Δημοκρατία ν. Paul Senior, Αρ. Υπόθεσης: 1883/19, 17/10/2019 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:KDLAR:2019:3 ΜΟΝΙΜΟ ΚΑΚΟΥΡΓΙΟΔΙΚΕΙΟ ΛΑΡΝΑΚΑΣ / ΑΜΜΟΧΩΣΤΟΥ Σύνθεση Κακουργιοδικείου : Ν. Γ. Σάντης, Π.Ε.Δ. Σ. Κλεόπα-Χατζηκυριάκου, Ε.Δ. Λ. Μουγής, Ε.Δ. Αρ. Υπόθεσης: 1883/19 Δημοκρατία ν XXXXX Paul Senior Κατηγορουμένου Ημερομηνία: 17 Οκτωβρίου,
- Εμφανίσεις: Για την Κατηγορούσα Αρχή: Ο κ. Θ. Παπανικολάου. Για τον Κατηγορούμενο: Ο κ. Α. Πιττάτζης. Κατηγορούμενος: Παρών. [Η διερμηνέας κ. Χριστιάνα Τζώρτζιου, ορκίζεται ότι θα μεταφράζει πιστώς και αληθινώς από τα Ελληνικά στα Αγγλικά και αντιστρόφως, όσον καλύτερα μπορεί]. ΠΟΙΝΗ (Δοθείσα Αυθημερόν) Ο κατηγορούμενος βρέθηκε ένοχος μετά από παραδοχή του στο αδίκημα της πρόκλησης βαριάς σωματικής βλάβης, κατά παράβασιν του άρθρου 231 του Ποινικού Κώδικα Κεφ.
- Πιο συγκεκριμένα, παραδέχθηκε πως την 21.5.19 στην Αγία Νάπα, παρανόμως προκάλεσε βαριά σωματική βλάβη (δηλαδή κάταγμα ινιακού οστού, κάταγμα λιθοειδούς οστού, κάταγμα αριστερού ιγμορείου, αιμορραγία εγκεφάλου και οίδημα εγκεφάλου), στον παραπονούμενο XXXXX XXXXX Malik από την Αγγλία. Τα γεγονότα της υπόθεσης, ως παρατέθηκαν από την Κατηγορούσα Αρχή (κατά τα αναφερόμενα στο Έγγραφο Α), έχουν ως ακολούθως: «Στις 21/5/2019 και ώρα 2030 ειδοποιήθηκε η Αστυνομική Διεύθυνση Αμμοχώστου από προσωπικό του Γενικού Νοσοκομείου Αμμοχώστου ότι είχε μεταφερθεί στο Τμήμα Α' Βοηθειών σοβαρά τραυματισμένος αλλοδαπός νεαρός. Μέλη του ΤΑΕ μετάβηκαν στο μέρος, διαπιστώνοντας ότι ο τραυματίας ήταν ο XXXXX XXXXX Malik, επισκέπτης από την Αγγλία, 27 ετών. Φίλοι τόσο του τραυματία όσο και του κατηγορούμενου ανάφεραν ότι οι τραυματισμοί ήταν αποτέλεσμα κτυπήματος από τον κατηγορούμενο. Με βάση την μαρτυρία που λήφθηκε, οι ΜΚ1,3,5,6 και 7 στο κατηγορητήριο ευρίσκονταν στην Κύπρο μαζί με το θύμα, ΜΚ2 και τον κατηγορούμενο προκειμένου να παρευρεθούν στον γάμο του ΜΚ
- Πήγαν για δύο βράδια στην Αγία Νάπα για το 'bachelor party'. Πριν το περιστατικό είχαν πάει σε μπυραρία όπου κατανάλωσαν από 3-4 μπύρες και 2-3 σφηνάκια με το αλκοολούχο ποτό 'jagermeister'. Κατά τις 1915, καθώς πήγαιναν προς το ξενοδοχείο για να αλλάξουν για τον βραδινή τους έξοδο σταμάτησαν για να βγάλουν φωτογραφίες. Εκεί ο κατηγορούμενος έδωσε τα γυαλιά ήλιου που φορούσε, τα οποία του είχε χαρίσει η αρραβωνιαστικιά του, στον ΜΚ2 για να τα φορέσει για τις φωτογραφίες. Μετά όταν τελείωσαν και ο κατηγορούμενος τα ζήτησε πίσω και ο ΜΚ2 αρχικά δεν του τα έδινε και στην συνέχεια τα έριξε προς την κατεύθυνση του κατηγορούμενου αλλά στον αέρα και ενώ μεταξύ τους υπήρχε απόσταση περί τα δέκα μέτρα. Τα γυαλιά έπεσαν στο έδαφος και έσπασαν. Ο κατηγορούμενος κινήθηκε προς το μέρος του ΜΚ2 και τον κτύπησε με μια γροθιά στο πρόσωπο, από την οποία ο ΜΚ2 έπεσε στο έδαφος με την πλάτη και το πίσω μέρος της κεφαλής του κτύπησε στο έδαφος. Ο κατηγορούμενος εντοπίστηκε το ίδιο βράδυ, κλήθηκε στον Αστυνομικό Σταθμό Αγίας Νάπας και ανακρίθηκε προφορικά. Με την εξασφάλιση εντάλματος συνελήφθηκε και έδωσε κατάθεση στην οποία παραδέχτηκε την διάπραξη του αδικήματος. Συνεπεία των πιο πάνω ο ΜΚ2 υπέστη τα τραύματα τα οποία αναφέρονται στο κατηγορητήριο. Προς αντιμετώπιση της κατάστασης του νοσηλεύτηκε για 13 μέρες στην εντατική μονάδα του Γενικού Νοσοκομείου Λευκωσίας, όπου και υποβλήθηκε σε κρανιεκτομή. Στην συνέχεια μεταφέρθηκε σε εξειδικευμένο ιατρικό κέντρο στην πατρίδα του σε κατάσταση περιορισμένης ανταπόκριση και μετατραυματικής αμνησίας λογω των σοβαρών νευρολογικών βλαβών. Μετά από θεραπεία η κατάσταση του βελτιώθηκε και σήμερα συνεχίζει να νοσηλεύεται σε μονάδα αποκατάστασης. Ιατρικά πιστοποιητικά τα οποία παρουσιάστηκαν στην Κατηγορούσα Αρχή, κατόπιν διευθέτησης με την Υπεράσπιση, δόθηκαν σε ιδιώτη Νευρολόγο ο οποίος προέβηκε στην δική του ανάλυση της σημερινής κατάστασης του τραυματία, την οποία και υιοθετούμε, ως φαίνεται στην συνημμένη έκθεση. Ιδιαίτερα επισημαίνουμε το ακόλουθο απόσπασμα «Οι γνωματεύσεις τους αναφέρουν ότι ο ασθενής αρχικά παρουσίαζε σύγχυση, επιθετικότητα και διαταραχή της συμπεριφοράς αλλά με την πάροδο των εβδομάδων έδειξε σημαντική βελτίωση. Είναι ήρεμος με καλό επίπεδο συνείδησης. Δεν παρουσιάζει κινητικές αδυναμίες ή αισθητικά ελλείμματα. Ομιλεί, επικοινωνεί πλήρως με το περιβάλλον και αναγνωρίζει τους οικείους του. Είναι σε θέση να αυτοεξυπηρετείται όσον αφορά τις βασικές του ανάγκες. Όπως αναφέρουν ωστόσο, εξακολουθεί να παρουσιάζει σοβαρού βαθμού μείωση της μνήμης, της ομιλίας, της κατασκευαστικής ικανότητας και της οπτικής αντίληψης. Παρουσιάζει διαταραχή της προσοχής. Τα ελλείμματα αυτά προκαλούν έκπτωση της γνωσιακής ικανότητας του ασθενούς και του δημιουργούν προβλήματα σε πιο περίπλοκα καθήκοντα, όπως η εργασία του, η οδήγηση και ο χειρισμός των οικονομικών θεμάτων. Καταλήγουν στο ότι έχουν θέσει ως στόχο στο άμεσο μέλλον ο ασθενής να βελτιωθεί περαιτέρω, ώστε να δύναται να οδηγήσει και να επιστρέψει στην εργασία του». Ο ευπαίδευτος δικηγόρος του κατηγορούμενου στην αγόρευση του για μετριασμό της ποινής - έκτασης 15 τόσων πυκνογραμμένων σελίδων συν τεσσάρων Παραρτημάτων - αναφέρθηκε στις συνθήκες διάπραξης του αδικήματος, στις οικογενειακές και προσωπικές περιστάσεις του κατηγορουμένου, ως και σε σειρά μετριαστικών στοιχείων αποτιμήσιμων για την περίπτωση. Σε αυτά θα επανέλθουμε. Είναι σημαντικό να παρεμβληθεί - διότι έχει τη δική του σημασία τούτο στα πράγματα σε διάφορα επίπεδα - πως ο ευπαίδευτος συνήγορος ανέφερε εισαγωγικώς στη γραπτή του αγόρευση (στη σελίδα 2), πως «O κάθε συλλειτουργός της δικαιοσύνης, κατά τον χρόνο που ίσταται για να αγορεύσει για μετριασμό της ποινής, οφείλει να γνωρίζει ή και να υπολογίζει μέχρι που μπορεί να φτάσει η επιείκεια ενός Δικαστηρίου, σεβόμενος τόσο την σοβαρότητα του αδικήματος που αντιμετωπίζει αυτός τον οποίο εκπροσωπεί, όσο και τις νομολογιακές αρχές και κατευθυντήριες γραμμές. Για τούτο, σεβόμενος τα ανωτέρω και ενόψει της σοβαρότητας των τραυμάτων του θύματος, δεν θα αγορεύσω ούτε για το είδος, αλλά ούτε και για τον τρόπο εκτέλεσης της ποινής. Η ποινή φυλάκισης, με άμεσο χαρακτήρα, θεωρούμε ότι είναι επιβεβλημένη και αναπόφευκτη». Αυτά λέγουν πολλά, τόσον για τον κ. Πιττάτζη (ως συλλειτουργού της δικαιοσύνης), όσον και για την υπόθεση με όλη τη δυστυχία που φανερώς επέφερε στο θύμα, στην οικογένεια του και σε αυτούς που τον αγαπούν, αλλά και στον κατηγορούμενο (και στη δική του οικογένεια και στους δικούς του αγαπημένους) και όλα τούτα, δυστυχώς, διά ασήμαντον αφορμήν. Για συντομία - μεθοδολογία που ακολούθησε και ο κ. Πιττάτζης στη γραπτή του αγόρευση - περιοριζόμαστε στην παράθεση των μετριαστικών παραγόντων που ο συνήγορος προέταξε ως αθροιστικώς αξιολογήσιμων για την περίπτωση. Απογράφει ο δικηγόρος στις σελίδες 3-4 της αγόρευσης του (για τα μετριαστικά στοιχεία), ότι: «• Ο κατηγορούμενος είναι Λευκού και Ακηλίδωτου Ποινικού Μητρώου τόσο για ποινικές όσο και για τροχαίες καταδίκες. Δεν βαρύνεται ούτε καν με βαθμούς ποινής στην άδεια οδηγού του. • Δεν έχει συλληφθεί ποτέ στη ζωή του. • Είναι νεαρής ηλικίας. • Άμεση παραδοχή:
(1)Κατά τον χρόνο του επεισοδίου
(2)Κατά την ανάκριση του από τις Αστυνομικές Αρχές
(3)Κατά την απάντηση στη κατηγορία που αντιμετωπίζει ενώπιον του Σεβαστού σας δικαστηρίου • Συνεργάστηκε πλήρως με την Αστυνομία και υπαγόρευσε και υπέγραψε θεληματική κατάθεση • Πρόκληση κατά τον χρόνο του επεισοδίου από το θύμα που του έσπασε τα γυαλιά που του είχε κάμει δώρο η αρραβωνιαστικιά του • Κατά τον χρόνο διάπραξης του αδικήματος τελούσε υπό κατάσταση μέθης • Από τα ιατρικά πιστοποιητικά δεν προκύπτει ότι το θύμα θα έχει μόνιμες βλάβες (Παράρτημα 1). Επισυνάπτεται και ιατρικό πιστοποιητικό από Κύπριο ιατρό • Δεν υπήρχε καθόλου προσχεδιασμός στη διάπραξη του αδικήματος • Τα τραύματα προκλήθηκαν μόνο από μια γροθιά και η έκταση των τραυμάτων προκλήθηκε όταν το θύμα έπεσε κάτω και κτύπησε το κεφάλι του, συνεπώς δεν υπήρξε παρατεταμένη βιαιότητα στο περιστατικό • Πρότεινε να αποζημιώσει το θύμα, όμως δεν αποδέχθηκε χρήματα • Παρέμεινε υπό κράτηση για περίοδο 7 ημερών κατά το στάδιο διερεύνησης της υπόθεσης από την Αστυνομία • Βρισκόταν το τελευταίο καιρό υπό συναισθηματική φόρτιση, αφού ο παππούς του με τον οποίο διατηρούσε πολύ έντονες σχέσεις απεβίωσε από καρκίνο, επισυνάπτεται προς τούτο ως Παράρτημα 2 Έκθεση Ψυχολόγου στην οποία γίνεται εκτενής αναφορά στο πρόσωπο και τον χαρακτήρα του κατηγορουμένου. • Την παραμονή πρωτοχρονιάς του 2019 απεβίωσε σε ηλικία 43 ετών η μητέρα της συμβίας/αρραβωνιαστικιάς του, η οποία με τον θάνατο αντιμετώπισε πρόβλημα κατάθλιψης και ο κατηγορούμενος την στήριζε και στηρίζει μέχρι σήμερα, κάτι που επιδείνωσε ακόμα περισσότερο την ψυχολογική κατάσταση του κατηγορούμενου. • Είναι άτομο πολύ καλού χαρακτήρα και προς απόδειξη τούτου επισυνάπτεται σημαντικός αριθμός συστατικών επιστολών για το χαρακτήρα του (Character references) (Παράρτημα 3) • Η ποινή φυλάκισης που θα του επιβληθεί, θα εκτιθεί σε μια ξένη για τον κατηγορούμενο χώρα, μακριά από συγγενείς και οικεία του πρόσωπα. Ένα από τα σημαντικότερα δηλαδή δικαιώματα ενός φυλακισμένου, ήτοι το δικαίωμα να τον επισκέπτεται η οικογένειά του, για αυτόν δεν θα ισχύει ή και δεν θα νιώθει ότι τουλάχιστο πλησίον του υπάρχουν δικοί του άνθρωποι». Δεν συντάχθηκε έκθεση κοινωνικής έρευνας μετά από παράκληση - θα λέγαμε επιμονή ή ακόμη και εναντίωση - του κατηγορουμένου και του δικηγόρου του (για λόγους που εμφαίνονται στο πρακτικό). Συναινέσαμε στο αίτημα. Η Κατηγορούσα Αρχή δεν αντιτάχθηκε στα όσα προσέφερε ο κ. Πιττάτζης ως αφορώντα στις οικογενειακές και προσωπικές περιστάσεις του κατηγορουμένου (και όσα συνήθως αναφέρονται σε εκθέσεις του είδους), στην ικανή και εμπεριστατωμένη αγόρευση του για μετριασμό. Αποτιμήσαμε καθετί που τέθηκε ενώπιον μας με τη δέουσα πάντοτε ανησυχία και εγρήγορση που επιτάσσει η κάθε περίπτωση επιβολής ποινής σε οποιονδήποτε κατηγορούμενο και για οποιοδήποτε αδίκημα. Είχαμε κατά νουν τις επιταγές της νομολογίας, ότι το ανώτατο όριο ποινής - εδώ επτά έτη φυλάκισης - συνθέτει και την αφετηρία της δικαστικής ποινικολογικής επιμέτρησης (βλ. κατ' αναλογίαν, Λεβέντης ν Αστυνομίας
(1999)2 ΑΑΔ 632). Είχαμε υπόψιν και κάτι άλλο, πάλιν νομολογιακής εκπόρευσης. Ότι εγκλήματα που περικλείουν τη χρήση βίας εναντίον προσώπου ταξινομούνται, ως εκ της φύσης τους, ως πολύ σοβαρά. Η χρήση βίας καθώς και η επίδειξη δύναμης, εκτός από τους φυσικούς κινδύνους στους οποίους εκθέτουν τα θύματα, τείνουν να υπονομεύσουν το αίσθημα προσωπικής ασφάλειας το οποίο είναι ουσιώδες για την ευημερία των πολιτών. Η χρήση βίας για την επίτευξη οποιουδήποτε σκοπού, άλλου από αμυντικού, είναι απαράδεκτη καθότι αψηφά τον αντικειμενικό σκοπό κάθε πολιτισμένης κοινωνίας. Η βία είτε ως μέτρο επικράτησης είτε ως μέσο εκδίκησης ή τιμωρίας, δεν έχει θέση στην κοινωνία των ανθρώπων και η εκδήλωση της πρέπει να τιμωρείται με την αυστηρότητα που επιβάλλει η σοβαρότητα του εγκλήματος και η ανάγκη για γενική και ειδική αποτροπή αλλά και καταστολή τέτοιων συμπεριφορών (βλ. κατ' αναλογίαν, Cristinel v Κυπριακής Δημοκρατίας
(2012)2 ΑΑΔ 748, 750, Γενικός Εισαγγελέας της Δημοκρατίας ν Τόκκαλλου
(2001)2 ΑΑΔ 95, 99). Συνυπολογίζουμε για σκοπούς επιμέτρησης όσα ανέπτυξε ο κ. Πιττάτζης στην αγόρευση του, υπό τις αιρέσεις, περιορισμούς και διευκρινίσεις που καταγράφηκαν κατά τη διαδικασία και απογράφηκαν στα πρακτικά και τον βρήκαν τελικώς συγκλίνοντα. Συνεκτιμούμε την άμεση παραδοχή του κατηγορουμένου, το λευκό του ποινικό μητρώο (και ακηλίδωτο παρελθόν), το καλόν του χαρακτήρα του (ως προκύπτει και από τα έγγραφα στο Παράρτημα 3 της αγόρευσης του δικηγόρου), τα ψυχολογικά προβλήματα και ψυχοσύνθεση του (κατά το περιεχόμενο ψυχολογικής έκθεσης/Παράρτημα 2 στην αγόρευση του κ. Πιττάτζη), την έμπρακτη του μεταμέλεια (η οποία πηγάζει όχι μόνον από την παραδοχή του κατηγορουμένου ως έκφραση αυτής, ή από τα όσα ανέφερε ο δικηγόρος του για το αδίκημα και τις συνθήκες διάπραξης του, αλλά και από το ότι, ασχέτως της αρνήσεως του θύματος και της οικογένειας του προς τούτο, ο κατηγορούμενος πρότεινε να τον αποζημιώσει), την ύπαρξη πρόκλησης υπό την οποία ενήργησε ο κατηγορούμενος, την κατάσταση μέθης στην οποία βρισκόταν και την κατ' ακολουθίαν μείωση της δυνατότητας αυτοελέγχου από μέρους του, τη καλή δικονομική του συμπεριφορά από της παραδοχής του, το νεαρό της ηλικίας του (είναι 25 ετών σήμερα γεννηθείς την 24.11.93) - και είναι με αισθαντικότητα που η νομολογία προσεγγίζει τη μεταχείριση νεαρών ατόμων, ακόμη και στα σοβαρότερα των αδικημάτων (βλ. γενικώς, GM Pikis, Sentencing in Cyprus: Sentencing Revisited, 2η εκδ., 2007, σελ. 88-90), δίχως βεβαίως η μεταβλητή αυτή να αποτελεί πάντοτε ασπίδα στην αυστηρή μεταχείριση εκεί όπου τούτο επιβάλλεται ως εκ της φύσης και συνθηκών του εξεταζόμενου εγκλήματος (βλ. κατ' αναλογίαν, Φραντζίδης ν Αστυνομίας
(2002)2 ΑΑΔ 77, 79) - τις συνθήκες διάπραξης του αδικήματος, τις επιπτώσεις της καταδίκης και ποινής τόσον στον ίδιον όσον και στην οικογένεια του και στη μελλοντική ζωή του, το ότι σε περίπτωση άμεσης φυλάκισης θα εκτίσει την ποινή του σε μια ξένη χώρα (ενδεχομένως μακριά και από την οικογένεια και αγαπημένα του πρόσωπα), τη συναισθηματική φόρτιση στην οποία βρισκόταν λόγω οικογενειακών προβλημάτων που επίσης παρατέθηκαν, την έλλειψη προσχεδιασμού και το ότι - χωρίς αυτό να αναιρεί την εγγενή σοβαρότητα του επίδικου εγκλήματος- πως τα κακά προέκυψαν (χωρίς επαναληπτικά κτυπήματα) από μία γροθιά (και ασφαλώς τα συνεπόμενα αυτής), λογικώς προβλεπτά όμως ως θα έπρεπε να είναι για τον κατηγορούμενο από αντικειμενικής απόψεως. Σε αυτό το τελευταίο θα επιστρέψουμε. Όπως και να έχουν τα πράγματα, οι επιπτώσεις για το θύμα θα μπορούσαν να είναι πολύ χειρότερες. Το λέμε αυτό για να υποδείξουμε πως οι συνθήκες διάπραξης του αδικήματος (και ό,τι ακολούθησε) θα μπορούσαν να προκαλέσουν μεγαλύτερους τραυματισμούς ή ακόμη και το χείριστο. Την απώλεια ζωής. Μόνο γι' αυτό τον λόγο το αναφέρουμε τούτο. Επειδή έχουμε απόλυτη επίγνωση πως ο κατηγορούμενος πρέπει τιμωρηθεί μόνον γι' αυτά που διέπραξε και όχι για όσα θα μπορούσαν να προκύψουν ως εκ της συμπεριφοράς του (και δεν προέκυψαν). Αυτό ας καταστεί σαφές. Θα επανέλθουμε στη θεματική αυτή αργότερα με αναφορά και σε αγγλική νομολογία. Ποσώς παραγνωρίζουμε πως το αδίκημα διεπράχθη σε δημόσιο χώρο ενώπιον τρίτων, καταρρακώνοντας τουτέστιν έτι περισσότερον την αξιοπρέπεια του θύματος (βλ. κατ' αναλογίαν, Ευθυμίου ν Αστυνομίας
(2003)2 ΑΑΔ 581, 584-585). Την ίδια ώρα δεν παραβλέψαμε υπέρ του κατηγορουμένου την αντίδραση του ακριβώς μετά από το συμβάν, υπό την έννοια ότι όταν αυτός συνειδητοποίησε το τι είχε γίνει, ξεκίνησε να κλαίει και να λέει συγνώμη. Το κακό όμως είχε γίνει. Όφειλε ο κατηγορούμενος, ακόμη και στην κατάσταση μέθης που βρισκόταν, με τον ίδιο τρόπο που συνειδητοποίησε αμέσως τα κακά που επέφερε (ή που ενδεχομένως να είχε επιφέρει), να συνυπολογίσει (και να ζυγιάσει υπό τις συνθήκες), τη συμπεριφορά του, προγενέστερα, πριν από το κακό. Δεν το έπραξε. Τουλάχιστον αρκούντως. Ενήργησε βεβαίως ο κατηγορούμενος υπό το κράτος πρόκλησης - το καταγράψαμε ήδη και το σταθμίσαμε - η αφορμή όμως, αντικειμενικώς έστω, υπήρξε ασήμαντος. Με τούτο, δεν μειώνουμε την πρόκληση ως μετριαστικό στοιχείο, παρά μόνον διαπιστώνουμε αυτό που εντόπισε και ο κ. Πιττάτζης (κατά τα συμφραζόμενα), πως δηλαδή, καταστράφηκαν (εν τη ευρεία έννοια του όρου) δύο άνθρωποι και δύο οικογένειες χωρίς ιδιαίτερο λόγο. Η έκταση των τραυμάτων που προκλήθηκαν στον παραπονούμενο ως εκ της παράνομης συμπεριφοράς του κατηγορουμένου - και την οποία αξιολογήσαμε ως στοιχείο που συνυπολογίζεται στον καθορισμό της ποινής (βλ. κατ' αναλογίαν, Σακαρίδης και Άλλου ν Αστυνομίας
(2011)2 ΑΑΔ 272, 280) - συνοψίζεται στο συνημμένο Παράρτημα (ιατρική γνωμάτευση) που συνοδεύει τα γεγονότα (Έγγραφο Α), όπου και διαλαμβάνονται τα πιο κάτω: «Η παρούσα γνωμάτευση βασίζεται στη μελέτη κάποιων πιστοποιητικών που μου προσκομίστηκαν σχετικά με την κατάσταση της υγείας του τραυματία. Δεν είχα την ευκαιρία να εξετάσω τον ασθενή, ούτε να μελετήσω ακτινολογικές εικόνες από τις εξετάσεις στις οποίες υπεβλήθη. Πιο συγκεκριμένα, είχα την ευκαιρία να μελετήσω τα εξής πιστοποιητικά:
- Γνωμάτευση Δρ Κωνσταντινίδη, Γενικού Ιατρού, Ν. Παραλιμνίου (ημερ. 21/5/19).
- Γνωμάτευση αξονικής τομογραφίας Ν. Παραλιμνίου (ημερ. 21/5/19).
- Πόρισμα Ιατροδικαστικής εξέτασης του XXXXX Paul Senior (ημερ. 23/5/19).
- Πόρισμα χειρουργικής εξέτασης του XXXXX Paul Senior (ημερ. 24/5/19).
- Γνωμάτευση δρ XXXXX Κοντοπιθάρη, Εντατικολόγου Ν. Λευκωσίας (ημερ. 24/5/19).
- Ιατρικά σημειώματα της εταιρίας HNA health assistance (ημερ. 24/5/19 και 9/7/19).
- Γνωμάτευση από XXXXX Shepherd, Occupational Therapist Report (ημερ. 12/9/19) στο Ηνωμένο Βασίλειο, όπου μεταφέρθηκε ο ασθενής. Επισημαίνω ότι δεν έχω λάβει γνώση από πιστοποιητικά που θα μου παρείχαν χρήσιμες πληροφορίες, όπως π.χ από το Nευροχειρουργό του Γ. Ν. Λευκωσίας που χειρούργησε τον ασθενή, ή γνωματεύσεις από όλες τις ακτινολογικές εξετάσεις. Συνοψίζοντας τα προσκομισθέντα πιστοποιητικά, εξήγα κάποια συμπεράσματα για την υπόθεση το τραυματισμού του ασθενούς, συνδυάζοντας στοιχεία από τις αναφορές των υπολοίπων επαγγελματιών που τον περιέθαλψαν. Απολογούμαι αν κάποια από τα συμπεράσματα μου πιθανό να μην είναι εντελώς ακριβή, για το λόγο που προανέφερα. Όπως ανέφερα, μετά την μελέτη των πιο πάνω πιστοποιητικών, μπορώ να προχωρήσω, βάσει της εμπειρίας μου, σε κάποια συμπεράσματα, τα οποία χωρίζονται σε δυο κεφάλαια. Το πρώτο κεφάλαιο, αφορά το μηχανισμό του τραύματος και τις συνέπειες που προκάλεσε, ενώ το δεύτερο αφορά την σημερινή κατάσταση του ασθενούς και την προοπτική βελτίωσης της υγείας του. Από τα πορίσματα των αξονικών, παρατηρώ ότι υπάρχουν κατάγματα στο ιγμόρειο άντρο (το οποίο βρίσκεται στο προσωπικό κρανίο) και στο ινιακό και λιθοειδές οστό αριστερά. Τα κατάγματα αυτά βρίσκονται σε αντίθετες θέσεις του κρανίου και δεν μπορεί να προκλήθηκαν από ένα μετωπιαίο χτύπημα μόνο. Είναι πιθανό τα οπίσθια κατάγματα να προκλήθηκαν κατά την πρόσκρουση της κεφαλής του ασθενούς στο έδαφος. Επίσης, η πρώτη αξονική τομογραφία έδειξε αιμάτωμα εντός του κατεαγόντος ιγμόρειου άντρου, στο προσωπικό κρανίο αλλά και τα κατάγματα στο ινιακό και λιθοειδές οστό με υπαραχνοειδή αιμορραγία και αίμα στην περιοχή του ωτός. Η δεύτερη αξονική τομογραφία έδειξε καινούρια στοιχεία σαφούς επιδείνωσης, δηλαδή συσσώρευση αιμορραγικών ενδοεγκεφαλικών θλάσεων, ανάπτυξη επισκληριδίου και υποσκληριδίου αιματώματος και παρεκτόπιση της εγκεφαλικής μέσης γραμμής. Τα τελευταία ευρήματα προφανώς συνοδεύονταν από σημαντική αύξηση της τιμής της ενδοκρανίου πίεσης. Βασιζόμενος στις ιατρικές γνωματεύσεις, πιστεύω ότι αμέσως μετά τον τραυματισμό και ενώ ήταν ακόμα στο Νοσοκομείο Παραλιμνίου, ο ασθενής ήταν σε εγρήγορση, αλλά σε συγχυτικοδιεγερτική κατάσταση. Η νευρολογική του εικόνα συμβαδίζει σε αυτή τη φάση με την εικόνα στην πρώτη αξονική. Στη συνέχεια, ο ασθενής παρουσίασε πτώση του επιπέδου συνείδησης και διασωληνώθηκε. Η σαφής επιδείνωση της εικόνας στη δεύτερη αξονική είναι συμβατή με την κλινική κατάσταση του ασθενούς, που ήταν πλέον προκωματώδης. Μετά την χειρουργική επέμβαση και τη σταθεροποίηση της κατάστασης του, μεταφέρθηκε σε εξειδικευμένα κέντρα αποκατάστασης στο Ηνωμένο Βασίλειο. Οι αναφορές των θεραπευτών του είναι αρκετά αναλυτικές, όμως οι τελευταίες ημερομηνίες των αναφερόμενων εξετάσεων είναι τον Ιούλιο του 2019, περίπου δυο μήνες μετά τον τραυματισμό και δυο μήνες πριν από την σημερινή ημερομηνία περίπου (δεν γνωρίζω την κατάσταση του ασθενούς αυτή τη στιγμή). Οι γνωματεύσεις τους αναφέρουν ότι ο ασθενής αρχικά παρουσίαζε σύγχυση, επιθετικότητα και διαταραχή της συμπεριφοράς αλλά με την πάροδο των εβδομάδων έδειξε σημαντική βελτίωση. Είναι ήρεμος με καλό επίπεδο συνείδησης. Δεν παρουσιάζει κινητικές αδυναμίες ή αισθητικά ελλείμματα. Ομιλεί, επικοινωνεί πλήρως με το περιβάλλον και αναγνωρίζει τους οικείους του. Είναι σε θέση να αυτοεξυπηρετείται όσον αφορά τις βασικές του ανάγκες. Όπως αναφέρουν ωστόσο, εξακολουθεί να παρουσιάζει σοβαρού βαθμού μείωση της μνήμης, της ομιλίας, της κατασκευαστικής ικανότητας και της οπτικής αντίληψης. Παρουσιάζει διαταραχή της προσοχής. Τα ελλείμματα αυτά προκαλούν έκπτωση της γνωσιακής ικανότητας του ασθενούς και του δημιουργούν προβλήματα σε πιο περίπλοκα καθήκοντα, όπως η εργασία του, η οδήγηση και ο χειρισμός των οικονομικών θεμάτων. Καταλήγουν στο ότι έχουν θέσει ως στόχο στο άμεσο μέλλον ο ασθενής να βελτιωθεί περαιτέρω, ώστε να δύναται να οδηγήσει και να επιστρέψει στην εργασία του. Επισημαίνω και πάλι ότι δεν έχω εξετάσει τον ασθενή, άρα η γνώμη μου βασίζεται πάνω στα έγγραφα που μου προσκομίστηκαν. Η άποψη μου είναι ότι μετά τον τραυματισμό και την παραμονή του στο νοσοκομείο, ο ασθενής παρουσίασε πολύ μεγάλη βελτίωση μέσα σε διάστημα δυο μηνών (η τελευταία γνωμάτευση που μου παραδόθηκε γράφτηκε στις 31/7/19). Με δεδομένη την ταχύτατη βελτίωση της κατάστασης του, θεωρώ ότι έχει σοβαρές πιθανότητες να εμφανίσει ακόμα καλύτερα αποτελέσματα. Οι στόχοι που έχουν θέσει οι θεραπευτές του, είναι πιθανό να επιτευχθούν, με τη συνέχιση της θεραπείας αποκατάστασης. Εκ της εμπειρίας μου, μερικοί ασθενείς με βαριές κρανιοεγκεφαλικές κακώσεις οι οποίοι επιβίωσαν της αρχικής μετατραυματικής περιόδου και βρίσκονταν αρχικά σε πολύ πτωχή νευρολογική κατάσταση, παρουσίασαν σταδιακά μεγάλη βελτίωση και επανήλθαν σε μεγάλο βαθμό. Συνεπώς με την πάροδο του χρόνου, είναι πολύ πιθανή η επάνοδος του ασθενούς στις προ του ατυχήματος δραστηριότητες του, με δεδομένη την βελτίωση που ήδη έχει παρουσιάσει». Δεν παραλείψαμε να ξεψαχνίσουμε τα πράγματα σε ό,τι αφορά στην ιατρική κατάσταση του παραπονουμένου στη βάση και όσων ανέκυψαν κατά τις προφορικές αγορεύσεις. Σημασία έχει πως τελικώς υπήρξε σύγκληση μεταξύ Κατηγορούσας Αρχής και Υπεράσπισης ότι η τελευταία παράγραφος τής περί ης ο λόγος ιατρικής γνωμάτευσης, αντανακλά την ισχύουσα κατάσταση πραγμάτων και εντάσσει λελογισμένως πλέον και κατανοητώς τη θέση του κ. Πιττάτζη ότι, από τα ιατρικά πιστοποιητικά, δεν αναδύεται πως το θύμα θα έχει (σίγουρα) μόνιμες βλάβες. Έγινε αρκετός λόγος από τον κ. Πιττάτζη σε προηγούμενες δικαστικές αποφάσεις πρωτόδικων και δευτεροβάθμιων δικαστηρίων για μεταχείριση κατηγορουμένων σε παρόμοια αδικήματα, σε μια προσπάθεια κατάδειξης ενός πλαισίου ποινής ώστε να μην δημιουργηθεί στον κατηγορούμενο η αίσθηση της δικαστικής ποινολογικής ασυνέπειας και κατ' επέκτασιν η δημιουργία σε αυτόν αισθήματος αδικίας. Το θέμα απαντάται από τη νομολογία μας. Το Ανώτατο Δικαστήριο (διά του Νικήτα, Δ.), σημείωσε τα ακόλουθα (κατ' αναλογίαν σχετικά) στη Μιχαήλ ν Δημοκρατίας
(2003)2 ΑΑΔ 123, 130-131, τα οποία είχαμε συνεχώς στο μυαλό - όπως και το ότι, ως υπέδειξε ο Ναθαναήλ, Δ. στην LCA Domiki Ltd v RKA Kikkos Developers Ltd και Άλλου, Ποιν. Έφ. 116/2011, ημ. 17.3.15, «. ουδέποτε κατά την επιμέτρηση της ποινής είναι δυνατόν να αντληθεί άμεση βοήθεια από προηγούμενες αποφάσεις λόγω των ιδιαίτερων γεγονότων της κάθε υπόθεσης .»: «Οι προηγούμενες υποθέσεις δεν παρέχουν πάντοτε ασφαλή καθοδήγηση. Ο λόγος γι αυτό είναι ότι, παρόλο που μπορεί να παρουσιάζουν ένα ή περισσότερα κοινά χαρακτηριστικά εντούτοις, συχνά, δεν υπάρχει η ταυτοσημία στο βαθμό που θα ήταν σωστό να προοιωνίζεται η ίδια ποινή για κατοπινές υποθέσεις. Η μεγαλύτερη ίσως χρησιμότητα του δικαστικού προηγούμενου στον τομέα αυτό έγκειται στον εντοπισμό των περιστάσεων που θεωρήθηκαν ως ελαφρυντικές ή επιβαρυντικές. Στη Βρετανία επικράτησε η πρακτική να παρέχονται από καιρού εις καιρόν κατευθυντήριες γραμμές σε συμπυκνωμένη μορφή σχετικά με τη φύση και το εύρος των ποινών. Τα σεξουαλικά αδικήματα δεν αποτελούν εξαίρεση: βλ. π.χ. R. ν. Billam [1986] 1 All E.R. 985. Όντως, όπου διαφαίνεται η τάση, πάνω σε στέρεες βάσεις, μπορεί να διαμορφωθεί ένα είδος ταρίφας. Όμως δεν μπορεί να οδηγεί σε αποστέωση της εξουσίας του δικαστηρίου μπροστά στη ζωντανή πραγματικότητα που εμφανίζει κάθε υπόθεση με τις ιδιαιτερότητες της. Αυτό δεν σημαίνει ότι δε θα ισχύσει η διατίμηση, όπου υπάρχουν ουσιαστικές ομοιότητες. Χρειάζεται όμως προσοχή γιατί, παρόλο που τα ανθρώπινα επαναλαμβάνονται, είναι ανιχνεύσιμες διαφορές και λεπτομέρειες που προσδίδουν στο προηγούμενο άλλη, διαφοροποιημένη, διάσταση. Τα λέγουμε αυτά όχι για να μειώσουμε την μεγάλη προσπάθεια του συνηγόρου, να μας ενημερώσει για κάθε τι σχετικό, αλλά για να θέσουμε τις παραμέτρους της χρήσιμης καταφυγής στο προηγούμενο». Τα ίδια αφορούν και εδώ - και νύξεις επί τούτω έγιναν προς τον κ. Πιττάτζη στις αγορεύσεις. Μολοντούτο, δεν βλάπτει η επίκληση προηγούμενων παρόμοιων αποφάσεων του Ανωτάτου Δικαστηρίου (ή άλλων ξένων δικαστηρίων), εφόσον κάτι τέτοιο (ιδιαίτερα στις περιπτώσεις όπου το Δικαστήριο προσανατολίζεται στην επιβολή ποινής φυλάκισης η οποία κατά τον συνήγορο του κατηγορουμένου είναι εδώ δεδομένη δίχως αυτό να μας δεσμεύει ασφαλώς), θωρακίζει τη δικαστική κρίση και δημιουργεί αίσθημα ασφάλειας στον κατηγορούμενο για το πώς είναι που αντικρίστηκε ποινολογικώς και για ποιο λόγο, δεν προοιωνίζει ωστόσο και αυτόματη υιοθέτηση της ίδιας ποινής (βλ. κατ' αναλογίαν, Valdez και Άλλου ν Δημοκρατίας, Ποιν. Έφ. 144/16, ημ. 21.2.17). Στην Γενικός Εισαγγελέας της Δημοκρατίας ν Evans
(2005)2 ΑΑΔ 639 (στην οποία παρέπεμψε ο κ. Πιττάτζης), για όμοιο αδίκημα η επιβληθείσα πρωτοδίκως ποινή φυλάκισης 14 μηνών κρίθηκε ως εκδήλως ανεπαρκής και αυξήθηκε στα δύο έτη. Υπάρχουν αναντιρρήτως διαφοροποιήσεις μεταξύ των γεγονότων στην παρούσα υπόθεση από εκείνα που συναποτέλεσαν το βάθρο ποινής στην συζητούμενη υπόθεση. Προβήκαμε στις διαφοροποιήσεις - ενδεικτικώς στην ύπαρξη εκεί περισσοτέρων του ενός κτυπήματος στο θύμα (του τελευταίου ευρισκομένου σε κατάσταση αδυναμίας), αλλά και στο ότι η συμπεριφορά του κατηγορουμένου/εφεσίβλητου είχε χαρακτηριστεί δικαστικώς ως «κτηνώδης αντίδραση» έστω και αν τελούσε υπό την επήρεια οινοπνεύματος (περιγραφή που δεν θα μπορούσαμε δικαιολογημένως να αποτυπώσουμε στην παρούσα υπόθεση) - ώστε να σταχυολογηθεί η αναφερόμενη απόφαση εντός εύλογων παραμέτρων εν σχέσει προς τα ενεστώτως αφορούντα. Κρατούμε παρεμπιπτόντως από την απόφαση αυτή και τα ακόλουθα, ως τα παρέθεσε το Εφετείο: «Λαμβάνοντας υπ' όψιν όλα τα δεδομένα της υπόθεσης, αλλά κυρίως την έκταση των σωματικών βλαβών του παραπονούμενου και τις συνέπειες τους, αλλά και την ανάγκη για καταστολή τέτοιων επεισοδίων βίας, ιδιαίτερα σε μια περιοχή της Κύπρου, όπου τέτοια συμβάντα επαναλαμβάνονται με ανησυχητική συχνότητα μεταξύ νεαρών επισκεπτών, που τελούν συνήθως υπό την επήρρεια οινοπνεύματος, θεωρούμε ότι η επιβληθείσα ποινή είναι πράγματι τόσο επιεικής, που καθίσταται έκδηλα ανεπαρκής». Η έξαρση διάπραξης αδικημάτων όπως αυτό που μας απασχολεί είναι μεγάλη και αποκομίζουμε προς τούτο καθοδήγηση όχι μόνον από την Γενικός Εισαγγελέας της Δημοκρατίας ν Evans
(2005)2 ΑΑΔ 639 - η οποία αποφασίστηκε πριν από 14 τόσα έτη - αλλά και από τον αριθμό των υποθέσεων με παρόμοια γεγονότα που εκδικάζονται ενώπιον μας (στο στάδιο παραδοχής) καθώς και από αποφάσεις του Κακουργιοδικείου Λάρνακας/Αμμοχώστου διαχρονικώς, όπως εκείνη στην Δημοκρατία ν Ozhigov, Υπ. Αρ. 1052/17, ημερομηνίας 23.7.18, στην οποία επίσης παρέπεμψε ο κ. Πιττάτζης. Η ανάγκη για αποτροπή παραμένει ισχύουσα - και αυξημένη θα λέγαμε - ως εκ της συνεχιζόμενης έντασης διάπραξης των περί ων ο λόγος αδικημάτων αλλά και των αδικημάτων βίας εν γένει στην χώρα μας. Επανερχόμαστε - ως είπαμε πως θα πράτταμε - στη φύση του αδικήματος και στις δυνητικές του επιπτώσεις αφού έγινε περί τούτου εκτενής λόγος από τον κ. Πιττάτζη. Παραπέμπουμε σε απόσπασμα από την απόφαση του Αγγλικού Εφετείου στην R v Andrew Dodds
(2013)2 Cr App R(S) 358, 362, στην οποία είχε επικυρωθεί τριετής ποινή φυλάκισης (υπό άλλες περιστάσεις και προβλεπόμενο νομοθετικό πλαίσιο ποινής), σε κατηγορούμενο (ηλικίας 34 ετών με 11 προηγούμενες καταδίκες) που είχε γρονθοκοπήσει το θύμα μια φορά στο πρόσωπο (μετά που τον κλώτσησε στα πόδια), με παρεπόμενο το θύμα να πέσει στο έδαφος και να κτυπήσει με το κεφάλι σε τοίχο και να τραυματιστεί σοβαρώς. Μολονότι εκτιμήσαμε την απόφαση αυτή, δεν καθοδηγηθήκαμε ιδιαίτερα από το σκεπτικό της ως προς το είδος και το ύψος της ποινής αφού τα γεγονότα της (και οι περιστάσεις του κατηγορουμένου) ήσαν πολύ διαφορετικά από τα κείμενα. Περισσότερο, συνεκτιμήσαμε την υπόθεση ως σχετιζόμενη με τις γνωστές υποθέσεις single fist blow (ούτω καλούμενες στην Αγγλία) και σημειώσαμε την κατακλείδα του Αγγλικού Εφετείου (σε ό,τι αφορά στους εγγενείς κινδύνους σε αυτού του είδους τις βίαιες συμπεριφορές), την οποία υιοθετούμε με κάθε σεβασμό. Κατέγραψε λοιπόν το Αγγλικό Εφετείο, απορρίπτοντας την έφεση ότι: «The courts have repeatedly said that those who go out drinking in pubs and clubs and commit acts of violence on others should realize that even a single punch can cause life-threatening and life-long injuries, such as tragically in this case. Where this does happen the courts will take into account all the circumstances of the case and sentence appropriately. The appeal is dismissed». Σε ελεύθερη μετάφραση: «Τα δικαστήρια έχουν επανειλημμένως εκφράσει πως ως όσοι επιδίδονται δημοσίως σε κατανάλωση αλκοολούχων ποτών σε μπυραρίες και λέσχες/κέντρα και διαπράττουν πράξεις βίας επί άλλων συνανθρώπων τους θα πρέπει να κατανοήσουν ότι ακόμη και μια γροθιά μπορεί να προκαλέσει τραυματισμούς που θέτουν σε κίνδυνο τη ζωή ή και τραυματισμούς που μπορεί να διαρκέσουν για μια ζωή, όπως τραγικώς συνέβη στην παρούσα υπόθεση. Όταν συμβαίνει αυτό τα Δικαστήρια θα πρέπει συνυπολογίζουν πάντοτε όλες τις περιστάσεις της υπόθεσης και να επιβάλλουν την αρμόζουσα ποινή. Η έφεση απορρίπτεται». Σταθμίζοντας την ανάγκη για επιβολή αποτρεπτικών ποινών (ως δικαιολογεί το αδίκημα και τα γεγονότα που το περιστοιχίζουν) και - στο πλαίσιο της εξατομίκευσης - τις περιστάσεις του κατηγορουμένου και τα μετριαστικά του στοιχεία, ως προαναφέρθηκαν, καταλήγουμε πως η μόνη ενδεικνυόμενη ποινή για τον κατηγορούμενο, είναι αυτή της φυλάκισης του. Καθορίζουμε την ποινή στα 2 ½ έτη φυλάκισης. Ο συνήγορος του κατηγορουμένου δεν εισηγήθηκε αναστολή της όποιας ποινής φυλάκισης ήθελεν επιβληθεί (παρόλο που τοποθετήθηκε γενικώς σε ένα πλαίσιο ποινής φυλάκισης τής τάξης των 2 ετών). Ωστόσο, κρίνουμε, καθηκόντως, πως εν πάση περιπτώσει, αυτό δεν δικαιολογείται από το σύνολο των περιστάσεων της υπόθεσης και τα προσωπικά περιστατικά του κατηγορουμένου κατά τα προνοούμενα στο άρθρο 3
(2)του Περί της Υφ' Όρων Αναστολής της Εκτελέσεως Ποινής Φυλακίσεως εις Ωρισμένας Περιπτώσεις Νόμου 95/72 (βλ. κατ' αναλογίαν, Αστυνομία ν Βρυώνης, Ποιν. Έφ. 92/17, ημ. 19.7.19). Η ποινή φυλάκισης θα είναι άμεση. Ο χρόνος που ο κατηγορούμενος τέλεσε σε προφυλάκιση στην παρούσα υπόθεση να συνυπολογιστεί βάσει του άρθρου 117
(1)του Περί Ποινικής Δικονομίας Νόμου, Κεφ.155. (Υπ.) ........... Ν. Γ. Σάντης, Π.Ε.Δ. (Υπ.) ............. Σ. Κλεόπα - Χατζηκυριάκου, Ε.Δ. (Υπ.) ........... Λ. Μουγής, Ε.Δ. cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο