Αστυνομικού Διευθυντή Λευκωσίας ν. Compot, Αρ. Υπόθεσης 18877/2018, 22/10/2020

(1)Σε οποιαδήποτε ποινική ή πολιτική διαδικασία το Δικαστήριο δύναται, εάν κρίνει αυτό προς το συμφέρον της Δικαιοσύνης, να επιτρέψει σε μάρτυρα που βρίσκεται εκτός της Δημοκρατίας να δώσει τη μαρτυρία του μέσω εικονοτηλεδιάσκεψης.

(2)Για τους σκοπούς του παρόντος άρθρου "εικονοτηλεδιάσκεψη" σημαίνει τη χρησιμοποίηση τεχνολογίας μετάδοσης εικόνας και ήχου ή άλλη διευθέτηση με την οποία μάρτυρας, παρόλο που απουσιάζει από την αίθουσα του Δικαστηρίου, δύναται να βλέπει και ακούει τα πρόσωπα που βρίσκονται στην αίθουσα του Δικαστηρίου και αντίστροφα τα πρόσωπα που βρίσκονται στην αίθουσα του Δικαστηρίου να βλέπουν και να ακούν τον μάρτυρα: Νοείται ότι, για τους σκοπούς του παρόντος εδαφίου, "πρόσωπα που βρίσκονται στην αίθουσα του Δικαστηρίου" θεωρούνται το Δικαστήριο, ο κατηγορούμενος, οι δικηγόροι των μερών, ο διερμηνέας ή άλλα πρόσωπα που ορίστηκαν να βοηθούν το μάρτυρα ή τον κατηγορούμενο.

(3)Το Δικαστήριο μπορεί να επιβάλει όποιους όρους κρίνει αναγκαίους για τη λήψη μαρτυρίας με εικονοτηλεδιάσκεψη και οι οποίοι δεν είναι ασυμβίβαστοι με τις δεσμεύσεις που έχει αναλάβει η Κυπριακή Δημοκρατία με διμερείς ή διεθνείς συμβάσεις που διέπουν το ζήτημα. Τονίζεται, παράλληλα, ότι αποτελεί καλά θεμελιωμένη αρχή πως κάθε μάρτυρας, ο οποίος δεν εμπίπτει σε κάποια σχετική εξαίρεση, είναι υποχρεωμένος να παραστεί, για να αντεξεταστεί. Σχετικά παραπέμπω στο σύγγραμμα Cross & Trapper on Evidence 12η έκδοση σελ. 316. Από τα πιο πάνω καθίσταται προφανές ότι η έγκριση παρόμοιας φύσης αιτήματος εμπίπτει στη διακριτική του ευχέρεια του Δικαστηρίου. Ασφαλώς η διακριτική ευχέρεια του Δικαστηρίου ασκείται δικαστικά με γνώμονα την εξυπηρέτηση των σκοπών της ορθής απονομής της δικαιοσύνης. Ως προς την έννοια του συμφέροντος της δικαιοσύνης καθοδηγητική είναι απόφαση Χόππης ν. Παναγή

(1993)3 Α.Α.Δ. 140 όπου κρίθηκαν τα ακόλουθα: "Το συμφέρον της δικαιοσύνης είναι έννοια σύνθετη και πολυδιάστατη, συνυφασμένη με το σύνολο των αρχών του δικαίου και τα ιδιαίτερα γεγονότα της κάθε υπόθεσης". Ως προς το τι συνυπολογίζεται για τη στάθμιση των συμφερόντων της δικαιοσύνης καθοδηγητική είναι η απόφαση Κολλάτου Σταυρινή ν. Κυριάκου Παναγιώτου

(2003)1 ΑΑΔ 895, όπου λέχθηκαν τα ακόλουθα : "Στην αποτίμηση των συμφερόντων της δικαιοσύνης, προέχει η διασφάλιση δικαίας δίκης, η οποία συναρτάται τόσο με το δικαίωμα εκατέρου των διαδίκων να ακουστεί στην υπόθεσή του, όσο και με τη διεκπεραίωση της δίκης μέσα σε εύλογο χρόνο". Περαιτέρω, στην υπόθεση Γενικός Εισαγγελέας της Δημοκρατίας ν. Ανδρέα Δράκου κ.α., Αρ. Υπόθεσης: 24627/08, ημερομηνίας 5 Απριλίου 2011, το κακουργιοδικείο (απόφαση πλειοψηφίας) συνόψισε την έννοια του όρου «συμφέρον της δικαιοσύνης» για σκοπούς του άρθρου 36Α . Συγκεκριμένα η πλειοψηφία ανέφερε τα ακόλουθα σχετικά : «Υπό αυτή την οπτική, το συμφέρον της Δικαιοσύνης δε μπορεί παρά να αποσκοπεί (και εδώ), στη διαπίστωση ή όχι της ποινικής ευθύνης των καθ΄ων η αίτηση, στη βάση ενός, κατά το εφικτόν, ακριβούς οικοδομήματος αποτελούμενου από νόμιμη, σχετική και αποδεκτή μαρτυρία, με στοιχειωδώς δεδομένη τη δυνατότητα των τελευταίων, να συνδράμουν, όπως και η αιτήτρια, στην πραγμάτωση του.» Επίσης, στην πιο πάνω υπόθεση είχαν αναλυθεί και επεξηγηθεί από την αιτήτρια, μέσω ένορκης δήλωσης, οι προσπάθειές της να εξασφαλίσει τη φυσική παρουσία των επιδιωκόμενων μαρτύρων στην Κύπρο για να δώσουν μαρτυρία στη δίκη. Περαιτέρω, στην πιο πάνω απόφαση το κακουργoδικείο ενέκρινε το αίτημα, αφού έκρινε πως, εκτός και αν δοθεί η δυνατότητα στην αιτήτρια να παρουσιάσει τη μαρτυρία των επιδιωκόμενων μαρτύρων μέσω εικονοτηλεδιάσκεψης, αυτοί δε θα προσέρχονταν για να δώσουν μαρτυρία στην Κύπρο. Για το πιο πάνω λήφθηκαν υπόψη και αξιολογήθηκαν οι λόγοι που οι ίδιοι οι προτιθέμενοι μάρτυρες προέβαλαν προς θεμελίωση της άρνησής τους να προσέλθουν στην Κύπρο. Από την πιο πάνω απόφαση, το σκεπτικό της οποίας υιοθετώ, προκύπτει, ότι στη στάθμιση περί της συνδρομής του όρου του συμφέροντος της δικαιοσύνης λαμβάνεται υπόψη και ο προβαλλόμενος λόγος που επιβάλλει ανά περίπτωση τη λήψη μαρτυρίας μέσω τηλεδιάσκεψης. Σε σχέση με τα κρατούντα στην Αγγλία επί του εξεταζόμενου ζητήματος διαφωτιστική είναι η υπόθεση Three Mile Inn Ltd v. Daley (Liquidator of New Northumbria Hotel Ltd [2012] EWCA Civ 970, όπου υποδείχθηκε ότι : «However, it is, in my view, incumbent on the court to ensure that such a direction is made for a good reason and serves a legitimate aim.» Περαιτέρω, ως παράδειγμα καλού λόγου που επιτρέπει τη λήψη μαρτυρίας μέσω τηλεδιάσκεψης μπορεί να χρησιμεύσει η απόφαση Polanski v. Conde Nast Publications Ltd [2005] UKHL 10; [2005] 1 W.L.R. 637 HL, όπου λέχθηκαν τα ακόλουθα : «For this reason I consider the judge was entitled and, indeed, right to exercise his discretion as he did. Rowland v Bock [2002] 4 All ER 370 was correctly decided. There Newman J made a VCF order in respect of a claimant who risked arrest and extradition to the USA on charges of fraud. No doubt special cases may arise. But the general rule should be that in respect of proceedings properly brought in this country, a claimant's unwillingness to come to this country because he is a fugitive from justice is a valid reason, and can be a sufficient reason, for making a VCF order. I respectfully consider the Court of Appeal fell into error by having insufficient regard to Mr Polanski's right to bring these proceedings in this country even though he is and will continue to be a fugitive from justice. 34.. I would allow this appeal and restore the judge's order. Mr Polanski was convicted of a serious crime. His reluctance to return to this country is grounded in a fear that he may be extradited and receive a custodial sentence in California. That does not take the case out of the general rule. However, at the trial the jury will be told these facts and will take them into account on all issues to which they are relevant.» ( η υπογράμμιση δική μου) Στην πιο πάνω απόφαση κρίθηκε ότι η άρνηση του μάρτυρα να προσέλθει στην Αγγλία, για να δώσει μαρτυρία, κρίθηκε δικαιολογημένη, γιατί βασιζόταν στον δικαιολογημένο φόβο του ότι μπορούσε να συλληφθεί και να εκδοθεί στις ΗΠΑ, όπου θα αντιμετώπιζε ποινή φυλάκισης. Παρά ταύτα ο πιο πάνω δικαιολογημένος φόβος δεν έθετε από μόνος του την υπόθεση εκτός του γενικού κανόνα, αλλά λήφθηκε υπόψη το γεγονός ότι σε περίπτωση άρνησης χορήγησης της σχετικής δυνατότητας, ο διάδικος θα τιμωρείτο μόνο και μόνο για την ιδιότητά του, ως φυγόδικος, και μια αδικοπραξία θα έμενε χωρίς θεραπεία. Προκύπτει από τα ανωτέρω ότι, παρά την εισαγωγή του άρθρου 36Α, η αρχή ότι ο μάρτυρας θα πρέπει να δίδει τη μαρτυρία του παριστάμενος στο Δικαστήριο συνεχίζει να αποτελεί τον κανόνα. Για να επιτραπεί σε μάρτυρα να δώσει τη μαρτυρία του με άλλο τρόπο, θα πρέπει να υπάρχει καλός λόγος, ώστε να πεισθεί το Δικαστήριο ότι η έγκριση του αιτήματος είναι προς το συμφέρον της δικαιοσύνης Στην υπό κρίση υπόθεση, το μόνο που καταγράφεται στην αίτηση είναι το ότι σε περίπτωση που έλθει ο μάρτυρας στην Κύπρο θα πρέπει να τεθεί σε καραντίνα 14 ημέρων, επειδή η Ρουμανία εμπίπτει στις χώρες κατηγορίας Γ. Επιπλέον, στην ένορκη δήλωση του ιδιώτη επιδότη, η οποία τέθηκε στον φάκελο του Δικαστηρίου προγενέστερα της αίτησης, καταγράφεται απλά το ότι ο προτιθέμενος μάρτυρας, εάν επιστρέψει στην Κύπρο, θα πρέπει να παραμείνει σε καραντίνα 14 ημερών επειδή στη Ρουμανία υπάρχουν πολλά κρούσματα. Περαιτέρω, από τα όσα έχουν τεθεί ενώπιόν μου, απουσιάζει η οποιαδήποτε εξήγηση για τις προσπάθειες που έγιναν, ώστε να έλθει ο προτιθέμενος μάρτυρας στην Κύπρο. Προκύπτει, επίσης, ότι η υπεράσπιση λαμβάνει ως δεδομένο ότι σε περίπτωση που ο προτιθέμενος μάρτυρας επιστρέψει στην Κύπρο θα πρέπει να παραμείνει σε καραντίνα και ακολούθως εισηγείται ότι το πιο πάνω θεμελιώνει καλό λόγο, ώστε να εγκριθεί το σχετικό αίτημα. Κατ΄ αρχάς σημειώνεται ότι η αόριστη προβολή της θέσης ότι τυχόν κάθοδος του προτιθέμενου μάρτυρα στην Κύπρο θα τον θέσει σε καραντίνα 14 ημερών δεν υποστηρίζεται από οποιοδήποτε στοιχείο. Επιπλέον, δεν έχει επεξηγηθεί ούτε το κατά πόσο η παραμονή του προτιθέμενου μάρτυρα σε καραντίνα 14 ημερών εμποδίζει για κάποιο λόγο τον συγκεκριμένο μάρτυρα να έλθει στην Κύπρο. Δεν έχει προβληθεί δηλαδή οποιοδήποτε γεγονός που να επιτρέπει στο Δικαστήριο να αξιολογήσει τη βασιμότητα του λόγου που προβάλλεται και το εάν αυτός μπορεί να θεωρηθεί καλός λόγος για έγκριση του αιτήματος. Στο σημείο αυτό υπενθυμίζεται η βασική αρχή ότι η γνώση την οποία το Δικαστήριο μπορεί να λάβει για τα γεγονότα της υπόθεσης, περιορίζεται στη μαρτυρία και σε γεγονότα παγκοίνως γνωστά για τα οποία χωρεί δικαστική γνώση. Ενδεικτικά παραπέμπω στην απόφαση King's Development Co Ltd v. Πηλέα

(2001)1 Α.Α.Δ 733. Υπό το φως των ανωτέρω, προκύπτει ότι στην υπό κρίση υπόθεση δεν έχουν τεθεί γεγονότα να θεμελιώνουν το ότι η Ρουμανία βρίσκεται στην κατηγορία Γ και ότι τυχόν έλευση του μαρτύρα θα τον επιφορτίσει με την υποχρέωση να παραμείνει σε καραντίνα για δεκατέσσερις μέρες. Η απλή αναφορά σε μια ένορκη δήλωση, η οποία προηγήθηκε της αίτησης, δεν επαρκεί για τη θεμελίωση του πιο πάνω ισχυρισμού. Επίσης, το Δικαστήριο δεν μπορεί να αντλήσει δικαστική γνώση περί της επιδημιολογικής κατηγοριοποίησης εκάστου κράτους. Ταυτόχρονα ελλείπει μαρτυρία που να επεξηγεί το με ποιο τρόπο επηρεάζει τον προτιθέμενο μάρτυρα το ενδεχόμενο να τεθεί σε καραντίνα 14 ημερών, ώστε να αξιολογηθεί ακολούθως το εάν το πιο πάνω θεμελιώνει καλό λόγο που να δικαιολογεί την άσκηση της διακριτικής ευχέρειας του Δικαστηρίου υπέρ της έγκρισης του αιτήματος. Υπό το φως τον πιο πάνω, κρίνω ότι δεν έχει καταδειχθεί ότι τυχόν έγκριση του αιτήματος θα είναι προς το συμφέρον της δικαιοσύνης. Συνεπώς, η αίτηση απορρίπτεται. (Υπ).................................. Μ.Χριστοδούλου, Ε.Δ. Πιστό αντίγραφο Πρωτοκολλητής cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο