ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ν. ΠΑΤΣΑΛΙΔΗΣ κ.α., Αρ. Υπόθεσης:9357/16, 11/3/2020

(1)/04 (κατηγορία 4), - της απόσπασης από δημόσιο λειτουργό, κατά παράβαση των άρθρων 101 και 29 του Ποινικού Κώδικα (κατηγορία 5), - της κατάχρησης εξουσίας, κατά παράβαση των άρθρων 105 και 29 του Ποινικού Κώδικα (κατηγορία 6), - της δωροληψίας και επίδειξης εύνοιας από δημόσιο λειτουργό, κατά παράβαση του άρθρου 102 του Ποινικού Κώδικα (κατηγορία 7) και - της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες, κατά παράβαση των άρθρων 2, 3, 4

(1)(α)(iii)

(2), 5, 7 και 8 του περί Παρεμπόδισης και Καταπολέμησης της Νομιμοποίησης Εσόδων από Παράνομες Δραστηριότητες Νόμου 188(Ι)/07, (κατηγορία 8). Με βάση τα ευρήματά μας, χρηματίστηκε από την Κατηγορούμενη 15, μέσω του ΜΚ76 (Κοκότση), κατά τη χρονική περίοδο Ιουνίου 2011-Φεβρουαρίου 2014, με το συνολικό ποσό των €124.

1. Β) Ο Κατηγορούμενος 2, Ανώτερος Λειτουργός του Τμήματος Πολεοδομίας και Οικήσεως, αποσπασμένος στο Υπουργείο Εσωτερικών κατά την περίοδο 18/03/2005 μέχρι 2010, στον κλάδο διαχείρισης στερεών αποβλήτων, κρίθηκε ένοχος στις κατηγορίες 9-14, που αφορούν στα αδικήματα: - του δεκασμού δημόσιου λειτουργού (κατηγορία 9), - της δωροληψίας από δημόσιο αξιωματούχο (κατηγορία 10), - της αθέμιτης απόκτησης περιουσιακού οφέλους από λειτουργό του δημοσίου (κατηγορία 11), - της απόσπασης από δημόσιο λειτουργό (κατηγορία 12), - της κατάχρησης εξουσίας (κατηγορία 13) και - της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες (κατηγορία 14). Με βάση τα ευρήματά μας, δωροδοκήθηκε από την Κατηγορούμενη 15 το έτος 2012, μέσω του ΜΚ76 (Κοκότση) με το ποσό των €10.
2. Γ) Ο Κατηγορούμενος 6, πρώην Δήμαρχος Λάρνακας, κρίθηκε ένοχος στις κατηγορίες 37-44 και 104, που αφορούν στα αδικήματα: - της συνωμοσίας προς διάπραξη κακουργήματος (κατηγορία 37), - της δωροληψίας από δημόσιο αξιωματούχο (κατηγορία 38), - της αθέμιτης απόκτησης περιουσιακού οφέλους (κατηγορία 39), - της απόσπασης από δημόσιο λειτουργό (κατηγορία 40), - της κατάχρησης εξουσίας (κατηγορία 41), - του δεκασμού δημόσιου λειτουργού (κατηγορία 42), - της δωροληψίας και επίδειξης εύνοιας από δημόσιο λειτουργό (κατηγορία 43), - της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες (κατηγορία 44) και - της συνωμοσίας προς καταδολίευση (κατηγορία 104). Με βάση τα ευρήματά μας χρηματίστηκε από την Κατηγορούμενη 15, μέσω του ΜΚ76 (Κοκότση), κατά τη χρονική περίοδο 23/11/2012 έως 28/05/2014, με το συνολικό ποσό των €138.
3. Δ) Ο Κατηγορούμενος 7, πρώην Ανώτερος Λειτουργός του Τμήματος Πολεοδομίας και Οικήσεως, αποσπασμένος στο Υπουργείο Εσωτερικών την περίοδο 03/06/2002 μέχρι 12/10/2007, για εκτέλεση ειδικών καθηκόντων στον τομέα Διαχείρισης Στερεών Αποβλήτων, κρίθηκε ένοχος στις κατηγορίες 45-50, που αφορούν στα αδικήματα: - του δεκασμού δημόσιου λειτουργού (κατηγορία 45), - της δωροληψίας από δημόσιο αξιωματούχο (κατηγορία 46), - της αθέμιτης απόκτησης περιουσιακού οφέλους από λειτουργό του δημοσίου (κατηγορία 47), - της απόσπασης από δημόσιο λειτουργό (κατηγορία 48), - της κατάχρησης εξουσίας (κατηγορία 49) και - της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες (κατηγορία 50). Με βάση τα ευρήματά μας, χρηματίστηκε από την Κατηγορούμενη 15, μέσω του ΜΚ75 (Κατρή), το έτος 2006 με το συνολικό ποσό των €100.
4. Ε) Τέλος, η Κατηγορούμενη 15, κρίθηκε ένοχη σε 19 κατηγορίες που αφορούν στα αδικήματα: - του καταρτισμού πλαστού εγγράφου (κατηγορίες 57 και 60), - της κυκλοφορίας πλαστού εγγράφου (κατηγορίες 58 και 61), - της κατάρτισης ψευδών λογαριασμών με σκοπό την καταδολίευση (κατηγορίες 62 και 63), - της συνωμοσίας προς καταδολίευση (κατηγορίες 59, 91 και 104), - του δεκασμού δημόσιου λειτουργού (κατηγορίες 92, 94, 98, 100 και 102) και - της ενεργού δωροδοκίας οικείων αξιωματούχων, κατά παράβαση των άρθρων 2, 4 και του άρθρου 2 του Πίνακα του Πρώτου Μέρους της Σύμβασης του Συμβουλίου της Ευρώπης για τη Ποινικοποίηση της Διαφθοράς Νόμου 23(III)/2000 (κατηγορίες 93, 95, 99, 101 και 103). Οι περιστάσεις κάτω από τις οποίες δόθηκαν τα αναφερθέντα αθέμιτα ανταλλάγματα στους Κατηγορούμενους 1, 2, 6 και 7, από την Κατηγορούμενη 15, αναφέρονται με λεπτομέρεια στην μακροσκελή καταδικαστική μας απόφαση ημερομηνίας 07/02/2020 και δεν θεωρούμε απαραίτητο να τα επαναλάβουμε σε όλη τους την έκταση. Θα περιοριστούμε να υποδείξουμε ότι η Κατηγορούμενη 15, η οποία είχε αναλάβει τη διαχείριση της λειτουργίας των δύο έργων (ΧΥΤΑ και ΧΥΤΥ), υποκύπτοντας στις απαιτήσεις και πιέσεις που δεχόταν από τους πιο πάνω Κατηγορούμενους, καθώς και τους πρώην Κατηγορούμενους 5, 10 και 11 (οι οποίοι έχουν παραδεχθεί σε προγενέστερο στάδιο) τους έδινε μίζες, προκειμένου να μην υπήρχαν καθυστερήσεις στις πληρωμές των τιμολογίων, για τις υπηρεσίες που πρόσφεραν οι ανάδοχες κοινοπραξίες, στη βάση των συμφωνιών. Καθόσον δε αφορά τον Κατηγορούμενο 7, ένα μέρος από τις μίζες που ζήτησε και έλαβε από την Κατηγορούμενη 15, σχετιζόταν με την ανάμιξη του στις διαδικασίες προσφορών για το έργο του ΧΥΤΥ Κόσιης, αφού ήταν Συντονιστής Αξιολόγησης του διαγωνισμού. Υποδεικνύεται ότι στο αρχικό κατηγορητήριο υπήρχαν 16 Κατηγορούμενοι. Οι πέντε από αυτούς (Κατηγορούμενοι 5, 9, 10, 11 και 12) έχουν παραδεχθεί και τους επιβλήθηκαν ποινές σε προγενέστερο στάδιο, στον ένα (Κατηγορούμενο 4) είχε καταχωριστεί αναστολή ποινικής δίωξης, οι δύο αθωώθηκαν στο εκ πρώτης όψεως στάδιο (Κατηγορούμενοι 13 και 14) και οι άλλοι τρεις στο τελικό στάδιο (Κατηγορούμενοι 3, 8 και 16). Όλοι οι πιο πάνω Κατηγορούμενοι έχουν λευκό ποινικό μητρώο. Με τις εμπεριστατωμένες αγορεύσεις τους οι ευπαίδευτοι συνήγοροι των Κατηγορουμένων, παρέθεσαν τους μετριαστικούς παράγοντες που θεωρούν ότι συντρέχουν για τον κάθε ένα από τους Κατηγορούμενους. Παρεμβάλλεται στο σημείο αυτό πως μετά από σχετικές οδηγίες του Δικαστηρίου, ετοιμάστηκαν εκθέσεις από λειτουργούς του Γραφείου Κοινωνικής Ευημερίας για τους Κατηγορούμενους 1, 2, 6 και 7, από τις οποίες προκύπτουν τα ακόλουθα:

(1)Ο Κατηγορούμενος 1, ηλικίας 61 ετών, είναι έγγαμος και έχει δύο ενήλικα παιδιά (μια θυγατέρα και ένα υιό), ηλικίας 26 και 24 ετών, αντίστοιχα. Η πρώτη είναι δικηγόρος και διαμένει στη Μαδρίτη, ενώ ο δεύτερος είναι φοιτητής στη Βρετανία. Διαμένει με τη σύζυγό του, ηλικίας 56 ετών, πρώην τραπεζική υπάλληλο, σε ιδιόκτητη κατοικία στην Πάφο. Γεννήθηκε και μεγάλωσε στην Πάφο. Μετά την αποφοίτησή του από το Λύκειο και την εκπλήρωση της στρατιωτικής του θητείας, μετέβη στην Αμερική όπου απέκτησε πτυχίο Οικονομικών και Λογιστικής και στη συνέχεια απέκτησε τον τίτλο του εγγεγραμμένου λογιστή (Certified Public Accountant). Την 1/1/1996, προσλήφθηκε ως Οικονομικός Διευθυντής του Δήμου Πάφου, θέση που διατηρεί μέχρι σήμερα, τελώντας όμως σε διαθεσιμότητα από τον Απρίλιο του 2016. Έχει τρία αδέλφια με τα οποία διατηρεί καλές σχέσεις, όπως και με τη μητέρα του, η οποία έχει απωλέσει την όρασή της. Ο πατέρας του έχει αποβιώσει. Παρουσιάζει ................. Διατηρεί πολύ καλές σχέσεις με τη σύζυγο και τα παιδιά του.

(2)Ο Κατηγορούμενος 2, ηλικίας 66 ετών, είναι συνταξιούχος δημόσιος υπάλληλος, έγγαμος και πατέρας δύο ενηλίκων θυγατέρων, ηλικίας 37 και 33 ετών. Γεννήθηκε και μεγάλωσε στην Αμμόχωστο, ενώ μετά την Τουρκική Εισβολή, εγκαταστάθηκε με την οικογένειά του στη Λεμεσό. Ο πατέρας του απεβίωσε, ενώ η μητέρα του (96 ετών) διαμένει με την αδελφή του η οποία είναι ανύπαντρη και πάσχει από καρκίνο. Προτού τεθεί υπό κράτηση φρόντιζε, τόσο τη μητέρα του, όσο και την αδελφή του. Σπούδασε πολιτικός μηχανικός στο Μετσόβιο Πολυτεχνείο και όταν επέστρεψε στην Κύπρο, εργοδοτήθηκε στο δημόσιο όπου διετέλεσε Ανώτερος Λειτουργός στο Τμήμα Πολεοδομίας. Νυμφεύθηκε με τη σύζυγό του, καθηγήτρια μουσικής, το έτος 1981 και απέκτησαν τις δύο θυγατέρες τους, οι οποίες εργάζονται σε Ασφαλιστική Εταιρεία. Αντιμετωπίζει προβλήματα .........................

(3)Ο Κατηγορούμενος 6, ηλικίας 61 ετών, γεννήθηκε και μεγάλωσε στη Λάρνακα. Μετά την αποφοίτησή του από το Λύκειο και τη συμπλήρωση της στρατιωτικής του θητείας, μετέβη στον Καναδά όπου εξασφάλισε πτυχίο στα οικονομικά από Πανεπιστήμιο του Τορόντο. Επιστρέφοντας στην Κύπρο, εργάστηκε σε οικογενειακή επιχείρηση, ενώ παράλληλα ασχολείτο με τα κοινά. Διετέλεσε αντιπρόεδρος της ΑΗΚ, μέλος σε διάφορους οργανισμούς, μεταξύ των οποίων και της Ευρωπαϊκής Κοινωνικής Επιτροπής που εδρεύει στις Βρυξέλλες. Διετέλεσε, επίσης, δήμαρχος Λάρνακας την περίοδο 2012-2016, αφού προηγουμένως υπήρξε και δημοτικός σύμβουλος. Οι γονείς του έχουν αποβιώσει ενώ έχει μια μικρότερα αδελφή, με την οποία διατηρεί καλές σχέσεις. Το έτος 1987 τέλεσε τον πρώτο του γάμο από τον οποίο απέκτησε δύο θυγατέρες, ηλικίας 32 και 25 ετών. Η μεγαλύτερη είναι έγγαμη και εργάζεται στην Κεφαλαιαγορά ενώ η μικρότερη είναι δικηγόρος και ζει και εργάζεται στο Λονδίνο. Το έτος 2008 τέλεσε δεύτερο γάμο από τον οποίο απέκτησε ένα υιό, ηλικίας 13 ετών, ο οποίος φοιτά στη Β Γυμνασίου. Σύμφωνα με την Έκθεση, μετά τις κατηγορίες εναντίον του, το παιδί υπήρξε θύμα σχολικού εκφοβισμού και για το λόγο αυτό η οικογένεια μετακόμισε στη Λεμεσό. Έκτοτε το παιδί παρακολουθείται από παιδοψυχολόγο. Η σύζυγός του, ηλικίας 52 ετών δεν εργάζεται και αναμένεται να αντιμετωπίσουν σοβαρά οικονομικά προβλήματα, αφού δεν έχουν οποιαδήποτε εισοδήματα.

(4)Ο Κατηγορούμενος 7, ηλικίας 70 ετών, είναι συνταξιούχος δημόσιος υπάλληλος, νυμφευμένος και πατέρας δύο παιδιών ηλικίας 44 και 37 ετών, αντίστοιχα. Η σύζυγός του κατάγεται από την Ιαπωνία και τέλεσαν γάμο το έτος 1978 μετά από την γνωριμία τους στη Γαλλία όπου σπούδαζαν και οι δύο. Ο Κατηγορούμενος 7 σπούδασε χημεία και περιβάλλον και απέκτησε μεταπτυχιακό στον Έλεγχο Περιβάλλοντος. Η σύζυγός του είναι πτυχιούχος χημικός μηχανικός με μεταπτυχιακό στις φυσικές επιστήμες. Μετά την επιστροφή του στην Κύπρο το έτος 1982, ο Κατηγορούμενος προσλήφθηκε στο Τμήμα Πολεοδομίας, όπου εργάστηκε μέχρι την αφυπηρέτησή του. Την περίοδο 2002 μέχρι τον Οκτώβριο του έτους 2007, ήταν αποσπασμένος στο Υπουργείο Εσωτερικών. Το μεγαλύτερο του παιδί, ΧΧΧ - πρώην Κατηγορούμενος 8 - είναι ιατρός παθολόγος, έγγαμος και πατέρας ενός παιδιού ηλικίας 2½ ετών. Η θυγατέρα του, είναι επίσης ιατρός δερματολόγος και διατηρεί δικό της ιατρείο στη Λάρνακα. Στην Έκθεση αναφέρονται διάφορα προβλήματα υγείας που αντιμετωπίζει. Συγκεκριμένα ........ Ανέφερε, τέλος, στη λειτουργό ότι ανησυχεί για τη σύζυγό του η οποία διαμένει μόνη της στην ιδιόκτητη κατοικία τους στη Δερύνεια. Οι ευπαίδευτοι συνήγοροι των Κατηγορουμένων, υιοθέτησαν το περιεχόμενο των πιο πάνω Εκθέσεων, επισημαίνοντας και τους ακόλουθους μετριαστικούς κατά την εισήγησή τους παράγοντες: - Ο συνήγορος του Κατηγορούμενου 1, κ. Αλεξάνδρου, κάλεσε το Δικαστήριο να εφαρμόσει την αρχή της ισότητας που διασφαλίζεται από το Άρθρο 28.1 του Συντάγματος. Η εισήγηση του κ. Αλεξάνδρου κινήθηκε σε τρεις άξονες: (α) Στο γεγονός ότι δεν διώχθηκαν διάφορα πρόσωπα που είχαν ενεργό ρόλο στη διάπραξη των αδικημάτων στα οποία κρίθηκε ένοχος ο Κατηγορούμενος

1. Αναφέρθηκε, ειδικά, στα πρόσωπα που κατήρτισαν τα εικονικά τιμολόγια με ιδιαίτερη έμφαση στον Κοκότση, ο οποίος ήταν, κατά το συνήγορο, ο εμπνευστής των εικονικών τιμολογίων. (β) Ο δεύτερος άξονας αφορά την αναστολή της δίωξης του Κατηγορούμενου 4, χωρίς, κατά την εισήγησή του, να δοθεί οποιαδήποτε εξήγηση από το Γενικό Εισαγγελέα καθώς και το γεγονός ότι ανέστειλε τις σοβαρότερες κατηγορίες που αντιμετώπιζαν οι Κατηγορούμενοι 5, 9, 10, 11 και 12 που είχαν παραδεχθεί και τους επιβλήθηκαν ποινές σε προγενέστερο στάδιο. Ανέφερε, συναφώς, ότι ανεστάλησαν, ανάμεσα σε άλλες, οι σοβαρότερες των κατηγοριών που αντιμετώπιζαν οι Κατηγορούμενοι 5, 10 και 11 που ήταν οι κατηγορίες της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες, επισημαίνοντας ότι το ποσό που είχε αποκομίσει ο Βέργας ήταν τριπλάσιο από το ποσό για το οποίο κρίθηκε ένοχος ο Κατηγορούμενος
2. (γ) Ο τρίτος άξονας σχετίζεται με τις ποινές που επιβλήθηκαν στους συγκατηγορούμενους που ήταν: - 10 μήνες με 3ετή αναστολή στους Κατηγορούμενους 4 και 9 (Παπαδόπουλο και Bagleh, αντίστοιχα) - 2 χρόνια στον Κατηγορούμενο 10 (Βέργα) - 15 μήνες στον Κατηγορούμενο 11 (Μαληκκίδη) και - 18 μήνες με 3ετή αναστολή στον Κατηγορούμενο 12 (Γιαννακόπουλο). Παραπέμποντας σε αποφάσεις του Ανωτάτου Δικαστηρίου, στις οποίες μειώθηκαν οι ποινές που είχαν επιβληθεί στους εκεί κατηγορούμενους, λόγω άνισης μεταχείρισης (Δημητρίου ν. Δημοκρατίας

(1999)2 Α.Α.Δ. 141, Χαρίτου ν. Δημοκρατίας

(2008)2 Α.Α.Δ. 225 και Νικήτα ν. Δημοκρατίας

(2012)2 Α.Α.Δ. 156), κάλεσε το Δικαστήριο να ενεργήσει ανάλογα, μειώνοντας αισθητά τις ποινές που, υπό διαφορετικές συνθήκες, θα προσανατολιζόταν να επιβάλει στον Κατηγορούμενο

1. Άλλο μετριαστικό παράγοντα, σύμφωνα με τον κ. Αλεξάνδρου, αποτελεί η μεγάλη καθυστέρηση που παρατηρήθηκε, τόσο από το χρόνο διάπραξης των τελευταίων αδικημάτων (που είναι 6 και πλέον χρόνια), όσο και από την καταχώριση της υπόθεσης (που είναι 4 χρόνια). Συνεχίζοντας ο συνήγορος του Κατηγορούμενου 1, αναφέρθηκε στις δυσμενείς επιπτώσεις που θα έχει για τον Κατηγορούμενο 1 η καταδίκη του. Βρίσκεται, είπε, σε διαθεσιμότητα από τον Απρίλιο του έτους 2016, ενώ λόγω και της καταδίκης του απώλεσε το ½ των μισθών του μέχρι σήμερα, που ανέρχονται στο ποσό των €164.000 και θα απωλέσει τους μισθούς που θα ελάμβανε μέχρι την αφυπηρέτησή του που υπολογίζονται σε €305.
2. Επιπλέον, ανέφερε, είναι ενδεχόμενο να επηρεαστούν τα συνταξιοδοτικά του ωφελήματα και το εφάπαξ ποσό που δικαιούται να λάβει κατά την αφυπηρέτησή του. Ο κ. Αλεξάνδρου ανέφερε, περαιτέρω, ότι ο Κατηγορούμενος 1 αντιμετωπίζει προβλήματα υγείας και συγκεκριμένα .................... Για όλους τους πιο πάνω λόγους, εισηγήθηκε ότι η ποινή που θα επιβάλει το Δικαστήριο δεν πρέπει να είναι μεγαλύτερη από την ποινή που επιβλήθηκε στο Βέργα. - Οι ευπαίδευτοι συνήγοροι του Κατηγορούμενου 2, κ. Τριανταφυλλίδης και κα Ανδρέα, υπέδειξαν ότι ο Κατηγορούμενος 2 κρίθηκε ένοχος για ένα μεμονωμένο περιστατικό, μετά από μια ευδόκιμη υπηρεσία στο δημόσιο, πέραν των 40 ετών. Υπέδειξαν, επίσης, το μεγάλο χρονικό διάστημα που έχει παρέλθει, διάστημα κατά το οποίο έχουν μεταβληθεί οι προσωπικές του συνθήκες, αφού έχει συνταξιοδοτηθεί από την 01/11/2019 ενώ οι δύο θυγατέρες του εγκυμονούν τα εγγονάκια του. Σε σχέση με τις προσωπικές του συνθήκες, ανέφεραν ότι τόσο ο Κατηγορούμενος 2 όσο και η σύζυγος και η μια εκ των θυγατέρων του, αντιμετωπίζουν διάφορα προβλήματα υγείας. Συγκεκριμένα, ........ Στη βάση όλων των ανωτέρω, οι συνήγοροι εισηγήθηκαν ότι η ενδεδειγμένη ποινή θα πρέπει να είναι χρηματική, ενόψει ιδιαιτέρως του μεγάλου χρονικού διαστήματος που διέρρευσε, σε συνάρτηση με τη μεταβολή στις προσωπικές του συνθήκες. Εάν παραταύτα, κατέληξαν οι συνήγοροι, το Δικαστήριο προσανατολίζεται στην επιβολή ποινής φυλάκισης τότε θα πρέπει να ασκήσει τη διακριτική του ευχέρεια, αναστέλλοντας την ποινή. Παραπέμποντας σε νομολογία, εισηγήθηκαν ότι η περίπτωση του Κατηγορούμενου 2 είναι κατάλληλη για την έκδοση διατάγματος αναστολής, ενόψει: - των ανωτέρω προσωπικών του συνθηκών - του λευκού του μητρώου - του μεμονωμένου περιστατικού για το οποίο κρίθηκε ένοχος - των δυσμενών επιπτώσεων που αντιμετώπισε και αντιμετωπίζει συνεπεία της δίωξης και της καταδίκης του. Ανέφεραν, συναφώς, ότι από την ημέρα της αφυπηρέτησης του (01/11/2019) δεν λαμβάνει σύνταξη, ούτε έλαβε το εφάπαξ του - της αρχής της ισότητας, με δεδομένο ότι ο Κατηγορούμενος Μαληκκίδης, στον οποίο έχει επιβληθεί ποινή φυλάκισης 15 μηνών, δεν προσήλθε να καταθέσει ως μάρτυρας, ξεγελώντας κατ' αυτό τον τρόπο το Δικαστήριο. - της ηλικίας του (65 ετών) σε συνάρτηση με το γεγονός ότι έχει κηλιδωθεί το όνομά του, συνεπεία της καταδίκης του, χωρίς να έχει πλέον τη χρονική δυνατότητα να αποκαταστήσει το όνομα του, αφού έχει πλέον αφυπηρετήσει. - Ο συνήγορος του Κατηγορούμενου 6, κ. Πελεκάνος αναγνωρίζοντας τη σοβαρότητα των αδικημάτων στα οποία κρίθηκε ένοχος ο Κατηγορούμενος 6, κάλεσε το Δικαστήριο, στα πλαίσια εξατομίκευσης της ποινής, να λάβει υπόψη του: (α) Τις περιστάσεις που περιβάλλουν τη διάπραξη των αδικημάτων, όπως διαπιστώθηκαν από το Δικαστήριο. Εισηγήθηκε, επί του προκειμένου, πως ο Κατηγορούμενος 6, κατέβαλε διαχρονικά, ουσιαστικές και έντιμες προσπάθειες για μείωση των τιμών, προς όφελος των δημοτών του. (β) Τις συνθήκες που επικρατούν στις κεντρικές φυλακές, όπως προκύπτουν μέσα από την έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής που επισκέφθηκε τις κεντρικές φυλακές, διαπιστώνοντας προβλήματα υπερπληθυσμού, παράπονα κακομεταχείρισης φυλακισμένων από δεσμοφύλακες ή και ξυλοδαρμούς μεταξύ των καταδίκων και κακών συνθηκών υγιεινής και της εν γένει διαβίωσης των φυλακισμένων. (γ) Την αρχή της ίσης μεταχείρισης, υποδεικνύοντας όλα όσα επισημάνθηκαν ανωτέρω και από το συνήγορο του Κατηγορούμενου
3. Με παραπομπές σε νομολογία, ο κ. Πελεκάνος κάλεσε το Δικαστήριο να λάβει σοβαρά υπόψη τη στάση της Κατηγορούσας Αρχής σε σχέση με τη μη δίωξη των δύο «πρωταγωνιστών» της όλης υπόθεσης (Κατρή και Κοκότση) καθώς και την αναστολή της σοβαρότερης κατηγορίας που αντιμετώπιζε ο Βέργας, στα πλαίσια των αρχών της ίσης μεταχείρισης. Στα ίδια πλαίσια, ο συνήγορος κάλεσε το Δικαστήριο να λάβει υπόψη τις ποινές που έχουν επιβληθεί στους Κατηγορούμενους 5, 9, 10, 11 και
4. (δ) Το λευκό μητρώο και τον καλό χαρακτήρα του Κατηγορούμενου 6, ο οποίος επί σειρά ετών προσέφερε υπηρεσίες στην κοινωνία από διάφορες θέσεις και αξιώματα. Ο συνήγορος κατάθεσε, προς τούτο, το βιογραφικό σημείωμα του Κατηγορούμενου 6 (βλ. Τεκμήριο 3). (ε) Τις δυσμενείς επιπτώσεις που έχει η δίωξη στον ίδιο και στην οικογένειά του, ως αναφέρονται και στην Έκθεση του Γραφείου Κοινωνικής Ευημερίας, λόγω και της υπέρμετρης δημοσιότητας που έχει δοθεί στην υπόθεση. (στ) Το γεγονός ότι έχει εκδοθεί διάταγμα δήμευσης εναντίον του για το ποσό των €138.
5. Ο συνήγορος υπέδειξε επί του προκειμένου πως σε περίπτωση που ο Κατηγορούμενος 6 δεν συμμορφωθεί με το διάταγμα, πιθανόν να υποστεί επιπρόσθετη ποινή φυλάκισης δύο ετών, με βάση τις πρόνοιες του άρθρου 9

(1)του Ν. 188(Ι)/2007. - Ο συνήγορος του Κατηγορούμενου 7, κ. Κανναουρίδης, κάλεσε το Δικαστήριο όπως λάβει υπόψη:

1. i)Το λευκό του μητρώο
2. ii)Την ηλικία του (71 ετών) και τον περιορισμένο, ως εκ τούτου, αναμορφωτικό ρόλο της ποινής iii) Τα σοβαρά ιατρικά προβλήματα υγείας που αντιμετωπίζει. Κατέθεσε επί του προκειμένου σχετικό απόσπασμα από το αρχείο του ΓΕΣΥ και δέσμη από ιατρικά πιστοποιητικά (βλ. Τεκμήρια 4(α) και 4(β), αντίστοιχα) στα οποία βεβαιώνονται τα διάφορα προβλήματα υγείας που αντιμετωπίζει, τα σοβαρότερα των οποίων σχετίζονται με: ................
3. iv)το μεγάλο χρονικό διάστημα που διέρρευσε από τη διάπραξη των αδικημάτων. Υπέδειξε, συναφώς, ότι η ποινική του δίωξη άρχισε 10 έτη μετά τη διάπραξη των αδικημάτων, ενώ η ενοχή του διαγνώστηκε 4 χρόνια μετέπειτα. Με παραπομπές σε νομολογία, ο συνήγορος του Κατηγορούμενου 7 εισηγήθηκε πως δικαιολογείται η αναστολή της φυλάκισης, ενόψει, ιδιαιτέρως της ηλικίας του, των σοβαρών προβλημάτων υγείας που αντιμετωπίζει και της μεγάλης καθυστέρησης που παρατηρήθηκε, ενόψει και της ουσιαστικής μεταβολής των προσωπικών του συνθηκών. - Τέλος ο συνήγορος της Κατηγορούμενης 15, κ. Παπαϊωάννου, κάλεσε το Δικαστήριο να προσμετρήσει: 1. Το λευκό ποινικό μητρώο της Εταιρείας, το οποίο θα πρέπει να ιδωθεί σε συνάρτηση με τη μακρά επιχειρηματική της δραστηριότητα. 2. Το μεγάλο χρονικό διάστημα που έχει μεσολαβήσει από τη διάπραξη των αδικημάτων. 3. Τις τεράστιες οικονομικές και άλλες ζημιές που έχει υποστεί η Κατηγορούμενη 15 λόγω δημοσιότητας της υπόθεσης. Όπως ανέφερε ο συνήγορος, η Εταιρεία απώλεσε συνεργάτες καθώς και επιχειρηματικές ευκαιρίες από το Μάρτιο του 2016, που η υπόθεση αυτή ήρθε στην επιφάνεια. 4. Η Εταιρεία βρίσκεται εδώ και καιρό σε εξαιρετικά δυσχερή οικονομική κατάσταση και αναγκάστηκε να κλείσει το γραφείο που διατηρούσε στη Λευκωσία και να προβεί και σε απολύσεις προσωπικού. Τυχόν αυστηρή ποινή, πρόσθεσε ο συνήγορος, θα έχει αρνητικές επιπτώσεις και σε βάρος του εναπομείναντος προσωπικού της Εταιρείας, λόγω πιθανής απώλειας της εργασία του. 5. Η διάπραξη των αδικημάτων στη βάση των ευρημάτων του Δικαστηρίου, δεν ήταν το αποτέλεσμα πρωτοβουλίας της Εταιρείας, αλλά προϊόν άσκησης πιέσεων από τα πρόσωπα που καταδικάστηκαν για τα αντίστοιχα αδικήματα παθητικής διαφθοράς. Τούτο, κατά το συνήγορο, προκύπτει μεταξύ άλλων και από τις καταθέσεις των Κοκότση, Κατρή και Γιαννακόπουλου, τις οποίες υιοθέτησαν ενώπιον του Δικαστηρίου, στις οποίες γίνεται, επανειλημμένα, λόγος για άσκηση πιέσεων. 6. Παραβίαση της αρχής της ισόνομης μεταχείρισης των παραβατών, λόγω της μη δίωξης των υψηλόβαθμων και πλουσιοπάροχα, ως ανέφερε, αμειβόμενων πρωταγωνιστών της υπόθεσης, Κοκότση και Κατρή, στους οποίους παραχωρήθηκε καθεστώς πλήρους ασυλίας. Επιβάλλοντας ποινή στον πρώην Κατηγορούμενο 10 (Βέργα, τέως Δήμαρχο Πάφου), αναφερθήκαμε στη σοβαρότητα των αδικημάτων στα οποία βρέθηκαν ένοχοι οι Κατηγορούμενοι 1, 2, 6, 7 και 15. Στις σελίδες 8-12, της υπό αναφορά ποινής μας, ημερομηνίας 05/05/2017, υποδείχθηκαν τα ακόλουθα: «Τα αδικήματα που διέπραξε ο Κατηγορούμενος είναι πολύ σοβαρά, γεγονός που αντανακλάται στις προβλεπόμενες στο Νόμο ποινές. Αρκεί να αναφερθεί ότι το αδίκημα του Δεκασμού Δημοσίου Λειτουργού (65η κατηγορία) επισύρει ποινή φυλάκισης μέχρι 7 χρόνια και/ή ποινή προστίμου μέχρι €100.000 (άρθρο 100(α) του Π.Κ.) ενώ τα αδικήματα της Απόσπασης από Δημόσιο Λειτουργό (68η κατηγορία) και της Κατάχρησης Εξουσίας (69η κατηγορία), φυλάκιση μέχρι 3 χρόνια και/ή χρηματικό πρόστιμο (άρθρα 101 και 105 του Π.Κ.). Για το αδίκημα της Δωροληψίας και Επίδειξης Εύνοιας από Δημόσιο Λειτουργό (70η κατηγορία), προβλέπεται φυλάκιση μέχρι 2 χρόνια και/ή χρηματική ποινή. Είναι καλά θεμελιωμένη και γνωστή η αρχή πως η προβλεπόμενη στο Νόμο ποινή αποτελεί τη βάση από την οποία ξεκινά το Δικαστήριο για να επιμετρήσει την αρμόζουσα ποινή σε κάθε περίπτωση. Είναι σημαντικό να επισημανθεί, ότι τα τελευταία 20 χρόνια, περίπου, ο Νομοθέτης προέβη δύο φορές σε αύξηση της προβλεπόμενης ποινής για το αδίκημα του Δεκασμού Δημοσίου Λειτουργού. Συγκεκριμένα, με τον Ν.38(Ι)/99 η τριετής τότε φυλάκιση αυξήθηκε σε πενταετή, ενώ με το Ν.95(Ι)/12οι ποινές ανήλθαν στα σημερινά επίπεδα των επτά χρόνων φυλάκιση και/ή €100.000 πρόστιμο. Οι διαδοχικές αυξήσεις των ποινών καταδεικνύουν την αντίστοιχη πρόθεση του Νομοθέτη για αυστηρότερη αντιμετώπιση τέτοιου είδους αδικημάτων, με απώτερο στόχο βέβαια την πάταξη του κοινωνικού καρκινώματος της διαφθοράς. Στην πρόσφατη υπόθεση Μαληκκίδης ν. Δημοκρατίας, Ποιν. Έφ. 40/15, ημερ. 25/11/16, αναφέρθηκε πως "η σοβαρότητα ενός αδικήματος καθορίζεται από το Νομοθέτη στη βάση του ανώτατου ορίου ποινής και όχι από τα Δικαστήρια, ο ρόλος των οποίων περιορίζεται στη στάθμιση της σοβαρότητας του αδικήματος ανάλογα με τα περιστατικά που το περιβάλλουν». Η σοβαρότητα των αδικημάτων που σχετίζονται με διαφθορά και δωροληψία από Δημόσιους Λειτουργούς, σε συνάρτηση με την αυξητική τάση που παρουσιάζουν το τελευταίο διάστημα (όπως διαπιστώνεται και από το παρόν Δικαστήριο από το μεγάλο αριθμό τέτοιων υποθέσεων που εκκρεμούν ενώπιον του), επιβάλλει την αντιμετώπιση των δραστών με τη δέουσα αυστηρότητα. Η ανάγκη για επιβολή αυστηρών και αποτρεπτικών ποινών για αδικήματα του είδους, τονίστηκε και από το Ανώτατο Δικαστήριο στις υποθέσεις που τέθηκαν ενώπιον του. Στην υπόθεση Νικολαΐδης ν. Αστυνομίας

(2003)2 Α.Α.Δ. 271, επικυρώθηκαν ποινές φυλάκισης 12 μηνών, με προβλεπόμενη όμως ανώτατη ποινή την τριετή φυλάκιση. Ο κατηγορούμενος εκεί ήταν ηλικίας 58 ετών, είχε προβλήματα υγείας και περιήλθε σε δεινή οικονομική κατάσταση. Ήταν λειτουργός στο Τμήμα Μετανάστευσης και κρίθηκε ένοχος για τη λήψη οικονομικών ανταλλαγμάτων (ήτοι Λ.Κ.500, $3.000 και Λ.Κ.500) για την επίσπευση της εξέτασης αιτήσεων για άδειες εισόδου σε αλλοδαπές καλλιτέχνιδες. Στην υπόθεση Θεοχάρους ν. Δημοκρατίας

(2008)2 Α.Α.Δ. 22, ο κατηγορούμενος ήταν ηλικίας 60 χρονών και κοινοτάρχης χωριού της επαρχίας Πάφου. Μετά από ακρόαση καταδικάστηκε σε διάφορα αδικήματα, μεταξύ των οποίων και για δεκασμό δημοσίου λειτουργού, διαφθορά, κατάχρηση εξουσίας, συνωμοσία προς καταδολίευση, έκδοση ψευδών πιστοποιητικών και συγκάλυψη παράνομων εσόδων, σε σχέση με την απόκτηση και πώληση Τουρκοκυπριακής γης. Του επιβλήθηκαν συντρέχουσες ποινές φυλάκισης 15 μηνών έως 3 ετών. Οι ποινές των 3 ετών, επιβλήθηκαν για τα αδικήματα του δεκασμού και της συγκάλυψης εσόδων. Το Εφετείο, επικυρώνοντας τις ποινές, τις χαρακτήρισε ως σημαντικά μειωμένες σε σύγκριση με την μέγιστη προβλεπόμενη και ως πολύ επιεικείς, αποδίδοντας τη μεταχείριση αυτή στην τριετή καθυστέρηση έναρξης της ακρόασης. Στην υπόθεση Μαληκκίδης ν. Δημοκρατίας (ανωτέρω) ο 58χρονος εφεσείων, Γενικός Διευθυντής του Συμβουλίου Αποχετεύσεων Πάφου (Σ.Α.ΠΑ.) είχε αποκομίσει από δεκασμούς γύρω στις €600.000, εκ των οποίων νομιμοποίησε €498.000. Είχε δύο ανήλικα παιδιά, αντιμετώπιζε προβλήματα υγείας και με την καταδίκη απώλεσε την εργασία και όλα τα παρεμφερή ωφελήματα του. Το Κακουργιοδικείο του επέβαλε συντρέχουσες ποινές φυλάκισης 3 ετών για τα επτά αδικήματα δεκασμού (εκτός από μια στην οποία επέβαλε 2 έτη) και 6 ετών για το αδίκημα νομιμοποίησης εσόδων. Το Εφετείο, επικυρώνοντας τις ποινές, ανέφερε, μεταξύ άλλων και τα εξής: «Η Πολιτεία εμπιστεύτηκε στον εφεσείοντα μια υψηλή θέση, με τα ανάλογα ωφελήματα που τη συνόδευαν. Με την ανάληψη όμως των καθηκόντων του από υπηρέτης και φύλακας των συμφερόντων του Δημοσίου ενεπλάκη στον φαύλο κύκλο της διαφθοράς και αξιώνοντας και λαμβάνοντας μεγάλα ποσά καταχράστηκε κατά το χείριστο τρόπο τη θέση του. Με όλες τις αυτονόητες επιπτώσεις όχι μόνο στα οικονομικά του Δήμου Πάφου, που από τη φύση της θέσης του όφειλε να προστατεύει, αλλά και στην εν γένει εμπιστοσύνη του πολίτη έναντι των δημοσίων προσώπων την οποία καίρια έπληξε. Με τις επιγραμματικές αυτές επισημάνσεις είναι νομίζουμε πρόδηλο ότι σε αδικήματα τέτοιας φύσεως, με εμπλεκόμενα δημόσια πρόσωπα, η ποινή που πρέπει να επιβάλλεται θα πρέπει να είναι αυστηρή και να ενέχει έντονα το στοιχείο της αποτροπής. Όπου δε εντοπίζεται τέτοια ανάγκη ναι μεν οι προσωπικές συνθήκες ενός κατηγορουμένου λαμβάνονται υπόψη, αλλά στο βαθμό και κατά την έκταση που δεν εξουδετερώνεται ο αποτρεπτικός χαρακτήρας της ποινής καθότι προέχει η αποτελεσματική εφαρμογή του νόμου». Να σημειωθεί πως όλες οι πιο πάνω υποθέσεις αφορούσαν αδικήματα δεκασμού τα οποία είχαν διαπραχθεί πριν τη θέσπιση του Ν. 95(Ι)/12, δηλαδή ενόσω η ανώτατη προβλεπόμενη ποινή ήταν είτε μέχρι 3 έτη είτε μέχρι 5 έτη φυλάκισης. Υιοθετούμε και επαναλαμβάνουμε τις επισημάνσεις του Ανωτάτου Δικαστηρίου στην υπόθεση Μαληκκίδης - πιο πάνω. Ας σημειωθεί πως ο Κατηγορούμενος ήταν συγκατηγορούμενος και σ' εκείνη την υπόθεση (υπόθεση ΣΑΠΑ), στην οποία, όπως αναφέρθηκε πιο πριν, του επιβλήθηκαν συντρέχουσες ποινές φυλάκισης 3, 4 και 6 χρονών για τα αδικήματα του δεκασμού δημόσιου λειτουργού και νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες, αντίστοιχα. Το ίδιο αξιοκατάκριτη υπήρξε η παράνομη δράση του Κατηγορούμενου και στην παρούσα υπόθεση. Εντελώς απροκάλυπτα, αξίωσε και έλαβε «μίζες» από την κατασκευάστρια εταιρεία, εκμεταλλευόμενος τη θέση του ανώτατου άρχοντα της πόλης που του εμπιστεύθηκαν οι πολίτες του Δήμου Πάφου και αδιαφορώντας για τη ζημιά που θα προκαλούσε στα οικονομικά του Δήμου. Όπως χαρακτηριστικά αναφέρεται στην υπόθεση Μαληκκίδης «. από υπηρέτης και φύλακας των συμφερόντων του Δημοσίου (εν προκειμένω του Δήμου Πάφου) ενεπλάκη στο φαύλο κύκλο της διαφθοράς και αξιώνοντας και λαμβάνοντας μεγάλα χρηματικά ποσά καταχράστηκε κατά το χείριστο τρόπο τη θέση του .». Οι περιστάσεις διάπραξης των αδικημάτων, σε συνάρτηση με το υψηλό αξίωμα που κατείχε ο Κατηγορούμενος (Δήμαρχος Πάφου) κατά τους επίδικους χρόνους, προσδίδουν ιδιαίτερη σοβαρότητα στην υπόθεση. ....................................» Υιοθετούμε και επαναλαμβάνουμε τα ανωτέρω, επισημαίνοντας ότι ισχύουν, κατ' αναλογία και για τους Κατηγορούμενους 1, 2, 5 και 7 εφόσον, όπως έχουμε υποδείξει πιο πριν, οι Κατηγορούμενοι 1, 2 και 7, ήταν ανώτεροι δημόσιοι λειτουργοί, ενώ ο Κατηγορούμενος 6, δήμαρχος Λάρνακας. Όλοι εκμεταλλεύθηκαν τις θέσεις που τους εμπιστεύθηκε η πολιτεία και οι δημότες του Δήμου Λάρνακας, αντίστοιχα, για να αποκομίσουν αθέμιτα οφέλη από την Κατηγορούμενη 15, διαχειρίστρια των δύο έργων. Όσον αφορά το αδίκημα της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες πράξεις, το οποίο αντιμετωπίζουν οι Κατηγορούμενοι 1, 2, 6 και 7, είναι αρκετό να υποδειχθεί ότι τιμωρείται με ποινή φυλάκισης μέχρι και 14 χρόνια ή με ποινή προστίμου μέχρι €500.000 ή και με τις δύο ποινές. Χρήσιμη καθοδήγηση προσφέρει το ακόλουθο απόσπασμα από την πρόσφατη απόφαση του Εφετείου στην υπόθεση ΧΧΧ ν. Δημοκρατίας, Ποιν. Εφ. 298/18 ημερ. 27/06/19: «Το αδίκημα της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες, όπως το ίδιο αυτοπροσδιορίζεται, συνίσταται στη χρήση/απόλαυση από τον αδικοπραγήσαντα των καρπών της παρανομίας του. Ό,τι έχει σημασία, για σκοπούς επιμέτρησης της ποινής, είναι το είδος και το ύψος των καρπών της παρανομίας που απόλαυσε ο αδικοπραγήσας ως αποτέλεσμα της παράνομης δραστηριότητάς του. Είναι αυτή την απόλαυση που έχει στο επίκεντρό του το υπό αναφορά αυτοτελές αδίκημα (Δέστε: Μαληκκίδης (ανωτέρω), Βασιλείου κ.α. ν. Δημοκρατίας, ECLI:CY:AD:2017:B241, Ποιν. Εφ. 12/2015 ημερ. 4.7.2017 και Λεμονάρη ν. Δημοκρατίας, ECLI:CY:AD:2019:B150, Ποιν. Εφ. 212/2017 ημερ. 17.4.2019), και αυτό για πρόληψη ή πάταξη της παρανομίας με την πρόβλεψη αυστηρών ποινών αναφορικά με την απόλαυση των καρπών της. Το Κακουργιοδικείο, ορθά επεσήμανε, πως τα αδικήματα που διέπραξε ο εφεσείων έχουν σε έντονο βαθμό το στοιχείο της απάτης και περαιτέρω ότι η διάπραξή τους ήταν προϊόν οργάνωσης και προσχεδιασμού με τη συμμετοχή και άλλων προσώπων - τα οποία ως ιθύνων νους δεν κατονόμασε.». Είναι βέβαια γνωστό πως προηγούμενες αποφάσεις δεν προσδιορίζουν το ορθό μέτρο τιμωρίας σε κάθε μεταγενέστερη υπόθεση. Η αναφορά σε παρόμοιες υποθέσεις γίνεται για να υπάρχει, κατά το δυνατό, κοινή προσέγγιση στην αντιμετώπιση των παραβατών (βλ. Χαραλάμπους ν. Δημοκρατίας

(2000)2 Α.Α.Δ. 1 και Μιχαήλ ν. Δημοκρατίας

(2000)2 Α.Α.Δ. 123). Όπως υποδεικνύεται στην υπόθεση Σάμπη ν. Δημοκρατίας

(2012)2 Α.Α.Δ. 100 «δεν υπάρχει προκαθορισμένο πλαίσιο και ακριβής προσδιορισμός της επιβαλλόμενης ποινής αναλόγως των προηγούμενων αποφάσεων». Τούτο γιατί η ποινή που επιβάλλεται σε κάθε υπόθεση είναι αλληλένδετη με τις ιδιαιτερότητες των γεγονότων που την συνθέτουν και των συνθηκών του παραβάτη. Τόσο η φύση των αδικημάτων, όσο και οι περιστάσεις που περιβάλλουν την όλη υπόθεση, όπως διαπιστώθηκαν από το Δικαστήριο και καταγράφονται στην απόφασή μας, δικαιολογούν την επιβολή αυστηρών ποινών στους Κατηγορούμενους που να ενέχουν και το στοιχείο της αποτροπής. Ενόψει τούτου, οι προσωπικές περιστάσεις των Κατηγορουμένων 1, 2, 6 και 7, θα ληφθούν μεν υπόψη, αλλά στο βαθμό και κατά την έκταση που δεν θα οδηγήσουν σε εξουδετέρωση του αποτρεπτικού χαρακτήρα της ποινής, ως επισημάνθηκε και στην αναφερθείσα υπόθεση Μαληκκίδης. Παρά τη διαπιστωθείσα ανάγκη για επιβολή αυστηρής και αποτρεπτικής ποινής θα λάβουμε υπόψη, στο πλαίσιο εξατομίκευσης της ποινής, όλους τους μετριαστικούς παράγοντες που συντρέχουν. Στα πλαίσια αυτά λαμβάνουμε υπόψη το λευκό ποινικό μητρώο όλων των Κατηγορουμένων, τις προσωπικές τους συνθήκες και όλα όσα οι ευπαίδευτοι συνήγοροι τους έθεσαν υπόψη του Δικαστηρίου. Σε σχέση με όλους τους Κατηγορούμενους, στα πλαίσια της ίσης μεταχείρισης των παραβατών, λαμβάνουμε δεόντως υπόψη μας ότι δεν διώχθηκαν κάποια πρόσωπα, τα οποία εμφανώς είχαν εμπλοκή στη διάπραξη των αδικημάτων (Κοκότσης, Κατρής κ.ά.). Στα ίδια πλαίσια θα λάβουμε υπόψη το γεγονός της αναστολής της ποινικής δίωξης του Κατηγορούμενου 4 καθώς και της αναστολής κάποιων - σοβαρών - κατηγοριών που αντιμετώπιζαν οι Κατηγορούμενοι 5, 9, 10, 11 και 12 και ιδιαίτερα της κατηγορίας της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες, σε σχέση με τους Κατηγορούμενους 5, 10 και 11. Αποτελεί καλά καθιερωμένη αρχή ότι η αρχή της ισότητας θα πρέπει να αντανακλάται με ουσιαστικό τρόπο στο θέμα της ποινής. Η μη δίωξη ή η αναστολή της δίωξης κάποιων εκ των συνεργών, επενεργεί ως μετριαστικός παράγοντας, ώστε με την απάμβλυνση της ανισοσκέλειας στη μεταχείριση των παραβατών, να μετριάζεται το αίσθημα αδικίας (βλ. Κάττου κ.ά. ν. Δημοκρατίας

(1991)2 Α.Α.Δ. 498, Δημητρίου ν. Δημοκρατίας - πιο πάνω - Χαρίτου ν. Δημοκρατίας - πιο πάνω - Νικήτα ν. Δημοκρατίας - πιο πάνω - και Μιχαηλίδης κ.ά. ν. Δημοκρατίας Ποιν. Εφέσεις Αρ. 125/17, 127/17, 129/17, 130/17 και 131/17 ημερ. 26/04/2018). Σε σχέση με την ίδια αρχή - της ίσης μεταχείρισης - θα λάβουμε υπόψη τις ποινές που έχουν επιβληθεί από το Δικαστήριο μας στους Κατηγορούμενους 5, 9, 10, 11 και 12, με τις ακόλουθες, βεβαίως, επισημάνσεις: - Όλοι οι πιο πάνω Κατηγορούμενοι έτυχαν της ανάλογης έκπτωσης στις ποινές που τους επιβλήθηκαν, λόγω της παραδοχής τους, κάτι που προφανώς δεν ισχύει για τους εδώ Κατηγορούμενους. - Σε σχέση με τον Κατηγορούμενο 10, λήφθηκε σοβαρά υπόψη η συνεργασία του με την Αστυνομία και η πρόθεσή του να κατέθετε ως μάρτυρας. Λήφθηκε, επίσης, υπόψη, όπως και για τον Κατηγορούμενο 11, ότι τους είχαν επιβληθεί πρόσφατα ποινές φυλάκισης (6 ετών στον καθένα) στην υπόθεση «ΣΑΠΑ», για αδικήματα παρόμοιας φύσης που είχαν διαπραχθεί κατά την ίδια χρονική περίοδο. - Οι ποινές συνεπώς των 2 ετών και 15 μηνών που επιβλήθηκαν συνολικά στους Κατηγορούμενους 10 και 11, αντίστοιχα, ήταν το αποτέλεσμα εξισορρόπησης όλων των δεδομένων που σχετίζονταν με την περίπτωσή τους. Λήφθηκε δε ιδιαιτέρως υπόψη η αρχή της συνολικότητας της ποινής, δεδομένου ότι οι επιβληθείσες ποινές στην παρούσα υπόθεση θα άρχιζαν μετά την έκτιση των ποινών (6 ετών συνολικά) που τους είχαν επιβληθεί στην αναφερθείσα υπόθεση «ΣΑΠΑ». - Σε σχέση με τον Κατηγορούμενο 5, η εμπλοκή του στην υπόθεση ήταν περιθωριακή, αφού αφορούσε μεμονωμένο χρηματισμό, υπό μορφή φιλοδωρήματος, για το ποσό των €3.

1. - Όσον αφορά τέλος τους Κατηγορούμενους 9 και 12, ήταν υπάλληλοι κατά τους ουσιώδεις χρόνους της Κατηγορούμενης 15 - ο Κατηγορούμενος 12 ήταν και διευθυντής - και υπό την ιδιότητα τους αυτή, παρέδωσαν, με οδηγίες άλλων αξιωματούχων της Κατηγορούμενης 15, διάφορα χρηματικά ποσά σε κάποιους εκ των Κατηγορουμένων. Λαμβάνουμε, περαιτέρω, υπόψη το μεγάλο χρονικό διάστημα που έχει διαρρεύσει από το χρόνο διάπραξης των αδικημάτων. Ιδιαίτερα για τον Κατηγορούμενο 7 που αγγίζει τα 14 χρόνια, αφού τα γεγονότα που τον αφορούν, έλαβαν χώρα το έτος
2. Λάβαμε, επίσης, υπόψη το γεγονός ότι μετά από σχετικό αίτημα της Κατηγορούσας Αρχής, έχουν εκδοθεί εναντίον των Κατηγορουμένων 1, 2, 6 και 7 διατάγματα δήμευσης για τα συνολικά ποσά που έχουν αποκομίσει από τις παράνομες πράξεις τους. Όσον αφορά τώρα τους Κατηγορούμενους 1, 6 και 7, δεν διαπιστώσαμε να υπάρχουν ιδιαίτερα διαφοροποιητικά στοιχεία, σε σχέση με το ρόλο και τις εν γένει συνθήκες διάπραξης των αδικημάτων από τον κάθε ένα από αυτούς. Εκμεταλλεύθηκαν και οι τρεις τις θέσεις και τα αξιώματά τους, απαιτώντας και εξασφαλίζοντας σημαντικά χρηματικά ποσά από την Κατηγορούμενη 15 (€124.600, €138.000 και €100.000, αντίστοιχα). Κρίνουμε, ωστόσο, ότι δικαιολογείται κάποια διαφοροποίηση στην ποινή που θα επιβληθεί στον Κατηγορούμενο 7 σε σχέση με τους Κατηγορούμενους 1 και 6, αφενός, λόγω της μεγαλύτερης ηλικίας του (71 ετών), σε συνάρτηση με τα πολλαπλά προβλήματα υγείας που αντιμετωπίζει και αφετέρου, λόγω της παρέλευσης μεγαλύτερου χρονικού διαστήματος από το χρόνο διάπραξης των αδικημάτων. Το γεγονός αυτό έχει τη σημασία του, όχι μόνο επειδή παρήλθαν 14 χρόνια, αλλά και για τον επιπρόσθετο λόγο ότι κατά το χρόνο διάπραξης των αδικημάτων

(2006)το αδίκημα του δεκασμού ετιμωρείτο από το Νόμο ηπιότερα. Όπως έχουμε ήδη επισημάνει, το αδίκημα του δεκασμού δημόσιου λειτουργού (άρθρο 100(α) του Ποινικού Κώδικα) ετιμωρείτο μέχρι το έτος 2012 με ποινή φυλάκισης μέχρι 5 χρόνια. Η αύξηση (από 5 σε 7 χρόνια) επήλθε με τον Τροποποιητικό Νόμο 95

(1)/2012, που τέθηκε σε ισχύ από τις 06/07/

1. Το γεγονός αυτό θα πρέπει, κατά συνέπεια, να έχει αντανάκλαση στην ποινή που θα επιβληθεί στον Κατηγορούμενο 7 στη συγκεκριμένη κατηγορία. Το ίδιο δεν ισχύει για τους Κατηγορούμενου 1, 2 και 6 αφού τα αδικήματα διαπράχθηκαν από αυτούς σε μεταγενέστερους από την ανωτέρω τροποποίηση χρόνους. Καθόσον αφορά όμως τις χρηματικές ποινές που προβλέπονται για το συγκεκριμένο αδίκημα που είναι σήμερα μέχρι €100.000, θα πρέπει να λεχθεί ότι η αύξηση επήλθε με την αναφερθείσα τροποποίηση. Ανάλογη αύξηση (από £10.000 σε €100.000) επέφερε και ο Τροποποιητικός Νόμος 22(ΙΙΙ)/2012, σε σχέση με το αδίκημα της Δωροληψίας από Οικείους Δημόσιους Αξιωματούχους, κατά παράβαση του Ν. 23(ΙΙΙ)/
2. Η περίπτωση, του Κατηγορούμενου 2 διαφοροποιείται περαιτέρω, καθόσον, με βάση τα ευρήματα του Δικαστηρίου, η εμπλοκή του στις μίζες δεν είχε την έκταση της εμπλοκής που είχαν οι Κατηγορούμενοι 1, 6 και 7, οι οποίοι ζητούσαν απροκάλυπτα μίζες και έλαβαν, σε διάφορους χρόνους, τα πιο πάνω, διόλου ευκαταφρόνητα ποσά. Σε αντίθεση με αυτούς, η εμπλοκή του Κατηγορούμενου 2, περιορίστηκε στην αποδοχή του ποσού των €10.000, το οποίο ζητήθηκε με τον προσχηματικό τρόπο (υπό μορφή, δήθεν, δανείου) που αναφέρεται στην απόφασή μας. Ενόψει τούτου, η ποινή που θα επιβληθεί στον Κατηγορούμενο 2 θα είναι ηπιότερη, ώστε να αντανακλάται, αφενός η μειωμένη του εμπλοκή και αφετέρου το σημαντικά μικρότερο όφελος που αποκόμισε. Σε σχέση, τέλος, με την Κατηγορούμενη 15, λάβαμε υπόψη το γεγονός ότι ενέδωσε στις μίζες αφού πρώτα προσπάθησε να επιλύσει το πρόβλημα των καθυστερήσεων στις πληρωμές με νόμιμα μέσα, ως προέκυψε και από την αξιόπιστη επί της πτυχής αυτής μαρτυρία των Κατρή και Γιαννακόπουλου (ΜΚ75 και ΜΚ79, αντίστοιχα), χωρίς, ωστόσο, τούτο να αποτελεί και ικανό λόγο για την ενεργή ανάμιξή της στο φαύλο κύκλο της διαφθοράς. Έχοντας μάλιστα υπόψη ότι είχε αναλάβει τη διαχείριση δύο πολύ σημαντικών έργων, ζωτικής θα λέγαμε σημασίας για τους Δήμους Πάφου και Λάρνακας, η εκτέλεση των οποίων είχε ανατεθεί από το κράτος στις ανάδοχες Κοινοπραξίες - στις οποίες συμμετείχε ενεργά η μητρική της Εταιρεία - οι έκνομες ενέργειές της, ήταν ανεπίτρεπτες. Προβάλλει, ως εκ τούτου, αναπόδραστα η ανάγκη για επιβολή αυστηρών και αποτρεπτικών κυρώσεων και στην Κατηγορούμενη 15, ώστε να σταλεί όσο πιο ηχηρά γίνεται το μήνυμα ότι η διαφθορά στον τόπο μας δεν γίνεται ανεκτή από όπου και εάν προέρχεται και όποια μορφή και εάν προσλαμβάνει. Είτε αυτή έχει τη μορφή της ενεργού δωροδοκίας, προερχόμενη από την πλευρά των προσφοροδοτών/κατασκευαστών, είτε της παθητικής δωροδοκίας, με αποδέκτες δημόσιους αξιωματούχους. Πρόκειται για συγκοινωνούντα δοχεία, αφού εάν δεν ενδώσει το ένα από τα δύο μέρη, τότε, ασφαλώς, τα φαινόμενα της διαπλοκής και της διαφθοράς που ταλανίζουν τα τελευταία χρόνια τον τόπο μας, θα εκλείψουν. Τα Δικαστήρια, συνεπώς, ως φρουροί της νομιμότητας, εκπληρώνοντας το ρόλο που τους ανέθεσε η πολιτεία, οφείλουν, μέσω αυστηρών κυρώσεων, όταν και όπου παρουσιάζονται τέτοιες έκνομες και απαράδεκτες συμπεριφορές, να στέλλουν τα κατάλληλα μηνύματα σε κάθε αποδέκτη/επίδοξο παραβάτη. Συνεκτιμώντας όλα τα πιο πάνω, επιβάλλουμε στους Κατηγορούμενους τις ακόλουθες ποινές: Α. Στον Κατηγορούμενο 1: - Στην κατηγορία 2, ποινή φυλάκισης 3½ ετών. - Στην κατηγορία 3, ποινή φυλάκισης 3½ ετών. - Στην κατηγορία 4, ποινή φυλάκισης 3½ ετών. - Στην κατηγορία 5, ποινή φυλάκισης 1½ έτους. - Στην κατηγορία 6, ποινή φυλάκισης 1½ έτους. - Στην κατηγορία 7, ποινή φυλάκισης 1 έτους και - Στην κατηγορία 8, ποινή φυλάκισης 5 ετών. Στις κατηγορίες της συνωμοσίας (κατηγορίες 1 και 91) ουδεμία ποινή επιβάλλεται, δεδομένου ότι έχουν επιβληθεί οι πιο πάνω ποινές στα γενεσιουργά αδικήματα (βλ. Ντάνυ Χασσάν κ.ά. ν. Δημοκρατίας, Ποινικές Εφέσεις Αρ. 196/2013 και 197/13, ημερ. 10/10/2014). Οι ποινές φυλάκισης να συντρέχουν. Β. Στον Κατηγορούμενο 2: - Στην κατηγορία 9, ποινή φυλάκισης 15 μηνών. - Στην κατηγορία 10, ποινή φυλάκισης 15 μηνών. - Στην κατηγορία 11, ποινή φυλάκισης 15 μηνών. - Στην κατηγορία 12, ποινή φυλάκισης 10 μηνών. - Στην κατηγορία 13, ποινή φυλάκισης 10 μηνών. - Στην κατηγορία 14, ποινή φυλάκισης 18 μηνών. Οι ποινές φυλάκισης να συντρέχουν. Γ. Στον Κατηγορούμενο 6: - Στην κατηγορία 38, ποινή φυλάκισης 3½ ετών. - Στην κατηγορία 39, ποινή φυλάκισης 3½ ετών. - Στην κατηγορία 40, ποινή φυλάκισης 3½ ετών. - Στην κατηγορία 41, ποινή φυλάκισης 1½ έτους. - Στην κατηγορία 42, ποινή φυλάκισης 1½ έτους. - Στην κατηγορία 43, ποινή φυλάκισης 1½ έτους και - Στην κατηγορία 44, ποινή φυλάκισης 5 ετών. Στις κατηγορίες της συνωμοσίας (κατηγορίες 37 και 104) ουδεμία ποινή επιβάλλεται, για τον ίδιο πιο πάνω λόγο. Οι ποινές φυλάκισης να συντρέχουν. Δ. Στον Κατηγορούμενο 7: - Στην κατηγορία 45, ποινή φυλάκισης 2 ετών. - Στην κατηγορία 46, ποινή φυλάκισης 2½ ετών. - Στην κατηγορία 47, ποινή φυλάκισης 2½ ετών. - Στην κατηγορία 48, ποινή φυλάκισης 1 έτους. - Στην κατηγορία 49, ποινή φυλάκισης 1 έτους και - Στην κατηγορία 50, ποινή φυλάκισης 3½ ετών. Οι ποινές φυλάκισης να συντρέχουν. Ε. Στην Κατηγορούμενη 15: - Στην κατηγορία 57, χρηματική ποινή €500,
3. - Στην κατηγορία 60, χρηματική ποινή €500,
4. - Στην κατηγορία 62, χρηματική ποινή €1.000,
5. - Στην κατηγορία 63, χρηματική ποινή €1.000,
6. - Στην κατηγορία 93, χρηματική ποινή €50.000,
7. - Στην κατηγορία 95, χρηματική ποινή €10.000,
8. - Στην κατηγορία 99, χρηματική ποινή €50.000,
9. - Στην κατηγορία 101, χρηματική ποινή €10.000,
10. - Στην κατηγορία 103, χρηματική ποινή €60.000,
11. Στις κατηγορίες 92, 94, 98, 100 και 102 (που αφορούν στα αδικήματα του δεκασμού δημόσιου λειτουργού) δεν επιβάλλεται οποιαδήποτε ποινή, δεδομένου ότι έχουν επιβληθεί χρηματικές ποινές στα αντίστοιχα αδικήματα της ενεργούς δωροδοκίας. Ουδεμία ποινή, επίσης επιβάλλεται, στις κατηγορίες της συνωμοσίας (κατηγορίες 59, 91 και 104), για το λόγο που αναφέρθηκε πιο πάνω. Δεν επιβάλλεται, τέλος, ποινή στις κατηγορίες της κυκλοφορίας πλαστού εγγράφου (κατηγορίες 58 και 61), εφόσον επιβλήθηκαν ποινές στις κατηγορίες της πλαστογράφησης των ιδίων εγγράφων/τιμολογίων (κατηγορίες 57 και 60). Έγινε εισήγηση από τους συνηγόρους των Κατηγορουμένων 2 και 7 για αναστολή της ποινής φυλάκισης. Ενόψει του γεγονότος ότι η συνολική ποινή φυλάκισης που επιβλήθηκε στον Κατηγορούμενο 2 δεν ξεπερνά τα 3 έτη, που είναι το ανώτατο προβλεπόμενο όριο για την αναστολή της ποινής, με βάση τη σχετική νομοθεσία, θα εξετάσουμε την εισήγηση των συνηγόρων του. Το ίδιο δεν ισχύει για τον Κατηγορούμενο 7, αφού η συνολική ποινή που του επιβλήθηκε υπερβαίνει τα 3 έτη. Η εξουσία του Δικαστηρίου για αναστολή ποινής φυλάκισης διέπεται από το άρθρο 3

(2)του Υφ' Όρον Αναστολής της Εκτέλεσης της Ποινής Φυλακίσεως εις Ωρισμένας Περιπτώσεις Νόμου (Ν.95/72) όπως τροποποιήθηκε από το Ν. 186(Ι)/2003. Το νέο άρθρο 3

(2)προβλέπει τα ακόλουθα: «Το Δικαστήριο διατάσσει αναστολή εκτέλεσης της ποινής φυλάκισης, αν αυτό δικαιολογείται από το σύνολο των περιστάσεων της υπόθεσης και τα προσωπικά περιστατικά του Κατηγορουμένου». Η νέα διάταξη έτυχε νομολογιακής ανάλυσης σε σωρεία υποθέσεων. Όπως έχει επισημανθεί στην υπόθεση Κωνσταντίνου ν. Αστυνομίας

(2009)2 Α.Α.Δ. 583, με το Ν. 186(Ι)/2003, η διακριτική ευχέρεια του Δικαστηρίου για αναστολή της ποινής φυλάκισης έχει διευρυνθεί, ώστε αυτή να μπορεί να αποφασίζεται εάν δικαιολογείται στη βάση του συνόλου των περιστάσεων της υπόθεσης και των προσωπικών περιστατικών του κατηγορουμένου. Με βασικό πάντοτε το ερώτημα κατά πόσο, ισοζυγίζοντας το σύνολο των περιστάσεων, θα μπορούσε ή έπρεπε οι παράγοντες αυτοί να επενεργήσουν κατά τρόπο ο οποίος να δικαιολογεί όπως δοθεί μια δεύτερη ευκαιρία στον κατηγορούμενο (βλ. επίσης Πωλ Σώζου ν. Δημοκρατίας, Ποινική Έφεση Αρ. 12/2016 ημερ. 29/3/2016, Παπαπαντελή ν. Δημοκρατίας Ποινική Έφεση Αρ. 11/2006 ημερ. 17/10/2016, Κωνσταντίνος Ασσιώτης ν. Αστυνομίας, Ποινική Έφεση Αρ. 146/16, ημερ. 18/01/2017 και Χαλκιά ν. Αστυνομίας, Ποινική Έφεση Αρ. 240/16, ημερ. 17/03/2017). Ιδιαίτερα κατατοπιστικό είναι το ακόλουθο απόσπασμα από την υπόθεση Ιωσήφ ν. Δημοκρατίας

(2012)2 Α.Α.Δ. 930: «Εναπόκειται στο δικαστήριο που έχει την ευθύνη επιβολής της ποινής να λάβει υπόψη στην κάθε περίπτωση τις περιστάσεις της υπόθεσης και οποιεσδήποτε προσωπικές περιστάσεις που αφορούν τον συγκεκριμένο κατηγορούμενο και, σε ορισμένες περιπτώσεις, την οικογένεια του με σκοπό να αποφασίσει κατά πόσο ενδείκνυται η αναστολή της εκτέλεσης της ποινής. Αυτό βέβαια συνεπάγεται την εκ νέου θεώρηση των συνθηκών διάπραξης του αδικήματος και των προσωπικών περιστάσεων του κατηγορούμενου και την απόδοση «διπλής βαρύτητας» σε όλους τους σχετικούς με το αδίκημα και τον αδικοπραγούντα παράγοντες - είτε επιβαρυντικούς είτε μετριαστικούς - οι οποίοι μπορούν να επηρεάσουν την απόφαση του δικαστηρίου για την αναστολή ή όχι της ποινής. Θεωρούμε ότι κατά την εξέταση του ζητήματος, σημαντικό ερώτημα είναι κατά πόσο η ανασταλείσα ποινή θα αντικατοπτρίζει την αντικειμενική σοβαρότητα του αδικήματος και θα εξυπηρετήσει τους πολλαπλούς σκοπούς της τιμωρίας.» Όπως προκύπτει από τις πιο πάνω αυθεντίες το Δικαστήριο επανεξετάζει κάθε παράγοντα που δυνατό να προσμετρήσει στην άσκηση της διακριτικής ευχέρειας του Δικαστηρίου με βάση το άρθρο 3

(2)του σχετικού νομοθετήματος. Έχουμε επανεξετάσει όλα τα δεδομένα που αναφέρονται στην απόφασή μας, τόσο σε σχέση με τις περιστάσεις διάπραξης του αδικήματος, όσο και με τις προσωπικές συνθήκες του Κατηγορουμένου

1. Θεωρούμε πως η περίπτωση δεν είναι κατάλληλη για να ασκηθεί η διακριτική ευχέρεια του Δικαστηρίου υπέρ της αναστολής. Σε σχέση με τα προσωπικά περιστατικά του Κατηγορουμένου, πέραν του λευκού του μητρώου, δεν βρίσκουμε να συντρέχουν άλλες ιδιαίτερες περιστάσεις, ώστε να δικαιολογείται αναστολή. Υποδεικνύεται πως τόσο το λευκό του μητρώο όσο και οι υπόλοιποι μετριαστικοί παράγοντες, στους οποίους γίνεται αναφορά πιο πάνω, λήφθηκαν δεόντως υπόψη στην έκταση της φυλάκισης. Τυχόν αναστολή της φυλάκισης στη σοβαρή αυτή υπόθεση, θα εξέπεμπε, φρονούμε, λανθασμένα μηνύματα και θα αποδυνάμωνε τον αποτρεπτικό χαρακτήρα της ποινής, που κατά πάγια νομολογία θα πρέπει να ενέχουν οι ποινές που επιβάλλονται σε αδικήματα που σχετίζονται με τη διαφθορά. Ενόψει των ανωτέρω, οι ποινές φυλάκισης τόσο για τον Κατηγορούμενο 2 όσο και για τους Κατηγορούμενους 1, 6 και 7 θα είναι άμεσες και η έκτισή τους θα αρχίζει από σήμερα, αλλά θα μειωθούν κατά το διάστημα που τελούν υπό κράτηση, δηλαδή από τις 07/02/
2. (Υπ.) Λ. Καλογήρου, Π.Ε.Δ. (Υπ.) Στ. Σταύρου, Π.Ε.Δ. (Υπ.) Ε. Γεωργίου‑Αντωνίου, Ε.Δ. Πιστόν Αντίγραφο Πρωτοκολλητής /κπ. cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο