Αναφορικά με τον Φυρίλλα, Θανατική Ανάκριση: 45/19, 22/9/2020

(2003)1Β ΑΑΔ 741). Επίσης, λαμβάνω υπόψη μου, για τους σκοπούς της παρούσας απόφασης, τα όσα αναφέρονται στην ένορκη δήλωση που υποστηρίζει την Αίτηση καθώς και την επιχειρηματολογία που αναπτύχθηκε από πλευράς Αιτητή κατά την προφορική αγόρευση του ευπαίδευτου συνηγόρου του. Βασικός πυλώνας της επιχειρηματολογίας αμφοτέρων των πλευρών ήταν κατά πόσο ο Αιτητής δύναται, υπό τις περιστάσεις, ως αυτές έχουν εκτίθενται στην ένορκη του δήλωση, να θεωρηθεί ενδιαφερόμενο μέρος στην παρούσα διαδικασία ώστε να μπορεί να εξετάσει, αντεξετάσει ή επανεξετάσει οποιοδήποτε μάρτυρα που πρόκειται να δώσει μαρτυρία κατά τη διεξαγωγή της θανατικής ανάκρισης και να έχει πρόσβαση στο μαρτυρικό υλικό που θα κατατεθεί. Σε αυτή την έκταση, η πλευρά της Αστυνομίας, παραπέμποντας σε νομολογία, υποστήριξε ότι ο Αιτητής δεν μπορεί να θεωρηθεί ενδιαφερόμενο μέρος στην παρούσα διαδικασία εφόσον, αφενός, πλησιέστερος συγγενής του Αποβιώσαντα είναι η σύζυγός του και, αφετέρου, μέσα από την ένορκη δήλωση του καταδεικνύεται η εχθρική του διάθεση απέναντι στη σύζυγο του Αποβιώσαντα και στους θεράποντες ιατρούς του καθώς και ότι οι σχέσεις μεταξύ του Αποβιώσαντα και της συζύγου του με τον Αιτητή ήταν διασαλευμένες εδώ και αρκετά χρόνια, σημειώνοντας παράλληλα ότι ο Αιτητής, εφόσον είναι μέρος των μαρτύρων της παρούσας διαδικασίας, μπορεί να κλητευθεί για να εξεταστεί, η δε συμμετοχή του ως ενδιαφερόμενο μέρος θα μετατρέψει τη διαδικασία σε αντιπαραθετικού χαρακτήρα, προκαλώντας καθυστέρηση στην εκδίκαση της υπόθεσης. Προς την ίδια κατεύθυνση ήταν και η ένσταση που προβλήθηκε μέσω των αγορεύσεων του δικηγόρου της συζύγου του Αποβιώσαντα ο οποίος, υιοθετώντας όσα ανάφερε η πλευρά της Αστυνομίας, πρόσθεσε ότι: (α) εκείνα που αναφέρει ο Αιτητής στην ένορκη του δήλωση προέρχονται από όσα ισχυρίζεται ότι του είπαν τρίτα πρόσωπα, (β) η σύζυγος του Αποβιώσαντα και τα τέκνα της, των οποίων έχει την κηδεμονία, είναι οι κληρονόμοι του Αποβιώσαντα και δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η σύζυγος του Αποβιώσαντα είναι ενδιαφερόμενο μέρος στην παρούσα διαδικασία, σε αντίθεση με τον Αιτητή που δεν είναι ο πλησιέστερος συγγενής του Αποβιώσαντα ούτε κληρονόμος του ενώ από τα όσα παρατίθενται στην ένορκη του δήλωση δεν αποκαλύπτεται οποιοδήποτε έννομο συμφέρον στη διεκδίκηση αποζημιώσεων, (γ) ο Αιτητής έχει δώσει κατάθεση στην Αστυνομία αναφέροντας όλα όσα γνώριζε τη δεδομένη χρονική στιγμή και δεν προβάλλεται στην ένορκη του δήλωση οτιδήποτε άλλο που να μην έχει αναφερθεί στην Αστυνομία, με αποτέλεσμα να μην υπάρχει λόγος να καταστεί ενδιαφερόμενο μέρος στη διαδικασία εφόσον υπάρχει η δυνατότητα να κλητευθεί για να μαρτυρήσει ενώπιον του Θανατικού Ανακριτή, εάν παραστεί ανάγκη. Στην αντίπερα όχθη, ο δικηγόρος του Αιτητή, εισηγήθηκε ότι η Αίτηση θα πρέπει να επιτύχει επειδή ο Αιτητής είναι εξ αίματος συγγενής του Αποβιώσαντα και από την ένορκη του δήλωση, η οποία, σε επίπεδο μαρτυρίας, παρέμεινε αναντίλεκτη, προκύπτει ότι ο Αιτητής είναι ενδιαφερόμενο μέρος στην παρούσα διαδικασία, δεδομένου και του γεγονότος ότι ο Νόμος δεν περιορίζει τα άτομα που δύναται να θεωρηθούν ενδιαφερόμενα μέρη στην παρούσα διαδικασία, αφήνοντας έτσι το ζήτημα στη διακριτική ευχέρεια του Θανατικού Ανακριτή για να το αποφασίσει υπό το φως των δεδομένων της κάθε περίπτωσης και του συμφέροντος της δικαιοσύνης. Υποστήριξε δε ότι παρόλο που ο Αιτητής ουδεμία επικοινωνία είχε με τον Αποβιώσαντα από το 2009 μέχρι το θάνατο του, αυτό δεν επηρεάζει το ενδιαφέρον του στην παρούσα διαδικασία εφόσον προκύπτουν ζητήματα που θα πρέπει να ληφθούν υπόψη στο πλαίσιο της Θανατικής Ανάκρισης, τα πλείστα των οποίων περιήλθαν σε γνώση του Αιτητή από τρίτους μετά το θάνατο του Αποβιώσαντα. Τέλος, υποστήριξε ότι ο Αιτητής μπορεί να βοηθήσει σε αυτή τη διαδικασία ώστε να τεθούν και να απαντηθούν όλα τα ερωτήματα για να έχει ο Θανατικός Ανακριτής μια πλήρη και ολοκληρωμένη εικόνα των στοιχείων που πλαισιώνουν τις συνθήκες θανάτου του Αποβιώσαντα. Είναι γεγονός ότι στο Νόμο δεν παρέχεται ερμηνεία ως προς την έννοια του όρου «ενδιαφερόμενο μέρος» του άρθρου 14 (β) του Νόμου και θα συμφωνήσω με την πλευρά του Αιτητή ότι το ζήτημα αυτό συνειδητά αφέθηκε ανοιχτό ώστε να εξετάζεται και να αποφασίζεται κατά περίπτωση από το Θανατικό Ανακριτή, στο πλαίσιο της διακριτικής του ευχέρειας, η οποία όμως θα πρέπει να ασκείται υπό το φως των δεδομένων της κάθε περίπτωσης και λαμβανομένης βεβαίως υπόψη της φύσεως, του αντικειμένου και του σκοπού που έχει η διαδικασία της θανατικής ανάκρισης (βλ. Παναγιώτα Θ. Δημητρίου, ECLI:CY:AD:2015:A858, Πολιτική Έφεση 390/2014 ημ. 21/12/2015). Όπως έχει επανειλημμένως επιβεβαιωθεί σε σειρά αποφάσεων του Ανωτάτου Δικαστηρίου, η θανατική ανάκριση υπέχει εξεταστικό - ανακριτικό χαρακτήρα, σε αντιδιαστολή του αντιπαραθετικού, διεξάγεται χωρίς διαδίκους και είναι ημιδικαστικής φύσεως (Πιττάκη κ.α.

(1990)1 Α.Α.Δ. 296 και Δρ. Χρίστου Χρίστου κ.ά., Πολιτική ECLI:CY:AD:2015:D511, Αίτηση 71/2014 ημ. 10/7/2015). Όσον αφορά το αντικείμενο και το σκοπό που εξυπηρετεί μια θανατική ανάκριση, απολύτως διαφωτιστικό είναι το πιο κάτω απόσπασμα από την υπόθεση Παναγιώτα Θ. Δημητρίου (ανωτέρω): «Αντικείμενο της θανατικής ανάκρισης θα πρέπει να είναι η διασφάλιση της διαφάνειας ως προς τις συνθήκες θανάτου και η ικανοποίηση τόσο του δημοσίου αισθήματος όσο και αυτού των προσώπων τα οποία έχουν άμεσο ενδιαφέρον από τη διαλεύκανση των αιτιών θανάτου. Κατ΄ ακολουθία, διάφορα πρόσωπα έχουν το δικαίωμα να υποβάλουν σχετικές ερωτήσεις, υπό την προϋπόθεση όμως ότι ο απόλυτος έλεγχος της όλης διαδικασίας επαφίεται στο Θανατικό Ανακριτή (Coronership by Gavin Thurston, έκδοση 1976, σελ. 106). Ο Θανατικός Ανακριτής, ασκώντας τη διακριτική του ευχέρεια, περιορίζει τις ερωτήσεις στα απολύτως αναγκαία, ώστε να διαφανεί υπό ποιες συνθήκες επήλθε ο θάνατος. Ο περιορισμένος σκοπός διεξαγωγής θανατικής ανάκρισης, η απάντηση δηλαδή στα ερωτήματα πώς, πότε και πού επήλθε ο θάνατος, επιβάλλει, αφενός, όπως η όλη διαδικασία διατηρήσει τον εξεταστικό της χαρακτήρα και μόνο και επιτάσσει, αφετέρου, την αποφυγή άσκοπης αντιπαράθεσης, που θα είχε ως αποτέλεσμα τη σπατάλη πολύτιμου δικαστικού χρόνου και δημοσίου χρήματος. Είναι καθήκον του Θανατικού Ανακριτή να εξετάσει την όποια μαρτυρία έχει ενώπιόν του ή τα όποια στοιχεία προκύψουν και που θα ήταν δυνατό να δημιουργήσουν στο μυαλό του βάσιμη αμφιβολία για την ορθότητα των πληροφοριών που παρουσιάστηκαν στα πλαίσια της θανατικής ανάκρισης. Υπό το πρίσμα αυτό και με δεδομένο το πεδίο εξουσίας του, έχει διακριτική ευχέρεια να καλέσει οποιοδήποτε σχετικό μάρτυρα για να διαπιστώσει αν από τη μαρτυρία του αναδύονται γεγονότα που καταδεικνύουν τον τρόπο με τον οποίο επήλθε ο θάνατος και τα οποία μπορούν να επιδράσουν στο τελικό πόρισμά του, έχοντας πάντα υπόψη ότι ο τρόπος επέλευσης του θανάτου είναι ζήτημα ευρύτερο της εξακρίβωσης της ιατρικής αιτίας θανάτου. Κάτω από οποιεσδήποτε όμως συνθήκες, ο Θανατικός Ανακριτής θα πρέπει να περιορίζει την έρευνά του αυστηρά και μόνο στα γεγονότα της υπόθεσης. Αναφέρονται τα εξής σχετικά στην απόφαση McKerr v. The UK, Appl. No. 28883/95, ΕΔΑΔ, ημερ. 4.8.2001: «The scope of the inquest was limited to the facts immediately relevant to the deaths under examination. According to the case-law of the national courts, the coroner is required to confine his investigation to the matters which directly caused the deaths and should not extend his inquiry into the broader circumstances. While the domestic courts accept that an essential purpose of the inquest is to allay rumors and suspicions of how a death came about, they have considered it important that such an inquiry should not be allowed "to drift into the uncharted seas of rumor and allegation".» Δεδομένης, επομένως, της φύσεως, του σκοπού και του αντικειμένου που έχει η διαδικασία της θανατικής ανάκρισης, μπορεί να θεωρηθεί ότι στην έννοια του «ενδιαφερόμενου προσώπου» του άρθρου 14 (β) του Νόμου εμπίπτει κάθε πρόσωπο του οποίου δυνατό να επηρεαστεί κάποιο συμφέρον, ακόμα και οικονομικό, από το αποτέλεσμα της θανατικής ανάκρισης, (βλ. την απόφαση του έντιμου Δ. Γιασεμή στην υπόθεση Χριστίνα Κλεάνθους, Πολιτική ECLI:CY:AD:2016:D578, Αίτηση Αρ. 145/2015 ημ. 22/12/2016, στην οποία γίνεται παραπομπή στα γεγονότα της υπόθεσης Παναγιώτα Θ. Δημητρίου, ανωτέρω). Εξετάζοντας τα δεδομένα της υπό κρίση περίπτωσης, ως αυτά έχουν εκτεθεί στην ένορκη δήλωση που υποστηρίζει την Αίτηση, δεν βρίσκω ότι ο Αιτητής έχει αποκαλύψει ότι έχει κάποιο συμφέρον το οποίο δύναται να επηρεαστεί από το αποτέλεσμα της θανατικής ανάκρισης ώστε να μπορεί να θεωρηθεί ενδιαφερόμενο μέρος στην παρούσα διαδικασία. Κατ' αρχάς, το γεγονός ότι ο Αιτητής είναι αδερφός του Αποβιώσαντα και έχει, ως αναφέρει, τη συγκατάθεση της μητέρας του, του αδερφού της και των πρώτων εξαδέλφων του Αποβιώσαντα δεν τον καθιστά ταυτόχρονα ενδιαφερόμενο μέρος στη διαδικασία εφόσον ο Αποβιώσαντας άφησε ως κληρονόμους της οποιασδήποτε περιουσίας του τη σύζυγο και τα τέκνα του. Επομένως, κανένα κληρονομικό ή οικονομικό συμφέρον δεν αποκαλύπτεται από πλευράς Αιτητή ή και της «εξ' αίματος οικογένειας» που επιθυμεί ο τελευταίος να εκπροσωπήσει στην παρούσα διαδικασία ώστε να μπορεί, τουλάχιστο σε αυτή τη βάση, να θεωρηθεί ενδιαφερόμενο μέρος στην παρούσα διαδικασία. Η πιο πάνω κατάληξη δεν διαφοροποιείται από τον γενικά και αόριστα προβαλλόμενο ισχυρισμό του Αιτητή ότι έχει άμεσο ενδιαφέρον στη διαδικασία και ότι αν διαπιστωθεί ότι υπάρχουν ευθύνες τρίτων για το θάνατο του Αποβιώσαντα τότε θα ληφθεί κάθε νόμιμο μέτρο εναντίον τους, όπως η καταχώριση αγωγής για αποζημιώσεις. Τούτο διότι ουδεμία συγκεκριμενοποίηση γίνεται από τον Αιτητή ως προς το ποια είναι αυτά τα νόμιμα μέτρα ή γιατί ο Αιτητής θα νομιμοποιείται υπό τις περιστάσεις να τα προωθήσει ή και να καταχωρίσει αγωγή για αποζημιώσεις όταν ο ίδιος δεν περιλαμβάνεται στους κληρονόμους του Αποβιώσαντα και δεδομένου ότι τόσο ο Αιτητής όσο και η μητέρα του, από το 2009 μέχρι το θάνατο του Αποβιώσαντα, όχι μόνο δεν είχαν οποιαδήποτε επικοινωνία με τον Αποβιώσαντα, τη σύζυγο και τα τέκνα του αλλά διαφαίνεται ότι επικρατούσαν μεταξύ τους (και συνεχίζουν φαίνεται να επικρατούν έως σήμερα με τη σύζυγο του Αποβιώσαντα) εχθρικές σχέσεις που είχαν ως αποτέλεσμα την καταχώριση και εκδίκαση αστικών και ποινικών υποθέσεων από πλευράς Αιτητή και της μητέρας του εναντίον του Αποβιώσαντα (βλ. παραγράφους 2, 13 και Τεκμήριο 1 της ένορκης δήλωσης που υποστηρίζει την Αίτηση). Εν πάση περιπτώσει, υπενθυμίζεται ότι ο σκοπός της θανατικής ανάκρισης είναι περιορισμένος και δεν διεξάγεται ούτε για να προσαφθούν κατηγορίες ή για να εξευρεθούν τυχόν ένοχοι του υπό εξέταση θανάτου ή για να επιλυθούν ζητήματα αστικής ευθύνης ούτε για την περισυλλογή μαρτυρίας για χρήση της σε άλλες πολιτικές ή ποινικές διαδικασίες που έχουν ήδη ξεκινήσει ή θα ξεκινήσουν (βλ. Δρ. Χρίστου Χρίστου κ.ά., Πολιτική ECLI:CY:AD:2015:D511, Αίτηση 71/2014 ημ. 10/7/2015). Επομένως, το άμεσο ενδιαφέρον που επικαλείται ο Αιτητής για να καταστεί ενδιαφερόμενο μέρος στην παρούσα διαδικασία παρέμεινε μετέωρο εφόσον στερείται οποιουδήποτε βάσιμου ερείσματος. Ούτε αποκαλύπτεται από πλευράς Αιτητή οποιοδήποτε άλλο συμφέρον του που θα μπορούσε να επηρεαστεί από το αποτέλεσμα της θανατικής ανάκρισης. Τα όσα αναφέρονται από τον Αιτητή στην ένορκη του δήλωση ως προς τα πιθανά αίτια θανάτου του Αποβιώσαντα δεν αποτελούν παρά υποψίες και συμπεράσματα του τελευταίου, στα οποία προβαίνει είτε ερμηνεύοντας το Τεκμήριο 1 είτε με βάση εκείνα που αναφέρει ότι άκουσε ή του έχουν μεταφέρει τρίτα πρόσωπα λίγες μέρες πριν ή μετά το θάνατο του Αποβιώσαντα, πιθανολογώντας ότι αυτά ίσως να ενέχουν τη σύζυγο του Αποβιώσαντα και τρίτα πρόσωπα στο θάνατο του Αποβιώσαντα. Υπό αυτές τις περιστάσεις και υπό το πρίσμα των κάκιστων σχέσεων που επικρατούν εδώ και τόσα χρόνια μεταξύ του Αιτητή και της μητέρας του με την πλευρά του Αποβιώσαντα, δεν συνάγεται ούτε μπορεί να γίνει αντιληπτό πώς η εμπλοκή του Αιτητή στη διαδικασία ως ενδιαφερόμενου προσώπου θα μπορέσει να εξυπηρετήσει τον περιορισμένο σκοπό που έχει η θανατική ανάκριση, η απάντηση δηλαδή των ερωτημάτων πώς, πότε και πού επήλθε ο θάνατος, εφόσον ούτε ο ίδιος ούτε η μητέρα του αλλά ούτε και οποιοδήποτε άλλο πρόσωπο της «εξ αίματος οικογένειας» που αναφέρει ότι πρόκειται να εκπροσωπήσει στη διαδικασία έχουν ικανοποιήσει ότι είναι σε θέση να παραθέσουν γεγονότα άμεσα σχετικά με τα αίτια θανάτου του Αποβιώσαντα που θα μπορούσαν να βοηθήσουν στην απάντηση των εν λόγω ερωτημάτων και στη διαλεύκανση των αιτιών του θανάτου (βλ. Παναγιώτα Θ. Δημητρίου, ανωτέρω και ειδικά στο απόσπασμα που παρατίθεται σε αυτήν από την απόφαση στην McKerr v. The UK, Appl. No. 28883/95, ΕΔΑΔ, ημερ. 4.8.2001). Σε κάθε περίπτωση, ως προκύπτει από την ένορκη δήλωση του Αιτητή, όλα όσα αναφέρονται σε αυτήν αναφορικά με το θάνατο του Αποβιώσαντα έχουν αναφερθεί στην Αστυνομία, στο πλαίσιο διερεύνησης της παρούσας υπόθεσης, και δεν προβάλλεται από τον Αιτητή οτιδήποτε άλλο που να σχετίζεται άμεσα με το θάνατο του Αποβιώσαντα, το οποίο δεν έχει αναφερθεί από πλευράς του στην Αστυνομία. Επί του προκειμένου, δεν είναι βεβαίως άνευ σημασίας και το γεγονός ότι ο Αιτητής συγκαταλέγεται στον κατάλογο μαρτύρων αυτής της διαδικασίας, για την οποία έλαβε γνώση, προδήλως, κατόπιν οδηγιών που δόθηκαν από το Θανατικό Ανακριτή για να κλητευθεί ώστε να εμφανιστεί κατά τη διεξαγωγή της θανατικής ανάκρισης και να μαρτυρήσει αυτά που γνωρίζει για το θάνατο του Αποβιώσαντα. Επομένως, η συμμετοχή του Αιτητή ως ενδιαφερόμενου μέρους στη διαδικασία, πέραν του ότι δεν δικαιολογείται, για τους λόγους που προαναφέρθηκαν, κρίνεται και αχρείαστη εφόσον, όλα όσα αναφέρει ότι γνωρίζει για την παρούσα υπόθεση τα έχει ήδη αναφέρει στην Αστυνομία και, επομένως, αναμένεται ότι θα τεθούν ενώπιον του Θανατικού Ανακριτή κατά τη διεξαγωγή της θανατικής ανάκρισης, ενώ παράλληλα ο Αιτητής είναι ένας εκ των μαρτύρων που έχουν κλητευθεί για να μαρτυρήσει ενώπιον του Θανατικού Ανακριτή κατά τη διεξαγωγή της παρούσας θανατικής ανάκρισης. Ως εκ των ανωτέρω, η Αίτηση απορρίπτεται χωρίς έξοδα. (Υπ.) ............ Α. Αναγνώστου Θανατικός Ανακριτής Πιστό Αντίγραφο Πρωτοκολλητής cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο