Αστυνομικού Διευθυντή Λευκωσίας ν. Μιχαήλ, Αρ. Υπόθεσης: 12148 / 19, 18/6/2020 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLEF:2020:B54 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΕΝΩΠΙΟΝ: Μ. Χριστοδούλου, Ε.Δ. Αρ. Υπόθεσης: 12148 / 19 Μεταξύ: Αστυνομικού Διευθυντή Λευκωσίας Κατηγορούσας Αρχής v. XXXXX Μιχαήλ Κατηγορουμένου Ημερομηνία: 18, Ιουνίου 2020 Εμφανίσεις: Για την Κατηγορούσα Αρχή : κα Φ. Κακούρη Για τον Κατηγορούμενο : κ. Α. Κλεάνθους Κατηγορούμενος : παρών. ---------------------------------------- ΑΠΟΦΑΣΗ Εισαγωγή Στην υπό κρίση υπόθεση ο Κατηγορούμενος αντιμετωπίζει μια κατηγορία για αμελή οδήγηση. Σύμφωνα με τις λεπτομέρειες του Κατηγορητηρίου ο Κατηγορούμενος στις 07.01.2018 στην πλατεία Ηρώων στο Παλιομέτοχο της Επαρχίας Λευκωσίας οδηγούσε το μηχανοκίνητο όχημα με αριθμούς εγγραφής XXXXX08 χωρίς την προσήκουσα επιμέλεια και προσοχή. Ο Κατηγορούμενος δεν παραδέχτηκε τις εναντίον του κατηγορίες και η υπόθεση οδηγήθηκε σε ακρόαση. Όπως υποδεικνύεται στο σύγγραμμα του έντιμου πρώην Προέδρου του Ανωτάτου Δικαστηρίου Γ. Μ. Πική, Ποινική Δικονομία στην Κύπρο, 2η έκδοση, σελ. 100, το Κατηγορητήριο προσδιορίζει το πλαίσιο της δίκης. Έτσι, στην υπό κρίση υπόθεση κρίσιμο για την Κατηγορούσα Αρχή ήταν να αποδείξει τα συστατικά στοιχεία του επίδικου αδικήματος μέσα στο πλαίσιο που οριοθετεί το κατηγορητήριο. Μαρτυρία Προς απόδειξη της υπόθεσής της η Κατηγορούσα Αρχή κάλεσε 3 μάρτυρες. Πρώτος μάρτυρας για την Κατηγορούσα Αρχή ήταν ο XXXXX Θωμά, ως ΜΚ
- Ο ΜΚ 1 υιοθέτησε ως μέρος της κυρίως εξέτασής του την κατάθεσή του, ημερομηνίας 25.01.
- Κατά τη μαρτυρία του ενώπιον του Δικαστηρίου δήλωσε ότι κατά τον χρόνο του ατυχήματος ήταν μόνον ο ίδιος στη σκηνή. Κατά την αντεξέτασή του δήλωσε ότι η κατάθεση του, ημερομηνίας 25.01.2018, γράφτηκε από τον επί καθήκοντι Αστυνομικό. Ανέφερε, επίσης, ότι κατά τον χρόνο που έδιδε κατάθεση υπήρχε και δεύτερος αστυνομικός, ο οποίος διαφωνούσε με τον αστυνομικό που κατέγραφε την κατάθεση ως προς τα γεγονότα της υπόθεσης. Δήλωσε, όμως, ότι δεν γνωρίζει το όνομα του άλλου αστυνομικού που κατ' ισχυρισμό του βρισκόταν στον χώρο λήψης της κατάθεσης. Σε ερώτηση αν ο αστυνομικός που έγραψε την κατάθεση τη διάβασε στον ίδιο, απάντησε ότι του τη διάβασε αλλά δεν γνωρίζει τι διάβαζε Σε ερώτηση αν τα όσα αναφέρονται στην κατάθεση, ημερομηνίας 25.01.2018, ήταν τα λόγια που είπε ο ίδιος ή έγραφε ό, τι ήθελε ο αστυνομικός, απάντησε ότι δεν γνωρίζει. Επίσης, επέμεινε ότι το επίδικο συμβάν έλαβε χώρα πριν της 17:00 και δεν ήταν σκοτεινά. Επίσης δήλωσε ότι δεν ήταν Χειμώνας. Επόμενος μάρτυρας για την Κατηγορούσα Αρχή ήταν ο XXXXX Χ'' Σεβαστή, ως ΜΚ
- Ο ΜΚ2, όταν του υποδείχθηκε έγγραφο το οποίο φαίνεται να ήταν η κατάθεση του, απάντησε ότι δεν αναγνωρίζει την υπογραφή του και δήλωσε ότι δεν έδωσε τελικά κατάθεση στην Αστυνομία. Κατά την κυρίως εξέτασή του ανέφερε, ότι την επίδικη ημερομηνία μετέβαινε στο καφενείο που διατηρεί ο πεθερός του και κατευθυνόμενος προς τα εκεί ήρθε το όχημα του Κατηγορούμενου και τον χτύπησε. Το εν λόγω όχημα προσπαθούσε να εισέλθει στον παρακείμενο χώρο στάθμευσης. Ανέφερε ότι το όχημα του Κατηγορούμενου τον χτύπησε στη δεξιά του πλευρά, ο ίδιος έπεσε κάτω και ακολούθως το όχημα του Κατηγορουμένου τον κτύπησε στον σπόνδυλο. Ακολούθως, έπεσε κάτω και ο Κατηγορούμενος αντί να σταματήσει τον "χτύπησε στον σπόνδυλο". Ήταν θετικός ότι το ατύχημα επεσυνέβη στις 17:30 το απόγευμα και ήταν ηλιοβασίλεμα. Το καφενείο, όμως, δεν είχε αναμμένα τα φώτα. Τόνισε παράλληλα ότι ο Κατηγορούμενος δεν κατέβηκε από το όχημα του. Δήλωσε τέλος ότι ο ίδιος δεν υπέγραψε το πρόχειρο σχέδιο του ατυχήματος. Κατά την αντεξέταση του προσδιόρισε ότι την επίδικη ημερομηνία φορούσε ρούχα σκούρου χρώματος και ότι κατά τον χρόνο του ατυχήματος διασταύρωνε τον δρόμο. Επόμενος μάρτυρας για την Κατηγορούσα Αρχή ήταν ο αστυφύλακας XXXXX XXXXX Μιχαηλίδης, ως ΜΚ
- Ο ΜΚ 3 κατάθεσε ως μέρος της κυρίως εξέτασης του σχετική έκθεση - κατάθεση που ετοίμασε για το επίδικο ατύχημα, η οποία σημειώθηκε ως Έγγραφο Β. Κατάθεσε επίσης κατάθεση, ημερομηνίας 9.1.2018, η οποία συνιστά τη γραπτή κατηγορία εναντίον του Κατηγορούμενου ως Τεκμήριο
- Ως Τεκμήριο 2 κατάθεσε την κατάθεση του Κατηγορούμενου ημερομηνίας 09.1.2018, ως Τεκμήριο 3 πρόχειρο σχέδιο της σκηνής και ως Τεκμήριο 4 συμμετρικό σχέδιο της σκηνής. Στο έγγραφο Β αναφέρει ότι στις 7.1.2018 επισκέφθηκε τη σκηνή του επίδικου ατυχήματος Όπως διεφάνη από εξετάσεις στην σκηνή του ατυχήματος, το ατύχημα επεσυνέβη, όταν ο οδηγός του οχήματος XXXXX08 επιχείρησε να εισέλθει μέσω ράμπας πεζοδρομίου σε χώρο στάθμευσης μεταξύ του κτηρίου Δόξας Παλιομετόχου και του καφενείου που υπήρχε στον επίδικο δρόμο. Κατά τον επίδικο χρόνο ο ΜΚ2 ευρισκόταν πεζός στο πεζοδρόμιο και κτυπήθηκε από το όχημα του Κατηγορουμένου. Ανέφερε, επίσης, ότι, κατά τον χρόνο του ατυχήματος ήταν σκοτάδι και ότι το σημείο του ατυχήματος δεν φωτίζεται επαρκώς. Εξήγησε, όμως, ότι η ορατότητα του Κατηγορούμενου προς το σημείο που βρισκόταν ο πεζός ήταν περί τα 15 μέτρα και η ακτίνα των φώτων του οχήματος του Κατηγορούμενου ήταν 20 μέτρα. Τα ρούχα που φορούσε ο πεζός ήταν σκούρου χρώματος. Στις 12.02.2018 έλαβε κατάθεση από τον πεζό XXXXX Χ'' Σεβαστή (ΜΚ 2), του υπέδειξε και του επεξήγησε το σχέδιο της σκηνής του δυστυχήματος με το οποίο συμφώνησε και υπέγραψε στην παρουσία του. Πρόσθεσε, επίσης, ότι στο σημείο Χ υπάρχει χώρος στάθμευσης. Συγκεκριμένα, στο σημείο υπήρχε μια ράμπα η οποία τέθηκε για να διευκολύνεται η είσοδος των οχημάτων στον παρακείμενο χώρο στάθμευσης. Η εν λόγω ράμπα βρίσκεται μεταξύ του Σωματείου Δόξα Παλιομετόχου και του καφενείου. Η εν λόγω ράμπα ήταν ο μοναδικός χώρος εισόδου στον χώρο στάθμευσης. Ανέφερε παράλληλα ότι από τα ευρήματά του προκύπτει πως ο Κατηγορούμενος δεν επιχείρησε να εισέλθει στον χώρο στάθμευσης από τη ράμπα αλλά πάνω από τη λίνια του πεζοδρομίου. Σε σχέση με τον φωτισμό επανέλαβε ότι δεν υπήρχε επαρκής φωτισμός αλλά ο χώρος φωτιζόταν ελαφρώς μέσω του φωτισμού του καφενείου. Κατά την αντεξέτασή του ανέφερε ότι στο σημείο υπήρχε στύλος της ΑΗΚ σε απόσταση 30 μέτρων από το σημείο του ατυχήματος, ο οποίος εν πάση περιπτώσει δεν φώτιζε μέχρι το σημείο σύγκρουσης. Εξήγησε, επίσης, ότι από το σημείο που ο Κατηγορούμενος επιχείρησε να στρίψει, η ορατότητα του ήταν 15 μέτρα. Συμφώνησε, περαιτέρω, ότι ο πεζός διέσχισε διαγωνίως την πλατεία Ηρώων για να φτάσει το σημείο σύγκρουσης. Ανέφερε, επιπλέον, ότι δεν μπορεί να γνωρίζει την απόσταση στην οποία βρισκόταν ο μάρτυρας της σκηνής από το σημείο σύγκρουσης. Συμφώνησε επίσης ότι κατά τον χρόνο του ατυχήματος ο δεξιός τροχός του οχήματος του Κατηγορούμενου βρισκόταν στο πεζοδρόμιο και ο αριστερός πάνω στη ράμπα. Κατά την αντεξέτασή του κατατέθηκε ως Τεκμήριο 5, έντυπο περιγραφής ζημιών. Επί του Τεκμηρίου 5 υπέδειξε ότι σύμφωνα με τα ευρήματά του ο πεζός θα έπρεπε να είχε χτυπηθεί λίγο πάνω από τα γόνατα. Δέχτηκε παράλληλα ότι δεν υπάρχουν ζημιές στη δεξιά γωνία του προφυλακτήρα του οχήματος του Κατηγορούμενου. Εισηγήσεις των διαδίκων Μετά το πέρας της ακροαματικής διαδικασίας οι ευπαίδευτοι συνήγοροι των μερών με εμπεριστατωμένες αγορεύσεις προώθησαν ο καθένας τη θέση του. Ο κύριος Κλεάνθους εισηγήθηκε ότι η Κατηγορούσα Αρχή απέτυχε να αποδείξει στον απαιτούμενο βαθμό την υπόθεσή της. Η βασική του θέση ήταν ότι, λόγω του μη επαρκούς φωτισμού και των σκούρων ρούχων του πεζού, ο Κατηγορούμενος δεν μπορεί να κριθεί υπεύθυνος. Εισηγήθηκε ότι ο Κατηγορούμενος δεν μπορούσε ούτε να προβλέψει ούτε να αντιδράσει στον κίνδυνο που παρουσιάστηκε. Εκ διαμέτρου αντίθετη ήταν η εισήγηση της κυρίας Κακούρη. Αξιολόγηση μαρτυρίας Όπως έχει υποδειχθεί στην απόφαση Ομήρου v. Δημοκρατίας
(2001)2 Α.Α.Δ. 506, η αξιολόγηση της μαρτυρίας ενός μάρτυρα γίνεται με γνώμονα το περιεχόμενο, την ποιότητα, την πειστικότητα, αλλά και τη σύγκρισή της με την υπόλοιπη μαρτυρία. Έχοντας υπόψη το πιο πάνω πλαίσιο έχω παρακολουθήσει τους μάρτυρες στη ζωντανή ατμόσφαιρα της δίκης, έχοντας την ευκαιρία να παρακολουθήσω τις αντιδράσεις τους, φυσικές ή αφύσικες, τον τρόπο που απαντούν, τη νευρικότητα ή την επιφυλακτικότητά τους, ή την ιδιοσυγκρασία που εκδήλωσαν, παράγοντες που, σύμφωνα με τη νομολογία, ενέχουν ιδιαίτερη σπουδαιότητα κατά την αξιολόγηση της μαρτυρίας. Σχετική είναι η απόφαση C & A Pelecanos Associates Ltd v. Ανδρέα Πελεκάνου
(1999)1 Α.Α.Δ. 1273. Δεν παραγνωρίζω βέβαια ότι τα πιο πάνω στοιχεία μπορούν να προσδώσουν θετικότητα στη μαρτυρία ενός μάρτυρα, αλλά δεν μπορούν να αποτελέσουν τον αποκλειστικό λόγο για την αποδοχή της μαρτυρίας του. Σχετικά παραπέμπω στην απόφαση Νικολάου Νίκος ν. Aντώνη Παπαϊωάνου
(2011)1 Α.Α.Δ. 1797. Επιπλέον, σχετική είναι η απόφαση Βούτουνος Χαράλαμπος ν. Αστυνομίας,
(2008)2 Α.Α.Δ. 71, όπου υποδείχθηκε ότι είναι το περιεχόμενο της μαρτυρίας εκάστου μάρτυρα που τίθεται στη βάσανο της αξιολόγησης και όχι μόνο η εξωτερική εντύπωση που αυτός άφησε στο Δικαστήριο. Περαιτέρω, όπου είναι δυνατό, η μαρτυρία εκάστου μάρτυρα συσχετίζεται, αντιπαραβάλλεται και διερευνάται με την αντικειμενική υπόσταση των εκατέρωθεν θέσεων. Σχετική είναι η απόφαση Στυλιανίδης ν. Χατζηπιέρα
(1992)1 Α.Α.Δ 1056 και η πρόσφατη απόφαση Κυριακίδης ν. Τράπεζα Πειραιώς (Κύπρου) Λτδ, (ανωτέρω). Έχω επίσης κατά νου την αρχή ότι μάρτυρας μπορεί να γίνει πιστευτός μερικώς ή ολικώς, ενώ δεν θεωρείται επιλήψιμη η επιλεκτική αποδοχή μέρους της μαρτυρίας ενός μάρτυρα. Σχετικές είναι οι αποφάσεις Kadis v. Nicolaou
(1986)1 C.L.R 212, 216, Χρίστου ν. Khoreva
(2002)1(A) Α.Α.Δ. 45. Επιπρόσθετα, στην υπόθεση Χριστοφίνης ν. Φραντζή ECLI:CY:AD:2017:A202, Πολ. Έφεση 328/11, ημερομηνίας 31.5.2017, υποδείχθηκε ότι το περιεχόμενο της μαρτυρίας εκάστου μάρτυρα υπόκειται στη βάσανο της λογικής και της ανθρώπινης πείρας. Παράλληλα τονίζεται ότι έκαστος μάρτυρας θα πρέπει να αντεξετάζεται επί όλων των αμφισβητούμενων γεγονότων. Σχετική, ως προς τις συνέπειες παράλειψης αντεξέτασης είναι η απόφαση Frederickou Schools Co Ltd κ.α. ν. Acuac Inc
(2002)1 Α.Α.Δ. 1527. Σχετική, επίσης, είναι η πρόσφατη απόφαση Πιριλίδη ν. Δήμου Λεμεσού, ECLI:CY:AD:2017:B454, Ποιν. Έφ. Αρ. 331/2015, ημερομηνίας 11.12.2017, όπου επαναλήφθηκε η αρχή πως η παράλειψη αντεξέτασης γενικά θεωρείται ως αποδοχή της εκδοχής που θέτει ο μάρτυρας. Διευκρινίζω, επίσης, ότι οι υποβολές των συνηγόρων από μόνες τους δεν έχουν καμιά αποδεικτική αξία και αν δεν προσαχθεί αργότερα αντίστοιχη μαρτυρία παραμένουν απλά μετέωροι ισχυρισμοί. Σχετική είναι η απόφαση Ησαϊας Ιωαννίδης ν. Αστυνομίας
(2012)2 Α.Α.Δ. 640. Ιδίως σε τροχαία ατυχήματα το σχέδιο του ατυχήματος ενέχει σημαντική αξία και χρησιμότητα για την ιχνηλάτιση των περιστατικών του ατυχήματος, την κρίση της αξιοπιστίας και έλεγχο της ακρίβειας της προφορικής μαρτυρίας. Σχετική είναι η απόφαση Ευαγγέλου ν. Γιαννακού
(1992)1 ΑΑΔ (Β)
- Με γνώμονα τα πιο πάνω προχωρώ με αξιολόγηση της ενώπιόν μου μαρτυρίας Αξιολόγηση μαρτυρίας ΜΚ
- Ο ΜΚ 3 ήταν ο εξεταστής της υπόθεσης. Η μαρτυρία του επικεντρώθηκε στην κατάσταση του δρόμου, στις ενέργειες στις οποίες ο ίδιος προέβη και στα ευρήματά του επί της σκηνής. Η μαρτυρία του χαρακτηρίζεται από σαφήνεια και σταθερότητα και επί της ουσίας δεν έχει αμφισβητηθεί. Συγκεκριμένα, δεν έχει αμφισβητηθεί το σημείο επαφής του οχήματος με τον πεζό, τα ευρήματά του στην σκηνή και οι αναφορές του ως προς τις συνθήκες επέλευσης του ατυχήματος και τις συνθήκες που επικρατούσαν κατά τον χρόνο του ατυχήματος. Επιπλέον, δεν έχει αμφισβητηθεί η θέση του ότι κατά τον χρόνο που ο Κατηγορούμενος επιχειρούσε στροφή δεξιά, ο πεζός ήδη βρισκόταν στο πεζοδρόμιο. Συνεπώς, κρίνω ότι μπορώ να βασισθώ στη μαρτυρία του ΜΚ3 για την εξαγωγή ευρημάτων. Αξιολόγηση μαρτυρίας ΜΚ1 Ο ΜΚ1 δεν προκάλεσε θετική εντύπωση στο Δικαστήριο, η μαρτυρία του χαρακτηρίζεται από αντιφάσεις, υπερβολές, στερείται λογικής και πειστικότητας και δεν συνάδει με το σύνολο της ενώπιόν μου μαρτυρίας. Συγκεκριμένα, ο ΜΚ1 υποστήριξε ότι κατά τον χρόνο του ατυχήματος ήταν μέρα. Η πιο πάνω θέση αντικρούεται από τη αδιαμφισβήτητη μαρτυρία του ΜΚ3, ο οποίος δήλωσε ότι κατά τον χρόνο του ατυχήματος επικρατούσε σκοτάδι, ενώ η Δύση του ηλίου την επίδικη ημερομηνία έγινε στις 17 :00, δηλαδή 30 λεπτά πριν το επίδικο ατύχημα. Το κατά πόσο κατά τον χρόνο του ατυχήματος επικρατούσε σκοτάδι ή όχι είναι ουσιώδες και επηρεάζει τη κρίση του Δικαστηρίου περί της δυνατότητας του ίδιου του μάρτυρα να δει και να αντιληφθεί τα γεγονότα που περιέγραψε. Επομένως, η προσπάθεια του ΜΚ1 να παραπλανήσει σε σχέση με το πιο πάνω γεγονός, επηρεάζει αναπόφευκτα την αξιοπιστία του. Επιπλέον, ο ΜΚ1 ενώ στο έγγραφο Α δήλωσε ότι το ατύχημα επεσυνέβη στις 17 : 30, κατά την αντεξέτασή του, υποστήριξε ότι το ατύχημα επεσυνέβη πριν τις 17:00 και ακολούθως ότι δεν θυμάται. Η προβολή διαφορετικών εκδοχών, ως προς τον χρόνο επέλευσης του ατυχήματος, και η καταφυγή στην απάντηση δεν θυμάμαι, αποδυναμώνουν την εκδοχή του. Επιπλέον, η μαρτυρία του ΜΚ1 χαρακτηρίζεται από έλλειψη συνοχής και περιέχει παράλογους ισχυρισμούς. Συγκεκριμένα, ο μάρτυρας ισχυρίστηκε ότι κατά τον χρόνο που έδιδε την κατάθεσή του έγγραφο Α υπήρχαν δυο αστυνομικοί, οι οποίοι διαφωνούσαν για τα γεγονότα. Η πιο πάνω θέση στερείται λογικής και πειστικότητας, αφού δεν είναι λογικό κατά τη λήψη κατάθεσης από μάρτυρα να διεξάγεται διάλογος μεταξύ αστυνομικών ως προς τα γεγονότα. Επιπλέον, η πιο πάνω θέση δεν υποστηρίζεται από τη μαρτυρία του ΜΚ3 εξεταστή της υπόθεσης. Επιπρόσθετα, ο ΜΚ1 ανέφερε σε κάποιο στάδιο ότι δεν γνωρίζει το εάν ο αστυνομικός κατέγραψε στο έγγραφο Α, όλα όσα ο ίδιος ανέφερε. Πάρα ταύτα ο ΜΚ1 υιοθέτησε το εν λόγω έγγραφο ως μέρος της κυρίως εξέτασής του. Επιπρόσθετα, ο ΜΚ1 υποστήριξε ότι στις 7.1.2018 δεν ήταν χειμώνας. H πιο πάνω θέση αφ' ευατής παράλογη και εξωπραγματική. Τα πιο πάνω καθιστούν ακροσφαλές για το Δικαστήριο να βασισθεί στη μαρτυρία του ΜΚ
- Αξιολόγηση μαρτυρίας ΜΚ2 Σε σχέση με τη μαρτυρία του ΜΚ2 παρατηρώ ότι σε κάποια σημεία της δεν έχει αμφισβητηθεί και μπορεί να γίνει δεκτή. Συγκεκριμένα δεν έχει αμφισβητηθεί ότι το ατύχημα επεσυνέβη στις 17 : 30, ότι ο ίδιος φορούσε σκούρα ρούχα και ότι δεν υπήρχε οδικός φωτισμός στο σημείο. Παράλληλα, δεν έχει αμφισβητηθεί η θέση του ότι ο το όχημα του Κατηγορουμένου τον κτύπησε στην δεξιά πλευρά, ο ίδιος έπεσε κάτω και ακολούθως το όχημα του Κατηγορουμένου τον κτύπησε στον σπόνδυλο. Επίσης, δεν έχει αμφισβητηθεί ότι ο ίδιος προηγουμένως διασταύρωσε τον δρόμο και ότι όπως κατευθυνόταν προς το καφενείο, ευρισκόμενος επί του πεζοδρομίου, κτυπήθηκε από το όχημα του Κατηγορουμένου. Οι πιο πάνω θέσεις, ενόψει της μη αμφισβήτησης τους κατά την αντεξέταση του ΜΚ2, μπορούν να γίνουν δεκτές. Ενδεικτικά παραπέμπω στην απόφαση Πιριλίδη ν. Δήμου Λεμεσού (ανωτέρω). Κατά τα λοιπά η μαρτυρία του ΜΚ2 και αυτή χαρακτηρίζεται από ουσιώδεις αντιφάσεις, υπεκφυγές και αντικρούεται από το σύνολο της μαρτυρίας. Συγκεκριμένα η θέση του ότι κατά τον χρόνο επέλευσης του ατυχήματος ήταν ηλιοβασίλεμα αντικρούεται από τη αδιαμφισβήτητη μαρτυρία του ΜΚ3 ότι κατά τον χρόνο του ατυχήματος ήταν σκοτάδι και ότι ο ήλιος έδυσε στις 17 :
- Επομένως, η πιο πάνω θέση του μάρτυρος δεν μπορεί να γίνει δεκτή. Επομένως, κρίνω ότι μπορώ να βασισθώ μερικώς στη μαρτυρία του ΜΚ
- Αξιολόγηση κατάθεσης Κατηγορουμένου. Ο Κατηγορούμενος όταν κλήθηκε σε απολογία διατήρησε το δικαίωμα της σιωπής και ούτε κλήτευσε μάρτυρες. Παρά ταύτα είναι κατατεθειμένη στο Δικαστήριο η γραπτή κατάθεση του ιδίου ως Τεκμήριο
- Παρά το ότι το Δικαστήριο δεν μπορεί να εξάξει οποιοδήποτε εύρημα ένοχης από τη σιωπή του Κατηγορούμενου, μπορεί να αξιολογήσει το περιεχόμενο της γραπτής του κατάθεσης, η οποία βρίσκεται κατατεθειμένη ενώπιόν του. Θεμελιακή επί του προκειμένου είναι η απόφαση Κωνσταντίνου ν. Αστυνομίας
(1989)2 Α.Α.Δ. 109, όπου υιοθετηθήκαν οι αρχές της αγγλικής υπόθεσης Findlay Duncan 73 Cnm. App R. 359. Στην απόφαση Κωνσταντίνου (ανωτέρω), υποδείχθηκε ότι μπορεί να αποδοθεί μεγαλύτερη βαρύτητα στο μέρος εκείνο της κατάθεσης, το οποίο συνθέτει παραδοχή στο αδίκημα ή περιέχει δηλώσεις ενάντια στα συμφέροντα του κατηγορουμένου. Εξηγήθηκε παράλληλα ότι το βάρος το οποίο θα αποδοθεί στα διάφορα μέρη της κατάθεσης κατηγορουμένου αφήνεται στη διακριτική ευχέρεια των κριτών των γεγονότων της υπόθεσης. Σχετικές, επίσης, είναι οι αποφάσεις Γαβριήλ ν. Δημοκρατίας
(2009)2 ΑΑΔ 693, Άθως Χαραλάμπους ν. Δημοκρατίας Ποινικές Εφέσεις 96/2016, 100/2016 και 101/16, ημερομηνίας 17.11.2017 και Σταματίου ν. Αστυνομίας, Ποινική Έφεση αρ. 163/2018, ημερομηνίας 11.
- Στην υπό κρίση υπόθεση ο Κατηγορούμενος στην κατάθεσή του, Τεκμήριο 2, παραδέχεται ότι την επίδικη ημερομηνία οδηγούσε στο επίδικο σημείο. Επίσης, δήλωσε ότι παρά το καφενείο επιχείρησε να ανεβεί στο πεζοδρόμιο, για να εισέλθει στον παρακείμενο χώρο στάθμευσης. Στην κατάθεσή του δέχεται ότι δεν πρόσεξε τον πεζό που κινείτο στο πεζοδρόμιο, γιατί, όπως δήλωσε, είχε την προσοχή του στραμμένη σε ένα άλλο σταθμευμένο αυτοκίνητο. Είναι προφανές ότι στην κατάθεσή του προβαίνει σε δηλώσεις εναντίον του συμφέροντός του, αφού θέτει τον εαυτό του στην σκηνή, παραδέχεται ότι επιχειρώντας να εισέλθει στον χώρο στάθμευσης ανέβηκε στο πεζοδρόμιο και ότι δεν πρόσεξε τον πεζό. Τα πιο πάνω συνάδουν επίσης με το σύνολο τη ενώπιόν μου μαρτυρίας. Επομένως, οι πιο πάνω αναφορές του Κατηγορουμένου μπορούν να ληφθούν υπόψη. Αντίθετα στην θέση του ότι δεν πρόσεξε τον πεζό, επειδή είχε την προσοχή του στραμμένη σε σταθμευμένο όχημα, δεν μπορεί προσδοθεί βαρύτητα, καθότι αυτή δεν έχει τεθεί στους μάρτυρες κατηγορίας. Ευρήματα Υπό το φως της πιο πάνω αξιολόγησης προχωρώ στη διατύπωση ευρημάτων ως προς τα πρωτογενή γεγονότα της υπόθεσης. Το επίδικο ατύχημα επεσυνέβη στις 7.1.2018 στις 17 :
- Κατά τον χρόνο επέλευσης του ατυχήματος ήταν σκοτάδι, ενώ το επίδικο σημείο δεν φωτιζόταν επαρκώς. Τον επίδικο χρόνο ο Κατηγορούμενος κινείτο στη οδό Γρηγόρη Αυξεντίου στο Παλιομέτοχο στην κατεύθυνση προς Λευκωσία. Ο ΜΚ2 κινείτο, πεζός, στην ίδια οδό στην κατεύθυνση από Λευκωσία προς Μένοικο. Σε κάποιο στάδιο κινήθηκε διαμέσω της πλατείας Ηρώων προς την απέναντι πλευρά στο πεζοδρόμιου ως η πορεία του Κατηγορουμένου. Στον εν λόγω δρόμο στην κατεύθυνση, ως η πορεία του Κατηγορουμένου, βρίσκεται το σωματείο Δόξα Παλιομετόχου και κάποιο καφενείο. Στο ενδιάμεσο υπάρχει χώρος στάθμευσης. Για την είσοδο στον εν λόγω χώρο στάθμευσης υπάρχει ράμπα πεζοδρομίου μήκους 3.7 μέτρων. Σε κάποιο στάδιο ο Κατηγορούμενος επιχείρησε να εισέλθει μέσω της ράμπας στο πεζοδρόμιο σε χώρο στάθμευσης μεταξύ του κτηρίου της Δόξας Παλιομετόχου και του καφενείου που υπήρχε στον επίδικο δρόμο. Από το σημείο που ο Κατηγορούμενος επιχείρησε να στρίψει η ορατότητά του, προς το σημείο που βρισκόταν ο πεζός, ήταν 15 μέτρα και η ακτίνα των φώτων του οχήματός του ήταν 20 μέτρα. Η εν λόγω ράμπα ήταν ο μοναδικός χώρος εισόδου στον χώρο στάθμευσης. Κατά τον επίδικο χρόνο ο ΜΚ2 ευρισκόταν πεζός στο πεζοδρόμιο και κτυπήθηκε από το όχημα του Κατηγορουμένου. Συγκεκριμένα το όχημα του Κατηγορούμενου κτύπησε το πεζό (ΜΚ2) στην δεξιά του πλευρά, ο τελευταίος έπεσε κάτω και ακολούθως το όχημα του Κατηγορουμένου τον κτύπησε στον σπόνδυλο. Αποτελεί, επίσης, εύρημα του Δικαστηρίου ότι ο Κατηγορούμενος επιχειρώντας να εισέλθει στον χώρο στάθμευσης δεν κινήθηκε εξ ολοκλήρου στην ράμπα, αλλά μέρος του οχήματός του ανέβηκε στο πεζοδρόμιο. Συγκεκριμένα στο πεζοδρόμιο ανέβηκε ο δεξιός μπροστινός τροχός του οχήματος του Κατηγορουμένου, ο οποίος κτύπησε τον πεζό. Ο Κατηγορούμενος δεν είχε προσέξει τον πεζό. Νομική Πτυχή Στην υπό κρίση υπόθεση το βάρος απόδειξης της συνδρομής των συστατικών στοιχείων του επίδικου αδικήματος βρίσκεται στους ώμους της Κατηγορούσας αρχής, η οποία όφειλε να αποδείξει την υπόθεσή της στο επίπεδο του πέραν πάσης λογικής αμφιβολίας. Θεμελιακή επί του προκειμένου είναι η απόφαση Charitonos and others v. The Republic
(1971)2 CLR 40. Στην πιο πάνω υπόθεση λέχθηκε ότι η αμφιβολία μπορεί να δημιουργηθεί είτε από τη μαρτυρία που υπάρχει είτε από την απουσία μαρτυρίας. Επιπλέον, όπως έχει υποδειχθεί στην απόφαση Τούμπας ν. Αστυνομίας
(1984)2 C.L.R. 110, εάν στο τέλος της υπόθεσης μείνει έστω και η παραμικρή αμφιβολία στο μυαλό του Δικαστηρίου για την ενοχή του κατηγορουμένου, τότε αυτή θα πρέπει να αποφασιστεί υπέρ του και να αθωωθεί και να απαλλαγεί από την κατηγορία. Τονίζεται, περαιτέρω, ότι αποτελεί αξίωμα στο δικαιϊκό μας σύστημα ότι η απόδειξη κάθε στοιχείου που συγκροτεί την κατηγορία βαρύνει την κατηγορούσα αρχή και υποθέσεις αναφορικά με γεγονότα όσο εύλογες και να είναι δεν είναι επιτρεπτές. Κενά, αναφορικά με την ύπαρξη πρωτογενών γεγονότων που συνιστούν και αποδεικνύουν το αδίκημα, αφήνουν την κατηγορία ατεκμηρίωτη και έκθετη σε απόρριψη. Σχετική είναι η απόφαση Λοίζου ν. Αστυνομίας
(1989)2 ΑΑΔ 363. Σχετικές, επίσης, είναι οι αποφάσεις Παφίτης ν. Δημοκρατίας
(1990)2 Α.Α.Δ. 102 και Σωτηριάδης ν. Αστυνομίας
(1991)2 Α.Α.Δ. 482. Περαιτέρω, όπως έχει υποδειχθεί στην απόφαση Ηρακλέους ν. Δήμου Λεμεσού,
(1993)2 Α.Α.Δ. 410, αντικείμενο απόδειξης στην ποινική δίκη είναι η ενοχή του κατηγορουμένου που συνιστά τη βάση και το περιεχόμενο της εναντίον του κατηγορίας. Η αθωότητα του κατηγορουμένου δεν αποτελεί αντικείμενο απόδειξης στην ποινική δίκη. Όπως εύστοχα έχει υποδειχθεί από τη Νομολογία, η καταδίκη είναι επιτρεπτή μόνο όταν αναδύεται, ασφαλής, ως αποτέλεσμα κρυστάλλινης και χωρίς λογική αμφιβολία δικανικής πεποίθησης. Η πιο πάνω αρχή χαρακτηρίστηκε ως η πεμπτουσία της ποινικής δίκης στις πρόσφατες αποφάσεις ΧΧ ΧΧ ν. Αστυνομίας Ποινική Έφεση 294/2018, ημερομηνίας 19.11.19 και Ε.Α. ν. Δημοκρατίας, Ποινική Έφεση Αρ. 231/2018, ημερομηνίας 19.11.2019. Με γνώμονα τα πιο πάνω θα εξετάσω το κατά πόσο η Κατηγορούσα αρχή έχει καταφέρει να αποδείξει την υπόθεσή της στον απαιτούμενο βαθμό. Το επίδικο αδίκημα ερείδεται επί του άρθρου 8 του περί μηχανοκίνητων οχημάτων και τροχαίας κίνησης Νόμου, το οποίο διαλαμβάνει τα ακόλουθα : «Πας όστις οδηγεί μηχανοκίνητον όχημα επί τινος οδού μη καταβάλλων την προσήκουσαν επιμέλειαν και προσοχήν ή μη επιδεικνύων εύλογον μέριμναν δι' έτερα πρόσωπα, χρησιμοποιούντα την οδόν, είναι ένοχος αδικήματος και υπόκειται εις φυλάκισιν διά διάστημα μη υπερβαίνον το εν έτος ή εις χρηματικήν ποινήν μη υπερβαίνουσαν τας ,1000 ή εις αμφοτέρας τας ποινάς της φυλακίσεως και της χρηματικής τοιαύτης.» Σημειώνεται ευθύς εξ αρχής ότι, όπως έχει κριθεί στην υπόθεση Νεοφύτου ν. Αστυνομίας
(2011)2 Α.Α.Δ. 409, ο βαθμός αμέλειας για ένταξη της εκάστοτε συμπεριφοράς στο Άρθρο 8 του Νόμου αρ. 86/72 δεν είναι μεγαλύτερος από την αμέλεια στις αστικές υποθέσεις. Παράλληλα όπως έχει υποδειχθεί στην απόφαση Σωκράτους ν. Αστυνομίας
(1989)2 Α.Α.Δ. 1, τα συστατικά στοιχεία της αμέλειας είναι τα ίδια στο αστικό και ποινικό δίκαιο. Το τί διαφέρει είναι το βάρος απόδειξης. Σχετική, επίσης, είναι και η πρόσφατη απόφαση Χαραλάμπους ν. MC Gill, ECLI:CY:AD:2019:A527, Πολιτική Έφεση 38/2015, ημερομηνίας 18.12.
- Τονίζεται, επίσης, ότι σε ποινική υπόθεση, έστω και μικρού βαθμού αμέλεια είναι αρκετή για να οδηγήσει σε καταδίκη. Σχετική είναι η πρόσφατη απόφαση Λουκά ν. Αστυνομίας Ποινική Έφεση 187/18, ημερομηνίας 18.9.
- Η έννοια της αμέλειας έχει τύχει ενδελεχούς νομολογιακής ανάλυσης. Ενδεικτικά παραπέμπω στην απόφαση Αναστάσης Παύλου ν. Αστυνομίας
(1998)2 Α.Α.Δ. 68, όπου λέχθηκαν τα ακόλουθα : «Η οδήγηση εξυπακούει την εξάσκηση προσήκουσας προσοχής. Το ερώτημα που εγείρεται σε περιπτώσεις αμελούς οδήγησης κατά παράβαση του άρθρου 8 του Νόμου 86/72 είναι κατά πόσο ο οδηγός εκπλήρωσε την υποχρέωση εξάσκησης λογικής φροντίδας και προσοχής για άλλα πρόσωπα που χρησιμοποιούν το δρόμο. Το κριτήριο που εφαρμόζεται σε μια τέτοια περίπτωση είναι αντικειμενικό και οι παράμετροι του αναφέρονται στη συμπεριφορά ενός συνετού και σώφρονα και όχι του τέλειου οδηγού. (Ίδε Παναγιώτου ν. Αστυνομίας
(1982)1 Α.Α.Δ. 585, Σωκράτους ν. Αστυνομίας
(1989)2 Α.Α.Δ. 1 και Βασιλείου ν. Αστυνομίας
(1994)2 Α.Α.Δ. 202)». Το καθήκον επιμέλειας (duty of care) οφείλεται σε κάθε πρόσωπο που κατά λογική πρόβλεψη μπορεί να επηρεαστεί από τις πράξεις του οδηγού. Επί του προκειμένου διαφωτιστική είναι η απόφαση Σωκράτους ν. Αστυνομίας (ανωτέρω), όπου λέχθηκαν τα ακόλουθα σχετικά : «Το απρόσωπα προσδιοριζόμενο καθήκο προς κάθε ένα που είναι λογικά δυνατό να επηρεασθεί από τις πράξεις του οδηγού, συγκεκριμενοποιείται στα πλαίσια των γεγονότων της υπόθεσης για να αποφασισθεί- (α) η φύση του καθήκοντος και (β) όπου διαπιστώνεται η ύπαρξή του κατά πόσο ο οδηγός το έχει εκπληρώσει. Το κριτήριο για τη διαπίστωση αμέλειας είναι αντικειμενικό, και μέτρο ο προσεκτικός και όχι ο τέλειος οδηγός. Τέλος, η πρόβλεψη συναρτάται με τις κοινές εμπειρίες και τη λογική συνέπεια.» Παράλληλα, σύμφωνα με τη νομολογία το καθήκον επιμέλειας κάθε οδηγού συναρτάται με τη δυνατότητα πρόβλεψης κινδύνου. Όταν η πιθανότητα δημιουργίας κινδύνου στον δρόμο είναι ευλόγως εμφανής, τότε η παράλειψη λήψης μέτρου προφύλαξης συνιστά αμέλεια. Σχετικές είναι οι αποφάσεις Μιχαήλ Φοινικαρίδης κ.ά. ν. Γεωργίου Λάμπρου Γεωργίου κ.ά.
(1991)1 Α.Α.Δ. 475 και Ελπινίκη Παναγιώτου ν. Γεώργιος Κυρ. Μαύρου
(1970)1 C.L.R. 215. Σχετική, επίσης, είναι και η απόφαση Νεοφύτου ν. Αστυνομίας (ανωτέρω), όπου κρίθηκε πως όταν η πιθανότητα κινδύνου είναι εύλογα αντιληπτή ο οδηγός οφείλει να ασκεί τη δέουσα παρατηρητικότητα στις συνθήκες που επικρατούσαν στον χρόνο και τόπο του ατυχήματος. Το καθήκον επιμέλειας, όμως, περιορίζεται σε λογικά προβλεπτούς κινδύνους και δεν εκτείνεται με τρόπο, ώστε να επιβάλλεται υπέρμετρο βάρος για τον οδηγό, το οποίο θα ανέτρεπε το ισοζύγιο των λογικών προσδοκιών και προβλέψεων. Σχετικές, επί του προκειμένου, είναι οι αποφάσεις Ανδρέου κ.ά ν. Πηλέα
(2000)1 Α.Α.Δ. 459 και Ιωάννου ν. Στυλιανού
(1998)1 ΑΑΔ 18861. Στην υπό κρίση υπόθεση η βασική θέση της Υπεράσπισης ήταν ότι, υπό τις περιστάσεις της παρούσας, δεν ήταν προβλέψιμη η παρουσία του πεζού στο σημείο σύγκρουσης. Η πιο πάνω θέση θα μπορούσε να είχε βαρύτητα εάν το σημείο σύγκρουσης ήταν στον δρόμο. Αντίθετα στην υπό κρίση υπόθεση προκύπτει ότι το σημείο σύγκρουσης ήταν επί του πεζοδρομίου και επομένως είναι εύλογα αναμενόμενο ότι επί ενός πεζοδρόμιου θα κινείται κάποιος πεζός. Είναι, επίσης προφανές πως, όταν κάποιος οδηγός αποφασίζει να επιχειρήσει στροφή δεξιά διαμέσω του πεζοδρομίου, έστω και εάν υπάρχει σχετική ράμπα, θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη τον κίνδυνο να κινείται κάποιος πεζός επί του πεζοδρομίου. Συνεπώς, στην υπό κρίση υπόθεση η πιθανότητα κινδύνου ήταν εύλογα προβλεπτή. Συνακόλουθα, ο Κατηγορούμενος όφειλε να ασκήσει τη δέουσα παρατηρητικότητα στις συνθήκες που επικρατούσαν κατά τον χρόνο και τον τόπο του ατυχήματος. Το επόμενο ερώτημα που αναδύεται είναι το κατά πόσο η αποτυχία του Κατηγορουμένου να αντιληφθεί τον πεζό αφίσταται του επιπέδου επιμέλειας που αναμένεται από τον μέσο συνετό οδηγό. Στα γεγονότα της παρούσας προκύπτει ότι κατά τον χρόνο που επεσυνέβη το επίδικο ατύχημα ήταν σκοτάδι και ο πεζός φορούσε ρούχα σκούρου χρώματος. Παρά ταύτα, ο Κατηγορούμενος είχε ορατότητα 15 μέτρων και το βεληνεκές των φώτων του ήταν 20 μέτρα, ενώ ο πεζός ήδη βρισκόταν στο σημείο που επήλθε η επαφή και δεν εμφανίσθηκε ξαφνικά ή απότομα στο εν λόγω σημείο. Έτσι, υπό τις πιο πάνω περιστάσεις, ο μέσος συνετός οδηγός, εάν κατέβαλλε την προσήκουσα επιμέλεια και προσοχή, θα μπορούσε να αντιληφθεί τον πεζό. Η αποτυχία, λοιπόν, του Κατηγορουμένου να αντιληφθεί τον πεζό αφίσταται του επιπέδου επιμέλειας που αναμένεται από τον μέσο συνετό οδηγό και συνιστά αμέλεια. Ανεξάρτητα από τα πιο πάνω, σχετικό με την αμέλεια του Κατηγορουμένου είναι και το σημείο επαφής. Συγκεκριμένα, στον χώρο υπήρχε μεν ράμπα, η οποία οδηγούσε στον χώρο στάθμευσης, αλλά το σημείο επαφής του οχήματος με τον πεζό ήταν μετά την εν λόγω ράμπα. Ταυτόχρονα ο Κατηγορούμενος δεν κινήθηκε μόνο πάνω στη ράμπα άλλα μέρος του οχήματός του ήταν πάνω στο πεζοδρόμιο με αποτέλεσμα να κτυπήσει τον πεζό. Μάλιστα στην υπό κρίση υπόθεση η επαφή του οχήματος του Κατηγορουμένου με τον πεζό έγινε με το σημείο του οχήματος που εισήλθε πάνω στο πεζοδρόμιο. Συνεπώς, η αποτυχία του Κατηγορούμενου να ελέγξει το όχημά του και αντί να κινηθεί στην ράμπα επί του πεζοδρομίου να ανέβει και επί του πεζοδρομίου κτυπώντας τον πεζό επηρεάζει την ευθύνη του. Επί του προκειμένου σημειώνεται ότι αναμένεται από τον μέσο συνετό οδηγό, όταν επιχειρεί να εισέλθει σε ράμπα επί κάποιου πεζοδρομίου, να εισέρχεται όντως σε αυτή και όχι να ανεβαίνει στο πεζοδρόμιο, στο οποίο μπορεί να κινείται κάποιος πεζός. Στην υπό κρίση υπόθεση, λοιπόν, ανεξάρτητα από το εάν ήταν σκοτάδι και ο πεζός φορούσε ρούχα σκούρου χρώματος, η είσοδος έστω μέρους του οχήματος του Κατηγορουμένου επί του πεζοδρομίου και η σύγκρουση αυτού με τον πεζό, ο οποίος πέρασε το σημείο που βρίσκονταν η σχετική ράμπα, συνιστά από μόνη της αμέλεια. Επομένως, ο Κατηγορούμενος κρίνεται ένοχος στην κατηγορία που αντιμετωπίζει. [Υπ.] ............. Μ. Χριστοδούλου, Ε.Δ. Πιστό Αντίγραφο Πρωτοκολλητής cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο