότητας μας, γεγονός που γνωρίζουμε ενώ δε ότι ζει υπό το καθεστώς φιλοξενίας στην κοινότητα μας εφόσον το σπίτι ενοικιάζεται από συγγενικό του πρόσωπο, γεγονός το οποίο επίσης γνωρίζουμε. Είναι η θέση των Παραπονούμενων, η οποία με βρίσκει απόλυτα σύμφωνο ότι ο κατηγορούμενος πληροί τις προϋποθέσεις που θέτει ο Νόμος περί μόνιμης κατοικίας, εφόσον δεν υπέδειξε ή απέδειξε την απόκτηση ιδιότητας κατοίκου άλλης κοινότητας (Αντίγραφο επιστολής ημερ. 18/11/2014 την οποία απέστειλε ο κατηγορούμενος στους Παραπoνoύμενoυς) και οι τελευταίοι την παρέλαβαν στις 28/11/2014 κατατίθεται ως τεκμήριο 4).
16. Περί την 14/01/2015 ο κατηγορούμενος απέστειλε εκ νέου επιστολή, η οποία παραλήφθηκε από τους Παραπονούμενους περί την 22/01/2015, με την οποία διεκδίκησε απάντηση της επιστολής του (Αντίγραφο επιστολής ημερ. 14/01/2015 κατατίθεται ως τεκμήριο 5).
17. Ο λόγος που δεν απαντήθηκε η επιστολή ήτο ότι δεν θεωρήθηκε ως ένσταση από πλευράς κατηγορούμενου, εφόσον δεν πληρούσε τις προϋποθέσεις και πιο συγκεκριμένα τον τύπο αυτού. Παρ' όλα αυτά έτυχε αναθεώρησης η προσέγγιση αυτή στα πλαίσια καλής πίστεως και αλληλεγγύης και θεωρήθηκε εμπρόθεσμη ένσταση η οποία απορρίφθηκε μέσω επιστολή μας ημερ. 04/02/
18. Απαντήσαμε στον κατηγορούμενο όσο πιο απλά και ξεκάθαρα μπορούσαμε, ότι φορολογείται λόγω του ότι είναι μόνιμος κάτοικος της κοινότητας και ότι λόγω της πολύ πολιτισμικότητας που παρατηρήθηκε στην κοινότητα, αποφασίσαμε ότι το κοιμητήριο μπορεί να χρησιμοποιηθεί από όλους τους κατοίκους ανεξαρτήτως θρησκείας, τον κάλεσαν δε να επισκεφθεί το κοιμητήριο για να το διαπιστώσει ο ίδιος. Περαιτέρω, τον ενημέρωσαν εν' ολίγοις ότι λόγω του ότι δεν προσκόμισε κάποιο αποδεικτικό και λόγω του αυτονόητου τω παλαιότερων χρόνων ότι οι Έλληνες είναι Χριστιανοί, για εμάς εντάσσεται στην κατηγορία των Χριστιανών. Φανταστείτε τι θα συνέβαινε αν το Κοινοτικό Συμβούλιο διέγραφε φορολογίες με μόνο ένα ισχυρισμό περί μη πίστης στην θρησκεία μας ή σε οποιαδήποτε άλλη θρησκεία. Όλοι οι κάτοικοι θα απαιτούσαν την διαγραφή τους, ενώ δε, θα χρησιμοποιούσαν εν τέλει το κοιμητήριο χωρίς ουδέποτε να καταβάλλουν τέλη για την δημιουργία και συντήρηση του. Περαιτέρω του επεξηγήθηκε ότι ο λόγος που δεν φορολογήθηκε τις 2 πρώτες δόσεις είναι ότι δεν γνωρίζαμε ότι είναι μόνιμος κάτοικος. Η πράξη αυτή δεικνύει ότι ο σκοπός των Παραπονούμενων δεν είναι η αλόγιστη και αυθαίρετη φορολόγηση των κατοίκων, ενώ δε ο κατηγορούμενος ξεκίνησε να φορολογείται μετά από επίσκεψη του ίδιου στο Κοινοτικό Συμβούλιο όπου και ενημέρωσε ότι διαμένει μόνιμα. Επαναλαμβάνω ότι ο ίδιος ο κατηγορούμενος μας ενημέρωσε περί της μόνιμης του κατοικίας και επίσης διεκδίκησε ως μόνιμος κάτοικος την έκπτωση λόγω του ότι ήτο συνταξιούχος, γεγονός που επίσης επιβεβαιώνει ότι είναι μόνιμος κάτοικος εφόσον τέτοιες εκπτώσεις λαμβάνουν μόνο οι μόνιμοι κάτοικοι της κοινότητας Βόρόκληνης. (Αντίγραφο επιστολής των Παραπoνoυμένων προς τον Κατηγορούμενο ημερ. 04/02/2015 κατατίθεται ως τεκμηριο 6).
19. Περί την 17/11/2015 ο κατηγορούμενος προέβησε σε ένσταση αναφορικά με τις φορολογίες σκυβάλων και κοινοτικών υπηρεσιών για τα έτη 2015, ένσταση η οποία έγινε αποδεκτή, διά τον λόγο ότι θεωρήθηκε μόνιμος κάτοικος (Αντίγραφο ένστασης ημερ. 17/11/2015, υποστηρικτικό υλικό που δόθηκε από τον παραπονούμενο ως προς το αίτημα του αυτό, καθώς επίσης και απάντηση από τους Κατηγορούμενους κατατίθεται ως τεκμήριο 7). ·
20. Μετά την απόρριψη από πλευράς μας της ένστασης του, δεν προέβη σε ιεραρχική προσφυγή ή προσφυγή γεγονός που καθιστά τις επίδικες ως προς την ένσταση φορολογίες μη ανακλήσιμες - νόμιμες εκτελεστές πράξεις.
21. Περαιτέρω, ο Κατηγορούμενος περιορίστηκε στο να επαναλαμβάνει τους ίδιους ισχυρισμούς σε διάφορες επιστολές, οι οποίες τύγχαναν απάντησης. (Αντίγραφο επιστολής υπό του Κατηγορούμενου προς τους Παραπονούμενους, ημερ. 26/02/2015, η οποία λήφθηκε από τους τελευταίους περί την 03/03/2015 κατατίθεται ως τεκμήριο 8), ενώ δε επιστολή από τους παραπoνoύμενoυς προς τον κατηγορούμενο ημερ. 30/03/2015 κατατίθεται ως τεκμήριο 9).
22. Περαιτέρω, σε μεταγενέστερο χρόνο ο κατηγορούμενος συνεχίζει να αποστέλλει εκ νέου επιστολές με τους ίδιους ισχυρισμούς. Εν συνεχεία επιστολής μας, ημερ. 30/03/2015, ο κατηγορούμενος απέστειλε προς τους παραπονούμενους επιστολή ημερ. 30/04/2015, η οποία λήφθηκε από τους τελευταίους περί της 06/05/2015, με την οποία ο κατηγορούμενος διαμαρτύρεται για το περιεχόμενο επιστολής μας ημερ. 30/03/
23. (Αντίγραφο επιστολής του κατηγορούμενου, ημερ. 30/04/2015 κατατίθεται ως τεκμηριο 10).
24. Ως εκ των ανωτέρω, το Κοινοτικό Συμβούλιο αποφάσισε όπως παραπέμψει την υπόθεση αυτή σε δικηγόρο με σκοπό την λήψη νομικών μέτρων εναντίον του.
25. Περί την 07/02/2017 οι δικηγόροι απέστειλαν ταχυδρομικώς επιστολή προς τον κατηγορούμενο, με την οποία ζητούν την πληρωμή των επίδικων φορολογιών ως τελευταία προειδοποίηση. (Αντίγραφο επιστολής δικηγόρων παραπονούμενων, ημερ. 07/02/2017, κατατίθεται ως τεκμήριο 11).
26. Αξίζει να σημειωθεί ότι ο κατηγορούμενος για τα έτη 2015 και 2016 δεν υπέβαλε καμία ένσταση και ως εκ τούτου οι φορολογίες αυτές κατέστησαν επίσης μη ανακλήσιμες - νόμιμες εκτελεστές πράξεις.
27. Μετά την καταχώρηση της υπό τον ως άνω αριθμό και τίτλο ποινικής υπόθεσης, ο κατηγορούμενος προέβηκε στην αποστολή επιστολής ημερ. 05/03/2018, η οποία παραλήφθηκε περί την 12/03/2018, με την οποία δηλώνει ότι δεν έχει καμία ιδιοκτησία επ' ονόματι του, γεγονός που ενισχύει την θέση μας περί μόνιμης κατοικίας, ενώ δε αναφέρει ότι διαμένει στο χωριό 4 φορές την βδομάδα. Κανένα αποδεικτικό προσκόμισε ως προς αυτό ή πιο συγκεκριμένα ότι απέκτησε την ιδιότητα μόνιμου κάτοικου άλλης κοινότητας. (Αντίγραφο επιστολής ημερ. 05/03/2018 του κατηγορούμενου προς τους παραπονούμενους κατατίθεται ως τεκμήριο 12).
28. Πάντως, από την κατανάλωση νερού έχω διαπιστώσει συνεχή χρήση του επίδικου υποστατικού λαμβάνοντας υπόψη την διαμονή του κατηγορούμενου στην επίδικη κατοικία. Περαιτέρω, ο κατηγορούμενους πληρώνει ανελλιπώς τις λοιπές φορολογίες, οι οποίες βαρύνουν τον ίδιο λόγω της μόνιμης διαμονής του επί της επίδικης κατοικίας, γεγονός που επιβεβαιώνει την θέση μας. (Αντίγραφο κατάστασης λογαριασμού ημερ. 07/11/2018, η οποία δεικνύει τις πληρωμές του κατηγορούμενου σχετικά με τις λοιπές φορολογίες, το οποίο έχει τυπωθεί από εμένα τον ίδιο λόγω της θέσης μου από το ηλεκτρονικό σύστημα που διατηρούν οι παραπονούμενοι για την αρχειοθέτηση και επιβολή φορολογιών κατατίθεται ως τεκμήριο 13).
29. Επί του πιο πάνω τεκμηρίου θα διαπιστώσετε ότι περιλαμβάνεται φόρος ενοικίου, ο οποίος σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να θεωρηθεί ότι επιβάλλεται εις διπλούν τόσο στον Κατηγορούμενο όσο και στην ιδιοκτήτρια της επίδικης κατοικίας. Οι παραπονούμενοι διατηρούσαν κατάσταση λογαριασμού επ' ονόματι της ιδιοκτήτριας, γεγονός το οποίο άλλαξε μετά την επίσκεψη του κατηγορούμενου στο Κοινοτικό Συμβούλιο, όπου ο κατηγορούμενος ενημέρωσε για την ενοικίαση του επίδικου υποστατικού ως αναφέρεται ανωτέρω. Μετά την ενημέρωση αυτή οι παραπονούμενοι προχώρησαν στην αλλαγή και μετατροπή της ημερίδας στο σύστημα τους στα στοιχεία της εγγραφής της επίδικης κατοικίας σε συνέχεια της προηγούμενης που διατηρείτο επ' ονόματι της ιδιοκτήτριας, γι' αυτό εμφαίνεται επ' αυτής ο φόρος ενοικίου για τα πρώτα χρόνια. Ταυτόχρονα, οι Παραπονούμενοι προχώρησαν στο άνοιγμα νέα ημερίδας/εγγραφής για την ιδιοκτήτρια αναφορικά με τον φόρο ενοικίου και τον κτηματικό φόρο. (Αντίγραφο κατάστασης λογαριασμού ημερ. 07/11/2018 αναφορικά με τον φόρο ενοικίου και κτηματικό φόρο της ιδιοκτήτριας της επίδικης κατοικίας, ο οποίος τυπώθηκε από εμένα προσωπικά από το ηλεκτρονικό σύστημα που διατηρείται στο Κοινοτικό Συμβούλιο, λόγω της θέσης μου, κατατίθεται ως τεκμήριο 14).
30. Περαιτέρω σημειώνω ότι η XXXXX Κωμοδρόμου και η XXXXX Χατζηγεωργίου είναι το ίδιο και το αυτό πρόσωπο καθότι, ως μπορείτε να δείτε, ο αριθμός ταυτότητας, ο οποίος αναγράφεται τόσο επί του ενοικιαστήριου συμβολαίου όσο και επί της κατάστασης λογαριασμού αναφορικά με τον φόρο ενοικίου και κτηματικού φόρου, είναι ίδιος.». (Η έμφαση με έντονα γράμματα είναι του Δικαστηρίου.) Ο Κατηγορούμενος αντεξέτασε εκτενώς τον ΜΚ1 και καταληκτικά του υπέβαλε τη θέση του ως εξής꞉ «Όλα αυτά περί μονίμου κατοίκου κλπ., για εμένα είναι εντελώς δευτερεύοντα. Δηλώνω αγνωστικιστής, ο γάμος μου ήταν πολιτικός, τα τρία μου παιδιά δεν τα βάφτισα, δίνοντας τους το δημοκρατικό (η λέξη με μεγάλα κεφαλαία γράμματα), ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΟ δικαίωμα της επιλογής. Αρνούμαι ταφής και είμαι υπέρ της αποτέφρωσης. Εάν την ύστατη προδώσω τα πιστεύω μου, τότε θα ταφώ στην οικογενειακό μας τάφο στη Λευκωσία. Και απαιτώ, αυτό είναι απαίτηση από το Δικαστήριο, να σεβαστεί τη διαφορετικότητα.» Κατέληξε ο ΜΚ1 να σχολιάζει ως εξής꞉ «Εάν μια δήλωση ότι παύω να είμαι Χριστιανός Ορθόδοξος που είναι το επίδικο θέμα, είναι αρκετή για να απαλλάξει κάποιον από τη φορολογία, εμείς θα σεβαστούμε την απόφαση του Δικαστηρίου.». Το Δικαστήριο, με απόφαση που εξέδωσε στο στάδιο του εκ πρώτης όψεως, έκρινε κατάλληλο να καλέσει τον Κατηγορούμενο σε απολογία. Άπαξ και επεξηγήθηκαν σε αυτόν τα δικονομικά του δικαιώματα βάσει του άρθρου 74

(1)(β)(γ) του περί Ποινικής Δικονομίας Νόμου, Κεφ. 155, ο Κατηγορούμενος επέλεξε να προβεί σε ανώμοτη δήλωση. Απόσπασμα αυτής παραθέτω πιο κάτω꞉ «Η απάντηση μου σ΄ αυτό το λογοπαίγνιο είναι η ακόλουθη:

1. Σαν ενεργός πολίτης από το 2004 που επαναπατρίστηκα ψηφίζω σε όλες τις εκλογές. Ουδέποτε ψήφισα στις κοινοτικές εκλογές Ορόκλινης, καθότι όχι μόνο δεν ανήκω στην κοινότητα, αλλά αμφιβάλλω αν είμαι στους καταλόγους. Για τις βουλευτικές εκλογές ψηφίζω για υποψηφίους της Λευκωσίας.
2. Όλη η αλληλογραφία και λογαριασμοί από το ΚΣΟ αποστέλλονται στη διεύθυνση Τ.Θ. XXXXX, Λάρνακας XXXXX, αντί στην XXXXX 1 οικία XXXXX, διεύθυνση της επίδικης κατοικίας. Εμμέσως πλην σαφώς αυτό υποδεικνύει μη μόνιμη κατοίκηση και αναγνώριση από το ΚΣΟ.
3. Ο μοναδικός λόγος που μένω αρκετές μέρες στο επίδικο υποστατικό που ενοικιάζει ο Α. Ζαρίφης είναι η προστασία και συντήρηση της συλλογής έργων τέχνης των παιδιών μου, καθώς και άλλης κινητής περιουσίας του XXXXX. [...]
4. Ούτε ακίνητη αλλού ούτε και κινητή περιουσία διαθέτω στην Ορόκλινη. Ενοικιαστής του επίδικου υποστατικού είναι ο Α. Ζαρίφης που το χρησιμοποιεί για τις διακοπές του και για φύλαξη των τι αναφέρει προηγουμένως. Δεν υπέχω καμίας νομικής ευθύνης για το επίδικο υποστατικό. Για λόγους καθαρά πρακτικούς, ότι για μένα ενοικιαστές του επίδικου υποστατικού ήταν αλλοδαποί, μεταφέρθηκαν οι λογαριασμοί στο όνομα μου διευκολύνοντας έτσι τον XXXXX, κατά την περίοδο παραμονής στην Κύπρο ως Πανεπιστημιακός καθηγητής ερευνητής δεν είχε χρόνο για τέτοιες λεπτομέρειες. Κλείνοντας δηλώνω꞉
5. Είμαι αγνωστικιστής από την ηλικία των
7. Ούτε ιδιοκτήτης ούτε κάτοχος περιουσίας είμαι στην Ορόκλινη, απλά προστατεύω και συντηρώ περιουσία των παιδιών μου
8. Ο γάμος μου ήταν πολιτικός
9. Τα παιδιά μου δεν τα βάφτισα δίνοντας του έτσι το δημοκρατικό δικαίωμα της επιλογής.
10. Είμαι εναντίον της ταφής νεκρών, όντας υπέρ της αποτέφρωσης, επιλογή που όπως παραδέχτηκε ο μάρτυρας δεν προσφέρει το ΚΣΟ.
11. Είναι δίκαιο να έχω πληρώσει το μερίδιο μου για την αγορά του διπλού τάφου στο Νέο Κοιμητήριο Λευκωσίας, να έχω προβεί σε προκαταρκτικές διευθετήσεις για αποτέφρωση μιας και η πατρίδα δεν μου προσφέρει αυτή την επιλογή και να πληρώσω τώρα για τάφο στην Ορόκλινη στην οποία ουδέποτε ανήκα ή θα ανήκω; Εδώ και την υστάτη πριν κλείσω τα μάτια μου για τελευταία φορά προδώσω τα πιστεύω μιας ολόκληρης ζωής τότε η ταφή μου θα γίνει στην γενέτειρα μου Λευκωσία και στον οικογενειακό μας τάφο μαζί με τους γονείς και αδελφό μου.». ΒΑΡΟΣ ΤΗΣ ΑΠΟΔΕΙΞΗΣ Η παρούσα υπόθεση είναι ποινική και η απόδειξη της κατηγορίας και κάθε στοιχείου που τη συνιστά βαρύνει εξ ολοκλήρου την Κατηγορούσα Αρχή. Κατά συνέπεια, δεν επιτρέπονται υποθέσεις ως προς την ύπαρξη γεγονότων, όσο εύλογες και αν είναι. Σε ποινικές υποθέσεις, κενά αναφορικά με την ύπαρξη των πρωτογενών γεγονότων που συνιστούν και αποδεικνύουν το αδίκημα αφήνουν τις κατηγορίες ατεκμηρίωτες και έκθετες σε απόρριψη (βλέπε Λοίζου ν. Αστυνομίας

(1989)2 ΑΑΔ 363). Για να πετύχει την καταδίκη του Κατηγορουμένου, η Κατηγορούσα Αρχή θα πρέπει να αποδείξει πέραν πάσης λογικής αμφιβολίας την ενοχή του. Προχωρώ να αναλύσω πιο κάτω ποια είναι τα συστατικά στοιχεία των κατηγοριών꞉ ΝΟΜΙΚΗ ΠΤΥΧΗ ΤΩΝ ΚΑΤΗΓΟΡΙΩΝ. Το άρθρο 3 του Ν.257(Ι)/2004 προβλέπει ότι꞉ «3.-

(1)Οποιαδήποτε αρχή τοπικής διοίκησης δεν διαθέτει χώρο για την ταφή των νεκρών ή αν το υφιστάμενο κοιμητήριο δεν είναι ικανοποιητικό για τις ανάγκες της ή είναι επικίνδυνο για τη δημόσια υγεία, φροντίζει για τη δημιουργία νέου κοιμητηρίου ή την επέκταση του υφιστάμενου, ανάλογα με την περίπτωση꞉ Νοείται ότι [...].». Το άρθρο 6 του ιδίου Νόμου προβλέπει ότι꞉ «6. Για οποιαδήποτε ακίνητη ιδιοκτησία που αποκτήθηκε για τη δημιουργία ή επέκταση υφιστάμενου κοιμητηρίου, ανάλογα με την περίπτωση, καταβάλλεται αποζημίωση στον ιδιοκτήτη της, σύμφωνα με τις διατάξεις του περί Αναγκαστικής Απαλλοτριώσεως Νόμου.» Το άρθρο 10 του Νόμου προβλέπει στη συνέχεια ότι꞉ «10.-

(1)Η τοπική αρχή διοίκησης, μετά τον καθορισμό της αποζημίωσης για την αποκτηθείσα ακίνητη ιδιοκτησία προβαίνει στην κατανομή του ποσού της αποζημίωσης για την αποκτηθείσα γη, καθώς και της δαπάνης για την περίφραξη του υπό δημιουργία κοιμητηρίου, την υδροδότηση, ηλεκτροδότηση και διαμόρφωση του εσωτερικού χώρου, μεταξύ των κατοίκων της κοινότητας ανά νοικοκυριό, ανάλογα με την οικονομική του ικανότητα, οι οποίοι ανήκουν στη θρησκευτική κοινότητα προς χρήση της οποίας δημιουργήθηκε το κοιμητήριο. Αντίγραφο του καταλόγου, που δείχνει το ποσό που θα πληρωθεί από κάθε νοικοκυριό, αποστέλλεται στον Υπουργό ή στον Έπαρχο, ανάλογα με την περίπτωση, και ταυτόχρονα αναρτάται σε περίοπτο μέρος ή μέρη της κοινότητας. Για τις δημαρχούμενες περιοχές δημοσιεύεται σχετικές γνωστοποίηση σε δύο ημερήσιες εφημερίδες꞉ Νοείται ότι το κατανημηθέν ποσό δύναται να εισπραχθεί σε καθορισμένες ετήσεις δόσεις.». Το άρθρο 11 του Νόμου προβλέπει ότι꞉ «11. Κάθε κάτοικος, ο οποίος έχει ένσταση για το ποσό που του έχει κατανεμηθεί, δύναται, το αργότερο μέσα σε δεκαπέντε μέρες από την ανάρτηση του καταλόγου, να υποβάλει ένσταση στην αρχή τοπικής διοίκησης. Σε περίπτωση που η απόφαση της αρχής τοπικής διοίκησης δεν ικανοποιεί το ενιστάμενο πρόσωπο, αυτό δύναται, μέσα σε δεκαπέντε μέρες από τη γνωστοποίηση της απόφασης, να υποβάλει ιεραρχική προσφυγή στον Υπουργό, ο οποίος ερευνά το παράπονο και αποφασίζει για το ποσό που πρέπει να πληρωθεί.». Το άρθρο 12 του ιδίου Νόμου προβλέπει ότι꞉ «12.-

(1)Σε περίπτωση που οποιοσδήποτε κάτοικος παραλείπει ή αρνείται να πληρώσει το ποσό που οφείλει με βάση τις πρόνοιες του άρθρου 10 του παρόντος Νόμου, μέσα στην καθορισθείσα προθεσμία, η αρχή τοπικής διοίκησης έχει εξουσία να το εισπράξει μαζί με επιβάρυνση είκοσι τοις εκατόν (20%).

(2)Κάθε κάτοικος ο οποίος αρνείται να καταβάλει το επιβληθέν ποσό μαζί με την επιβάρυνση που προβλέπεται στο εδάφιο

(1)είναι ένοχος αδικήματος και σε περίπτωση καταδίκης του, υπόκειται, πέραν από την πληρωμή του οφειλόμενου ποσού και της επιβάρυνσης και σε χρηματική ποινή η οποία δεν υπερβαίνει τις πενήντα λίρες.». Το άρθρο 110 του περί Κοινοτήτων Νόμου (86(Ι)/99) προβλέπει ότι - «

1. Τηρουμένων των διατάξεων του παρόντος Νόμου, κανένα φυσικό ή νομικό πρόσωπο δημοσίου ή ιδιωτικού δικαίου, μη εξαιρουμένης της κυβερνήσεως, δεν απαλλάσσεται από την υποχρέωση για καταβολή οποιωνδήποτε φόρων, δικαιωμάτων, τελών ή επιβαρύνσεων που είναι πληρωτέα δυνάμει του Νόμου ή οποιωνδήποτε κανονισμών που εκδίδονται δυνάμει του Νόμου αυτού.». Συνεπώς, προκύπτει από τα πιο πάνω, ότι ποινικό αδίκημα βάσει του άρθρου 12 συνιστά η άρνηση πληρωμής του τέλους που επιβάλλεται δυνάμει του άρθρου
2. Υποχρέωση καταβολής έχει το νοικοκυριό στο οποίο επιβλήθηκε το τέλος με διοικητική απόφαση, εφόσον το εν λόγω νοικοκυριό (ήτοι οι κάτοικοι της Κοινότητας, όχι έκαστος αλλά ανά νοικοκυριό) ανήκει στη θρησκευτική κοινότητα προς χρήση της οποίας δημιουργήθηκε το κοιμητήριο. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΜΑΡΤΥΡΙΑΣ ΚΑΙ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ. Από την εκτενή αντεξέταση του ΜΚ1 από τον Κατηγορούμενο, προέκυψαν τα εξής σημεία꞉ · Παρά το γεγονός ότι όπως είναι διατυπωμένες οι λεπτομέρειες των αδικημάτων επί του κατηγορητηρίου ο Κατηγορούμενος διώκεται υπό την ιδιότητά του διαζευκτικά ή/και σωρευτικά ως «ιδιοκτήτης/κάτοχος περιουσίας εντός της περιοχής της Κοινότητας Βορόκληνης», χωρίς δηλαδή να προσδιορίζεται αν αυτός είναι ιδιοκτήτης ή απλώς κάτοχος τέτοιας περιουσίας, εντούτοις με τη μαρτυρία του ο ΜΚ1 αναγνώρισε, στη βάση των στοιχείων που συνέλεξε και τα οποία περιλαμβάνουν την αλληλογραφία με τον ίδιο τον Κατηγορούμενο, ότι ο Κατηγορούμενος δεν είναι ιδιοκτήτης περιουσίας, παρά μόνο κάτοχος. · Εν πάση περιπτώσει, όπως είναι διατυπωμένες οι σχετικές νομοθετικές διατάξεις, δεν αποτελεί συστατικό στοιχείο του αδικήματος η ιδιοκτησία ή η κατοχή υποστατικού. Εκείνο που απαιτείται να αποδειχθεί είναι ότι ο Κατηγορούμενος «κατοικούσε» κατά τον ουσιώδη χρόνο εντός της κοινότητας Βορόκληνης. Όπως έγινε αντιληπτό από το Δικαστήριο, ο Κατηγορούμενος έχει νόμιμα την κατοχή ενός υποστατικού στην εν λόγω Κοινότητα, ως αδειούχος επισκέπτης σε υποστατικό που ενοικιάζει ο γιος του από τρίτο πρόσωπο εντός της επικράτειας της Κοινότητας της Βορόκληνης. Διαμένει εκεί, όπως ο ίδιος ο Κατηγορούμενος παραδέχεται, 4 φορές τη βδομάδα, φροντίζοντας για την ασφαλή φύλαξη του περιεχομένου του υποστατικού που συνίσταται σε κινητή περιουσία ιδιοκτησίας των τριών γιούδων του. Συγκεκριμένα, ο Κατηγορούμενος αναφέρθηκε σε συλλογή έργων τέχνης. Ποιος είναι ο σκοπός της διαμονής του Κατηγορούμενου στο εν λόγω ενοικιαζόμενο υποστατικό, δεν αμφισβητήθηκε από τον ΜΚ1, αφού δεν επηρεάζει τα επίδικα θέματα στην παρούσα υπόθεση. Τεκμηριώνεται στη βάση της πιο πάνω παραδοχής του Κατηγορούμενου ότι αυτός «κατοικεί» στη Βορόκλινη σε τακτή βάση (4 φορές τη βδομάδα). Πέραν τούτου, το ότι ο Κατηγορούμενος είναι κάτοχος περιουσίας εντός της Κοινότητας Βορόκληνης και ότι διαμένει εκεί, αποδεικνύεται και από το γεγονός ότι ο Κατηγορούμενος δεν αρνήθηκε τη θέση του ΜΚ1 ότι επιβάλλονται σε αυτόν αναφορικά με την κατοχή του εν λόγω υποστατικού άλλα κοινοτικά τέλη, όπως είναι τα τέλη σκυβάλων, για τα οποία ο Κατηγορούμενος αξίωσε έκπτωση ως συνταξιούχος, την οποία και έλαβε με απόφαση του ιδίου Κοινοτικού Συμβουλίου (βλ. το Τεκμήριο 7 υπό Έγγραφο Α). · Είναι φανερό από την διεύθυνση αλληλογραφίας του κατηγορούμενου που χρησιμοποιούσε το Κοινοτικό Συμβούλιο Ορόκλινης στα Τεκμήρια 6, 7, 9 υπό Έγγραφο Α και στο Έγγραφο Δ ότι αναγνώριζαν ότι ο Κατηγορούμενος διατηρούσε διεύθυνση διαμονής και στην «Τ.Θ. XXXXX, Λάρνακας XXXXX», αντί μόνον στην «XXXXX 1 οικία XXXXX, XXXXX» που είναι η διεύθυνση της επίδικης κατοικίας. Ωστόσο, κατά την κρίση μου, αυτό το στοιχείο και μόνο δεν αφαιρεί την δυνατότητα του Συμβουλίου να θεωρήσει τον Κατηγορούμενο ότι υπάγεται στις διατάξεις του Νόμου ως κάτοικος στην επικράτεια της Κοινότητας. Τούτο διότι, δεν χρειάζεται κατά την κρίση μου να αποδειχθεί ότι ο Κατηγορούμενος είναι ή ήταν «μόνιμος κάτοικος» στη Βορόκλινη. Δεν χρησιμοποιείται αυτός ο όρος στη διάταξη του Νόμου. · Συνεπώς, είναι και εκ του περισσού που ο ΜΚ1 επιχείρησε να διασυνδέσει το αν ο Κατηγορούμενος κατοικεί «μόνιμα» στο επίδικο υποστατικό με το πόση κατανάλωση ύδατος καταγράφει ο μετρητής στο εν λόγω υποστατικό. Ήταν ένα ατυχές επιχείρημα, το οποίο θα μπορούσε να οδηγήσει σε αυθαίρετα ή υποθετικά συμπεράσματα, αν επρόκειτο να στηριχθεί το Δικαστήριο σε αυτό. Ορθά ο Κατηγορούμενος αμφισβήτησε σθεναρά το εν λόγω επιχείρημα. · Όσον αφορά το κύριο προαπαιτούμενο - συστατικό στοιχείο στη σχετική νομοθετική διάταξη, «να ανήκει ο [Κατηγορούμενος] στη θρησκευτική κοινότητα για την χρήση της οποίας δημιουργήθηκε το Κοιμητήριο», παρατηρώ ότι σημείο αναφοράς στη μαρτυρία του ΜΚ1 ήταν ότι όλοι οι Χριστιανοί Ορθόδοξοι μπορούν να κάνουν χρήση του κοιμητηρίου και πέραν αυτών, λόγω της πολυπολιτισμικότητας που εμφανίζει η Κοινότητα, μπορούν οποιοιδήποτε κάτοικοι ανεξαρτήτως θρησκείας, αν το επιθυμούν, να κάνουν χρήση του κοιμητηρίου (βλ. το Τεκμήριο 9 υπό Έγγραφο Α). · Παρατηρώ, ότι από την αλληλογραφία που παρουσίασε ο ΜΚ1, διαφάνηκε ότι, αρχικά, στο Κοινοτικό Συμβούλιο υπέθεσαν ή/και θεώρησαν ως δεδομένο ότι εφόσον ο Κατηγορούμενος είναι Ελληνοκύπριος, το θρήσκευμά του θα είναι εκείνο του Χριστιανού Ορθόδοξου. Σε κάποιο στάδιο μάλιστα (4.2.2015) του έγραψαν ότι αυτό προκύπτει από τα «επίσημα έγγραφα». Προκάλεσαν έτσι την έντονη αντίδραση του κατηγορούμενου, ο οποίος, αφενός, κατήγγειλε το Συμβούλιο για παραβίαση των προσωπικών του δεδομένων και αφετέρου αμφισβήτησε την αλήθεια του ισχυρισμού του Συμβουλίου ότι υπάρχουν τέτοια επίσημα έγγραφα, τα οποία να τον παρουσιάζουν ως Χριστιανό Ορθόδοξο (βλ. το Τεκμήριο 8 υπό Έγγραφο Α). Ειδικότερα, στο Τεκμήριο 8 υπό Έγγραφο Α, ο Κατηγορούμενος επεσήμανε ότι στα επίσημα έγγραφα που ο ίδιος έχει, όπως και όλοι οι πολίτες, ήτοι στο Πιστοποιητικό γέννησης, στην Ταυτότητα, στο Φύλλο Πορείας στρατού, στο Διαβατήριο, στο Πιστοποιητικό γάμου, στο Εκλογικό Βιβλιάριο, δεν υπάρχει πουθενά σε αυτά αναφορά στη θρησκεία του. Για τούτο και ζήτησε ο Κατηγορούμενος, με την επιστολή ως το Τεκμήριο 8 υπό Έγγραφο Α, να του παρουσιάσει το Συμβούλιο ποια είναι τα επίσημα έγγραφα που κατέχουν, όπου αυτός παρουσιάζεται ως Χριστιανός Ορθόδοξος. Δεν προκύπτει από την αλληλογραφία που τέθηκε ως τεκμήριο ενώπιον του Δικαστηρίου να υπήρξαν εν τέλει οποιαδήποτε «επίσημα έγγραφα» στην κατοχή του Συμβουλίου που να τον παρουσιάζουν ως Χριστιανό Ορθόδοξο. · Απεναντίας, όπως το έθεσε ο ΜΚ1 κατά τη διάρκεια της μαρτυρίας του στο Δικαστήριο, το Συμβούλιο εξήγαγε το συμπέρασμα ότι ο Κατηγορούμενος είναι Χριστιανός Ορθόδοξος, εκ του γεγονότος και μόνο ότι «δεν είχαμε καμία δήλωση, κανένα επίσημο έγγραφο που μας λέει ότι ο κύριος ανήκει στην τάδε άλλη θρησκευτική κοινότητα ή είναι αθεϊστής ή είναι άθεος.». Διερωτήθηκε αν είναι σωστό να γίνει πιστευτό ότι δηλώνει κάποιος οτιδήποτε δηλώνει κάποιος ότι είναι, χωρίς να το αποδείξει. Ενδεικτικά, σχολίασε ο ΜΚ1, «Πιστεύω είναι πρωτοφανές τούντο πράγμα, δεν ξέρω τι να πω. Δηλαδή φαντάσου εγώ βγαίνοντας από την αίθουσα να σου πω από τώρα δεν είμαι Χριστιανός Ορθόδοξος, είμαι ξέρω 'γω μωαμεθανός, είμαι βουδιστής.» Συνεπώς, ο ΜΚ1 έδειξε να μετακυλίει το βάρος της απόδειξης στον Κατηγορούμενο, να αποδείξει ότι αυτός δεν είναι Χριστιανός Ορθόδοξος. · Επέμεινε, συγχρόνως, ο ΜΚ1 ότι, η συγγραφή και μόνο ενός βιβλίου με τίτλο «Η απόδραση των Θεών» από τον Κατηγορούμενο, ως αυτό που προσκόμισε ο Κατηγορούμενος στο Δικαστήριο και το οποίο κατατέθηκε ως Έγγραφο Ε, δεν μπορεί να αποτελέσει ασφαλή βάση για την εξαγωγή συμπεράσματος ότι ο συγγραφέας του είναι ή δεν είναι Χριστιανός Ορθόδοξος. Όπως επεσήμανε ο ΜΚ1 «Ξαναδιάβασα το βιβλίο πριν τις δικάσιμες για να δω τι ήταν το βιβλίο. Δεν υπάρχει καμιά αναφορά μέσα που να λέει ο συγγραφέας του βιβλίου είναι αθεϊστής ή αγνωστικιστής, όπως προφορικά διατείνεται ο Κατηγορούμενος ότι είναι. · Θα συμφωνήσω επ' αυτού με τον ΜΚ1, ότι χωρίς να έχει ο ίδιος οποιαδήποτε θεολογική προπαίδεια ή μόρφωση, δεν θα μπορούσε να εξάξει ασφαλή συμπεράσματα διαβάζοντας το περιεχόμενο του βιβλίου, για το ποια θρησκεία ασπάζεται ο Κατηγορούμενος. Ούτε το Δικαστήριο διαθέτει τέτοια επιστημονική κατάρτιση. Εξάλλου, ακόμη και ένας Χριστιανός μπορεί να ενασχολείται επιστημονικά με άλλα θρησκεύματα ή ιδεολογίες ή πεποιθήσεις, ακόμη και όταν δεν τις συμμερίζεται. Όπως χαρακτηριστικά είπε ο ΜΚ1 «Έχω δει πίνακες που απεικονίζουν τον σατανά, αλλά ζωγραφίστηκαν από Χριστιανούς ορθόδοξους.». · Στην ουσία, ο καθένας από μας, είναι ελεύθερος να επιλέξει ποιο θρήσκευμα επιθυμεί ν'ασπάζεται, αν υπάρχει τέτοιο θρήσκευμα που τον εκφράζει. Για τούτο το λόγο, τα θρησμευτικά πιστεύω είναι στο πεδίο γνώσης του καθενός για τον εαυτό του, παρά στο πεδίο γνώσης οποιουδήποτε άλλου προσώπου. Επομένως, εκείνο που μετρά εν τέλει είναι η άμεση μαρτυρία του ιδίου του Κατηγορούμενου και τυχόν πραγματική μαρτυρία (real evidence) που αυτός διαθέτει για να αποδείξει τον ισχυρισμό του, ότι δεν ανήκει στη θρησκευτική κοινότητα για τη χρήση της οποίας δημιουργήθηκε το κοιμητήριο, όπως και για το ότι δεν επιθυμεί να χρησιμοποιήσει το κοιμητήριο. Τούτος είναι και ο λόγος που κάλεσα τον Κατηγορούμενο σε απολογία, δίδοντάς του την ευκαιρία να παρουσιάσει τη μαρτυρία που θα επιτρέψει στο Δικαστήριο να εξάξει συμπέρασμα. · Παρατηρώ ότι ο Κατηγορούμενος επέλεξε να προβεί σε ανώμοτη δήλωση. Η ανώμοτη δήλωση στην οποία προβαίνει ένας κατηγορούμενος λαμβάνεται υπόψη, έτσι ώστε να δώσει μία άλλη υφή στα γεγονότα, εάν και εφόσον αυτό επιτρέπεται από τη δοθείσα μαρτυρία. Όπως αναφέρεται στη Θεοχάρους ν. Δημοκρατίας

(2008)2 Α.Α.Δ. 22 στη σελίδα 46, «η ανώμοτη δήλωση ενός κατηγορουμένου συνεξετάζεται μέσα στο σύνολο της μαρτυρίας, ανάλογα και με το πώς ταιριάζει στην κάθε συγκεκριμένη περίπτωση. Δεν μπορεί όμως να εξομοιωθεί με μαρτυρία με την έννοια να είναι ικανή να αντικρούσει μια ένορκη μαρτυρία που κρίθηκε ήδη από το δικαστήριο ως αξιόπιστη» (Βλ. μεταξύ άλλων Vrakas & Another v. Republic

(1973)2 C.L.R. 139, Anastasiades v. Republic

(1977)2 C.L.R. 97, Δημοσθένους κ.ά. v. Αστυνομίας

(1998)2 Α.Α.Δ. 129 και Ιωάννου κ.ά. v. Δημοκρατίας

(2001)2 Α.Α.Δ. 195). Στην ουσία, η ανώμοτη δήλωση έχει πειστική παρά αποδεικτική σημασία (Βλ. Μαυρικίου v. Αστυνομίας

(2007)2 Α.Α.Δ. 359, Γεωργίου ν. Δημοκρατίας

(2010)2 Α.Α.Δ 354). Δεν πρέπει, βεβαίως, να εξαχθούν οιαδήποτε συμπεράσματα ενοχής από την επιλογή αυτή. Η υποχρέωση παραμένει πάντοτε στους ώμους της Κατηγορούσας Αρχής να αποδείξει την ενοχή του κατηγορουμένου πέραν πάσης λογικής αμφιβολίας, με την παρουσίαση ικανοποιητικής και αξιόπιστης μαρτυρίας. · Θυμίζω ότι αυτός δήλωσε ότι οι διάφορες επιλογές που κατά καιρούς άσκησε δεν είναι οι συνήθεις για έναν Ορθόδοξο Χριστιανό, αφού επέλεξε να μην τελέσει θρησκευτικό γάμο και επέλεξε να μην βαφτίσει τα τέκνα του, μέχρις ότου εκείνα είναι σε ώριμη ηλικία για να το αποφασίσουν. Θυμίζω επίσης ότι ο Κατηγορούμενος είπε ότι αν παραστεί ανάγκη να ταφεί, που δεν είναι η προσωπική του επιθυμία, τότε υπάρχει ο οικογενειακός τάφος των γονέων του στη Λευκωσία. · Κρίνω ότι η ανώμοτη δήλωση στην οποία προέβη ο Κατηγορούμενος έχει πράγματι πειστική χροιά. Λαμβάνω υπόψη ότι όπως διαφάνηκε από την αντεξέταση του ΜΚ1 από τον Κατηγορούμενο, αντίθετα προς την εικόνα που δημιούργησε ο ΜΚ1 στη γραπτή του δήλωση (Έγγραφο Α) ότι δήθεν ο Κατηγορούμενος δεν προσκόμισε οποιαδήποτε αποδεικτικά στοιχεία για να αποδείξει τα όσα έγραφε στις επιστολές του προς το Συμβούλιο, στην πραγματικότητα ο Κατηγορούμενος είχε εξ' αρχής θέσει ενώπιον του Συμβουλίου τα εξής στοιχεία (βλ. τα επισυναπτόμενα στα Έγγραφα Γ και Στ)꞉ (α) αντίγραφο του πιστοποιητικού πολιτικού γάμου που τέλεσε και (β) αντίγραφο φωτογραφίας του οικογενειακού τάφου στο νέου Κοιμητήριο Λευκωσίας. Ήταν ο ισχυρισμός του ΜΚ1 ότι για την αγορά του οικογενειακού τάφου αυτός έχει συνεισφέρει τελευταία φορά την 3η Φεβρουαρίου του 2017. · Δεν μου διαφεύγει ότι ο ΜΚ1 σχολίασε το γεγονός ότι υπάρχουν Χριστιανοί Ορθόδοξοι που επιλέγουν να τελέσουν μόνο πολιτικό γάμο, για δικούς τους λόγους, και τούτο δεν αναιρεί το ότι είναι Χριστιανοί. Είναι ορθό πως το ένα δεν αποκλείει το άλλο. Περαιτέρω, ο ΜΚ1 σχολίασε ότι ο ίδιος δεν γνωρίζει εάν το κοιμητήριο Λευκωσίας διέπεται από τη νομοθεσία περί κοιμητηρίων, και αν ο κατηγορούμενος έχει οποιοδήποτε έγγραφο στην κατοχή του που να πιστοποιεί ότι αυτός έχει το δικαίωμα ταφής ως κατιόντας των γονέων του στο εν λόγω τάφο. · Ο Κατηγορούμενος αντεξετάζοντας τον ΜΚ1 κατέστησε σαφές ότι ουδεμία χρήση του κοιμητηρίου αυτός προτίθεται να κάνει, εφόσον το κοιμητήριο δεν προσφέρει υπηρεσίες αποτέφρωσης. Υπέβαλε στον ΜΚ1 ότι, αυτός και η σύζυγος του ήρθαν σε επαφή με αποτεφρωτήρα στη Σόφια και έχουν καταλήξει σε συμφωνία, ώστε εκεί να καταλήξουν τα σώματα τους όταν αποδημήσουν. Αν αυτή η συμφωνία είναι γραπτή ή προφορική, πώς ακριβώς τεκμηριώνεται η σύναψή της, δεν γνωρίζει το Δικαστήριο, εφόσον ο Κατηγορούμενος δεν προσκόμισε άλλα στοιχεία και δεν έτυχε αντεξέτασης, ώστε να ελεγχθεί η αλήθεια αυτού του ισχυρισμού. Είναι όμως ο ισχυρισμός περί επιλογής αποτέφρωσής του, ισχυρισμός που εξ αρχής είχε τεθεί από τον ίδιο προς το Κοινοτικό Συμβούλιο, προτού δηλαδή ασκηθεί η παρούσα ποινική δίωξη. Δεν είναι εκ των υστέρων σκέψη του. Υπό το φως της προεκτεθείσας αξιολόγησης της μαρτυρίας, κρίνω ότι ο Κατηγορούμενος κατάφερε να δημιουργήσει λογική αμφιβολία στο μυαλό του Δικαστηρίου για το αν αυτός ανήκει στη θρησκευτική κοινότητα των Χριστιανών Ορθόδοξων, καθώς επίσης έπεισε το Δικαστήριο ότι αυτός δεν επιθυμεί να ταφεί στο κοιμητήριο που δημιουργήθηκε στην Κοινότητα της Βορόκληνης επειδή αντ'αυτού επιθυμεί να αποτεφρωθεί. Υπό τις συνθήκες αυτές και παρά τη διάταξη του άρθρου 110 του περί Κοινοτήτων Νόμου (86(Ι)/99) που αποκλείει την απαλλαγή οποιουδήποτε από τέλη που επιβλήθηκαν, κρίνω ότι θα συνιστούσε επέμβαση στην θρησκευτική ελευθερία του Κατηγορουμένου το να εξαναγκασθεί να πληρώσει τα τέλη κοιμητηρίου. Η διαδικασία και ο τρόπος ταφής ενός ανθρώπου είναι κατά κανόνα συνυφασμένος με τις θρησκευτικές του πεποιθήσεις. Διαφορετικές θρησκείες και δόγματα προβλέπουν διαφορετικές διαδικασίες κήδευσης και ταφής ή καύσης των σορών των πιστών και των μελών των εκκλησιών τους. Στην Έκθεση της Αρχής κατά των Διακρίσεων αναφορικά με τον χειρισμό αιτημάτων για ταφή μεταναστών στα τοπικά κοιμητήρια των κοινοτήτων μόνιμης διαμονής τους (η οποία είναι δημοσιευμένη με στοιχεία έκδοσης «Λευκωσία, 8 Ιουνίου 2016, Αρ. Φακ. : ΑYT 2/2014, AYT 3/2014, AΚΡ 28/2014») καταγράφονται τα εξής παραδείγματα: Τη διαδικασίας καύσης των νεκρών επιτρέπουν η Ρωμαιοκαθολική και η Προτεσταντική εκκλησία, ενώ την απορρίπτουν η Ορθόδοξη Χριστιανική εκκλησία, το Ισλάμ και ο Ιουδαϊσμός. Επίσης, το Ισλάμ, δεν επιτρέπει την ταφή σε χώρους που είναι θαμμένα άτομα άλλων θρησκειών, ενώ, σύμφωνα με τους κανόνες, οι τάφοι πρέπει να έχουν προσανατολισμό προς τη Μέκκα, τον ιερό τόπο των Μουσουλμάνων. Σε μια εποχή που ο Κύπριος Νομοθέτης, αναγνωρίζοντας το δικαίωμα της θρησκευτικής ελευθερίας θεσπίζει νόμο που να προσαρμόζεται στις επιθυμίες έκαστης θρησκευτικής ομάδας, όπως για παράδειγμα τον περί Κοιμητηρίων των Θρησκευτικών Ομάδων (Ταφή και Εκταφή) Νόμος του 2013 (Ν.176(Ι)/2013), καθώς επίσης Νόμο που να επιτρέπει την αποτέφρωση νεκρών και στην Κύπρο, η ερμηνεία του Νόμου Ν.257(Ι)/2004 δεν μπορεί παρά να γίνει κατά τρόπο που να απηχεί στη θρησκευτική ελευθερία έκαστου κατοίκου της κοινότητας. Την κατοχύρωση του δικαιώματος της θρησκευτικής ελευθερίας και της προστασίας από τις διακρίσεις στη βάση της θρησκείας ενός προσώπου αναγνωρίζουν και κατοχυρώνουν μια σειρά διεθνών συνθηκών, όπως η Ευρωπαϊκή Σύμβαση των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΣΔΑ)[1] και η Οικουμενική Διακήρυξη Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων των Ηνωμένων Εθνών[2]. Μάλιστα, οι επιθυμίες της οικογένειας ενός αποθανόντα σε σχέση με την ταφή του, έχουν θεωρηθεί ότι εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 8 της ΕΣΔΑ που προστατεύει το δικαίωμα στην ιδιωτική και οικογενειακή ζωή[3] Ανάλογες διατάξεις, οι οποίες παρέχουν προστασία από τις διακρίσεις λόγω θρησκείας, τόσο σε συλλογικό όσο και σε ατομικό επίπεδο, περιέχονται και στο Σύνταγμα της Κυπριακής Δημοκρατίας[4]. Στο Σύνταγμα κατοχυρώνεται επίσης η ισότητα όλων των θρησκειών ενώπιον του Νόμου[5] - δηλαδή η απαγόρευση επιφύλαξης δυσμενούς διάκρισης εις βάρος οποιασδήποτε θρησκείας, από οποιαδήποτε νομοθετική, εκτελεστική ή διοικητική πράξη.. Δανείζομαι τα λόγια του πρώην Δικαστή του Ανωτάτου Δικαστηρίου. Φρ. Νικολαϊδη, στην απόφαση Υπουργός Εσωτερικών ν. The Jehovah's Witnesses Congregation (Cyprus) Limited κ.α.

(1995)3 Α.Α.Δ. 78꞉ «[T]ο συνταγματικό δικαίωμα της θρησκευτικής ελευθερίας που διακηρύσσει και διαφυλάσσει το Άρθρο 18 του Συντάγματος της Κυπριακής Δημοκρατίας. Όλες οι θρησκείες των οποίων τα δόγματα και οι ιεροτελεστίες δεν είναι μυστικές είναι ελεύθερες, ενώ όλες οι θρησκείες είναι ίσες ενώπιον του νόμου. Η θρησκευτική ελευθερία αποτελεί έννοια ευρύτερη της ανεξιθρησκείας και συνιστά ατομικό δικαίωμα του οποίου, πέραν των τυχόν εκ του Συντάγματος τασσομένων περιορισμών, η άσκηση δεν μπορεί να παρακωλυθεί με νομοθετικές ή διοικητικές πράξεις. (Χρ. Γ. Σγουρίτσας, Συνταγματικό Δίκαιο, Τόμος Β, Τεύχος Β, Έκδοση 1966, σελ.109). Η συνταγματική προστασία του δικαιώματος κάθε πολίτη να πρεσβεύει την πίστη που επιθυμεί και να εκδηλώνει τη θρησκεία και τις θρησκευτικές του πεποιθήσεις διά της λατρείας και της άσκησης ή τήρησης των τύπων, είτε ατομικά είτε συλλογικά, θα καταντούσε γράμμα κενό, αν αποστερείτο από τα μέλη οιασδήποτε γνωστής θρησκείας το δικαίωμα να τελούν νόμιμο γάμο σύμφωνα με το δικό τους τελετουργικό. Κάτι τέτοιο θα αντιστοιχούσε σε περιορισμό της ουσιαστικής άσκησης των θρησκευτικών τους πεποιθήσεων. Κάθε πολίτης δικαιούται να αξιώνει "όπως μη ενοχλείται στις θρησκευτικές του πεποιθήσεις", (Η. Κυριακόπουλος, Ελληνικό Συνταγματικό Δίκαιο, ανωτέρω, σελ. 363) και η μη αναγνώριση μιας τόσο σημαντικής εκδήλωσης του δικαιώματος της θρησκευτικής ελευθερίας θα συνιστούσε στην πραγματικότητα "ενόχληση". Η ελευθερία της συνείδησης προστατεύεται και ο μόνος τρόπος ουσιαστικής προστασίας είναι η αποτελεσματικότητα των διατάξεων που προστατεύουν το δικαίωμα αυτό.». Επίσης, παραπέμπω στην απόφαση Church of the Nazarene International Ltd v. Υπουργού Εσωτερικών

(1996)4 Α.Α.Δ. 3091, όπου λέχθηκαν τα εξής꞉ «To Άρθρο 18 του Συντάγματος καθιδρύει υπέρ των οπαδών των διαφόρων θρησκειών προστατευόμενο ατομικό δικαίωμα ελεύθερης και απόλυτης άσκησης της λατρείας της εκλογής τους. Το δικαίωμα αυτό μπορεί να πάρει πολλές μορφές. Μια από αυτές είναι και η χορήγηση άδειας λειτουργίας ευκτήριου οίκου ή ναού οιουδήποτε δόγματος, δικαίωμα που κατοχυρώνεται κάτω από ορισμένες προϋποθέσεις, όπως για παράδειγμα το γνωστό των δογμάτων της θρησκείας και το φανερό της άσκησης της λατρείας. Η διοίκηση δεν μπορεί να παρακωλύει αμέσως ή εμμέσως την άσκηση της λατρείας με ενέργειες ή μέτρα που δεν έχουν σχέση με την εξακρίβωση των προϋποθέσεων που θέτει το Σύνταγμα.». Σε επίπεδο δικαίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, της οποίας η Κύπρος είναι κράτος μέλος, αναγνωρίζεται εξίσου το εύρος της θρησκευτικής ελευθερίας. Στην πρόσφατη απόφαση του Δικαστηρίου της Ε.Ε. (τμήμα μείζονος συνθέσεως) της 22ας Ιανουαρίου 2019 στην υπόθεση C‑193/17, Cresco Investigation GmbH κατά Markus Achatzi, λέχθηκαν τα εξής꞉ «58 Δεν αμφισβητείται ότι η θρησκευτική ελευθερία συγκαταλέγεται στα δικαιώματα και τις θεμελιώδεις ελευθερίες που αναγνωρίζει το δίκαιο της Ένωσης, ο δε όρος «θρησκεία» στο πλαίσιο αυτό έχει την έννοια ότι καλύπτει τόσο το forum internum, δηλαδή την ύπαρξη πεποιθήσεων, όσο και το forum externum, δηλαδή τη δημόσια εκδήλωση της θρησκευτικής πίστεως (πρβλ. αποφάσεις της 14 Μαρτίου 2017, G4S Secure Solutions, C‑157/15, EU:C:2017:203, σκέψη 28, και της 14ης Μαρτίου 2017, Bougnaoui και ADDH, C‑188/15, EU:C:2017:204, σκέψη 30). [...]. Ο Κατηγορούμενος δήλωσε ενώπιον του Δικαστηρίου τη θέση του ότι ο ίδιος είναι αγνωστικιστής, όχι άθρησκος ή άθεος. Ανατρέχοντας σε ερμηνεία των όρων αυτών σε λεξικά στο διαδίκτυο, εντοπίζω τα εξής꞉ Άθεος είναι όποιος δεν πιστεύει σε θεότητες, δηλαδή όποιος δεν αποδέχεται την ύπαρξη υπερφυσικών οντοτήτων χωρίς αποδείξεις. Αγνωστικιστής είναι όποιος έχει την πεποίθηση ότι η ύπαρξη θεοτήτων δεν είναι δυνατόν να γνωσθεί. Αγνωστικιστής χαρακτηρίζεται επίσης όποιος δηλώνει άγνοια σχετικά με την ύπαρξη θεοτήτων. Άθρησκος είναι όποιος δεν εντάσσεται σε καμία θρησκεία. Κάποιοι άθρησκοι πιστεύουν σε θεότητες ή στο υπερφυσικό ενώ άλλοι όχι. Στην απόφαση του Δικαστηρίου της Ε.Ε. (τμήμα μείζονος συνθέσεως) στην υπόθεση C-414/16 της 17ης Απριλίου 2018, Egenberger, EU:C:2018:257, λέχθηκε ότι꞉ «61 Συναφώς, καίτοι, [...] τα κράτη μέλη και οι αρχές τους, ιδίως οι δικαστικές, οφείλουν, πλην εξαιρετικών περιπτώσεων, να μην αξιολογούν τον θεμιτό χαρακτήρα της δεοντολογίας αυτής καθαυτήν της σχετικής εκκλησίας ή οργανώσεως (βλ., συναφώς, απόφαση του ΕΔΔΑ της 12ης Ιουνίου 2014, Fernández Martínez κατά Ισπανίας, CE:ECHR:2014:0612JUD005603007, σκέψη 129)». Στην προμνησθείσα απόφαση στην υπόθεση C‑193/17, το Δικαστήριο της Ε.Ε. έκρινε ότι꞉ 80 Σε μια τέτοια περίπτωση, το εθνικό δικαστήριο οφείλει να μην εφαρμόζει κάθε εθνική διάταξη συνεπαγόμενη διακρίσεις, χωρίς να ζητεί ή να αναμένει την προηγούμενη εξάλειψη της διατάξεως αυτής εκ μέρους του νομοθέτη, και να εφαρμόζει στα μέλη της ομάδας που τυγχάνει δυσμενούς μεταχειρίσεως το ίδιο καθεστώς που ισχύει για τα μέλη της άλλης κατηγορίας. Το εθνικό δικαστήριο υπέχει την υποχρέωση αυτή ανεξαρτήτως της υπάρξεως, στο εσωτερικό δίκαιο, διατάξεων που του απονέμουν την αρμοδιότητα να ενεργήσει κατ' αυτόν τον τρόπο (απόφαση της 9ης Μαρτίου 2017, Milkova, C‑406/15, EU:C:2017:198, σκέψη 67 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία). Για όλους τους πιο πάνω λόγους, ο Κατηγορούμενος αθωώνεται και απαλλάσσεται από όλες τις κατηγορίες που αντιμετωπίζει. (Υπ.) ...................................... Α. Πανταζή, Ε.Δ. Πιστό Αντίγραφο Πρωτοκολλητής [1] Άρθρα 9 και 14 της Σύμβασης [2] Άρθρα 7 και 18 της Διακήρυξης [3] Υπόθεση Girard v. France [4] 'Άρθρο 28 του Συντάγματος [5] 'Άρθρο 18 του Συντάγματος cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο