Αστυνομικός Διευθυντής Λάρνακας ν. ΜΑΝΔΡΙΤΗ, Αρ. Υπόθεσης 995/2018, 20/9/2019 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLAR:2019:B60 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΑΡΝΑΚΑΣ Ενώπιον:- Ξ. Ξενοφώντος, Ε.Δ. Αρ. Υπόθεσης 995/2018 Αστυνομικός Διευθυντής Λάρνακας -ν- ΧΧΧΧΧΧΧΧ ΜΑΝΔΡΙΤΗ Κατηγορουμένης -------- Ημερομηνία: 20 Σεπτεμβρίου 2019 ΕΜΦΑΝΙΣΕΙΣ: Για Κατηγορούσα Αρχή: κα Πίπη Για Κατηγορουμένo: κ. Ευαγγέλου Κατηγορούμενη παρών Α Π Ο Φ Α Σ Η Η Κατηγορία Στην παρούσα υπόθεση η Κατηγορούμενη κατηγορείται για το αδίκημα της αμελούς οδήγησης στις 25/7/2018 στα Λιβάδια της επαρχίας Λάρνακας. Το αδίκημα προέκυψε σε σχέση με δυστύχημα μεταξύ αυτοκινήτου και μοτοσικλέτας. Το δυστύχημα έλαβε χώρα μετά από είσοδο του οχήματος της Κατηγορούμενης σε αντίθετη λωρίδα κυκλοφορίας, αφού η λωρίδα της φρασσόταν λόγω οδικών έργων. Μαρτυρία Για την Κατηγορούσα Αρχή έδωσαν μαρτυρία 4 μάρτυρες Κατηγορίας και κατατέθηκε αριθμός Τεκμηρίων. Ο Μ.Κ. 1 (Δ. Δημητρίου) είναι ιδιοκτήτης της μοτοσικλέτας με την οποία συγκρούστηκε το όχημα της Κατηγορούμενης. Υιοθέτησε το περιεχόμενο κατάθεσής του (Τεκμήριο 1 χειρόγραφη, Τεκμήριο X δακτυλογραφημένη). Ως ανέφερε σε αυτήν, ξεκίνησε από χώρο στάθμευσης υπεραγοράς, με τη μοτοσικλέτα του και κάθισε στο πίσω κάθισμα ένας φίλος του, ο Μ.Κ. 3 (Χ.Ποουρκού) ο οποίος και του ζήτησε να τον πάρει σπίτι του. Φθάνοντας σε round about, εισήλθαν δεξιά μπαίνοντας στην οδό Κυριάκου Μάτση στα Λιβάδια. Περίπου 100 μέτρα μετά και γύρω στις 20:15, είδε στα δεξιά κώνο και γίνονταν έργα μέσα στη λωρίδα απέναντί τους. Η ταχύτητά του ήταν χαμηλή. Ενώ ήταν περίπου 2 μέτρα πίσω από τα έργα, αυτοκίνητο που ερχόταν από απέναντι, μπήκε στη μέση της πλευράς του μετωπικά, αυτός έκανε ένα μικρό ελιγμό αριστερά και το όχημα τους χτύπησε δεξιά και πλάγια κι έπεσαν στην άσφαλτο. Σηκώθηκε και είδε ότι είχε εκδορές στα αριστερά και δεξιά, στα πόδια και στα χέρια και αιμορραγούσε. To αυτοκίνητο ήταν σταματημένο αρκετά πιο πίσω σε μία πάροδο. Ο Μ.Κ.3, είχε χτυπήσει στα πόδια και έμεινε ξαπλωμένος μέχρι που έφθασε το ασθενοφόρο. Η Αστυνομία συνέταξε σχέδιο στην παρουσία του. Η μοτοσικλέτα του έπαθε ζημιές στα πλαστικά και στις δύο πλευρές. Αντεξεταζόμενος ο Μ.Κ.1, ανέφερε ότι το σπίτι του είναι κοντά και γνωρίζει την περιοχή. . Η μοτοσικλέτα ήταν μικρού κυβισμού. Είδε τα έργα. Μετά το ατύχημα είχε μώλωπες. Η εξ' αντιθέτου λωρίδα κυκλοφορίας του δρόμου ήταν κλειστή λόγω οδικών έργων. Ήταν υπό σοκ, αλλά ήταν καλά. Το ατύχημα έγινε στην πλευρά τους, περίπου γύρω στη μέση. Ο ίδιος είδε τα έργα σε απόσταση 5-10 μέτρα. Δέχθηκε ότι ήταν ορατά 100 μέτρα προηγουμένως. Δεν συμφώνησε ότι το δυστύχημα συνέβηκε όταν αυτός προσπέρασε τα έργα. Δεν εισήλθε όλο το αυτοκίνητο στη λωρίδα κυκλοφορίας του. Προσπάθησε να αποφύγει το όχημα αλλά δεν πρόλαβε. Δεν είχε αντιληφθεί ότι είχε λήξει η άδεια οδηγού του. Δεν πάτησε φρένο γιατί ήταν δευτερόλεπτα και δεν πρόλαβε να αντιδράσει. Μετέφερε τον Μ.Κ.3 γιατί ήταν ορφανός του και έκανε μία εξυπηρέτηση. Ο Μ.Κ.2 (Λ. Κουλλαπής) υιοθέτησε και αυτός το περιεχόμενο της Γραπτής του Κατάθεσης, Τεκμήριο
- Σύμφωνα με αυτήν, στις 25/7/2017 και ώρα 8 το βράδυ περίπου οδηγούσε το αυτοκίνητό του στην Οδό Κυριάκου Μάτση στα Λειβάδια. Ενώ ακολουθούσε από πίσω ένα όχημα FORD FIESTA, σε κάποιο σημείο του δρόμου στο οποίο η λωρίδα κυκλοφορίας ήταν κλειστή λόγω οδικών έργων το προπορευόμενο του όχημα κινήθηκε δεξιά κι αφού εισήλθε στην αντίθετη λωρίδα κυκλοφορίας ανέκοψε την πορεία μοτοσικλέτας που κινείτο σε αντίθετη φορά και στην οποία επέβαιναν δύο πρόσωπα αμέσως μετά τη σύγκρουση της μοτοσικλέτας με το αυτοκίνητο αυτή ανατράπηκε στην άσφαλτο ενώ το αυτοκίνητο συνέχισε να κινείται μέχρι που σταμάτησε σε μία πάροδο. Αυτός σταμάτησε το αυτοκίνητό του για να παρέχει βοήθεια στους εμπλεκόμενους και παρατήρησε ότι ο συνοδηγός της μοτοσικλέτας είχε ανοιχτό τραύμα στο δεξί πόδι. Το όχημα μπροστά του οδηγείτο από γυναίκα μεγάλης ηλικίας. Η σύγκρουση έγινε όταν ο οδηγός του προπορευόμενου οχήματος έστριψε δεξιά για να προσπεράσει τα οδικά έργα και το μπροστινό μέρος του οχήματος ήταν λοξώς στην αντίθετη κατεύθυνση. Για αυτό το λόγο και η σύγκρουση έγινε με το δεξί μπροστινό φτερό του αυτοκινήτου στο δεξί πλευρό της μοτοσικλέτας, με αποτέλεσμα να τραυματιστεί ο συνοδηγός της μοτοσυκλέτας σοβαρά και ο οδηγός ελαφρά. Αντεξεταζόμενος, διευκρίνισε ότι ήταν 10 μέτρα πίσω από το όχημα της Κατηγορούμενης. Ήταν μέρα και υπήρχε φως. Είδε και τη μοτοσικλέτα πριν τη σύγκρουση. Η Κατηγορούμενη έκανε απότομη κίνηση ενώ κινείτο με χαμηλή ταχύτητα και φαίνεται δεν είδε τη μοτοσικλέτα. Σχεδόν κόντεψε στα έργα, αλλά δεν σταμάτησε για να εισέλθει στην άλλη λωρίδα και άλλαξε κατέυθυνση. Δεν ήταν όλο το αυτοκίνητο στη λωρίδα, αλλά το δεξί φτερό. Η μοτοσικλέτα ήταν στη μέση της λωρίδας κατά τη σύγκρουση. Κατέβηκε μετά το ατύχημα αφού σταμάτησε μόλις έγινε η σύγκρουση. Ρωτήθηκε για το σημείο σύγκρουσης από την Αστυνομία. O Μ.Κ.3, XXXXX Ποουρκού σε κατάθεσή του ημερομηνίας 28/8/2017 (Τεκμηριο 3), την οποίαν και υιοθέτησε, αναφέρει ότι στις 25/7/17 και περί τις 19:15 βγήκε από υπεραγορά στα Λιβάδια και περίμενε για να περάσει κάποιο αυτοκίνητο για να τον πετάξει μέχρι το σπίτι του στην οδό Κυριάκου Μάτση στα Λιβάδια. Εκεί βρήκε το συγχωριανό και φίλο του Μ.Κ.1, ο οποίος του πρότεινε να τον πετάξει μέχρι το σπίτι του. Κάθισε ως συνεπιβάτης στη μοτοσικλέτα του κι ενώ κατευθυνόταν προς τη Λεωφόρο Κυριάκου Μάτση από το μικρό κυκλικό κόμβο προς την υπεραγορά Κούρος σε κάποιο σημείο του δρόμου όπου διεξάγονταν οδικά έργα και η εξ' αντιθέτου λωρίδα ήταν κλειστή, το όχημα εισήλθε στη λωρίδα τους με αποτέλεσμα να συγκρουστεί μαζί τους. Συγκεκριμένα, το αυτοκίνητο κινείτο στην εξ' αντιθέτου λωρίδα κυκλοφορίας από υπεραγορά προς το μικρό κυκλικό κόμβο των Λιβαδιών και μόλις ο οδηγός πλησίασε το σημείο που η λωρίδα της ήταν κλειστή εισήλθε ξαφνικά στη λωρίδα τους και με το μπροστινό μέρος του οχήματός της τον χτύπησε στο γόνατο του δεξιού ποδιού του και αποτέλεσμα ήταν να τραυματιστεί. Λίγο πριν τη σύγκρουση ο οδηγός της μοτοσικλέτας αντιλήφθηκε τον κίνδυνο και έστριψε τη μοτοσικλέτα αριστερά για να αποφύγει τη σύγκρουση. Το δυστύχημα έγινε κατά τη διάρκεια της ημέρας και την ώρα της σύγκρουσης η μοτοσικλέτα βρισκόταν κανονικά στη λωρίδα της. Τραυματίστηκε σοβαρά στο δεξί πόδι και υποβλήθηκε και σε εγχειρίσεις. Στο σημείο που διεξάγονταν τα έργα υπήρχε στην αριστερή λωρίδα κυκλοφορίας μία χούφτα τσακίλι για την οποίαν υπήρχαν προειδοποιητικά σήματα όπως κώνοι και φωσφορούχα κορδέλα, καθώς και φωτεινός σηματοδότης. Όπως ανέφερε αντεξεταζόμενος, εκσφενδονίστηκε και χτύπησε το κεφάλι του. Υπέστη ο ίδιος όλο το χτύπημα. Χτύπησε στο δεξί πλευρό του τροχού του άλλου οχήματος και ξαναχτύπησε χάμω. Υπέστη σοβαρό τραυματισμό και θα έχει 70% αναπηρία. Έδωσε την κατάθεση ενώ νοσηλευόταν. Δεν του ζητήθηκε να υποδείξει το σημείο από την αστυνομία γιατί νοσηλευόταν Μόλις που πρόλαβε να δει την Κατηγορούμενη. Ήταν 7:45 μ.μ. και όντας καλοκαίρι ήταν καθαρή η ορατότητα. O Μ.Κ. 4 Αστυφ. Α.Κυριάκου του Αστυνομικού Σταθμού Ορόκλινης υιοθέτησε περιεχόμενο κατάθεσής-έκθεσής του, ημερομηνίας 14/11/
- Όπως αναφέρει σε αυτήν, στις 25/7/2017 περί τις 2030 μετέβηκε σε σκηνή τροχαίου δυστυχήματος στην Λεωφ. Κ.Μάτση στα Λιβάδια, με εμπλεκόμενα όχημα της Κατηγορούμενης και μοτοσικλέτα. Και τα 2 οχήματα είχαν μετακινηθεί από τις αρχικές τους θέσεις. Το όχημα οδηγείτο από την Κατηγορούμενη και η μοτοσικλέτα οδηγείτο από το Μ.Κ. 1 με συνεπιβάτη τον Μ.Κ.
- O τελευταίος είχε μεταφερθεί με ασθενοφόρο στο Γενικό Νοσοκομείο Λάρνακας πριν την άφιξη της Αστυνομίας. Με την άφιξή του στη σκηνή είχε διαπιστώσει ότι στο μέρος διεξάγονταν οδικά έργα και η μία λωρίδα του δρόμου ήταν κλειστή για τα οχήματα τα οποία ταξίδευαν από τη Λάρνακα προς το συνοικισμό των λιβαδιών. Συγκεκριμένα είχε τοποθετηθεί μία στίβη υποθεμελίου η οποία καλύπτει ολόκληρη τη λωρίδα κυκλοφορίας και είχε σηματοδοτηθεί με κώνους αναλαμπόντα φανό και κορδέλες. Η Κατηγορούμενη, ερωτώμενη ανέφερε ότι οδηγούσε το όχημά της στη Λεωφόρου Μάτση στα Λιβάδια με κατεύθυνση κάποια υπεραγορά προς το κέντρο του δήμου και το μικρό κυκλικό κόμβο του συνοικισμού και στην προσπάθειά της να αποφύγει προειδοποιητικούς κώνους για οδικά έργα οι οποίοι βρίσκονταν στη λωρίδα της, εισήλθε στο αντίθετο ρεύμα. Αυτό είχε αποτέλεσμα να ανακόψει την πορεία της μοτοσικλέτας. Ο οποίος οδηγούσε τη μοτοσικλέτα του από το κέντρο του δήμου προς την υπεραγορά. Αποτέλεσμα ήταν το όχημα της Κατηγορούμενης να συγκρουστεί στη δεξιά πλευρά της μοτοσικλέτας και στο δεξί πόδι του Μ.Κ.3, ο οποίος καθόταν στο πίσω μέρος ως συνεπιβάτης. Συνεπεία του δυστυχήματος επήλθε σοβαρός τραυματισμός του Μ.Κ.3, ο οποίος καθόταν στο πίσω μέρος ως συνεπιβάτης. Στο μέρος και πριν σχεδιαγραφήσει τη σκηνή ρώτησε την Κατηγορούμενη να του αναφέρει τις συνθήκες του δυστυχήματος επιστώντας της την προσοχή της στο νόμο και αυτή απάντησε ότι «εν τους είδα τζαι ήρταν τζαι δώκαν πάνω μου» ενώ το ίδιο έπραξε και με τον οδηγό της μοτοσικλέτας Δημήτρη Δημητρίου, ο οποίος του απάντησε ότι «επροσπάθησα να αποφύω το αυτοκίνητο αριστερά αλλά δεν τα κατάφερα». Στη συνέχεια σχεδιαγράφησε τη σκηνή και διαπίστωσε τα ακόλουθα: 1) Το όχημα της Κατηγορούμενης έφερε εκτεταμένες ζημίες στο μπροστινό δεξιό φτερό και στο δεξιό καθρεφτάκι 2) Η μοτοσικλέτα έφερε ζημίες στη δεξιά πλευρά καθώς επίσης και γδαρσίματα στην αριστερή πλευρά 3) Ο δρόμος είναι άσφαλτος καλής επιφάνειας, διπλής κατεύθυνσης, πλάτος 7,60 μέτρα και το ανώτατο όριο ταχύτητας 50 Χ.Α.Ω. . Διεξάγονταν οδικά έργα και η μία λωρίδα κυκλοφορίας ήταν κλειστή με στοίβες υποθεμελίου με εμφανείς προειδοποιητικές πινακίδες και κώνους που συνδέονταν με φωσφορούχα κορδέλα και αναλαμπόντες φανούς 4) Ο καιρός ήταν αίθριος και το δυστύχημα έγινε κατά τη διάρκεια της ημέρας 5) Επρόκειτο για έναν ευθύ δρόμο με ορατότητα από το σημείο σύγκρουσης προς τα Λιβάδια περί τα 100 μέτρα και άλλα τόσα από το σημείο σύγκρουσης προς την πόλη της Λάρνακας Αντεξεταζόμενος, ανέφερε ότι στο μέρος μετέβηκε με άλλο λοχία. Υπήρχαν σηματοδοτήσεις και προειδοποιητικοί κώνοι αλλά μόνο στη λωρίδα της Κατηγορούμενης και η είσοδός της ήταν αναγκαστική. Δεν υπήρχαν επίσης στην εξ' αντιθέτου λωρίδα ενδείξεις ότι στένευε ο δρόμος. Άποψή του ήταν ότι θα έπρεπε να υπάρχουν σημάνσεις στην άλλη πλευρά. Δεν γνωρίζει ακριβώς το μήκος του αυτοκινήτου της Κατηγορούμενης. Δεν γνωρίζει από που εισήλθε η Κατηγορούμενη, αλλά σε κάθε περίπτωση εισήλθε πριν τους κώνους. Από τα σημεία που έδειξαν οι οδηγοί ότι επισυνέβηκε το ατύχημα μέχρι τους προειδοποιητικούς κώνους και τα οδικά έργα, υπήρχε απόσταση κάποιων μέτρων και δέχθηκε ότι η σύγκρουσή επήλθε όταν εισήλθε στη λωρίδα κυκλοφορίας των παραπονουμένων η Κατηγορούμενη. Ως αστυνομία όμως δεν βρήκαν σημείο σύγκρουσης, αλλά τοποθέτησε τα σημεία κατόπιν υπόδειξης των οδηγών. Η σύγκρουση επήλθε όταν εισήλθε στη λωρίδα η Κατηγορούμενη, αλλά δεν δέχθηκε ότι το αυτοκίνητό της ήταν εντελώς ευθυγραμμισμένο, αφού η απόσταση που καλυπτόταν από τα οδικά έργα ήταν 7 μέτρα. Η σύγκρουση με βάση τα υποδειχθέντα σημεία έγινε στους 90 πόντους από τη γραμμή και ο οδηγός οδηγούσε πιθανόν στη δεξιότερη πλευρά της λωρίδας του. Είχε όμως ορατότητα να τον δει η Κατηγορούμενη και δεν ήταν τέτοιο το ύψος των κώνων που να το εμποδίσει. Άποψή του είναι ότι έφερε ευθύνη η Κατηγορούμενη γιατί όταν υπάρχουν έργα σε μία λωρίδα κυκλοφορίας, για να αλλάξει κάποιος πορεία πρέπει να είναι σίγουρος ότι ο δρόμος είναι καθαρός. Κατά το χρόνο που μετέβηκαν στη σκηνή ήταν και άλλος μάρτυρας (Μ.Κ.2), αλλά, αν δεν έκανε λάθος, εκείνος δεν ήταν σε θέση να υποδείξει σημείο σύγκρουσης. Ο μάρτυρας επίσης κατάθεσε ως Τεκμήριο και 2 καταθέσεις της Κατηγορούμενης. Στην κατάθεση Τεκμήριο 7 (γραπτή κατηγορία) αναφέρει ότι ήρθε και χτύπησε στο όχημά της η μοτοσικλέτα και στο Τεκμήριο 8 (Τεκμήριο 9 δακτυλογραφημένο) αναφέρει ότι την ημερομηνία του δυστυχήματος, κατά τις 20:15 μπήκε σιγά στην αντίθετη λωρίδα και όταν εισήλθε σιγά δεν είδε κανέναν να έρχεται και ο δρόμος ήταν καθαρός. Επί λέξει ισχυρίζεται στην κατάθεση ότι «Ξαφνικά, βλέπω ένα πράμα να έρχεται πάνω μου. Δεν είδα αν είχε φως ή όχι, αλλά είδα τον και ήταν τέλια κοντά μου, στο πλευρό μου.. Η μοτόρα πήγε να με αποφύγει αλλά δεν τα κατάφερε και χτύπησε πάνω στο δεξιό μπροστινό φανάρι και καθρεφτάκι και η μοτόρα έπεσε απαλά στην άσφαλτο.» Αποδίδει το δυστύχημα στην κακιά στιγμή και στα έργα που γίνονταν. Η Κατηγορούμενη σε ανώμοτή δήλωσή της, ανέφερε ότι καθώς οδηγούσε με περίπου 20 Χ.Α.Ω. διαπίστωσε ότι υπήρχαν έργα και δεν υπήρχε σήμανση που να απαγορεύει την είσοδό της στην άλλη λωρίδα αλλά υπήρχε μπλε τόξο που την κατηύθυνε προς την αντίθετη λωρίδα κυκλοφορίας. Όταν εισήλθε σιγά-σιγά στη λωρίδα δεν υπήρχε οποιοδήποτε όχημα και ο δρόμος ήταν καθαρός. Μετά που εισήλθε στη λωρίδα, κρατούσε την αριστερότερη πλευρά του δρόμου, το όχημα που οδηγούσε είχε ευθυγραμμιστεί στη λωρίδα και είδε ένα πράγμα να έρχεται πάνω της. Είδε ότι ήταν μοτοσικλέτα, πήγε να την αποφύγει την τελευταία στιγμή αλλά δεν τα κατάφερε. Η μοτοσικλέτα οδηγείτο στη δεξιότερη πλευρά του δρόμου και η σύγκρουση έγινε στο μπροστινό δεξιό μέρος επειδή το αυτοκίνητό της είχε κλίση για να εισέλθει στη λωρίδα που κρατούσε πριν τα έργα. Η ίδια δεν μπορούσε να κάνει οτιδήποτε και θεωρεί ότι ευθύνεται ο οδηγός της μοτοσικλέτας ο οποίος οδηγούσε στη δεξιά πλευρά της λωρίδας του και ήρθε και την χτύπησε. Έγινε παραδεκτή εκ συμφώνου κατάθεση του XXXXX Νικολάου, επιστάτη του Δήμου Λειβαδιών. Στις 23/7/2017 το συνεργείο του Δήμου επισκέφθηκε τη λεωφόρο Κυριάκου Μάτση όπου ξεκίνησε εργασίες επιδιόρθωσης οδοστρώματος της πιο πάνω λεωφόρου στο συγκεκριμένο σημείο στο οποίο είχε υποχωρήσει. Επειδή η επιφάνεια του μπετόν ήταν 40-50 εκατοστά κάτω από το έδαφος, για λόγους ασφαλείς τοποθετήθηκε υποθεμέλιο που ήταν τοποθετημένο σε στάση και κάλυπτε το άνοιγμα και τοποθετήθηκαν κώνοι, αναλαμπόντες φανοί και κορδέλες καθώς και προειδοποιητικές πινακίδες οι οποίες προειδοποιώντας τους οδηγούς με κατεύθυνση από την υπεραγορά προς το συνοικισμό ότι η λωρίδα τους ήταν στο συγκεκριμένο σημείο ήταν κλειστή. Αξιολόγηση μαρτυρίας Ως αναφέρεται στο σύγγραμμα Τ. Ηλιάδη και Ν.Γ. Σάντη «Το Δίκαιο της Απόδειξης: Δικονομικές και Ουσιαστικές Πτυχές - Λευκωσία 2014, σελ. 135: «Η αξιολόγηση της μαρτυρίας δεν περιορίζεται αποκλειστικώς στην ατομική κρίση της αξιοπιστίας κάθε μάρτυρα ξεχωριστά (Rana και Άλλου ν. Δημοκρατίας
(2004)2 ΑΑΔ 489) αλλά αντιπαραβάλλεται και διρευνάται στο σύνολο της μαρτυρίας που παρουσιάζεται και από τις δύο πλευρές (Φώτσιου ν. Ηροδότου
(2010)1(Β) ΑΑΔ 1172). Τα ευρήματα αξιοπιστίας είναι αλληλένδετα με τη συνολική εκτίμηση της μαρτυρίας και των προεκτάσεών της και συναρτάται με την αντικειμενική όψη των πραγμάτων (Βασιλείου ν. Αστυνομίας Ποιν. Εφ. 159/09, ημ. 4.5.12).» Στην υπόθεση Αθηνής Σωτήρης ν. Δημοκρατίας,
(2008)2 Α.Α.Δ. 256, τονίστηκε ότι: « Ο δικάζων, επομένως, δικαστής βρίσκεται στην πλεονεκτική θέση να παρακολουθεί τη ζωντανή διαδικασία και να κρίνει από το σύνολο της συμπεριφοράς του μάρτυρα την έμφυτη κλίση του προς την φιλαλήθεια ή το ψεύδος. Όταν βεβαίως αναφερόμαστε σε συμπεριφορά του μάρτυρος δεν εννοούμε το ύφος με το οποίο εξωτερικεύει τη μαρτυρία του, γιατί μπορεί π.χ. να έχει υποκριτικές ικανότητες ή αντίθετα κάποια εγγενή αδυναμία στην εκφορά του λόγου. Εννοούμε, κατά κύριο λόγο, το περιεχόμενο της μαρτυρίας το οποίο ελέγχεται με τη βάσανο της λογικής και την ανθρώπινη εμπειρία ως προς την αναμενόμενη φυσιολογική εξέλιξη των πραγμάτων της ζωής. Ασφαλώς στην αξιολόγηση όλων των πιο πάνω κυρίαρχο ρόλο έχει ο δικαστής που χρησιμοποιεί εκτός από τις νομικές του γνώσεις και την εμπειρία και κοινή λογική. Με αυτά τα κριτήρια, και στη βάση του συνόλου της συμπεριφοράς του μάρτυρα, κρίνει για την αξιοπιστία ενός μάρτυρα.». Ένας μάρτυρας μπορεί να γίνει πιστευτός είτε εξ' ολοκλήρου είτε μερικώς (Χάρης Χρίστου ν. Ευγενία Khoreva
(2002)1 ΑΑΔ 454 και Mossa Mohamed Mustafa v. Ανδρέα Κακουρή κ.α.
(2002)1 (Α) Α.Α.Δ. 165). Η ανώμοτη δήλωση ενός κατηγορούμενου, δεν αξιολογείται μεν, αλλά έχει κάποια σημασία και λαμβάνεται υπόψη μάλλον έχοντας πειστική αντί αποδεικτική αξία. Όπως λέχθηκε στην Α.Δ. ν. Δημοκρατίας, Ποινική Έφεση Αρ. 91/2014, ημερ. 22.6.16: « Έχουμε την άποψη ότι ο Δικαστής βρίσκεται σε κάπως διαφορετική θέση από τους ενόρκους και θα πρέπει να δώσει κάποια ένδειξη, χωρίς πολλές λεπτομέρειες, για τον τρόπο που προσέγγισε την ανώμοτη δήλωση του κατηγορούμενου. Περισσότερο θα πρέπει να καθοδηγήσει τον εαυτό του σύμφωνα με τη νομολογία ότι η αποδεικτική αξία μιας ανώμοτης δήλωσης είναι μάλλον πειστική παρά αποδεικτική (βλ. R. v. Coughlan [1976] Crim.L.R. 629, Δρουσιώτης ν. Αστυνομίας, ανωτέρω και Εφραιμίδου ν. Αστυνομίας, Ποινική Έφεση Αρ. 134/13, ημερ. 2.5.2014). Γι' αυτό εξετάζοντας την βαρύτητα που θα δώσει στην ανώμοτη δήλωση, θα πρέπει να έχει υπόψη το σύνολο των γεγονότων. Για παράδειγμα, αν κρίνει ότι η δήλωση είναι πειστική, μπορεί να προσεγγίσει διάφορα γεγονότα που έχει ενώπιον του, με διαφορετικό τρόπο. Όμως, αν κρίνει ότι η ανώμοτη δήλωση δεν είναι καθόλου πειστική, τότε το θέμα τελειώνει εκεί. Για να καταλήξει όμως ως προς τη βαρύτητα που θα πρέπει να της προσδώσει, είναι αναπόφευκτη η εξέτασή της έχοντας υπόψη το σύνολο των γεγονότων και ιδιαίτερα εκείνα τα στοιχεία μαρτυρίας που είναι αναντίλεκτα ή δεν χωρούν αμφισβήτηση (βλ. Ιωάννου ν. Δημοκρατίας
(2001)2 ΑΑΔ 195). Η αξιολόγηση του δικαστηρίου δεν πρέπει να γίνεται αποσπασματικά ή να χρησιμοποιείται μαρτυρία των μαρτύρων κατηγορίας ως σταθερή βάση για να κριθεί η ανώμοτη δήλωση του κατηγορουμένου (βλ. Γεωργίου ν. Δημοκρατίας
(2010)2 ΑΑΔ 354). Θα πρέπει να υπενθυμίσει στον εαυτό του ότι η δήλωση δεν είναι μαρτυρία και δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να αποδείξει οποιοδήποτε γεγονός για το οποίο υπάρχει άλλη μαρτυρία που να το αποδεικνύει. Όπως αναφέραμε, η δήλωση έχει περισσότερο πειστική αξία, γι' αυτό σε περίπτωση που κριθεί πειστική, μπορεί να επενεργήσει στο μυαλό των ενόρκων και του Δικαστή κατά τρόπο που να τους ωθήσει να δουν τα γεγονότα που αποδείχθηκαν με μαρτυρία, με διαφορετικό μάτι (R. v. Coughlan, ανωτέρω).» Είχα την ευκαιρία να παρατηρήσω στα πλαίσια της ακροαματικής διαδικασίας τους μάρτυρες και να αξιολογήσω τα λεγόμενά τους, σε συνδυασμό με τη συμπεριφορά τους στο εδώλιο. Προχωρώ σε αξιολόγηση της μαρτυρίας τους, μέσα από το ύφος, τις αντιδράσεις, την αμεσότητα των απαντήσεών, το περιεχόμενό της και τη λογική των διατυπωθέντων ισχυρισμών τους. Ο Μ.Κ.1 μου έκανε γενικά καλή εντύπωση. Μπορώ να βασιστώ σε μεγάλο βαθμό στη μαρτυρία του, όχι όμως στο ακριβές σημείο που αυτός βρισκόταν όταν αντιλήφθηκε το όχημα της Κατηγορούμενης ή το σημείο που προσδιορίζει ο ίδιος ότι έγινε η σύγκρουση (άλλωστε και ο ίδιος με βάση τη μαρτυρία του Μ.Κ.4, την οποίαν ως αναφέρω πιο κάτω δέχομαι ως αξιόπιστη, δεν ήταν βέβαιος για το σημείο αλλά το προσδιόριζε με διαφορά 1,5 μέτρου). Στο σχέδιο σκηνής που ο ίδιος υπέγραψε (πρόχειρο σχεδιαγράφημα Τεκμήριο 4) φάνηκε να τοποθετεί τον εαυτό του κατά το χτύπημα στη μέση της λωρίδας κυκλοφορίας όπως άλλωστε και δήλωσε, κάποια μέτρα πριν τα έργα (από την κατεύθυνση που ο ίδιος κινείτο). Υπήρξαν όμως ίχνη τριβής που φαίνεται να δημιουργήθηκαν από το όχημά του και αυτό καθιστά κάπως δύσκολη τη διαπίστωση που ακριβώς επισυνέβηκε η σύγκρουση. Τα οχήματα επίσης δεν παρέμειναν στις θέσεις τους. Από ό,τι διαπιστώνω από τους ισχυρισμούς του είναι ότι αντιλήφθηκε την Κατηγορούμενη σε ελάχιστο χρόνο πριν τη σύγκρουση, όταν δεν είχε τον απαραίτητο χρόνο να αντιδράσει. Έστριψε αριστερά, προσπάθησε να την αποφύγει αλλά δεν τα κατάφερε. Συγκρούστηκε με το δεξιό μέρος του οχήματος της Κατηγορούμενης. Όσον αφορά τη μαρτυρία του Μ.Κ.2, μου δημιούργησε καλή εντύπωση και θεωρώ ότι μπορώ να βασιστώ σε αυτήν σε κάποιο βαθμό, αλλά δεν μπορώ και με βάση αυτήν να καταλήξω στο που ακριβώς έγινε το δυστύχημα. Δυστυχώς δεν ζητήθηκε από αυτόν να υποδείξει στο πρόχειρο σχέδιο Τεκμήριο 4 το σημείο σύγκρουσης και η κατάθεσή του δόθηκε 1 μήνα μετά. Ο Μ.Κ.3 επίσης μου δημιούργησε θετική εντύπωση και μπορώ να βασιστώ και σε αυτού τη μαρτυρία, όχι όμως για την ακριβή θέση των οχημάτων κατά το δυστύχημα, αφού δεν του ζητήθηκε να προβεί σε υποδείξεις στη σκηνή ή στο σχέδιαγράφημα, αλλά κυρίως για το ότι δεν αντιλήφθηκαν έγκαιρα οι επιβαίνοντες τη μοτοσικλέτα το όχημα της Κατηγορούμενης. Ο Μ.Κ.4 ήταν ανεξάρτητος μάρτυρας ο οποίος διερεύνησε τις συνθήκες του δυστυχήματος Δεν θεωρώ ότι είχε κάποιο συμφέρον κίνητρο για να μην αναφέρει στο Δικαστήριο την αλήθεια και θα μπορούσα να βασιστώ στη μαρτυρία του. Με δεδομένο όμως ότι δεν ήταν αυτόπτης μάρτυρας, δεν μπορώ να καταλήξω από τη μαρτυρία του στο σημείο που συνέβηκε το δυστύχημα. Ούτε οι ισχυρισμοί της Κατηγορούμενης, οι οποίοι σε κάθε περίπτωση δεν προβλήθηκαν με ένορκη μαρτυρία για το σημείο που προκλήθηκε το δυστύχημα ή για την ευθυγράμμιση του οχήματός της μπορούν να επιβεβαιωθούν με κάποιο τρόπο, εκτός από εικασίες. Λαμβάνω επίσης υπόψη μου και το υπόλοιπο μαρτυρικό υλικό ως κατατέθηκε, αλλά και ιδιαίτερα τις καταθέσεις της Κατηγορούμενης και σε κάποιο βαθμό, ιδιαίτερα σε συνάρτηση με την κατάθεσή της, την ανώμοτή δήλωση και τους ισχυρισμούς που εκεί προβάλλει. Με βάση την ενώπιόν μου μαρτυρία καταλήγω στα ευρήματα που διατυπώνω αμέσως πιο κάτω. Η Κατηγορούμενη στις 25/7/2017 και περί τις 19:45-20:00, στα Λιβάδια της Επαρχίας Λάρνακας, σε σημείο λεωφόρου όπου διεξάγονταν οδικά έργα εισήλθε με το αυτοκίνητό της στην αντίθετη λωρίδα Κυκλοφορίας με αποτέλεσμα να συγκρουστεί με μοτοσικλέτα στην οποία επέβαινε ο Μ.Κ.1 (οδηγός) και ο Μ.Κ.3 (επιβάτης). Υπήρχε φως ημέρας γιατί ήταν καλοκαιρινός μήνας. . Με βάση τις διαπιστωθείσες ζημιές στα οχήματα και τους τραυματισμούς του Μ.Κ.3 που ουσιαστικά δεν αμφισβητήθηκαν, μπορώ να καταλήξω στο ότι συγκρούστηκε το δεξιό μέρος του αυτοκινήτου με το δεξιό μέρος μοτοσικλέτα και συγκεκριμένα στο πόδι του Μ.Κ.3. Δεν μπορώ να καταλήξω στο ακριβές σημείο όπου επήλθε η σύγκρουση. Δεν μπορώ επίσης να καταλήξω με την απαραίτητη ασφάλεια σε εύρημα σε ποιο βαθμό εισήλθε το όχημα της Κατηγορούμενης στο δρόμο και την ακριβή του θέση κατά τη σύγκρουση. Η Κατηγορούμενη ως και η ίδια ανέφερε και στην κατάθεσή της φαίνεται ότι δεν αντιλήφθηκε κι εκείνη τη μοτοσικλέτα παρά μόνο την τελευταία στιγμή, ενώ και στην ανώμοτή δήλωσή της επιμένει ότι όταν εισήλθε η αντίθετη λωρίδα κυκλοφορίας ήταν καθαρή από οχήματα. Ελάχιστο πριν τη σύγκρουση αντιλήφθηκε το όχημά της και ο μοτοσικλετιστής. Παρά τη διεξαγωγή των οδικών έργων, υπήρχε, σύμφωνα και με τη μαρτυρία του Μ.Κ.4, ανεμπόδιστη ορατότητα 100 μέτρων. Νομικές Αρχές για την αμελή οδήγηση Το καθήκον επιμέλειας ενός οδηγού εξαρτάται από τις περιστάσεις κάθε υπόθεσης και μπορεί να προσδιοριστεί ως η συνήθης επιμέλεια απέναντι σε άλλα πρόσωπα που χρησιμοποιούν το δρόμο. (Costas Ioannou Triftarides v The Police 1968 2 A.A.D. 140). Η αμελής οδήγηση πρέπει να θεμελιωθεί από την κατηγορούσα αρχή ως μέρος της συμπεριφοράς του κατηγορούμενου που να συνιστά το αδίκημα. Παράλληλη αμέλεια από την πλευρά των άλλων εμπλεκομένων δεν επηρεάζει το ζήτημα της ενοχής του κατ'ισχυρισμόν αμελούς οδηγού (Costas Ioannou Triftarides v The Police 1968 2 A.A.D. 140). Το καθήκον επιμέλειας ενός οδηγού εξαρτάται από τις περιστάσεις κάθε υπόθεσης και μπορεί να προσδιοριστεί ως η συνήθης επιμέλεια απέναντι σε άλλα πρόσωπα που χρησιμοποιούν το δρόμο. (Costas Ioannou Triftarides v The Police 1968 2 A.A.D. 140). Σύμφωνα με το άρθρο 8 του περί Μηχανοκινήτων Οχημάτων και Τροχαίας Κινήσεως Νόμου N.86/72: «Πας όστις οδηγεί μηχανοκίνητο όχημα επί τίνος οδού μη καταβάλλον την προσήκουσα επιμέλεια και προσοχή ή μη επιδεικνύων εύλογο μέριμνα για έτερα πρόσωπα, χρησιμοποιούντα την οδό, είναι ένοχος αδικήματος και υπόκειται εις φυλάκισιν δια διάστημα μη υπερβαίνον το εν έτος ή εις χρηματική ποινήν μη υπερβαίνουσαν τας χιλίας λίρας ή εις αμφότερας τας ποινάς της φυλακίσεως και της χρηματικής τοιαύτης». Στην Αναστάσης Παύλου ν. Αστυνομίας,
(1998)2 Α.Α.Δ 68, αναλύεται το τι συνιστά αμελή οδήγηση, ως ακολούθως: «Η οδήγηση εξυπακούει την εξάσκηση προσήκουσας προσοχής. Το ερώτημα που εγείρεται σε περιπτώσεις αμελούς οδήγησης κατά παράβαση του άρθρου 8 του Νόμου 86/72 είναι κατά πόσο ο οδηγός εκπλήρωσε την υποχρέωση εξάσκησης λογικής φροντίδας και προσοχής για άλλα πρόσωπα που χρησιμοποιούν το δρόμο. Το κριτήριο που εφαρμόζεται σε μια τέτοια περίπτωση είναι αντικειμενικό και οι παράμετροι του αναφέρονται στη συμπεριφορά ενός συνετού και σώφρονα και όχι του τέλειου οδηγού. (Ιδε Παναγιώτου ν. Αστυνομίας
(1982)1 Α.Α.Δ. 585, Σωκράτους ν. Αστυνομίας
(1989)2 Α.Α.Δ. 1 και Βασιλείου ν. Αστυνομίας
(1994)2 Α.Α.Δ. 202)». Στην Κυπριανού Κύπρος ν. Αστυνομίας,
(2008)2 Α.Α.Δ. 816 αναφέρθηκαν τα ακόλουθα: « Αναφορικά με το καθήκον ενός οδηγού για να τηρεί σε κάθε περίπτωση τη δέουσα παρατηρητικότητα (proper lookout) σχετικά είναι τα ακόλουθα από το σύγγραμμα Charlesworth & Percy on Negligence, 7ηέκδοση σελ. 683: "Lookout. It is the duty of the driver or rider of a vehicle to keep a good lookout. He must look out for other traffic, which is or may be expected to be on the road, whether in front of him, behind him or alongside of him, especially at crossroads, junctions and bends. Also he must look out for traffic light signals and traffic signs, including lines marked on the highway. Disregard of traffic signals and failure to keep a proper lookout are both evidence of negligence." Σχετική με την υπόθεση μας είναι και η υπόθεση Constantinou ν. Katsouris a.o.
(1975)1 C.L.R. 188, σελ. 192 όπου το καθήκον αυτό της δέουσας παρατηρητικότητας λέχθηκε ότι είναι ευρύτερο όταν ένας οδηγός επιχειρεί στροφή δεξιά, αποκόπτοντας έτσι την πορεία άλλου οδηγού.» Στη Νικολαϊδης κ.α. ν. Κλεοβούλου
(1992)1 ΑΑ.Δ. 422, 429 αναφέρθηκαν τα ακόλουθα: «Όπως κατ΄ επανάληψη τονίστηκε οι πράξεις οδηγού που βρίσκεται αντιμέτωπος με επικείμενη σύγκρουση δεν κρίνονται μικροσκοπικά, αλλά με ευρύτητα ανάλογη με τα αγωνιώδη διλήμματα που αντιμετωπίζει και την έλλειψη ουσιαστικής ευκαιρίας για προγραμματισμό των πράξεων του. Οι αρχές αυτές συνοψίζονται στην Adamis and Another v. Eracleous
(1982)1 C.L.R. 746 και επαναλαμβάνονται σε πολλές άλλες αποφάσεις. (Βλ. Μεταξύ άλλων Παπαχριστοδούλου ν. Χ"Νεοφύτου
(1991)1 Α.Α.Δ. 426 και Κωνσταντίνου ν. Φιλίππου
(1991)1 Α.Α.Δ. 1110).» Η κρίση μου ως προς το εάν υπήρξε αμελής οδήγηση. Παρά το ότι με βάση τη μαρτυρία που δόθηκε στο Δικαστήριο, δεν μπορώ να καταλήξω με ασφάλεια στο σημείο της σύγκρουσης και στη θέση των οχημάτων, αυτό στο οποίο μπορώ να καταλήξω, ανεξαρτήτως του ακριβούς σημείου σύγκρουσης, ότι ότι τα έργα ήταν ορατά και για τους δύο οδηγούς, και η ορατότητα του ενός από τον άλλον ήταν ελεύθερη και ανεμπόδιστη. Και οι δύο οδηγοί με δεδομένο ότι θα μπορούσαν να εισέλθουν οχήματα στην ελεύθερη λωρίδα κυκλοφορίας από την αντίθετη λωρίδα λόγω των έργων που γίνονταν και με δεδομένο ότι κινούνταν οχήματα στην ελεύθερη λωρίδα από αντίθετη φορά με τα εισερχόμενα, όφειλαν, αμφότεροι να ήταν ιδιαίτερα προσεκτικοί και να επιδεικνύουν τη δέουσα παρατηρητικότητα. Ως επισυνέβηκε το δυστύχημα, θεωρώ ότι κανένας εκ των δύο οδηγών δεν επέδειξε τη δέουσα παρατηρητικότητα, αφού κανένας δεν αντιλήφθηκε τον άλλον από ασφαλή απόσταση αλλά μόνο όταν ήταν πολύ κοντά ο ένας με τον άλλον, με αποτέλεσμα να επέλθει η σύγκρουση των οχημάτων. Η Κατηγορούμενη ειδικά όφειλε να ελέγξει προσεκτικά το δρόμο όπου εισερχόταν, αφού, ως προανέφερα επρόκειτο για δρόμο όπου κινούνταν οχήματα σε αντίθετη φόρα με την ίδια. Ο ισχυρισμός της ότι κοίταξε το δρόμο και ήταν καθαρός από οχήματα δεν ευσταθεί, εφόσον είδε τελικά σε πολύ κοντινή απόσταση και κατά τρόπο ξαφνικό τη μοτοσικλέτα. Ο ξαφνικός τρόπος με τον οποίον αντιλήφθηκε τη μοτοσικλέτα σε χρόνο ελάχιστο πριν το δυστύχημα και η δυνατότητά της με βάση την ανεμπόδιστη ορατότητα να την εντοπίσει προηγουμένως, καταδεικνύει ότι δεν επέδειξε τη δέουσα παρατηρητικότητα. Βεβαίως, ως αναφέρεται ανωτέρω, ούτε ο οδηγός της μοτοσικλέτας επέδειξε τη δέουσα παρατηρητικότητα. Σύμφωνα με τη νομολογία όμως, παράλληλη αμέλεια άλλου οδηγού δεν αίρει την ποινική ευθύνη ενός κατηγορουμένου οδηγού για αμέλεια κατά τη δική του οδήγησή (βλ. Triftarides πιο πάνω). Κατάληξη Με βάση τα πιο πάνω, θεωρώ ότι η Κατηγορούμενη ήταν αμελής στην οδήγησή της και βρίσκεται ένοχη στην Κατηγορία. ........... Ξενής Ξενοφώντος Επαρχιακός Δικαστής cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο