Συμβούλιο Αποχετεύσεων Λευκωσίας ν. Αντωνίου κ.α., Αρ. Υπόθεσης: 2135/2017, 8/7/2020

(1)(α) (ii), (β), (γ) και 46 του Περί Αποχετευτικών Συστημάτων Νόμου 1/1971 και των Άρθρων 20 και 21 του Ποινικού Κώδικα, Κεφάλαιο 154 και της Κ.Δ.Π. 439/2011 (1η κατηγορία). Η 2η κατηγορία, αφορά το αδίκημα της παράλειψης διοχετεύσεως όλων των λυμάτων ιδιωτικού υπονόμου οικοδομής εντός δημόσιου υπονόμου οικοδομής, κατά παράβαση των Άρθρων 33

(1)(γ) και 46 των Περί Αποχετευτικών Συστημάτων Νόμου και η 3η κατηγορία αφορά το αδίκημα της παράλειψης κατασκευής ιδίαις δαπάναις οχετού οικοδομής και ιδιωτικού υπονόμου οικοδομής κατά παράβαση των Άρθρων 33

(1)(α), (β), (γ) και 46 του Περί Αποχετευτικών Συστημάτων Νόμου και των Άρθρων 20 και 21 του Ποινικού Κώδικα και της Κ.Δ.Π. 439/

1. Ο κατηγορούμενος 6, ήταν παρών στο Δικαστήριο κατά την παρουσίαση των μαρτύρων που κάλεσε η κατηγορούσα αρχή και στη συνέχεια κατόπιν αιτήματός του το οποίο εγκρίθηκε από το Δικαστήριο, κρίθηκε ότι η περαιτέρω παρουσία του στο Δικαστήριο δεν ήταν αναγκαία, λόγω της ήσσονος σοβαρότητας των αδικημάτων τα οποία αντιμετωπίζει και του γεγονότος ότι είναι φοιτητής στο εξωτερικό. Η κατηγορούσα αρχή παρουσίασε ως Μ.Κ.1 την κα XXXXX Χ'' Ιωνά η οποία κατέθεσε γραπτή της δήλωση ως μέρος της κυρίως εξέτασής της. Η εν λόγω μάρτυρας κατέθεσε ως τεκμήριο 1, αντίγραφο της Κ.Δ.Π. 439/2011 και ως τεκμήριο 2, αντίγραφο του κτηματικού σχεδίου, αναφορικά με το φύλλο/σχέδιο 21/63 Ε 1, τμήμα 2 στην XXXXX. Κατέθεσε επίσης ως τεκμήριο 3, αντίγραφο επιστολής ημερομηνίας 26.7.
2. Ως τεκμήριο 4, κατέθεσε αντίγραφο επιστολής ημερομηνίας 28.7.2011, ως τεκμήριο 5, αντίγραφο αίτησης για έκδοση άδειας για κατασκευή ιδιωτικής υπονόμου οικοδομής και ως τεκμήριο 6, αντίγραφο επιστολής του Σ.Α.Λ., ημερομηνίας 14.10.
3. Κατέθεσε ως τεκμήριο 7 αντίγραφο επιστολής ημερομηνίας 24.11.
4. Ως τεκμήριο 8, αντίγραφο επιστολής του Σ.Α.Λ. ημερομηνίας 7.1.2016 και ως τεκμήριο 9, αντίγραφο επιστολής ημερομηνίας 11.2.
5. Η Μ.Κ.1 ισχυρίστηκε ότι κατά τον επίδικο χρόνο, ήταν εκτελεστική μηχανικός στο Σ.Α.Λ., προϊστάμενη του κλάδου έκδοσης αδειών και εξυπηρετήσεως κοινού. Ισχυρίστηκε ότι ο κατηγορούμενος 6 δεν υπέβαλε αίτηση στο Σ.Α.Λ. ούτε προέβηκε στην κατασκευή ιδιωτικής υπονόμου οικοδομής ούτε συνέδεσε ιδιωτική υπόνομο οικοδομής με δημόσια υπόνομο ούτε διοχετεύει τα απορρίμματα της κατοικίας του εντός δημόσιας υπονόμου οικοδομής. Στις 23.3.2017 πραγματοποίησε επί τόπου έλεγχο και βεβαιώθηκε ότι ο κατηγορούμενος 6 δεν συμμορφώθηκε με τις απαιτήσεις του περί Αποχετευτικών Συστημάτων Νόμου 1/1971 και ότι χρησιμοποιεί ακόμη ιδιωτικούς λάκκους για τη διοχέτευση των λυμάτων του αντί να τα διοχετεύει στο κεντρικό αποχετευτικό σύστημα. Κατά την αντεξέτασή της η Μ.Κ.1 ισχυρίστηκε ότι το Συμβούλιο δεν μπορεί να εξετάσει και να εκδώσει άδεια για κάποια αίτηση η οποία δεν υποβλήθηκε με την από κοινού συγκατάθεση και συνεννόηση όλων των ιδιοκτητών μιας οικοδομής. Ισχυρίστηκε ότι οι συνιδιοκτήτες ενός τεμαχίου πρέπει από κοινού να υποβάλουν αίτηση για έκδοση άδειας κατασκευής ιδιωτικής υπονόμου και ότι δεν μπορεί ο καθένας τους ξεχωριστά να υποβάλει την εν λόγω αίτηση. Ως Μ.Κ.2 παρουσιάστηκε ο κ. XXXXX Ανδρονίκου, ο οποίος κατέθεσε γραπτή δήλωση ως μέρος της κυρίως εξέτασής του και κατέθεσε επίσης ως τεκμήριο 10, αντίγραφο επιστολής του Σ.Α.Λ. ημερομηνίας 30.6.
6. Ως τεκμήριο 11, κατέθεσε αντίγραφο επιστολής του Σ.Α.Λ. ημερομηνίας Δεκεμβρίου 2003 και ως τεκμήριο 12, ένα σχέδιο στο οποίο παρουσιάζεται το μέρος του αποχετευτικού συστήματος στην περιοχή XXXXX. Ο εν λόγω μάρτυρας ισχυρίστηκε ότι εργάζεται από το έτος 2003 στο Σ.Α.Λ. στο τμήμα εξυπηρέτησης του κοινού και έκδοσης αδειών, κατέχει τα έγγραφα που είναι σχετικά με την παρούσα υπόθεση και έχει επίσης πρόσβαση στο αρχείο του Σ.Α.Λ. Ισχυρίστηκε ότι κατά τα έτη 2004 και 2005 το Σ.Α.Λ. διεξήγαγε έργα κατασκευής δημοσίων υπονόμων στην οδό XXXXX στην XXXXX. Πριν αρχίσουν αυτές οι εργασίες το Συμβούλιο απέστειλε επιστολή στους ιδιοκτήτες ή κατόχους των υποστατικών που βρίσκονταν στην ως άνω οδό με την οποία τους πληροφορούσε για την έναρξη των εργασιών και τους καλούσε να συμπλήρωναν και απέστελλαν το επισυνημμένο στην επιστολή έντυπο με το οποίο θα μπορούσαν να προτείνουν τη θέση της δημόσιας υπονόμου που θα κατέληγε στο τεμάχιό τους. Σε αντίθετη περίπτωση η θέση του θα καθοριζόταν από το Σ.Α.Λ. μετά από επί τόπου επίσκεψη τεχνικού του ο οποίος θα λάμβανε υπόψη του τη θέση του ιδιωτικού συστήματος λυμάτων. Η ως άνω επιστολή με το επισυνημμένο έντυπο δεν συμπληρώθηκε από τον κατηγορούμενο αφού δεν βρίσκεται καταχωρημένη στο αρχείο του Σ.Α.Λ. Η απόφαση του τελευταίου για κατασκευή και δεύτερης υπονόμου στο επίδικο τεμάχιο προέκυψε λόγω της ύπαρξης 2 ιδιωτικών συστημάτων αποχέτευσης τα οποία βρίσκονταν στην ανατολική και στη δυτική πλευρά του τεμαχίου. Ο Μ.Κ.2 κατά την αντεξέτασή του, ισχυρίστηκε ότι σε κάποιες περιπτώσεις κρίνεται αναγκαίο να κατασκευαστεί σε κάποιο τεμάχιο και δεύτερη ή και τρίτη σύνδεση με το αποχετευτικό σύστημα για την καλύτερη εξυπηρέτηση των ιδιοκτητών του. Ισχυρίστηκε επίσης ότι στο επίδικο ακίνητο τοποθετήθηκε δεύτερη σύνδεση επειδή υπήρχε σύνδεση και στην ανατολική του πλευρά. Τέλος κατάθεσε ως τεκμήριο 13, αντίγραφο της αίτησης κατασκευής δημόσιας υπονόμου οικοδομής το οποίο απάντησε ότι θεωρεί πιθανό να ήταν το έντυπο το οποίο έπρεπε να είχε υποβληθεί κατά την εποχή της κατασκευής του αποχετευτικού συστήματος κατά τα έτη 2004 και
7. Μετά που η Κατηγορούσα Αρχή έκλεισε την υπόθεσή της και το Δικαστήριο ικανοποιήθηκε για την ύπαρξη εκ πρώτης όψεως υπόθεσης εναντίον του κατηγορούμενου 6, ο τελευταίος επέλεξε να δώσει ένορκη μαρτυρία. Ο κατηγορούμενος 6 κατά την πολύ σύντομη κυρίως εξέτασή του, ισχυρίστηκε ότι είναι απόφοιτος Αγγλικού Πανεπιστημίου και εργάζεται σαν Πολιτικός Μηχανικός στην Αγγλία και η διάρκεια της εξάσκησής του θα διαρκέσει 3 με 4 χρόνια. Ο κατηγορούμενος 6 δεν αντεξετάστηκε. Ως Μ.Υ.1 κατέθεσε ο κ. XXXXX Βραχίμης ο οποίος κατά την κυρίως εξέτασή του, ισχυρίστηκε ότι είναι ο πατέρας του κατηγορούμενου 6 και κατέθεσε γραπτή του δήλωση η οποία αποτέλεσε μέρος της κυρίως εξέτασής του. Κατέθεσε επίσης αντίγραφα διάφορων εγγράφων, ως τεκμήρια 15 ‑
8. Ισχυρίστηκε ότι το σπίτι στο οποίο διαμένει μαζί με τη σύζυγό του και τον κατηγορούμενο 6 είναι ισόγειος κατοικία σε μια πολυκατοικία που αποτελείται από ισόγειο και 3 ορόφους. Η κατοικία μεταβιβάστηκε στον κατηγορούμενο 6 το έτος
9. Στις 2.9.2005 ο δρόμος μπροστά από την πολυκατοικία τους ήταν ανασκαμμένος για την τοποθέτηση κεντρικού αγωγού λυμάτων του Σ.Α.Λ. και στις 10.9.2005 ο εργολάβος του έργου κατασκεύασε τη σχετική σύνδεση με την προβλεπόμενη δημόσια υπόνομο οικοδομής στη δυτική πλευρά του τεμαχίου στο οποίο είναι κτισμένη η πολυκατοικία. Στις 30.9.2005 εκτελούνταν εργασίες για τοποθέτηση και δεύτερης σύνδεσης στην ανατολική πλευρά του τεμαχίου από την οποία επηρεαζόταν άμεσα η ισόγειος κατοικία τους αφού θα δημιουργούνταν προβλήματα υγιεινής σε περίπτωση βλαβών στο σύστημα. Ισχυρίστηκε επίσης ότι ακόμα και τώρα που δεν έχουν συνδεθεί με το αποχετευτικό σύστημα αντιμετωπίζουν προβλήματα λόγω της συστηματικής κακής χρήσης του συστήματος λυμάτων της πολυκατοικίας από τους υπόλοιπους συνιδιοκτήτες. Ισχυρίστηκε επίσης ότι η μη υποβολή αίτησης για σύνδεση με το αποχετευτικό σύστημα δεν βαρύνει τον κατηγορούμενο αλλά τους συνιδιοκτήτες που απαιτούν την κατασκευή ιδιωτικής υπονόμου αποχέτευσης για σύνδεση με το σύστημα από σημείο το οποίο δεν εγκρίθηκε από την αρμόδια αρχή και ούτε υποστηρίζεται από μελέτη αναγκαιότητας. Κατά την αντεξέταση του ο Μ.Υ.1 ισχυρίστηκε ότι το Σ.Α.Λ. για την περίοδο από τις 10.9.2005 μέχρι τις 30.9.2005 δεν είχε προειδοποιήσει κανένα για την κατασκευή που θα έκανε με αποτέλεσμα όταν γύρισαν από τις διακοπές τους ένα από τα αυτοκίνητά τους να εγκλωβιστεί στην πολυκατοικία. Ισχυρίστηκε ότι κάποιος από τους συνιδιοκτήτες μερίμνησε να προκαταλάβει και να τοποθετηθεί το φρεάτιο παράνομα από το Σ.Α.Λ. σε εκείνο το σημείο που θα προκαλούσε τον εκνευρισμό τους λόγω της καταστροφής του πολύ ωραίου πλακόστρωτου που είχαν στη βεράντα τους. Αρνήθηκε ότι είχε προσωπικές διαφωνίες με τους υπόλοιπους συνιδιοκτήτες και ισχυρίστηκε ότι την τότε εποχή ένας σύγαμπρός του ο οποίος ασχολείτο με εργολαβίες πάντα ένιωθε εκνευρισμό γιατί ο ίδιος ήταν Πολιτικός Μηχανικός και εκείνος επιστάτης. Ισχυρίστηκε επίσης ότι έπρεπε να προηγηθεί δημόσια διαβούλευση για την εκτέλεση οποιουδήποτε έργου σε δημόσιο δρόμο και ότι σε ένα δημοκρατικό πολίτευμα έπρεπε να είχε άποψη και ο πολίτης και ο δημότης και ότι οι Πολιτικοί Μηχανικοί του Σ.Α.Λ. έπρεπε να εξηγούν στους επηρεαζόμενους ποιες θα είναι οι επιπτώσεις από μια προτεινόμενη λύση και όχι να αντιμετωπίζουν τους συναδέλφους τους με απαξίωση. Ισχυρίστηκε επίσης ότι το Σ.Α.Λ. δεν ακολούθησε τις νενομισμένες διαδικασίες αφού δεν τους «κτύπησε» την πόρτα και ευγενικά να τους εξηγήσει πως θα γινόταν και τι θα γινόταν ούτε και ακολουθήθηκαν οι διαδικασίες που προβλέπει η νομοθεσία και η χρηστή διοίκηση επιβάλλει να εξηγηθεί στους παρόδιους ιδιοκτήτες πότε θα κατασκευαζόταν το σύστημα και ποιος θα ήταν ο επηρεασμός τους. Ισχυρίστηκε ότι το Σ.Α.Λ. παράτυπα κατασκεύασε αυτό που κατασκεύασε γιατί έπρεπε να βρεθεί ένας τρόπος να πληρωθεί αυτός που παράνομα κατασκεύασε τη δεύτερη σύνδεση. Ισχυρίστηκε επίσης ότι το Σ.Α.Λ. ενήργησε αμελώς και δημιούργησε έτσι το πρόβλημα και ότι ο ίδιος αντιτίθεται στη σύνδεση με αυτές για να διασφαλίσει την υγεία της οικογένειάς του. Ισχυρίστηκε τέλος ότι εξαιτίας των προβλημάτων που έχουν δημιουργηθεί ο κατηγορούμενος 6 δεν έχει συμμορφωθεί με τις συνδέσεις. Μετά το πέρας της παρουσίασης μαρτυρίας η υπόθεση ορίστηκε για αγορεύσεις. Οι δικηγόροι των διαδίκων ετοίμασαν γραπτό κείμενο με τις θέσεις και εισηγήσεις τους το οποίο παρέδωσαν στο Δικαστήριο. Έχω μελετήσει με πολλή προσοχή τις θέσεις τους και θα κάνω αναφορά σε αυτές στη συνέχεια όπου κρίνω ότι είναι αναγκαίο. Η κα Μαστίχη εισηγήθηκε ότι τα επίδικα αδικήματα είναι αδικήματα αυστηρής ευθύνης και ως τέτοια δεν είναι αναγκαίο να αποδειχθεί και η υποκειμενική τους υπόσταση (mens rea) πέραν της αντικειμενικής (actus reus). Εισηγήθηκε επίσης ότι από την προσκομισθείσα μαρτυρία αποδείχθηκε η αντικειμενική υπόσταση (actus reus) των επίδικων αδικημάτων και ότι ο κατηγορούμενος δεν παρουσίασε οποιαδήποτε μαρτυρία ότι συμμορφώθηκε με τις εναντίον του κατηγορίες. Ο κ. Μαππουρίδης από την άλλη πλευρά εισηγήθηκε ότι ο επίδικος νόμος καθιερώνει συλλογική ευθύνη όλων των ιδιοκτητών του συγκροτήματος κατοικιών της επίδικης οικοδομής να υποβάλουν από κοινού την αίτηση για χορήγηση άδειας σύμφωνα με τις πρόνοιές του. Εισηγήθηκε ότι σε περίπτωση που κάποιος από τους ιδιοκτήτες αρνείται να ενεργήσει από κοινού με τους υπόλοιπους ο νόμος δεν καθιερώνει μηχανισμό επίλυσης της διαφοράς και το αδιέξοδο που δημιουργείται εμποδίζει την προώθηση του έργου. Εισηγήθηκε επίσης ότι η παράλειψη υποβολής της αναγκαίας αίτησης από τον κατηγορούμενο έγινε για λόγους ανεξάρτητους της βούλησής του αφού ακόμα και να ενεργούσε μόνος του δεν θα μπορούσε να θεραπεύσει την παράλειψη επειδή δεν θα μπορούσε χωρίς την συγκατάθεση και των υπολοίπων ιδιοκτητών του υποστατικού να συμμορφωθεί. Εισηγήθηκε επίσης ότι δεν παρουσιάστηκε μαρτυρία ότι ο κατηγορούμενος 6 παρέλειψε να ενεργήσει αποτελεσματικά και ότι εκούσια δεν υπέβαλε την αναγκαία αίτηση. ΝΟΜΙΚΗ ΠΤΥΧΗ Στο κατηγορητήριο της παρούσας υπόθεσης περιέχονται τα άρθρα 33 και 46 του περί Αποχετευτικών Συστημάτων Νόμου 1/
10. Τα ως άνω άρθρα έχουν ως ακολούθως: Υπoχρέωσις ιδιoκτήτoυ κ.λ.π., πρoς σύvδεσιv μετά τωv απoχετευτικώv συστημάτωv 33.-

(1)Τηρoυμέvωv τωv διατάξεωv τωv άρθρωv 34 και 35, έκαστoς ιδιoκτήτης ή κάτoχoς υπoστατικoύ χρησιμoπoιoυμέvoυ δι' αvθρωπίvηv διαβίωσιv, τηv άσκησιv επαγγέλματoς, εμπoρίας, επιτηδεύματoς, απασχoλήσεως, δι' αvαψυχήv ή δι' ετέρoυς σκoπoύς, κειμέvoυ εvτός της περιoχής και γειτvιάζovτoς μεθ' oιασδήπoτε oδoύ εις ηv υπάρχει δημoσία υπόvoμoς λυμάτωv ή δημoσία παvτoρρoϊκή υπόvoμoς, εvτός ακτίvoς πενήντα μέτρων από της oρoθετικής γραμμής τoυ ακιvήτoυ, εv ω κείται τo υπoστατικόv, oφείλει όπως, εvτός πρoθεσμίας καθoρισθησoμέvης υπό τoυ Συμβoυλίoυ διά γvωστoπoιήσεως αυτoύ, δημoσιευoμέvης εv τη επισήμω εφημερίδι της Δημoκρατίας- (α) ιδίαις δαπάvαις και συμφώvως αδεία εκδoθείση υπό τoυ Συμβoυλίoυ- (

1. i)εγκαταστήση εv αυτώ καταλλήλoυς και επαρκείς υγειovoμικάς εγκαταστάσεις και είδη υγιειvής και (
2. ii)κατασκευάση oχετόv oικoδoμής και ιδιωτικήv υπόvoμov oικoδoμής (β) καταβάλη πάσας τας δαπάvας διά τηv κατασκευήv της δημoσίας υπovόμoυ oικoδoμής και τηv σύvδεσιv αυτής μετά της ιδιωτικής υπovόμoυ oικoδoμής και της δημoσίας υπovόμoυ (γ) διoχετεύη άπαvτα τα λύματα, τα ύδατα, τα βιoμηχαvικά απoρριμματικά υγρά ή έτερα απoρρίμματα τoυ τoιoύτoυ υπoστατικoύ εvτός δημoσίας υπovόμoυ oικoδoμής. .... Αδικήματα μη άλλως πρovooύμεvα εv τω παρόvτι Νόμω 46. Πας όστις παραβαίvει oιαvδήπoτε διάταξιv τoυ παρόvτoς Νόμoυ, δι' ηv oυδεμία πoιvή πρoβλέπεται εv τω παρόvτι Νόμω, είvαι έvoχoς αδικήματoς και, κατόπιv συvoπτικής διαδικασίας, δύvαται vα καταδικασθή εις φυλάκισιv μέχρις εξ μηvώv ή εις χρηματικήv πoιvήv μη υπερβαίvoυσαv τας £450 ή εις αμφoτέρας τας πoιvάς της φυλακίσεως και της χρηματικής τoιαύτης. Από το λεκτικό του άρθρου 33 προκύπτει ότι ο ιδιοκτήτης ή ο κάτοχος ενός υποστατικού το οποίο χρησιμοποιείται για ανθρώπινη διαβίωση βρίσκεται εντός της περιοχής ή γειτνιάζει με οδό στην οποία υπάρχει δημόσια υπόνομος λυμάτων οφείλει εντός της προκαθορισθείσας προθεσμίας που θα καθοριστεί από το Συμβούλιο με γνωστοποίησή του που δημοσιεύεται στην Επίσημη Εφημερίδα της Δημοκρατίας, με δικά του έξοδα και σύμφωνα με σχετική άδεια η οποία εκδόθηκε από το Συμβούλιο Αποχετεύσεων να κατασκευάσει ιδιωτική υπόνομο. Οφείλει να καταβάλει όλες τις δαπάνες για την κατασκευή δημόσιας υπονόμου οικοδομής καθώς επίσης και να συνδέσει την ιδιωτική υπόνομο με τη δημόσια και να διοχετεύει σε αυτή όλα τα λύματα, ύδατα ή απορρίμματά του. Στην υπόθεση HAILIS v. The Police

(1982)2 C.L.R. 99, τέθηκαν οι κατευθυντήριες γραμμές αναφορικά με το πως προσεγγίζεται ερμηνευτικά μια ποινική διάταξη προκειμένου να διαγνωστεί κατά πόσο αυτή επιβάλλει ή όχι αυστηρή ευθύνη. Σε αυτή λέχθηκαν τα ακόλουθα: «At Common Law mens rea was regarded as an essential element of every crime (Warner v. Metropolitan Police Commissioner [1968] 52 Cr. Ap. Rep. 373) and there does not appear to be a case in which the legislature has dispensed with the need for mens rea when giving a statutory form to a Common Law crime. There are, however, statutory offences where for a number of reasons persons can be found guilty whether or not there exists mens rea for such particular offence being sufficient only the actus reus which constitutes it, the belief, intention or state of mind of the culprit being immaterial and irrelevant. Such offences are known as offences of strict or absolute liability. They usually arise under regulatory legislation and it is in exceptional circumstances that serious offences of a truly criminal nature are found to have been committed in spite of the absence of mens rea. An extensive examination of the subject is to be found in the case of Warner v. Metropolitan Police Commissioner (supra) by the House of Lords and in the cases of Sweet v. Parsley [1969] 53 Cr. App. Rep. 221 and Tesco Supermarkets Ltd. v. Nattrass [1911] 2 All E.R. 127, where the liability of employers for the acts of their servants and the difficulties that arise in relation thereto are examined. Invariably these offences of strict liability are created on account of the fact that the burden of proof of mens rea which is upon the prosecution is often a difficult and onerous one (see Tesco (supra) ), whereas proof of the actus reus is easier and is discharged by calling witnesses as to the facts of the case. Given, however, the proper circumstances, Courts hold from time to time that the legislature intended to rule out mens rea as an element of an offence (Sweet & Parsley (supra)). Both, the Privy Council in Lim Chin Aik [1963] Appeal Cases 160, and the House of Lords in Warner's case (supra) have expressly approved what has come to be known as the locus classicus on the subject which can be found in the judgment of Wright J. in Sherras v. De Rutzen [1895] 1 Q.B. 918: "There is a presumption that mens rea ... is an essential ingredient in every offence; but that presumption is liable to be displaced either by the words of the statute creating the offence or by the subject-matter with which it deals, and both must be considered". In deciding as to whether an offence of strict liability or not has been created by a statute, the actual words of the relevant section have in the first place to be examined. If there is no clear intention, then and only then, Courts will proceed to examine all relevant circumstances in order to decide whether the legislature intended to create an offence of strict liability. Wright J. in Sherras case (supra) referred to the presumption of mens rea and that it could be displaced by "the subject matter of the enactment». Στην υπόθεση Sea Island Τours Ltd κ.α. ν. Κυπριακός Οργανισμός Τουρισμού

(1995)2 Α.Α.Δ. 196 λέχθηκαν τα ακόλουθα: «Το πώς προσεγγίζεται ερμηνευτικά μια ποινική διάταξη προκειμένου να διαγνωστεί το κατά πόσο επιβάλλει ή όχι αυστηρή ευθύνη, εξετάστηκε από το Εφετείο, με αναφορά σε Αγγλική νομολογία, στην υπόθεση Hailis v. The Police

(1982)2 C.L.R. 99 όπου τέθηκαν οι ακόλουθες γενικές κατευθυντήριες γραμμές τις οποίες συνοψίζουμε, προσθέτοντας και κάποιες επεξηγήσεις. Το θέμα κρίνεται κατ' αρχήν από το λεκτικό της διάταξης και έπειτα, εν αμφιβολία, από τη φύση του νομοθετήματος - ρυθμιστικής ή αυστηρώς ποινικής - όπως και από το πρόβλημα προς το οποίο το νομοθέτημα απευθύνεται για επίλυση - αν π.χ. ανάγεται σε τομέα που αφορά, γενικά θα λέγαμε, την κοινή ευημερία: βλ. σχετικά την πολύ σημαντική απόφαση της Νομικής Επιτροπής της Βουλής των Λόρδων στην υπόθεση Alphacell Ltd v. Woodward [1972] 2 All E.R. 475, απόφαση που επιβεβαιώθηκε πρόσφατα στην National Rivers Authority v. Yorkshire Water Services Ltd [1995] 1 All E.R. 225.» Στην υπόθεση Γενικός Εισαγγελέας ν. Δημητρίου

(2010)2 Α.Α.Δ. 298 λέχθηκαν τα ακόλουθα σε σχέση με το θέμα του κατά πόσο ένα αδίκημα είναι αυστηρής ή απόλυτης ευθύνης: «Για τη διάγνωση του κατά πόσο ένα αδίκημα είναι αδίκημα αυστηρής ή απόλυτης ευθύνης, για το οποίο δεν απαιτείται η απόδειξη mens rea, εκτός από το λεκτικό της νομοθετικής πρόνοιας που δημιουργεί το αδίκημα, σημασία έχει και η φύση του αδικήματος. Για παράδειγμα πράξεις που απαγορεύονται από το Νόμο και τιμωρούνται απ' αυτόν, για λόγους δημοσίου συμφέροντος ή δημόσιας πολιτικής, ή δημόσιας ευημερίας, όχι σπάνια αποτελούν αντικείμενο αδικημάτων αυστηρής ευθύνης (Δέστε: Sherras v. De Rutzen [1895] 1 Q.B. 918. Δέστε επίσης: Hailis v. The Police

(1982)2 C.L.R. 99 και Sea Island Travel & Tours Ltd κ.ά. ν. Κ.Ο.Τ.

(1995)2 Α.Α.Δ. 196)». Σχετική επίσης είναι και η υπόθεση SEWAGE BOARD OF NICOSIA ν. DEMOSTHENOUS

(1982)2 C.L.R. 252, στην οποία λέχθηκε ότι για το αδίκημα που προνοεί το άρθρο 45 του Ν.1/1971 δεν απαιτείται η απόδειξη του mens rea καθώς και η υπόθεση SAFWAN v. Αστυνομίας, Ποινική Έφεση Αρ. 36/2019, ημερομηνίας 1.7.2020. Η ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΜΑΡΤΥΡΙΑΣ Η αξιολόγηση της μαρτυρίας είναι άρρηκτα συνυφασμένη με την αξιοπιστία του μάρτυρα. Είναι κατ' εξοχή έργο του πρωτόδικου δικαστηρίου το οποίο είχε την ευκαιρία να ακούσει τους μάρτυρες και να παρακολουθήσει τη συμπεριφορά τους στο εδώλιο του μάρτυρα. Έχει λεχθεί ότι η εντύπωση που ο μάρτυρας αφήνει στο Δικαστήριο είναι παράγοντας εξαιρετικής σπουδαιότητας για την κρίση της αξιοπιστίας του (C. & A. Pelekanos Assoc. Ltd v. Πελεκάνου

(1999)1 Α.Α.Δ. 1273) και πως οι γνώσεις του για τα επίδικα γεγονότα, οι αντιδράσεις και η συμπεριφορά του στο εδώλιο του μάρτυρα, σε συνδυασμό με τη μνήμη, την ειλικρίνεια και τον τρόπο αφήγησης των γεγονότων, συνιστούν καθοριστικούς για την αξιοπιστία του παράγοντες. Στην υπόθεση Ομήρου v. Δημοκρατίας

(2001)2 Α.Α.Δ. 506, υποδείχθηκε ότι η αξιολόγηση της μαρτυρίας ενός μάρτυρα πρέπει να γίνεται με βάση το περιεχόμενό της, την ποιότητα και πειστικότητά της και τη σύγκρισή της με την υπόλοιπη μαρτυρία, ενώ στην υπόθεση Χριστοφή v. Ζαχαριάδη

(2002)1 Α.Α.Δ. 401, αφού επισημάνθηκε το γεγονός ότι η μαρτυρία θα πρέπει να προσεγγίζεται με πολλή προσοχή «γιατί συμβαίνει αναξιόπιστος μάρτυρας να προκαλεί ευμενή εντύπωση και αντίστροφα», λέχθηκε πως ο τρόπος που καταθέτει ένας μάρτυρας «συνιστά και εκδηλώνει την προσωπικότητά του. Οι πνευματικές και άλλες αρετές του μάρτυρα που εξωτερικεύονται μαζί με το αφηγηματικό μέρος της μαρτυρίας του προσδίδουν κατά κανόνα αξιοπιστία στη μαρτυρία». Στην υπόθεση Ανδρέας Γιάγκου Σάντης ν. Δέσποινας Χατζηβασιλείου κ.ά.

(2009)1 Α.Α.Δ 288, τονίστηκε η αναγκαιότητα ακόμη και στην περίπτωση που μάρτυρας εντυπωσιάζει θετικά το Δικαστήριο, να καταγράφονται οι λόγοι της θετικής αυτής αποκόμισης ώστε να παραμένουν κατά νου καθόλη τη διάρκεια του έργου της αξιολόγησης της υπόθεσης ως ασφαλιστική δικλείδα για τη σφαιρική αντιμετώπιση της αξιολόγησης των διαδίκων και της μαρτυρίας τους. Έχω παρακολουθήσει τους μάρτυρες στη ζωντανή ατμόσφαιρα της δίκης έχοντας την ευκαιρία να παρακολουθήσω τις αντιδράσεις τους, φυσικές ή αφύσικες, τον τρόπο που αντιδρούσαν, τη νευρικότητα ή την επιφυλακτικότητά τους ή την ιδιοσυγκρασία που εκδήλωναν, παράγοντες που σύμφωνα με τη νομολογία έχουν ιδιαίτερη σπουδαιότητα κατά την αξιολόγηση της μαρτυρίας, χωρίς βεβαίως να παραγνωρίζω ότι τα πιο πάνω στοιχεία μπορούν να προσδώσουν θετικότητα στη μαρτυρία ενός μάρτυρα αλλά δεν μπορούν να αποτελέσουν τον αποκλειστικό λόγο για την αποδοχή της μαρτυρίας του. Έχω επίσης κατά νου την αρχή ότι μάρτυρας μπορεί να γίνει πιστευτός μερικώς ή ολικώς και ότι δεν θεωρείται επιλήψιμη η επιλεκτική αποδοχή μέρους της μαρτυρίας ενός μάρτυρα (Χρίστου ν. Khoreva

(2002)1 Α.Α.Δ. 454). Έχω επίσης υπόψη μου ότι στην περίπτωση που ένας μάρτυρας δεν αντεξετασθεί επί όλων των ουσιαστικών γεγονότων τα οποία αμφισβητούνται, το Δικαστήριο θεωρεί - και το εκλαμβάνει - ότι η μαρτυρία του δεν αμφισβητήθηκε (Frederickou Schools Co. Ltd κ.ά. ν. Acuac Inc.

(2002)1 Α.Α.Δ. 1527). Τέλος, στην υπόθεση Κοινοτικό Συμβούλιο Παλαιόμυλου ν. Έλλης Μιχαήλ Κτωρίδη

(2007)1 Α.Α.Δ. 204 λέχθηκε ότι το Δικαστήριο καταλήγει στην απόφασή του λαμβάνοντας υπόψη του το σύνολο της ενώπιόν του μαρτυρίας ανεξαρτήτως της προέλευσής της. Το πλήρες περιεχόμενο της μαρτυρίας βρίσκεται καταγεγραμμένο στα πρακτικά της υπόθεσης και μαζί με το περιεχόμενο των τεκμηρίων έχει μελετηθεί και λαμβάνεται υπόψη στο σύνολό του. Η Μ.Κ.1 έχει κάνει καλή εντύπωση ως μάρτυρας. Όσα ισχυρίστηκε προκύπτουν από την προσωπική γνώση που έχει για αυτά λόγω του γεγονότος ότι είχε στην κατοχή της τον φάκελο της υπόθεσης και συνεπώς λόγω τούτου ήταν σε καλή θέση να γνωρίζει το περιεχόμενό του και να το μεταφέρει με ακρίβεια στο Δικαστήριο. Κατά την αντεξέτασή της δεν αμφισβητήθηκε ότι ο φάκελος από τον οποίο αντλεί γνώση περιέχει τα σχετικά με την επίδικη υπόθεση ούτε οι ισχυρισμοί της ότι ο κατηγορούμενος ουδέποτε συμμορφώθηκε με την υποχρέωσή του να υποβάλει αίτηση για να εξασφαλίσει άδεια για να κατασκευάσει ιδιωτική υπόνομο οικοδομής, να την συνδέσει με τη δημόσια υπόνομο και να απορρίπτει σε αυτή όλα τα λύματα, υγρά ή απορρίμματά του. Συνεπώς κρίνω ότι η μαρτυρία της αποτελεί ασφαλές υπόβαθρο για να στηριχθεί σε αυτή το Δικαστήριο. Ο Μ.Κ.2 επίσης έχει κάνει καλή εντύπωση ως μάρτυρας. Όσα ισχυρίστηκε προκύπτουν από την προσωπική γνώση που έχει για αυτά λόγω των καθηκόντων του στο Σ.Α.Λ. και από τον σχετικό φάκελο στον οποίο έχει πρόσβαση. Ο ουσιώδης ισχυρισμός του ότι ο κατηγορούμενος 6 δεν υπέβαλε αίτηση για να του χορηγηθεί άδεια για την κατασκευή ιδιωτικής υπονόμου όχι μόνο δεν αμφισβητήθηκε αλλά επιβεβαιώθηκε και από τον Μ.Υ.

1. Ο κατηγορούμενος δεν αναφέρθηκε σε οτιδήποτε σχετικό με τα επίδικα θέματα της παρούσας υπόθεσης και λόγω τούτου η μαρτυρία του δεν μπορεί να είναι επιβοηθητική. Σε σχέση με τον Μ.Υ.1 διαπίστωσα ότι η μαρτυρία του ήταν φλύαρη και άσχετη με τα επίδικα θέματα και ως εκ τούτου δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή από το Δικαστήριο. Η πολυσέλιδη γραπτή του δήλωση αναλώνεται σε θέματα διαφωνιών των συνιδιοκτητών του επίδικου τεμαχίου αναφορικά με το που θα κατασκευαζόταν η ιδιωτική υπόνομος τα οποία κοινοποίησε και στο Σ.Α.Λ. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Έχοντας υπόψη μου τη μαρτυρία η οποία έγινε αποδεκτή τα ακόλουθα αποτελούν τα συμπεράσματά μου σε σχέση με τα επίδικα θέματα της παρούσας υπόθεσης: ο κατηγορούμενος 6 είναι ιδιοκτήτης της ισόγειας κατοικίας που βρίσκεται επί της οδού XXXXX 6 στην XXXXX από το έτος
2. Στις 21.10.2011 δημοσιεύθηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της Δημοκρατίας γνωστοποίηση από το Συμβούλιο Αποχετεύσεων Λευκωσίας δυνάμει του άρθρου 33 του περί Αποχετευτικών Συστημάτων Νόμου 1/1971 με την οποία γνωστοποιήθηκε ότι οι ιδιοκτήτες ή οι κάτοχοι υποστατικών που βρίσκονταν στις οδούς οι οποίες αναφέρονταν στην εν λόγω γνωστοποίηση και τα οποία χρησιμοποιούνται για ανθρώπινη διαβίωση, για άσκηση επαγγέλματος, εμπορίου επιτηδεύματος, για απασχόληση, για αναψυχή ή για άλλους σκοπούς όφειλαν εντός 6 μηνών από την 1.11.2011 να κατασκευάσουν με δικά τους έξοδα και σύμφωνα με άδεια που θα εκδιδόταν από το ως άνω Συμβούλιο, ιδιωτική υπόνομο οικοδομής, την οποία, μετά από γραπτή συναίνεση του Συμβουλίου να συνέδεαν με τη δημόσια υπόνομο οικοδομής. Αμέσως μετά την εν λόγω σύνδεση οι ιδιοκτήτες ή οι κάτοχοι όφειλαν πλέον να διοχετεύουν όλα τα λύματα, νερά, τα βιομηχανικά απορριμματικά υγρά ή άλλα απορρίμματα του υποστατικού τους μέσα στη δημόσια υπόνομο οικοδομής. Η οδός XXXXX στην XXXXX περιλαμβανόταν στην ως άνω γνωστοποίηση. Ο κατηγορούμενος 6 ουδέποτε υπέβαλε αίτηση για να του χορηγηθεί άδεια για να κατασκευάσει με δικά του έξοδα ιδιωτική υπόνομο οικοδομής ούτε κατασκεύασε τέτοια υπόνομο. Λόγω της μη κατασκευής ιδιωτικής υπονόμου οικοδομής από τον κατηγορούμενο ο τελευταίος δεν διοχετεύει τα λύματα της κατοικίας του εντός δημοσίας υπονόμου οικοδομής. ΚΑΤΑΛΗΞΗ Από το λεκτικό των άρθρων 33 και 46 του Ν.1/1971 διαπιστώνω ότι δεν υπάρχει οτιδήποτε που να δείχνει ότι για τη διάπραξη των επίδικων αδικημάτων απαιτείται η απόδειξη υποκειμενικής υπόστασης (mens rea). Δεν υπάρχουν δηλαδή οποιεσδήποτε λέξεις οι οποίες να δείχνουν ότι για τη διάπραξή τους είναι απαραίτητο συστατικό στοιχείο, το οποίο πρέπει να αποδειχθεί από την κατηγορούσα αρχή, είτε η πρόθεση, είτε ο δόλος, είτε η κακοβουλία, του προσώπου το οποίο οφείλει να συμμορφωθεί με τη δημοσιευθείσα γνωστοποίηση να μην υποβάλει αίτηση για τη χορήγηση άδειας για κατασκευή ιδιωτικής υπονόμου δαπάνη του κατηγορούμενου είτε να μην συνδέσει το υποστατικό του με δημόσια υπόνομο. Από το λεκτικό των ως άνω άρθρων 33 και 46 του Ν.1/1971, από τη φύση του νομοθετήματος και από το πρόβλημα το οποίο το νομοθέτημα αποσκοπεί να επιλύσει, που είναι η δημόσια υγεία και ευημερία, συνάγεται ότι τα αδικήματα που δημιουργήθηκαν με τα πιο πάνω άρθρα είναι αδικήματα αυστηρής ευθύνης για τα οποία δεν είναι απαραίτητη η απόδειξη υποκειμενικής υπόστασης (mens rea) αλλά μόνο η απόδειξη της αντικειμενικής υπόστασης (actus reus). Κρίνω ότι η αντικειμενική υπόσταση (actus reus) των αδικημάτων των άρθρων 33 και 46 του Ν.1/1971 πληρούται όταν παρέλθει η προθεσμία που καθορίστηκε από το Συμβούλιο με την γνωστοποίησή του η οποία δημοσιεύθηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της Δημοκρατίας και ο ιδιοκτήτης ή ο κάτοχος του υποστατικού το οποίο βρίσκεται εντός της περιοχής που καθορίστηκε στη γνωστοποίηση και το οποίο χρησιμοποιείται για ανθρώπινη διαβίωση δεν υποβάλει αίτηση προς το Συμβούλιο για να του χορηγηθεί άδεια για να κατασκευάσει με δικά του έξοδα ιδιωτική υπόνομο οικοδομής. Κρίνω επίσης ότι τα ίδια ισχύουν και για το αδίκημα της παράλειψης διοχέτευσης των λυμάτων ιδιωτικής υπονόμου οικοδομής και της παράλειψης κατασκευής ιδιωτικής υπονόμου στα οποία η αντικειμενική υπόσταση (actus reus) των αδικήματος πληρούται με την ως άνω παράλειψη. Λόγω των πιο πάνω κρίνω ότι η εισήγηση του κ. Μαππουρίδη ότι ο κατηγορούμενος 6 δεν είχε την πρόθεση διάπραξης αδικήματος και ότι είναι αναγκαίο να αποδειχθεί η ένοχη σκέψη του (mens rea) δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή. Συνεπώς κρίνω ότι στην παρούσα υπόθεση έχει αποδειχθεί η αντικειμενική υπόσταση των επίδικων αδικημάτων και συνεπώς ο κατηγορούμενος 6 κρίνεται ένοχος στις κατηγορίες 1, 2 και 3 τις οποίες αντιμετωπίζει. (Υπ.) .......... Γιώργος Χρ. Φούλιας Επαρχιακός Δικαστής Πιστό Αντίγραφο Πρωτοκολλητής cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο