ΑΣΤΥΝΟΜΙΚΟΣ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΛΑΡΝΑΚΑΣ ν. ΣΟΦΡΩΝΙΟΥ, Aρ. Υπόθεσης: 997/2018, 3/2/2020

(2007)1 (Β) Α.Α.Δ. 916). Είναι νομολογημένο ότι αρκεί η σύνοψη της μαρτυρίας. Στην Καννάουρου κ.α. ν. Σταδιώτη κ.α.,

(1990)1 Α.Α.Δ. 35 αναφέρθηκε ότι: « Ότι απαιτείται είναι ο ορθός προσδιορισμός των επίδικων θεμάτων, η σύνοψη του ουσιώδους μέρους της μαρτυρίας, ο συσχετισμός της με τα ευρήματα και συμπεράσματα καθώς και η συνάρτηση της ετυμηγορίας με τα επίδικα θέματα και τα ευρήματα του δικαστηρίου. (Βλ. μεταξύ άλλων Theodora Ioannidou v. Charilaos Dikeos

(1969)1 C.L.R. 235 και Pioneer Candy Ltd v .Tryfon & Sons

(1981)1 C.L.R. 540)» Μ.Κ.1 Αστ. XXXXX Ο. Πέτρου Ο Μ.Κ.1 υιοθέτησε το περιεχόμενο Κατάθεσης (Τεκμήριο 1). Στις 29/9/2017 κι ενώ ήταν εκτός υπηρεσία, οδηγούσε το όχημά του στη Λεωφ. Τ.Μητσόπουλου πριν από τον κυκλικό κόμβο Μακένζι. Πλησιάζοντας στη διάβαση πεζών της Λεωφόρου πριν από τον κυκλικό κόμβο, αντιλήφθηκε μπροστά της εντός του δρόμου, ότι υπήρχε άτομο ξαπλωμένο στην άσφαλτο κοντά στη διάβαση πεζών και ότι είχαν μαζευτεί άλλα πρόσωπα κοντά του. Σταμάτησε στο μέρος. Είδε στην άσφαλτο ξαπλωμένη μία νεαρή κοπέλα, σοβαρά χτυπημένη στο κεφάλι. Αναζήτησε τον οδηγό και είδε τον Κατηγορούμενο. Στη σκηνή βρισκόταν και η Μ.Κ.

1. Στη συνέχεια παρέλαβε ασθενοφόρο την τραυματία και ο ίδιος καθ' υπόδειξη του Μ.Κ.2 έλαβε αριθμό φωτογραφιών (43 φωτογραφίες εξ 'αυτών κατατέθηκαν ως Τεκμήριο 2) Κατέθεσε φωτογραφίες επισημαίνοντας ότι το κεφάλι της πεζής ήταν στο σημείο της κηλίδας (σημειώνω εδώ ότι στις φωτογραφίες του Τεκμηρίου 2, αρ. 5 και 6, φαίνεται η κηλίδα αίματος σε σημείο λίγο μετά τη διάβαση πεζών) . Ο φωτισμός στο μέρος ήταν αρκετά ικανοποιητικός. Αντεξεταζόμενος, διευκρίνισε ότι δεν γνωρίζει την παραπονούμενη ή τους γονείς της. Στις φωτογραφίες, το φως που φαίνεται είναι το φλας της φωτογραφικής μηχανής. Οι φωτογραφίες λήφθηκαν καθ' υπόδειξη του Μ.Κ.
2. Εξήγησε ότι υπάρχουν πάσσαλοι της ΑΗΚ κάθε 25-30 μέτρα οδικού φωτισμού. Μετά τη διάβαση υπάρχει πάσσαλος και η σύγκρουση έγινε περίπου στη μέση των πασσάλων. Οι πάσσαλοι καλύπτουν όλο το μέρος του δρόμου. Δεν γνωρίζει τι φορούσε η πεζή. Η πεζή έπεφτε πλάγια εκεί που ήταν η κηλίδα αίματος στη φωτογραφία. Είδε για λίγο τη Μ.Κ.3 η οποία του ανέφερε ότι ήταν λίγο πιο μπροστά η πεζή. Δεν θυμάται κάτι περισσότερο. Δεν συζήτησε με το Μ.Κ.2 την υπόθεση γιατί δεν ήταν δικού του χειρισμού. Μ.Κ.2 Αστ. XXXXX Β. Ιακώβου Ο Μ.Κ.2 ήταν ο εξεταστής της υπόθεσης. Υιοθέτησε το περιεχόμενο κατάθεσής του (Τεκμήριο 3). Όπως αναφέρει σε αυτό υπηρετεί στην Αστυνομική Διεύθυνση Λάρνακας, Τμήμα Τροχαίας. Στις 29/9/2017 και ώρα 21:55, ενώ βρισκόταν σε καθήκον έλαβε πληροφορία ότι στη Λεωφ. Τ.Μητσόπουλου δίπλα από συγκεκριμένο εστιατόριο, έλαβε χώρα τροχαίο δυστύχημα με σοβαρά τραυματισμένη πεζή. Επισκέφθηκε στις 22:10 τη σκηνή και βρήκε το ενεχόμενο αυτοκίνητο στην τελική του θέση και τον Κατηγορούμενο στο μέρος. Κοντά στην άσφαλτο βρισκόταν ξαπλωμένη και σοβαρά τραυματισμένη η πεζή η οποία παραλαμβανόταν από ασθενοφόρο για μεταφορά της στο Γ.Ν. Λάρνακας και η Μ.Κ.3 η οποία εξήγησε βιαστικά την πορεία τους και τι έγινε και αναχώρησε για το Γ.Ν. Λάρνακας. Στο μέρος βρισκόταν και ο Μ.Κ.1 ο οποίος του ανέφερε ότι περνούσε τυχαία με το ιδιωτικό του αυτοκίνητο. Επί τόπου διενήργησε προκαταρκτικό έλεγχο αλκοόλης στον Κατηγορούμενο με μηδενική ένδειξη. Ο Κατηγορούμενος του υπέδειξε και του επεξήγησε την πορεία του και το σημείο σύγκρουσης. Στη συνέχεια έλαβε διάφορα μέτρα κι ετοίμασε πρόχειρο σχεδιαγράφημα της σκηνής του δυστυχήματος και τοποθέτησε ως σημείο Χ το σημείο σύγκρουσης όπως του υποδείχθηκε επί τόπου κατά προσέγγιση από τον Κατηγορούμενο. Ο καιρός ήταν αίθριος και το οδόστρωμα στεγνό. Ο δρόμος είναι δρόμος με ελαφριά κλίση στα δεξιά με δύο λωρίδες κυκλοφορίας. Ο δρόμος είναι εντός κατοικημένης περιοχής, περιβάλλεται από πεζοδρόμιο και το όριο ταχύτητας είναι 50 Χ.Α.Ω. Υπάρχει ικανοποιητικός οδικός φωτισμός που προέρχεται από μεταλλικούς πασσάλους οδικού φωτισμού. Στο σχεδιαγράφημα εκτός από το σημείο σύγκρουσης που επεξηγήθηκε από την Μ.Κ.3 στη γραπτή της κατάθεση, σημειώθηκε και σημείο Χ1 που υπέδειξε η Μ.Κ.3.. Στο ενεχόμενο όχημα υπήρχε βούλωμα και ξεσκόνισμα της μπογιάς στην αριστερή πλευρά του μπροστινού καπό. Αναφέρθηκε στις ανακριτικές του ενέργειες και σε υπολογισμούς του οι οποίοι έχουν ως ακολούθως: Σύμφωνα με το σημείο Χ που υπέδειξε ο Κατηγορούμενος (δηλαδή 1 μέτρο από το πλάτος του δρόμου), εάν έτρεχε με ταχύτητα 25 Χ.Α.Ω. την ώρα που η πεζή εισερχόταν στο δρόμο, το όχημα του Κατηγορούμενου ήταν 4,85 μέτρα πριν το σημείο σύγκρουσης, ενώ εάν οδηγούσε με ταχύτητα 50 Χ.Α.Ω., η αντίστοιχη απόσταση θα ήταν 9,71 μέτρα πριν το σημείο σύγκρουσης. Με βάση και το χρόνο αντίληψης ενός οδηγού που είναι μεταξύ ενός και 2 δευτερολέπτων, ο Κατηγορούμενος δεν θα είχε χρόνο να αντιδράσει από τα 4,85 μέτρα απόσταση. Σύμφωνα με το σημείο Χ1 που υπέδειξε η Μ.Κ.3, δηλαδή 2,5 μέτρα από το πλάτος του δρόμου, με ταχύτητα 25 Χ.Α.Ω του Κατηγορούμενου, αυτός βρισκόταν 12,42 μέτρα πριν το σημείο σύγκρουσης ενώ με ταχύτητα 50 Χ.Α.Ω. 24.84 μέτρα πριν το σημείο σύγκρουσης. Εάν ληφθεί υπόψη ότι η ώρα που ανέφερε η Μ.Κ.3 ότι είδε το ενεχόμενο αυτοκίνητο για πρώτη φορά ήταν σε απόσταση 42 μέτρα περίπου για να γίνει η σύγκρουση, με χρόνο 1 ή 1,5 δευτερόλεπτα χρόνο αντίδρασης της πεζής, θα έπρεπε το αυτοκίνητο να κινείτο με ταχύτητα 100.8 Χ.Α.Ω ή 75.6 Χ.Α.Ω αντίστοιχα. Ετοίμασε σχεδιαγράφημα και τελικό συμμετρικό σχέδιο το οποίο κατέθεσε στο Δικαστήριο. Δεν συμφωνεί η διαφωνεί με κάποιο από τα σημεία που υπέδειξαν οι Μ.Κ.3 και ο οδηγός. Εξήγησε κάποιες από τις φωτογραφίες. Τα φώτα λειτουργούσαν κανονικά εκτός από μία λάμπα που ήταν όμως από την άλλη κατεύθυνση. Ο φωτισμός ήταν ικανοποιητικός. Η πεζή αρχικά νοσηλεύθηκε στη μονάδα Εντατικής Θεραπείας Γεν. Νοσοκομείου Λ/σιας και στις 15/11/17 μεταφέρθηκε στο μέλαθρο Αγωνιστών ΕΟΚΑ. Μέχρι τις 25/1 του επόμενου έτους που παρέδωσε εκείνος το φάκελο βρισκόταν εκεί. Στο εν λόγω μέλαθρο νοσηλεύονται άτομα για αποκατάσταση. Η πεζή δεν ήταν σε θέση να δώσει κατάσταση ενώ ενημερώθηκε για προβλήματα μνήμης της. Aντεξεταζόμενος ο Μ.Κ.2, εξήγησε ότι δεν έχει κάποια συγγένεια με κάποιον από τους εμπλεκόμενους. Τον ειδοποίησε για το ατύχημα ο ΜΚ.
3. Στη σκηνή ήταν η τραυματίας ξαπλωμένη στην άσφαλτο και παραλαμβανόταν από ασθενοφόρο όπως και ο οδηγός του αυτοκινήτου. Επίσης ήταν εκεί και η Μ.Κ.3 και άλλα πρόσωπα. Μίλησε σύντομα με το συνάδελφό του και στη συνέχεια μίλησε τόσο με την οδηγό όσο και με τη Μ.Κ.
4. . Η Μ.Κ.3 ήταν σε κατάσταση σοκ αλλά του ανέφερε ότι όπως διασταύρωναν το δρόμο χτυπήθηκε η φίλη της με το αυτοκίνητο και ήταν βιαστική και ήθελε να την συνοδεύσει στο νοσοκομείο. Ο οδηγός εξήγησε την πορεία του και του είπε ότι δεν την αντιλήφθηκε καθόλου. Δεν μπορούσε να θυμηθεί γιατί δεν της έλαβε κατάθεση ο ίδιος. Κατάθεση από τη Μ.Κ.3 έλαβε άλλος συνάδελφός του. Όταν ζητήθηκε να εξηγήσει γιατί η κατάθεση της Μ.Κ.3 ήταν δακτυλογραφημένη ενώ οι άλλες χειρόγραφες, εξήγησε ότι επρόκειτο για ανοιχτή κατάθεση κι οποιαδήποτε διόρθωση θα γινόταν ούτως ή άλλως πριν υπογραφόταν. Η πεζή φορούσε μία καφέ μπλούζα από ό,τι του είπε ο αδελφός της. Η πεζή ήταν από πλευράς ύψους 1,55 μ. εξ' όσων του ανέφερε ο αδελφός της, μικροκαμωμένη. . Η Μ.Κ.3, παρά το ότι της το ζήτησε για λόγους που δεν γνωρίζει, του είχε αναφέρει ότι δεν μπορούσε να μεταβεί στο χώρο του δυστυχήματος. Δεν προέβαλε όμως κάποια δικαιολογία γι' αυτό. Δεν μπορούσε να θυμηθεί τι του είπε ο συνάδελφός του για τη Μ.Κ.3 μετά τη λήψη της κατάθεσης, ούτε γνωρίζει αν κατηύθυνε την Μ.Κ.
5. Δεν έχει κάποιο λόγο να αμφισβητήσει την ταχύτητα 25 Χ.Α.Ω. που του ανέφερε ο Κατηγορούμενος ότι κινείτο. Δεν εντόπισε ίχνη τροχοπέδησης. Η λάμπα στο πράσινο φως στα δεξιά στη διάβαση πεζών ήταν καμένη. Ο Κατηγορούμενος του ανέφερε ότι σε σχέση με την πορεία του, ήταν αναμμένο το πράσινο φως. Η Μ.Κ.
6. ανέφερε στην κατάθεσή της, ότι την ώρα που εισέρχονταν, είδαν ότι ήταν κόκκινο ως προς την πορεία του αυτοκινήτου. Κατέθεσε έγγραφο του Τμήματος Δημοσίων έργων σε σχέση με τη λειτουργία των φώτων τροχαίας (Τεκμήρια 10 και 11). Εξήγησε τους χρόνους λειτουργίας (αυτοί σημειώνω ότι εξηγήθηκαν αναλυτικότερα από το Μ.Κ.5 ως αναφέρεται κατωτέρω). Σύμφωνα με την κατάθεσή της, η Μ.Κ.3 είδε περίπου στη δεύτερη προειδοποιητική πινακίδα το όχημα του Κατηγορούμενου (αυτή η απόσταση ήταν περίπου 42-43 μέτρα). Στην κατάθεσή της αναγράφεται ότι έκανε με το αριστερό της χέρι μία κίνηση για να πιάσει την Κατηγορούμενη αλλά δεν τα κατάφερε και αμέσως η Κατηγορούμενη χτυπήθηκε από το αυτοκίνητο. Ο ίδιος δεν μπορούσε να συμφωνήσει με τον ισχυρισμό ότι την ώρα που είδε το αυτοκίνητο ήταν αυτό στη δεύτερη προειδοποιητική πινακίδα γιατί αν έτσι είχαν τα πράγματα, θα υπήρχε χρόνος για να αντιδρούσαν. Δεν έγινε αναπαράσταση με κάποιο οδηγό γιατί δεν υπήρχε κάποιος για να πάει με τη Μ.Κ.3 που της είχε πει για να έρθει για να του δείξει πως έγινε το δυστύχημα . Δεν μίλησε ποτέ με την πεζή. Δεν έγινε έλεγχος αλκοόλης στην πεζή, γιατί έλεγχος γίνεται στους οδηγούς. Δεν θυμάται να λέχθηκε κάτι από τη Μ.Κ.3 για ποτό. Δεν του λέχθηκε αν είχε η πεζή κάποια ιατρικά προβλήματα. Το κεφάλι της πεζής ήταν στο πεζοδρόμιο και τα πόδια της από την απέναντι μεριά, γερμένη προς το αριστερό της πλευρό. Από τα σημάδια στο αυτοκίνητο φαίνεται αυτή να εκτινάχθηκε αλλά δεν μπορεί να πει αν εκτινάχθηκε ή μεταφέρθηκε με το αυτοκίνητο. Κατάγματα στα κάτω άκρα ως επί τω πλείστον υπάρχουν όταν κινείται με μεγάλη ταχύτητα ένα όχημα αλλά αυτό εξαρτάται από πολλούς παράγοντες όπως στάση του σώματος. Δεν έκανε έρευνες πόση ώρα χρειάζεται να ακινητοποιηθεί ένα όχημα, γιατί ο ίδιος ο Κατηγορούμενος του ανέφερε ότι δεν πάτησε καθόλου φρένο. Κατάθεση XXXXX Ιακώβου H M.K.2 υιοθέτησε το περιεχόμενο της γραπτής της κατάθεσης. Η Μ.Κ.3 Μ.Ιακώβου, στις 29/9/2017, Παρασκευή γύρω στις 1830 συναντήθηκε με την πεζή σε παραλιακό εστιατόριο. Αφού έμειναν σε εστιατόριο για αρκετή ώρα, φεύγοντας, περπατούσαν στον πεζόδρομο που βρίσκεται μεταξύ της θάλασσας και των εστιατορίων. Κατευθύνονταν από την πλευρά του αεροδρομίου προς κάποιο εστιατόριο. Πέρασαν τα εστιατόρια του Μακένζι και βγήκαν στο πεζοδρόμιο του δρόμου που οδηγεί από τις παγωταρίες προς την αλυκή. Κατευθύνθηκαν προς τη διάβαση πεζών η οποία δεν θυμάται αν ήταν στα αριστερά ή στα δεξιά τους όπως βγήκαν από το πεζοδρόμιο του πιο πάνω δρόμου. Θυμάται όμως ότι πλησιάζοντας τη διάβαση πεζών ήταν πιο δεξιά και γι' αυτό μπόρεσε να δει το φανάρι της διάβασης που άναβε κόκκινο φως για τα διερχόμενα αυτοκίνητα. Συγκεκριμένα είδε το φανάρι που έβλεπαν οι οδηγοί των αυτοκινήτων που είχαν κατεύθυνση προς την Αλυκή. Ενώ πλησίαζαν τη διάβαση πεζών η πεζή περπατούσε δίπλα της στα αριστερά της. Η ίδια δεν πάτησε το κουμπί της διάβασης αλλά θυμάται ότι φτάνοντας στην άκρη του πεζοδρομίου πριν την άσφαλτο εξακολουθούσε να ανάβει το κόκκινο φως για τα διερχόμενα αυτοκίνητα. Σταμάτησαν στην άκρη του πεζοδρομίου μαζί με την πεζή και θυμάται ότι η διάβαση πεζών ήταν στα αριστερά τους. Σταμάτησε και η ίδια και η πεζή εκεί για λίγα δευτερόλεπτα και θυμάται ότι έλεγξε το δρόμο για να δει αν έρχονταν αυτοκίνητα. Είναι βέβαιη ότι την ώρα εκείνη η πεζή στεκόταν στα αριστερά της αλλά πιο δεξιά από τη διάβαση όπως εκείνη. Αφού το φανάρι άναβε κόκκινο και βεβαιώθηκε ότι δεν ερχόταν κανένα αυτοκίνητο ούτε από τα αριστερά τους ούτε από τα δεξιά στους ξεκίνησε για να διασταυρώσει. Μαζί με εκείνην κατέβηκε και η πεζή και περπατούσε δίπλα της στα αριστερά της. Η ίδια έβλεπε προς τα δεξιά της και περπατούσε. Θυμάται ότι δεν περπατούσε πάνω στις γραμμές της διάβασης πεζών αλλά λίγο δεξιότερα σύμφωνα με την πορεία της δηλαδή προς την κατεύθυνση των παγωταριών. Η απόστασή της από τις γραμμές της διάβασης πεζών εκείνη τη στιγμή ήταν περίπου 1 μέτρο. Στο δρόμο περπατούσε κάθετα προς το απέναντί της πεζοδρόμιο. Μέσα στο δρόμο τη στιγμή που διασταύρωνε η πεζή περπατούσε δίπλα της στα αριστερά. Δεν θυμάται αν συνομιλούσε με την πεζή τη στιγμή που ήταν στο δρόμο. Περπάτησαν περίπου μέχρι το τέταρτο του δρόμου και είδε να έρχεται αυτοκίνητο από τα δεξιά τους. Το αυτοκίνητο είχε αναμμένα τα φώτα πορείας του και όταν το πρωτοείδε, ήταν περίπου κοντά στη 2η προειδοποιητική τριγωνική πινακίδα ως προς εκείνην .Η πινακίδα αυτή ήταν στα αριστερά του αυτοκινήτου κι ερχόταν προς το μέρος τους. Βλέποντας το αυτοκίνητο κατάλαβε ότι δεν θα σταματούσε και αντί να προχωρήσει μπροστά έκανε ένα βήμα προς τα πίσω. Κάνοντας το βήμα της προς τα πίσω άνοιξε το αριστερό της χέρι για να τραβήξει και την πεζή προς τα πίσω αλλά δεν την ακούμπησε καθόλου. Ξέρει όμως ότι κινείτο προς τα πίσω το δεξί της χέρι χτύπησε πάνω στο αυτοκίνητο. Κοίταξε προς τα αριστερά και είδε το αυτοκίνητο που πέρασε από μπροστά της να χτυπά στην πεζή με το μπροστινό του μέρος. Μετά το χτύπημα δεν θυμάται με ποιο τρόπο έπεσε η πεζή πάνω στο αυτοκίνητο, αλλά θυμάται ότι το αυτοκίνητο την παρέσυρε σίγα λίγο και στη συνέχεια θυμάται που ήταν ξαπλωμένη στο δρόμο. Το κεφάλι της ήταν προς την πλευρά της αλυκής και τα πόδια της προς τις παγωταρίες. Η ίδια έπαθε πανικό άλλα έμεινε στον τόπο μέχρι που ήρθε η αστυνομία και το ασθενοφόρο. Πονούσε το δεξί της χέρι εκεί που την χτύπησε το αυτοκίνητο αλλά δεν θα πήγαινε σε γιατρό. Αντεξεταζόμενη, ανέφερε ότι γνωρίζει πολλά χρόνια την πεζή. Εκείνο το βράδυ ήταν σε κάποιο εστιατόριο για φαγητό. Η ίδια είχε πιει ένα ποτήρι κρασί και η πεζή νερό. Ήταν στον εξωτερικό χώρο του εστιατόριο και περπάτησαν στο πεζοδρόμιο μεταξύ των εστιατορίων και της παραλίας. Προχώρησαν κατά μήκος του πεζόδρομου και όταν ανέβηκαν τα σκαλιά έφθασαν στο πεζοδρόμιο. Όταν έφθασαν στο πεζοδρόμιο για να διασταυρώσουν δεν μιλούσαν μεταξύ τους. Στον πεζόδρομο περπατώντας μιλούσαν. Ανέφερε ότι μιλούσαν για ασήμαντα πράγματα τα οποία όμως δεν θυμάται και το εξήγησε ότι ο λόγος που δεν τα θυμάται είναι ότι θυμάται τα σημαντικά. Έφθασαν στο πεζοδρόμιο, κινήθηκαν λίγο προς τη διάβαση και ο δρόμος ήταν άδειος. Κοίταξε δεξιά, αριστερά και δεν είχε αυτοκίνητο. Είδε το φανάρι τροχαίας όπως το βλέπει ο οδηγός. Το είδε ότι ήταν κόκκινο και ξεκίνησε να διασταυρώνει. Έφθασε κάπου στο ¼ της απόστασης και αντιλήφθηκε το αυτοκίνητο, ήταν στη δεύτερη τριγωνική πινακίδα ως προς το μέρος της όταν το αντιλήφθηκε. Σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα μέχρι να κάνει ένα βήμα πίσω ήρθε μπροστά της. Έκανε το βήμα πίσω. Ταυτόχρονα προσπάθησε με το αριστερό της χέρι να σπρώξει προς τα πίσω την πεζή, δεν την άγγιξε αλλά άγγιξε το χέρι της ίδιας στο αυτοκίνητο. Μετά που έβλεπε στα αριστερά, το όχημα παρέσυρε την πεζή, την χτύπησε και την πέταξε. Η ίδια έβαλε τις φωνές ήταν σε πανικό, περίμενε και πήρε τηλέφωνο ασθενοφόρο και ακολούθησε το ασθενοφόρο και η Αστυνομία. Ερωτώμενη πότε είδε για πρώτη φορά το κόκκινο φως, ανέφερε ότι κοίταξε το δρόμο δεξιά, αριστερά, ακολούθως κοίταξε το φανάρι και είδε το φως κόκκινο. Ξεκίνησε και είχε το βλέμμα της στη δεξιά πλευρά του δρόμου, διότι από εκεί έρχονταν τα αυτοκίνητα. Είδε τον κόκκινο βηματοδότη, καθώς ήταν στο πεζοδρόμιο. Βρισκόταν ένα μέτρο δεξιά από τις γραμμές της διάβασης αλλά δεν περπατούσε σε αυτές. Ο δρόμος ήταν άδειος από αυτοκίνητα. Δεν θυμάται την ύπαρξη πεζών. Δεν γνωρίζει πως άναψε το κόκκινο. Μπορεί να υπήρχε κάποιος άλλος από απέναντι και ήταν και η πεζή στα αριστερά της. Δεν θυμάται να είδε την πεζή να πατά το κουμπί. Τόνισε ότι στο Δικαστήριο ήρθε για να πει την αλήθεια και όχι για να βοηθήσει την πεζή. Μίλησε με 1 αστυνομικό που της έλαβε την κατάθεση. Στους άλλους αστυνομικούς ανέφερε ότι ήταν παρούσα. Την ειδοποίησαν από την Τροχαία για να δώσει κατάθεση. Λογικά ήταν 2 αστυνομικοί. Είχαν πάει με περιπολικό. Δεν θυμάται να μιλούσαν στη διαδρομή. Δεν θυμάται για πόση ώρα έδινε κατάθεση αλλά έχει την αίσθηση ότι ήταν λιγότερο από 2,5 ώρες. Ήταν σε κατάσταση σοκ και ήταν μία δύσκολη διαδικασία. Ο αστυνομικός της έκανε και ερωτήσεις. Το φως ήταν από την αρχή που το είδε κόκκινο για τους οδηγούς. Ερωτώμενη αν είχε οπτική επαφή με την πεζή την ώρα που της χτύπησε το αυτοκίνητο ανέφερε ότι είχε γυρίσει προς τα αριστερά το κεφάλι της και είδε το αυτοκίνητο από την πίσω πλευρά ότι χτυπούσε την πεζή. Όταν διασταύρωνε η πεζή ήταν αριστερά της και είχε την εντύπωση ότι ήταν δίπλα της αλλά είχε λάθος γιατί δεν μπόρεσε να την φτάσει. Πριν διασταυρώσει , είχε κοιτάξει δεξιά κι αριστερά. Είδε το αυτοκίνητο κοντά σε 2η τριγωνική πινακίδα περισσότερο από 20 μέτρα. Είχε διανύσει και περίπου ¼ του δρόμου όταν το είδε. Το αυτοκίνητο έτρεχε και μόλις που η ίδια πρόλαβε να κάνει ένα βήμα πίσω. Δεν πρόλαβε να δει τον οδηγό. Το αυτοκίνητο έτρεχε πολύ γρήγορα και σίγουρα δεν ήταν κάτω από 50 Χ.Α.Ω. . Από την ώρα που είδε το αυτοκίνητο μέχρι που αυτό χτύπησε την πεζή, πέρασαν 1 - 2 δευτερόλεπτα. Προσπάθησε με το αριστερό της χέρι να τραβήξει την πεζή, αλλά δεν της άγγιξε και γύρισε και είδε. Δεν γνωρίζει αν η πεζή κοίταζε την ώρα που διασταύρωνε. Το αυτοκίνητο χτύπησε την πεζή και όχι η πεζή στο αυτοκίνητο. Το αυτοκίνητο ήταν σε κίνηση και χτύπησε την πεζή. Την παρέσυρε και την πέταξε. Με το χτύπημα η ίδια δεν μπορούσε να δει πλάγια. Η ίδια έβλεπε από πίσω και πρόφτασε να δει ταυτόχρονα το αυτοκίνητο και την πεζή η οποία εξ' αιτίας του χτυπήματος βρέθηκε στον αέρα. Υπέγραψε τη κατάθεση στο τέλος. Ήταν βέβαιη ότι το αυτοκίνητο ήταν στην πινακίδα. Δέχθηκε ότι βρισκόταν σε κατάσταση σοκ. Ο αστυνομικός της ζήτησε να του αναφέρει τι έγινε και ρωτούσε κα κάποιες ερωτήσεις. Η ίδια περπατούσε δεξιά ένα μέτρο από τις γραμμές της διάβασης και η πεζή στα αριστερά της. Δεν γνωρίζει όμως αν ήταν εντός της διάβασης. Γνωρίζει τους γονείς της πεζής, είναι οικογενειακοί φίλοι. Ως άνθρωπος είναι αγχώδης. Η ίδια έχει ξεκάθαρα τα γεγονότα στο μυαλό της. Ο λόγος που ή ίδια αγχωνόταν στο Δικαστήριο ήταν λόγω της σοβαρότητας του ζητήματος. Δεν θυμάται αν μίλησε με άλλο αστυνομικό από αυτόν στον οποίον έδωσε κατάθεση για να ζητήσει διευκρινίσεις. Η ίδια είχε σταθμεύσει σε χώρο στάθμευσης μπροστά από εστιατόριο με μικρό χώρο στάθμευσης. Δεν γνωρίζει που στάθμευσε η πεζή αλλά πρέπει να ήταν κάπου εκεί γιατί έφευγαν μαζί προς την ίδια κατεύθυνση. Όταν ήταν στο πεζοδρόμιο κοίταξε να δει το σηματοδότη και μετά κατέβηκε και κοίταξε το δρόμο. Υπολογίζει ότι ήταν κάποια δευτερόλεπτα, περίπου 1-2, αλλά ως εξήγησε τα γεγονότα ήταν συνεχή. Έλεγξε το δρόμο πριν κατεβεί στο οδόστρωμα, αλλά δεν είδε αυτοκίνητο στο βάθος. Είδε όσο μακριά όσο υπήρχε ορατότητα για έναν πεζό. Λόγω στροφής ως εξήγησε δεν μπορεί να δει κάποιος πιο μακριά. Δεν υπήρχε μεγαλύτερη ορατότητα από εκείνη που η ίδια είχε μέχρι τη 2η πινακίδα. Όταν της υποδείχθηκε η φωτογραφία 29 του Τεκμηρίου 2, με αναφορά του δικηγόρου ότι ο δρόμος έχει καμπύλη, η ίδια ανέφερε ότι έπρεπε να έχει φωτογραφία από τη θέση του πεζού. Σημείωσε σε φωτογραφία που περίπου είδε το αυτοκίνητο και που ήταν η πινακίδα. Δεν γνωρίζει ποιο μέρος του οχήματος χτύπησε την πεζή. Το αυτοκίνητο εκτίναξε την πεζή. Δεν θυμάται τα ρούχα που φορούσε η πεζή. Στο δρόμο βάδιζαν με κανονικό βήμα. Η σύγκρουση έγινε στο ¼ του δρόμου. Ο φωτισμός ήταν μέτριος. Η ίδια υπέστηκε μώλωπα στο δεξί της χέρι στο δεξιό μέρος της παλάμης. Χτύπησε πλάγια στο αυτοκίνητο πιθανόν και στην πόρτα του. Διαφώνησε με τις υποβολές της Υπεράσπισης ότι το φανάρι ήταν πράσινο, ότι ο Κατηγορούμενος κινείτο με πολύ χαμηλή ταχύτητα και ότι δεν είχαν την προσοχή τος στο δρόμο ή ότι το σημείο που έγινε η σύγκρουση ήταν πιο αριστερά τους ή ότι εισήλθαν στο δρόμο χωρίς να ελέγξουν και χωρίς να δώσουν την ευκαιρία στον Κατηγορούμενο να αντιδράσει ή ότι ήρθε για να υποστηρίξει τα γεγονότα που συνέφεραν τη φίλη της πεζή. Μ.Κ.4 Γ. Λαμπριανίδου H Μ.Κ.4 Γ.Λαμπριανίδου, είναι ιατρός Πρώτων Βοηθειών του Γ.Ν. Λάρνακας. Κατατέθηκε ιατρικό πιστοποιητικό το οποίο ουσιαστικά υιοθέτησε. Σύμφωνα με αυτό διαπιστώνονταν μεταξύ άλλων κλίμακα Γλασκώβης 3/15, διάφορες εκδορές, κάταγμα δεξιού κροταφικού οστού και κάταγμα ιερού οστού σπονδυλικής στήλης και θλάση ήπατος. Επρόκειτο για σοβαρό τραυματισμό. Υπήρξε διασωλήνωση όπως αναφέρθηκε λόγω και του βαθμού αναισθησίας της πεζής βάσει της κλίμακας Γλασκώβης., Μ.Κ.5 Φ. Μούζουρος Ο Φ. Μούζουρος Μ.Κ.5 εργάζεται στο Τμήμα Δημοσίων Έργων Κλάδο Κυκλοφοριακών Μελετών. Εργασία του είναι ο προγραμματισμός φώτων τροχαίας και των τροχαίων διαβάσεων τύπου Πέλικαν. Εξήγησε ότι η διάβαση πεζών λειτουργεί με πράσινο συνεχόμενο. Στους πάσσαλους στα φώτα και στις δύο κατευθύνσεις υπάρχουν κουμπιά που μπορεί να χρησιμοποιήσει ένας πεζός για να διασταυρώσει. Όταν πατηθεί το κουμπί , υπάρχει 23 δευτερόλεπτα πράσινο για τα αυτοκίνητα, μετά 3 δευτερόλεπτα κίτρινο, 11 δευτερόλεπτα κόκκινα για οχήματα με 2-7-2 δευτερόλεπτα για κόκκινη-πράσινη-κόκκινη φιγούρα αντίστοιχα, 8 δευτερόλεπτα κίτρινο για τα οχήματα με πράσινη φιγούρα για πεζούς να αναβοσβήνει, 2 δευτερόλεπτα κίτρινο για τα οχήματα και μετά πράσινο για τα διερχόμενα οχήματα. Για ένα πεζό υπάρχουν 17 διαθέσιμα δευτερόλεπτα για να διασταυρώσει. Όταν πατηθούν κομβία, ο χρόνος των οχημάτων ήταν 23 δευτερόλεπτα πράσινο κανονικό, μετά 3 το κίτρινο μόνο του (δευτερόλεπτα), μετά 2 δευτερόλεπτα κόκκινο μετά 7 με πράσινη φιγούρα του πεζού, 2 με πράσινη φιγούρα πεζού να αναβοσβήνει, 8 κίτρινο με πράσινη φιγούρα να αναβοσβήνουν μαζί και μετά δύο δευτερόλεπτα κίτρινο μόνο του και μετά ακολουθεί το πράσινο για τα οχήματα. Γραπτή Κατάθεση Κατηγορούμενου Ο Κατηγορούμενος έδωσε κατάθεση στην Αστυνομία (Τεκμήριο 7) ημερ. 30/9/
7. Στις 29/9/2017 και ώρα 9:40 περίπου οδηγούσε το αυτοκίνητό του στη λεωφόρο Τάσου Μητσόπουλου στη Λάρνακα με κατεύθυνση από το Κάστρο προς το νέο κυκλικό κόμβο των εστιατορίων στην παραλία Μακένζι. Στο αυτοκίνητο ήταν μόνος του, φορούσε τη ζώνη ασφαλείας του και είχε αναμμένα τα μεγάλα φώτα του αυτοκινήτου του στη χαμηλή στάση. Πίσω του δεν είδε να έχει αυτοκίνητα, μπορεί να είχε και μπροστά του αλλά ήταν σε απόσταση. Από την αντίθετη λωρίδα κυκλοφορίας δεν κινούνταν οχήματα. Η ταχύτητά του ήταν ελάχιστη και το αυτοκίνητό του κινείτο με ταχύτητα 25 Χ.Α.Ω. . Το σημείο εκκίνησής του ήταν από το ύψος κάποιου εστιατορίου. Πλησιάζοντας τη διασταύρωση είδε ότι το φως της ήταν πράσινο σε απόσταση περίπου 20 μέτρων. Στο πεζοδρόμιο του δρόμου και από τις 2 πλευρές δεν είδε κάποιον πεζό να κινείται. Συνέχισε την πορεία του με την ίδια ταχύτητα και μόλις πέρασε από τη διάβαση πεζών με πράσινο φως στην πορεία του του άκουσε ένα χτύπημα στο αριστερό μπροστινό μέρος του αυτοκινήτου του. To αυτοκίνητό του ήταν σε απόσταση περίπου ενός μέτρου από την άκρη του δρόμου καθώς κινούνταν. Ακολούθως κατέβηκε από το αυτοκίνητό του και κατευθύνθηκε προς το πισινό του μέρος. Εκεί είδε μετά τη διάβαση πεζών, σύμφωνα με την πορεία του μία κοπέλα που ήταν πεσμένη κάτω στην άσφαλτο γερμένη στο αριστερό της πλευρό με το κεφάλι να βλέπει προς το δεξιό πεζοδρόμιο. Επίσης είδε ακόμη μία κοπέλα που στεκόταν στο πεζοδρόμιο εκτός δρόμου λίγο πιο πίσω από την τραυματισμένη κοπέλα. Την ώρα που είδε την τραυματισμένη κοπέλα στην άσφαλτο αυτή αιμορραγούσε από το κεφάλι. Η άλλη κοπέλα όπως στεκόταν στο πεζοδρόμιο φώναζε για να μην αγγίξει κάποιος την τραυματία. Στη συνέχεια είπε σε κάποιον να καλέσει ασθενοφόρο. Όπως ήθελε να διευκρινίσει αμέσως μετά τη σύγκρουση κινήθηκε ενστικτωδώς πιο δεξιά και μετά έστριψε το τιμόνι λίγο αριστερά και σταμάτησε. Από τη σύγκρουση, ο ίδιος δεν τραυματίστηκε. Σε άλλη κατάθεσή του, απαντώντας σε γραπτή κατηγορία στις 6/11/2017, ανέφερε ότι δεν παραδέχεται ότι οδηγούσε χωρίς δέουσα φροντίδα και προσοχή και ότι προκάλεσε οδικό δυστύχημα, ισχυριζόμενος ότι η κοπέλα πρέπει να εισήλθε ξαφνικά στο δρόμο για να μην την δει. O Κατηγορούμενος προέβηκε επίσης σε ανώμοτη δήλωση (έγγραφο Χ) στην οποίαν αναφέρει ότι υιοθετεί το περιεχόμενο της κατάθεσής του και ότι ενώ πλησίαζε στη διάβαση πεζών, έβλεπε ο φως του σηματοδότη να είναι πράσινο από απόσταση 20 μέτρων και δεν είδε πεζό να κινείται στην περιοχή της διάβασης πεζών, συνέχισε κανονικά την πορεία του χωρίς να αυξήσει ή μειώσει την ταχύτητά του. Αμέσως μόλις πέρασε τη διάβαση πεζών άκουσε ένα χτύπημα στο μπροστινό πλαϊνό μέρος του οχήματός του πάνω από τον αριστερό τροχό. Εφάρμοσε τα φρένα του και το όχημά του σταμάτησε σχεδόν αμέσως. Είναι βέβαιος ότι δεν ευθύνεται για την πρόκληση του ατυχήματος αφού δεν είδε κανένα πεζό στην επίδικη διάβαση πεζών και ο φωτεινός σηματοδότης δεν ήταν πράσινος. Θέλει να εκφράσει τη λύπη του για το συμβάν και σε καμία περίπτωση δεν θα μπορούσε να προβλέψει την πρόκληση του ατυχήματος. Μ.Υ. 1 Λ. Παπασάββα Ο Μ.Υ.1 Λ. Παπασάββας είναι μηχανολόγος αυτοκινήτων και διερευνητής και εμπειρογνώμονας τροχαίων ατυχημάτων. Εργάζεται ως εκτιμητής ζημιών αυτοκινήτων από το 1993 και όπως ανέφερε έχει διεκπεραιώσει χιλιάδες εκτιμήσεις ζημιών αυτοκινήτων και εκατοντάδες διερευνήσεις ατυχημάτων. Γνώρισε τον Κατηγορούμενο πριν 3 χρόνια στο γάμο του γιου του. Συνεργάζεται αποκλειστικά με ασφαλιστικές εταιρείες και με δικηγορικά γραφεία. Συνεργάστηκε και με τον κ. Σέργη, ο οποίος του παραπονέθηκε ότι χρησιμοποιεί το ίδιο λεκτικό με άλλες υποθέσεις και ότι προσπαθεί να υπερασπιστεί τον Κατηγορούμενο ο οποίος χτύπησε μία κοπέλα και με τη δική του μαρτυρία μπορεί να εξελιχθεί να μη λάβει αποζημίωση. Κατέθεσε αντίγραφα των προσόντων του αναφέροντας ότι παρακολούθησε εκπαίδευση σε σχέση με ανάλυση ατυχημάτων από τον οργανισμό Degra επί 4 χρόνια με εκπαίδευση 15 μέρες το χρόνο και εξέταση υποθέσεων. Ξεκίνησε τις αναπαραστάσεις τροχαίων ατυχημάτων το
8. Αναφέρθηκε περαιτέρω σε εμπειρία του εκτός Κύπρου. Αναφέρθηκε επίσης στην ιδιότητά του ως πρόεδρος για την Κύπρο του European Association for Accident Research and Analysis καθώς και σε άλλα προσόντα του. Είναι μέλος του Συνδέσμου Μηχανολόγων μηχανοκίνητων εκτιμητών Κύπρου και θεωρείται ειδικός από το 2017 και είναι μέλος του Society Engineering International. Έχει δώσει μαρτυρία 10 φορές σε κυπριακά δικαστήρια από το
9. Κατατέθηκαν αποφάσεις και πρακτικά σε διάφορες υποθέσεις όπου ο Μ.Υ.1 έδωσε μαρτυρία. Κατέθεσε ανάλυση για απόσταση της πεζής από το όχημα όταν εισερχόταν εντός του δρόμου, , μαθηματική πράξη ακινητοποίησης του οχήματος, φωτογραφία του οχήματος και γραφική κατάσταση προσομοίωσης της απόστασης και χρόνου φρεναρίσματος με χρήση λογισμικού και φωτογραφία που φαίνεται το σημείο σύγκρουσης της πεζής στο όχημα και σχέδιο προσομοίωσης με την πεζή σε 2,5 μέτρα. Κατέθεσε επίσης αντίγραφα αποσπασμάτων από διάφορα συγγράμματα. Υιοθέτησε το περιεχόμενο κατάθεσης-δήλωσης στην οποίαν και αναφέρει τα ακόλουθα: - Είναι μηχανολόγος αυτοκινήτων και αποφοίτησε από σχολή μηχανολογίας του κολλεγίου Delta Αθηνών το έτος
10. Από το 1993 ασκεί το επάγγελμα του εκτιμητή ζημιών οχημάτων, του πραγματογνώμονα και αναλυτή τροχαίων ατυχημάτων. Είναι διευθύνων σύμβουλος εταιρείας η οποία ασχολείται με εκτιμήσεις ζημιών οχημάτων, αναλύσεις και διερευνήσεις τροχαίων ατυχημάτων. Αναφέρεται σε σειρά προσόντων του και σημειώνει ότι από το 1993 εργάζεται κατ' εντολή ασφαλιστικών εταιρειών, δικηγόρων και ιδιωτών κι έχει διενεργήσει μέχρι σήμερα χιλιάδες εκτιμήσεις ζημιών μηχανοκινήτων οχημάτων και εκατοντάδες αναλύσεις και διερευνήσεις τροχαίων δυστυχημάτων. Με βάση την αστυνομική έκθεση και τα σχέδια της σκηνής του δυστυχήματος, την κατάθεση του Μ.Κ.2 και βιβλιογραφία 4 σελίδων, του Μ.Κ1, την επιστολή σε σχέση με τη λειτουργία της διάβασης πεζών, την κατάθεση της Μ.Κ. 3 και την κατάθεση του Κατηγορουμένου που του δόθηκαν από τους δικηγόρους του Κατηγορούμενου, του ζητήθηκε να αποφανθεί κατά πόσον: Α) Το επίδικο δυστύχημα ήταν αναπόφευκτο για τον Κατηγορούμενο και Β) κατά πόσο τα σημεία σύγκρουσης Χ και Χ1 επί του σχεδίου μεταξύ του οχήματος XXXXX50 και της πεζής είναι ορθά ή λανθασμένα συμφώνως του μαρτυρικού υλικού. Προβαίνει σε κάποιους υπολογισμούς με δεδομένες τις ταχύτητες 25 ή 50 Χ.Α.Ω., αποστάσεις από 4,85 μέτρα από την πεζή μέχρι 24,84 μέτρα και με δεδομένο ότι η επιφάνεια ήταν στεγνή ή ξηρή και με υπολογισμό με βάση το διάστημα αντίδρασης 1,5 δευτερολέπτων και βάσει συγκεκριμένης φυσικής πράξης, βάσει της ταχύτητας, της βαρύτητας και του συντελεστή τριβής και καταλήγει σε διάφορα διαστήματα πέδησης και διαστήματα αντίδρασης του οδηγού και είτε η σύγκρουση συνέβηκε στο σημείο Χ είτε στο σημείο Χ1 που φαίνεται στο σχέδιο, με βάση τους υπολογισμούς του, ο οδηγός δεν μπορούσε να αποφύγει το δυστύχημα. Σε σχέση με το σημείο σύγκρουσης μεταξύ του οχήματος και της πεζής, δεν τοποθετήθηκε κατόπιν επιστημονικής μεθόδου στο σχέδιο η οποία θα προέκυπτε από την τελική θέση των εμπλεκομένων στο δυστύχημα οχήματος και πεζής. Η αφετηρία για επιστημονική πραγματογνωμοσύνη και ανάλυση για να εξευρεθεί το σημείο επαφής σύγκρουσης εντός του δρόμου είναι η τελική θέση όλων των εμπλεκομένων στο δυστύχημα μερών. Το αυτοκίνητο τοποθετήθηκε στο σχέδιο στην τελική του θέση αλλά απουσιάζει από το σχέδιο η τελική θέση της πεζής μετά του δυστύχημα και καμία μαρτυρία δεν υπάρχει για την τελική της θέση. Οπότε καμία πραγματογνωμοσύνη που να στηρίζεται με επιστημονικό τρόπο και να προσδιορίζει το σημείο σύγκρουσης μεταξύ του οχήματος και της πεζής δεν μπορεί να γίνει, ελλείψει της τελικής θέσης της πεζής μετά το δυστύχημα. Θεωρεί ότι δεν είναι δυνατόν να εντοπισει σε απόσταση 42 μέτρων η Μ.Κ.3 το όχημα κι ενώ βρισκόταν στο ¼ του δρόμου, γιατί σε τέτοια περίπτωση θα έπρεπε να κινείτο το όχημα με ταχύτητα 151 Χ.Α.Ω. κάτι που θα σήμαινε ότι η πεζή θα εκτινασσόταν με τη σύγκρουση σε απόσταση πέραν των 25 μέτρων. Καταλήγει πάντως ότι μεταξύ των 2 σημείων που προσδιορίζουν ο Κατηγορούμενος και η Μ.Κ.3 ως σημείο σύγκρουσης, επιλέγει το σημείο Χ του Κατηγορούμενου γιατί η σύγκρουση του οχήματος με την πεζή έγινε στην αριστερή πλευρά αυτού. Στο Παράρτημα Ι στη Δήλωσή του ( κατατέθηκε ως Τεκμήριο 27) προβαίνει σε ανάλυση της απόστασης της πεζής από το όχημα όταν εισήλθε στο πεδίο ορατότητας με βάση την υπόδειξη του Κατηγορούμενου. Σύμφωνα με το σημείο σύγκρουσης και βάσει της ηλικίας της και το μήκος βαδίσματός της, το όχημα του Κατηγορούμενου την ώρα που η πεζή εισερχόταν στο δρόμο ήταν 5 μέτρα πριν το σημείο σύγκρουσης. Το Παράρτημα ΙΙ είναι προσομοίωση της απόστασης και του χρόνου φρεναρίσματος με ταχύτητα 25 Χ.Α.Ω. Το Παράρτημα ΙΙΙ είναι υπολογισμοί για απόσταση ακινητοποιήσης του οχήματος με αρχική ταχύτητα τα 50 Χ.Α.Ω. που υπολογίζεται σε 35,93 μέτρα. Το Παράρτημα ΙV είναι υπολογισμός με βάση της ζημιές στο αυτοκίνητο σε σχέση με τα 2 σημεία Χ και Χ1 (υπενθυμίζω ότι το Χ είναι το σημείο όπου προσδιορίζει το χτύπημα της πεζής από το αυτοκίνητο ο πεζός και το Χ1 η Μ.Κ.3) και καταλήγει, με παράθεση και σχεδιαγράμματος ότι εάν η πεζή τοποθετηθεί 2,5 μέτρα από την άκρη του πεζοδρομίου είναι πολύ δύσκολο να είχε χτυπηθεί από το αριστερό μέρος του αυτοκινήτου. Στην πράξη ως αναφέρει, θα την χτυπούσε το κεντρικό ή το δεξιό τμήμα του οχήματος. Παρατίθεται και σχεδιάγραμμα που δείχνει το αυτοκίνητο σε 2 θέσεις όπου η απόσταση πλάτους 2,5 μέτρων από την είσοδο στο δρόμο μέχρι το μέσο της λωρίδας κυκλοφορίας φτάνει σχεδόν στο δεξιό μέρος του αυτοκινήτου και απομένει από το δεξιό μέρος ελάχιστο περιθώριο μέχρι το τέλος της λωρίδας κυκλοφορίας. Αντεξεταζόμενος, εξήγησε την εμπειρία του σε μαρτυρία υποθέσεων, ουσιαστικά φθάνοντας στο σημείο να αντιπαρατίθεται σε προσωπικό επίπεδο με τη δημόσια Κατήγορο, Ερωτώμενος σε σχέση με την ιδιότητά του ως μέλος του Παγκόσμιου Συνδέσμου Εκτιμητών Μηχανοκίνητων Αυτοκινήτων. Δέχθηκε ότι ο εν λόγω σύνδεσμός είναι για μηχανολόγους αυτοκινήτων. Συμφώνησε ότι δεν έγινε αναπαράσταση του δυστυχήματος. Κατ' αυτόν η σύγκρουση ήταν αναπόφευκτη όπου και αν συνέβηκε. Συμφώνησε ότι δεν μπορούσε η ταχύτητα του οχήματος να εξαχθεί με επιστημονική μαρτυρία. Σε υποβολή (την παραθέτω από τα συμφραζόμενα) ότι αφού δεν είδε την πεζή ο Κατηγορούμενος το εάν προλάβαινε ή όχι να αντιδράσει ήταν άσχετο, απάντησε ότι κατ' αυτόν το δυστύχημα θα ήταν αναπόφευκτο ακόμη και με ταχύτητες από 20-70 χιλιόμετρα. Συμφώνησε σε σχέση με το σημείο σύγκρουσης ότι δεν μπορούσε να γίνει επιστημονική ανάλυση και γι' αυτό τέθηκαν 2 σημεία βάσει μαρτυριών. Λόγω του ότι το αυτοκίνητο έφερε ζημιά στο αριστερό μέρος, ήταν πολύ δύσκολο έως αδύνατο να ήταν το σημείο Χ1 το σωστό και γι' αυτό θεωρούσε ως πιο ασφαλή επιλογή αυτό που υποδείκνυε ο Κατηγορούμενος. Δεν δέχθηκε ότι η τελική θέση της πεζής ήταν εκεί που ήταν η κηλίδα αίματος και σε κάθε περίπτωση δεν είχε στοιχεία σε ποια κατεύθυνση ήταν τα πόδια ή το κεφάλι της πεζής. Σε άλλες χώρες χαράσσεται το σχήμα του σώματος ενός πεζού στο έδαφος. Ο ίδιος μετέβηκε στη σκηνή του δυστυχήματος, αλλά δεν υπήρχε κάτι στην έκθεσή του το οποίο να σχετίζεται με την επίσκεψή του. Επισκέφθηκε το χώρο μαζί με το Δρα Α. Λοΐζου. Ο ίδιος συμφωνεί με τις μετρήσεις των αστυνομικών. Το πλάτος της λωρίδας που κινείτο το όχημα του Κατηγορούμενου ήταν 5 μέτρα. Διευκρίνισε ότι η θέση Χ1 (δηλαδή αυτή που προσδιόριζε η Μ.Κ.3 ως σημείο σύγκρουσης) που αναφέρεται στο δικό του Παράρτημα IV είναι στη μέση της λωρίδας κυκλοφορίας. Συμφώνησε ότι η τελική θέση του οχήματος Α1 απείχε από την άκρια του δρόμου 2,3 μέτρα το πίσω μέρος και 1,9 μέτρα το μπροστινό μέρος. Δέχθηκε ότι το πλάτος του οχήματος ήταν 1,76 μέτρα. Εξήγησε ότι οι μετρήσεις στο σχεδιαγράφημά δεν είναι υπό κλίμακα και οι ορθές μετρήσεις είναι αυτές της Αστυνομίας. Όταν του ζητήθηκε να εξηγήσει πως θα μπορούσε να είναι το αυτοκίνητο στη θέση που βρέθηκε με δεδομένο το σημείο Χ επί του σχεδίου που έλεγε ο οδηγός και πως θα μπορούσε να γίνει ζικ ζακ, εξήγησε ότι ο μέσος οδηγός αντιδρά κατά τρόπο που εάν χτυπήσει στο αριστερό μέρος θα στρίψει δεξιά και η θέση του αυτοκινήτου υποδηλώνει ότι έγινε κίνηση δεξιά και αριστερά. Επισήμανε πάντως ότι σε οιαδήποτε και από τις 2 θέσεις, δεν είχε σημασία η αντίδραση του οδηγού. Όταν του επισημάνθηκε ότι εάν ήταν στο σημείο Χ1 δηλαδή κοντά στο πεζοδρόμιο όταν χτυπούσε την οδηγό ο Κατηγορούμενος, θα είχε περάσει το όχημα από πάνω της γιατί απείχε 1,1 μέτρο εκεί που εντοπίστηκε σε σχέση με το σημείο που υπέδειξε ο Κατηγορούμενος, εξήγησε ότι δεν μπορεί η αντίδραση του οδηγού που είναι στα φρένα και στο τμόνι να πηγαίνει ευθεία γραμμή. Επισήμανε ότι εάν το σημείο σύγκρουσης ήταν το Χ1 που είναι 2,5 μέτρα από την άκρη του δρόμου με πρόσθεση 1,6 μέτρων από το σημείο του αυτοκινήτου που χτυπήθηκε η πεζή μέχρι την άλλη άκρη, θα έπρεπε το όχημα να ήταν 4 μέτρα από την άκρη του δρόμου αλλά η τελική του θέση ήταν σε απόσταση στα 2,30 μέτρα η πίσω μεριά και στα 1,90 η μπροστινή. Δεν μπορεί να γνωρίζει αν η κηλίδα αίματος όπως εντοπίστηκε ήταν το σημείο όπου έγινε η πτώση της πεζής γιατί όπως εξήγησε δεν μπορεί κάτι που χτυπιέται και πέφτει να είναι στο ίδιο σημείο και χρειάστηκε και κάποιος χρόνος για την αιμορραγία. Δέχθηκε όμως ότι εκεί που ήταν το αίμα ήταν και το σώμα. Σε σχέση με το εάν με βάση την τελική θέση του Κατηγορούμενου από το σημείο Χ που ήταν 11,60 μέτρα στο μπροστινό σημείο της τελικής θέσης του οχήματος, τότε θα έπρεπε το αυτοκίνητο να οδηγείται με βάση τα 32 Χ.Α.Ω., ανέφερε ότι δεν μετρά κάποιος χρόνο φρεναρίσματος μετά από μία σύγκρουση, μειώνεται και άλλο η ταχύτητα. Επίσης έχει σημασία και ο συντελεστής τριβής. Με πεζό δεν θα μπορούσε να γίνει σωστή καταμέτρηση της ταχύτητας από το χτύπημα, Ο ίδιος δεν αποκλείει το σημείο Χ1 αλλά τείνει προς το σημείο Χ. Όταν του ζητήθηκε να εξηγήσει ότι με οποιανδήποτε ταχύτητα και αν κινείτο ο Κατηγορούμενος το δυστύχημα θα ήταν αναπόφευκτο, ανέφερε ότι το υπολόγισε από τη στιγμή που η πεζή εισήλθε στο δρόμο. Για να μην αντιληφθεί ο Κατηγορούμενος την πεζή, κατά τον ίδιο αυτή εισήλθε ξαφνικά. Σε σχέση με το εάν ο Κατηγορούμενος πέρασε ή όχι από κόκκινο σηματοδότη, ανέφερε ότι σε κάθε περίπτωση ο πεζός πρέπει να βεβαιώνεται ότι δεν περνά αυτοκίνητο. Με τα ευρήματα της Αστυνομίας, αλλά και με τα δικά του, δεν μπορεί να εξαχθεί κάποιο ασφαλές συμπέρασμα για το πώς ακριβώς έγινε το ατύχημα και το πώς αντέδρασε είτε το θύμα, είτε ο οδηγός. Ασφαλή συμπεράσματα δεν μπορούν να υπάρξουν. Όταν του επισημάνθηκε ότι όφειλε να δει την πεζή ο Κατηγορούμενος ανέφερε ότι δεν μπορεί να γνωρίζει πως μπήκε η πεζή στο δρόμο, αν δηλαδή έτρεχε ή εισήλθε απότομα. Δέχθηκε πάντως ότι ο οδηγός, με τα δεδομένα του τροχαίου δυστυχήματος, δηλαδή την ορατότητα το φωτισμό το σημείο της διάβασης πεζών, όφειλε να δει την πεζή και να έχει τη δέουσα παρατηρητικότητα. Δέχθηκε ότι όφειλε να την δει όπως και να βεβαιωθεί η πεζή ότι σταμάτησαν τα αυτοκίνητα. Για να προσθέσει μετά όμως ότι δεν γνωρίζει και ότι δεν είναι κάτι για το οποίο μπορεί να εξαχθεί ασφαλές συμπέρασμα. Ο Μ.Υ. 2 Χ. Χαραλάμπους εργάζεται ως Πρωτοκολλητής στο τμήμα αστικών υποθέσεων του Επαρχιακού Δικαστηρίου Λεμεσού και προΐσταται αυτού. Κατέθεσε πρακτικά ημερομηνίας 24/6/2015 της Αγωγής Ε.Δ. Λεμεσού 5804/
11. Β. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΜΑΡΤΥΡΙΑΣ Ως αναφέρεται στο σύγγραμμα των Τ. Ηλιάδη και Ν.Γ. Σάντη «Το Δίκαιο της Απόδειξης: Δικονομικές και Ουσιαστικές Πτυχές - Λευκωσία 2014, σελ. 135: «Η αξιολόγηση της μαρτυρίας δεν περιορίζεται αποκλειστικώς στην ατομική κρίση της αξιοπιστίας κάθε μάρτυρα ξεχωριστά (Rana και Άλλου ν. Δημοκρατίας

(2004)2 ΑΑΔ 489) αλλά αντιπαραβάλλεται και διρευνάται στο σύνολο της μαρτυρίας που παρουσιάζεται και από τις δύο πλευρές (Φώτσιου ν. Ηροδότου

(2010)1(Β) ΑΑΔ 1172). Τα ευρήματα αξιοπιστίας είναι αλληλένδετα με τη συνολική εκτίμηση της μαρτυρίας και των προεκτάσεών της και συναρτάται με την αντικειμενική όψη των πραγμάτων (Βασιλείου ν. Αστυνομίας Ποιν. Εφ. 159/09, ημ. 4.5.12).» Στην υπόθεση Αθηνής Σωτήρης ν. Δημοκρατίας,

(2008)2 Α.Α.Δ. 256, τονίστηκε ότι: « Ο δικάζων, επομένως, δικαστής βρίσκεται στην πλεονεκτική θέση να παρακολουθεί τη ζωντανή διαδικασία και να κρίνει από το σύνολο της συμπεριφοράς του μάρτυρα την έμφυτη κλίση του προς την φιλαλήθεια ή το ψεύδος. Όταν βεβαίως αναφερόμαστε σε συμπεριφορά του μάρτυρος δεν εννοούμε το ύφος με το οποίο εξωτερικεύει τη μαρτυρία του, γιατί μπορεί π.χ. να έχει υποκριτικές ικανότητες ή αντίθετα κάποια εγγενή αδυναμία στην εκφορά του λόγου. Εννοούμε, κατά κύριο λόγο, το περιεχόμενο της μαρτυρίας το οποίο ελέγχεται με τη βάσανο της λογικής και την ανθρώπινη εμπειρία ως προς την αναμενόμενη φυσιολογική εξέλιξη των πραγμάτων της ζωής. Ασφαλώς στην αξιολόγηση όλων των πιο πάνω κυρίαρχο ρόλο έχει ο δικαστής που χρησιμοποιεί εκτός από τις νομικές του γνώσεις και την εμπειρία και κοινή λογική. Με αυτά τα κριτήρια, και στη βάση του συνόλου της συμπεριφοράς του μάρτυρα, κρίνει για την αξιοπιστία ενός μάρτυρα.». ` Ένα δικαστήριο μπορεί να προβεί σε εκτίμηση των διαθέσιμων στοιχείων υπό το φως της κοινής λογικής και εμπειρίας (βλ. Arakelyan ν. Αστυνομίας, Ποινική Έφεση 198/2017, ημερ. 24/10/2018, η οποία παραπέμπει σχετικά σε σειρά υποθέσεων: Ιορδάνους κ.α. ν. Κυριάκου κ.α.

(1996)1 Α.Α.Δ. 1364, Κρασισμένου ν. Σωφρονίου

(1999)1(Β) Α.Α.Δ. 1152, Σωκράτους ν. Ματσούκα

(2003)1(Β) 1036) Όσον αφορά την ανώμοτη δήλωση του Κατηγορούμενου εξετάζεται υπό το πρίσμα των αρχών που συνοψίστηκαν στα πλαίσια της Δρουσιώτης Φίλιππος Τάσου ν. Αστυνομίας 2013 2 ΑΑΔ 505: «Συνοψίζοντας τις αρχές οι οποίες προκύπτουν από τη σχετική με το συγκεκριμένο θέμα νομολογία, μπορεί να λεχθεί ότι μια ανώμοτη δήλωση, ενώ δεν συνιστά μαρτυρία με την αυστηρή έννοια του όρου, εντούτοις, δεν είναι χωρίς καμιά απολύτως αποδεικτική αξία και ισχύ. Μπορεί να βοηθήσει στη θεώρηση της μαρτυρίας υπό κάποια διαφορετική σκοπιά. Μπορεί να λεχθεί με βεβαιότητα ότι έχει πειστική παρά αποδεικτική αξία. Όπως ενδεικτικά λέχθηκε στην υπόθεση R. v. Cambell [1979] 69 Cr. App. R. 221: "... μια ανώμοτη κατάθεση του κατηγορούμενου, με την πρακτική που επικρατεί σήμερα, φαίνεται να πήρε κάπως σκιερό χαρακτήρα που βρίσκεται στο μισό δρόμο, σε ότι αφορά αξία και βάρος, ανάμεσα σε ένορκη κατάθεση και απλή εξ' ακοής μαρτυρία. Δεν μπορεί να λέγεται στους ενόρκους ότι οφείλουν να την αγνοήσουν εξ' ολοκλήρου. Πρέπει να τους λέγεται ότι μπορούν να της δώσουν το βάρος που νομίζουν ότι της αξίζει, αλλά ότι δεν μπορεί να έχει την ίδια αξία, όπως η ένορκη μαρτυρία που δοκιμάστηκε με την αντεξέταση.» Χρήσιμη αναφορά μπορεί επίσης να γίνει στις υποθέσεις Anastasiades v. Republic

(1997)2 C.L.R. 97, Khadar a.o. v. The Republic

(1978)2 C.L.R. 152, Ιωάννου κ.ά. ν. Δημοκρατίας

(2001)2 Α.Α.Δ. 195 και Σίφουνας κ.ά. ν. Αστυνομίας

(2007)2 Α.Α.Δ. 91.» Είχα την ευκαιρία να παρατηρήσω στα πλαίσια της ακροαματικής διαδικασίας τους μάρτυρες και να αξιολογήσω τα λεγόμενά τους, σε συνδυασμό με τη συμπεριφορά τους στο εδώλιο. Προχωρώ σε αξιολόγηση της μαρτυρίας τους, μέσα από το ύφος, τις αντιδράσεις, την αμεσότητα των απαντήσεών, το περιεχόμενό της και τη λογική των διατυπωθέντων ισχυρισμών τους. Ο Μ.Κ.1 μπορεί να γίνει πιστευτός στην ολότητα της μαρτυρίας του σε σχέση με τις ενέργειές του, τη φωτογράφηση, αλλά και την αναφορά του σε ικανοποιητική ορατότητα. Ο Μ.Κ.2 μπορεί να γίνει πιστευτός σε σχέση με τις ανακριτικές του ενέργειες, την περιγραφή του χώρου αλλά και τους βασικούς υπολογισμούς του. Ήταν ασαφής σε σχέση με την επικοινωνία του με τη Μ.Κ.3 για διευκρινίσεις και δεν μπορώ να γνωρίζω ούτε τι λέχθηκε, ούτε πόσες φορές επικοινώνησε. Δεν πείσθηκα ότι κατέβαλε ικανοποιητικές προσπάθειες για να προβεί σε αναπαράσταση και για να λάβει διευκρινίσεις. Από το σχεδιαγράφημά του, μπορώ να αντλήσω χρήσιμη πληροφόρηση και καθοδήγηση για τις διάφορες αποστάσεις και διαστάσεις στο χώρο του δυστυχήματος και για τη θέση στην οποία βρέθηκε η πεζή (λίγο μετά το σημείο Χ που υπέδειξε ο Κατηγορούμενος) καθώς και για τη θέση στην οποίαν βρέθηκε το αυτοκίνητο μετά τη σύγκρουση και για την κλίση που αυτό έλαβε. Ένα σχεδιαγράφημα, μπορεί μην αποδεικνύει πώς έγινε ένα δυστύχημα αλλά αποτελεί πολύτιμο υλικό και με βάση αυτό το Δικαστήριο μπορεί να καταλήξει στα δικά του ευρήματα για τις συνθήκες κάτω από τις οποίες επισυνέβηκε ένα δυστύχημα (βλ. Meshiou v. Eleftheriou

(1982)1 C.L.R. 486 και Charalambous and another v. Kaifas

(1986)1 C.L.R. 278, Αντώνη Σωτηρίου ν. Αστυνομίας

(2002)2 Α.Α.Δ. 307, Γιαννάκης Σοφοκλέους v. Αστυνομίας

(2000)2 Α.Α.Δ. 218, Θεοφάνους ν. Αστυνομίας

(1990)) . Η Μ.Κ.3. με προβλημάτισε ιδιαίτερα σε σχέση με τη μαρτυρία της. Από τη μία ήταν σε γενικές γραμμές σταθερή στην εκδοχή της. Από την άλλη όμως, δεν μπορώ να μην σημειώσω ότι οι απαντήσεις που έδινε στον ευπαίδευτο συνήγορο υπεράσπισης δεν ήταν άμεσα συναρτώμενες με τις ερωτήσεις που της τίθονταν. Ήταν έκδηλο το άγχος της το οποίο αποδίδω στο ότι έπρεπε να μπει στην διαδικασία να βιώνει μία αναμφισβήτητα οδυνηρή για την ίδια στιγμή της ζωής της. Δεν μου έδωσε όμως την εντύπωση, παρά κάποιες μικροαντιφάσεις στη μαρτυρία της, ότι δεν είπε την αλήθεια ή ότι είχε κάποια πρόθεση να παραπλανήσει το Δικαστήριο. Αλλά αξιολογώ με πολλή επιφύλαξη τη μαρτυρία της και ως θα εξηγήσω θα δεχθώ μόνο μέρος αυτής. Δεν μπορώ να δεχθώ την εκδοχή της ότι κοίταξε στο δρόμο πριν διασταυρώσει δεξιά-αριστερά-δεξιά ενώ υπήρχε ορατότητα 100 μέτρων και ότι είδε το αυτοκίνητο μόνο όταν η ίδια είχε διανύσει το ¼ του πλάτους του δρόμου σε απόσταση 40 μέτρων. Πιστεύω ότι δεν θυμάται τόσο καλά τα γεγονότα και ότι τελεί υπό σύγχυση λόγω της έκδηλα τραυματικής εμπειρίας που βίωσε. Είναι λογικό η σύγχυσή της και η φόρτισή της από το δυστύχημα να μην της επιτρέπει να θυμάται κάποιες λεπτομέρειες με την απαραίτητη ακρίβεια. Αυτό που συμπεραίνω είναι ότι όντως αντιλήφθηκε το όχημα σε κάποιο σημείο ενώ διασταύρωνε αλλά θεωρώ ότι συγχύστηκε όταν αντιλήφθηκε ότι αυτό δε μείωνε ταχύτητα και μετακινήθηκε προς τα πίσω. Η πεζή ήταν σε κάποιο σημείο στα αριστερά της και υπέστη το χτύπημα. Δεν θα απορρίψω όλη τη μαρτυρία της και θα δεχθώ μέρος της, κυρίως σε σχέση με το ότι δεν υπήρξε απότομη είσοδος κάποιας από τις πεζές στο δρόμο, ως προς το ότι η ίδια κινήθηκε προς τα πίσω για να αποφύγει τη σύγκρουση αλλά το ποιο ήταν το σημείο της σύγκρουσης - το τελευταίο ειδικά συναξιολογείται με την υπόλοιπη μαρτυρία και κυρίως με τη θέση και την κλίση που έλαβε το αυτοκίνητο όταν ακινητοποιήθηκε. Μπορώ να συμπεράνω ότι η Μ.Κ.3 δεν επιθεώρησε ορθά το δρόμο πριν διασταυρώσει και παρέλειψε να επιθεωρήσει ποιο σήμα έδειχνε προς τους πεζούς η διάβαση. Δεν μπορώ από τη μαρτυρία της να συνάξω μεγάλη ταχύτητα του Κατηγορούμενου (πέραν δηλαδή του επιτρεπόμενου ορίου, γιατί , παρά το σοβαρό τραυματισμό της πεζής, η απόσταση που σταμάτησε αμέσως μετά που χτύπησε την πεζή ο Κατηγορούμενος, από όποιο σημείο και να την χτύπησε είτε στο Χ είτε στο Χ1 δεν ήταν τόσο μεγάλη). Επίσης δεν μπορώ να μη σημειώσω ότι στην κατάθεσή της Μ.Κ.3 δε γίνεται οποιαδήποτε αναφορά σε μεγάλη ταχύτητα του Κατηγορούμενου, κάτι το οποίο θα αναμενόταν μέσα στις υπόλοιπες λεπτομέρειες, να είχε αναφερθεί. Δέχομαι ότι έλεγε την αλήθεια για το ότι σε κάποια στιγμή πριν διασταυρώσει ήταν κόκκινα τα φώτα για τους οδηγούς (αν και υπήρχε μία μικρή αντίφαση στο πότε ακριβώς είδε το όχημα, αν ήταν λίγα δευτερόλεπτα πριν ή αμέσως πριν αρχίσει να διασταυρώνει) αλλά αυτό δεν αποδεικνύει με βάση και τους χρόνους που αναφέρθηκαν ότι το φως παρέμενε κόκκινο όταν ο Κατηγορούμενος προσέγγιζε τη διάβαση. Δεν μπορώ να προβώ σε εύρημα πότε είχε ξεκινήσει να ανάβει αυτό και άρα πότε σταμάτησε. Γενικά δεχόμενος τις εισηγήσεις του ευπαίδευτου συνηγόρου υπεράσπισης (στην Τελική του Αγόρευση την οποίαν έχω αναγνώσει και εννοείται ότι λαμβάνω υπόψη μου για σκοπούς έκδοσης της παρούσας υπόθεσης στην ολότητά της) ως προς αυτό το σημείο (δηλαδή ότι δεν γνωρίζουμε το χρονικό σημείο εναλλαγής των σηματοδοτών το οποίο κοίταξε η Μ.Κ.3 και τα δευτερόλεπτα που πέρασαν από τη στιγμή που τα είδε) και με δεδομένη τη δική της δήλωση ότι δεν είδε άλλους πεζούς στο μέρος και δεν γνώριζε ποιος πάτησε το κουμπί για να ανάψει κόκκινο φως για τους οδηγούς στη διάβαση, δεν θεωρώ ότι θα μπορούσα να προβώ σε εύρημα ότι τα φώτα ήταν όντως κόκκινα για οδηγούς την ώρα που το όχημα του Κατηγορούμενου προσέγγιζε τη διάβαση πεζών. Όπως θα εξηγήσω όμως και πιο κάτω, δεν μπορώ ούτε να προβώ στο αντίθετο εύρημα, να δεχθώ δηλαδή και τον ισχυρισμό του Κατηγορούμενου που προέβαλε στην κατάθεσή του για το ότι το φως ήταν πράσινο και ότι επιθεώρησε το δρόμο. Οι Μ.Κ.4 και Μ.Κ.5 μπορούν να γίνουν πιστευτοί στην ολότητα της μαρτυρίας τους. Επρόκειτο για ανεξάρτητους μάρτυρες. Μπορώ να βασιστώ στη μαρτυρία τους για τα ευρήματά μου. Η μαρτυρία του Μ.Υ.2 στην πολύ περιορισμένη της έκταση ουσιαστικά δεν αμφισβητήθηκε. Πριν εισέλθω στην αξιολόγηση της μαρτυρίας του Μ.Υ. 1, θα αναφερθώ στο μέρος της μαρτυρίας του που αφορά τις συνομιλίες του με το δικηγόρο κ. Σέργη. Υπήρξε μία δήλωση από τον κ. Κυριακίδη στο στάδιο των αγορεύσεων, ο οποίος ανέφερε ότι δεν προωθεί ότι έγινε προσπάθεια επηρεασμού του μάρτυρα. Με δεδομένη αυτή τη δήλωση, που την θεωρώ ως δεσμευτική για τον Κατηγορούμενο, εφόσον έγινε μέσω του δικηγόρου του κι εφόσον συνεπώς δεν τίθεται οποιοδήποτε θέμα επηρεασμού δικαιωμάτων του Κατηγορούμενου και ειδικότερα του δικαιώματός του σε δίκαιη δίκη, θα απέχω από το να σχολιάσω και να αξιολογήσω αυτό το μέρος της μαρτυρίας και δεν θα ακολουθήσω τη σημειωθείσα (λυπηρή πρέπει να επισημάνω) αντιπαράθεση. Ό,τι κι αν λέχθηκε, ο μάρτυρας θα σχολιαστεί μόνο σε θέματα της εμπειρογνωμοσύνης του που αφορούν τα ευρήματα στα οποία πρέπει να προβεί το Δικαστήριο. Ξεκινώ από τα προσόντα του. Θεωρώ κατ' αρχήν ότι είχε όλα τα αναγκαία προσόντα για να δώσει μαρτυρία και δεν αμφισβητήθηκαν με την απαραίτητη επάρκεια και τα απαραίτητα στοιχεία από την Κατηγορούσα Αρχή. Δημιουργήθηκε μείζον ζήτημα ουσιαστικά, χωρίς να τεκμηριωθεί η αμφισβήτηση έστω στοιχειωδώς και λυπούμαι να πω ότι εκτροχιάστηκε η διαδικασία σε κάποιο βαθμό με περιττολογίες εκτός των επίδικων θεμάτων. Υπήρξε αδικαιολόγητη κατασπατάληση δικαστικού χρόνου. Όπως μάλιστα εξελίχθηκε η αντιπαράθεση των δύο πλευρών, κατατέθηκαν μέχρι και δικαστικές αποφάσεις και πρακτικά διαδικασιών ενώπιον άλλων Δικαστηρίων για να διαφανεί η εμπειρία του μάρτυρα. Ο ίδιος δε ο Μ.Υ.1 προφανέστατα θιγμένος εισήλθε σε ένα κυκεώνα αντεκκλήσεων με τη Δημόσια Κατήγορο λόγω της ιδιότητας του συζύγου της που εξ'όσων αντιλήφθηκα έχει παρόμοια εμπειρογνωμοσύνη με τον ίδιο, αποδίδοντας της και αλλότρια κίνητρα. Βέβαια, πολλοί άνθρωποι όταν θίγεται η επαγγελματική τους αξιοπρέπεια και μάλιστα όπως φάνηκε χωρίς καμία ουσιαστική τεκμηρίωση τείνουν να αντιδρούν έντονα και συνεπώς δεν μπορώ να λογίσω την αντίδραση του Μ.Υ.2 εις βάρος της αξιοπιστίας του. Στην υπόθεση Σιακόλα v. Aστυνομίας αναφέρθηκε ότι για την εξακρίβωση κατά πόσο ένας μάρτυρας είναι ικανός να δώσει μαρτυρία ως εμπειρογνώμονας θα πρέπει να απαντηθούν δύο ερωτήματα: Α) κατά πόσο το αντικείμενο της εμπειρογνωμοσύνης του εμπίπτει στην κατηγορία των θεμάτων εκείνων για τα οποία επιτρέπεται να δοθεί μαρτυρία πραγματογνώμονα και Β) κατά πόσο ο μάρτυρας έχει αποκτήσει είτε κατόπιν σπουδών είτε λόγω εμπειρίας επαρκή γνώση του αντικειμένου ώστε η γνώμη του να καθίσταται πολύτιμη (of value) στην επίλυση των επίδικων θεμάτων. Η εμπειρογνωμοσύνη πάνω σε ένα θέμα δεν βασίζεται μόνο στα ακαδημαϊκά προσόντα αλλά και στην πραγματική εμπειρία (βλ. Θεοσκέπαστη Φαρμ v. Κυπριακής Δημοκρατίας

(1990)1 Α.Α.Δ. 534, Evagelou & Another v. Ambizas & Another

(1982)1 C.L.R. 41, Φιλίππου v. Οδυσσέως

(1989)1 Α.Α.Δ. 1 και Μάριος Νικολάου v. Αστυνομίας

(2008)2 Α.Α.Δ. 841). Από τα όσα τέθηκαν ενώπιόν μου ικανοποιούμαι τόσο για τα προσόντα όσο και την πραγματική εμπειρία του μάρτυρα. Ερχόμενος στην ουσία της μαρτυρίας του, δεν μπορώ να δεχθώ τις εισηγήσεις του. Μου έδωσε την εντύπωση ότι, παρά το σαφές της εντολής που έλαβε που ήταν ως φαίνεται στην έκθεσή του να προβεί σε (αντικειμενικού τύπου όπως τα διαπιστώνω από την εντολή) ευρήματα για το αναπόφευκτο η μη του δυστυχήματος και για το σημείο της σύγκρουσης, ότι επιτηδευμένα προσπαθούσε να οδηγήσει το Δικαστήριο προς το να υιοθετήσει την εκδοχή του Κατηγορούμενου. Επέμενε να προτιμά και να κατευθύνει προς το σημείο Χ ως σημείο της σύγκρουσης, παρά την τελική θέση όπου βρέθηκε το αυτοκίνητο και παρά το ότι η λωρίδα ήταν σε πλάτος 5 μέτρα, χωρίς να αιτιολογήσει επαρκώς αυτή του τη θέση. Ακόμη και όταν του τίθετο η πλήρης παράλειψη του Κατηγορούμενου να αντιληφθεί τους πεζούς, επέμενε να απαντά, ως να ήταν περίπου συνήγορός του, ότι πρέπει να προσέχουν οι πεζοί. Όταν δε στο τέλος της μαρτυρίας του σε κάποιο σημείο δέχθηκε ότι ο οδηγός όφειλε να δει την πεζή, σχεδόν αμέσως το αναίρεσε, τονίζοντας ότι δεν μπορούσε να εξαχθεί κάποιο ασφαλές συμπέρασμα. Το σχεδιάγραμμά του στο Παράρτημα ΙV δείχνει ενώ πολύ μικρότερο περιθώριο του αυτοκινήτου προς τα δεξιά και αν και δεν έγινε επί κλίμακος, ως φαίνεται παραπλανεί. Το Παράρτημα Ι δίνει έμφαση και αναλύει το σενάριο του Κατηγορούμενου (25 Χ.Α.Ω και σημείο 1 μέτρο εντός της λωρίδας κυκλοφορίας) ενώ μία ορθή αντικειμενική ανάλυση θα έπρεπε να εξετάζει με τον ίδιο τρόπο στον ίδιο βαθμό και τα άλλα σενάρια, τα οποία αναφέρονται μεν στη δήλωσή του Μ.Υ.1, αλλά δεν τονίζονται και δεν τυγχάνουν όπως διαφάνηκε της ίδιας ανάλυσης. Ειδικά σε σχέση με το σημείο σύγκρουσης Χ το οποίο ο ίδιος είκασε ως πιθανότερο, δεν έδωσε καθόλου πειστική αιτιολογία, όταν του ζητήθηκε να το συσχετίσει με την τελική θέση και κλίση που έλαβε το όχημα. Όταν του επισημάνθηκε ότι σύμφωνα με τη μαρτυρία η τελική θέση της πεζής δεν θα μπορούσε να ήταν στο σημείο που αυτός εισηγείτο λόγω της κλίσης του αυτοκινήτου και της εγγύτητας του υποτιθέμενου σημείου Χ σύγκρουσης με την πεζή στο σημείο που αυτή κατέληξε στην άσφαλτο - την εν λόγω τελική θέση της πεζής φάνηκε μάλιστα ο ίδιος να αγνοεί- και ότι το όχημα θα έπρεπε υπό τέτοιες συνθήκες να είχε περάσει από πάνω από την πεζή- επέμενε στη θέση του ως προς το σημείο Χ. Μου έκανε εντύπωση πως είναι δυνατόν να παραλείψει να λάβει έστω υπόψη στην Έκθεσή του μία σοβαρότατη παράμετρο για τη διαπίστωση του σημείου σύγκρουσης, δηλαδή αυτή της θέσης και κλίσης όπου κατέληξε το αυτοκίνητο μετά τη σύγκρουση. Οι όψιμες υποθετικού τύπου εξηγήσεις που έδωσε αντεξεταζόμενος ότι περίπου είναι φυσικό να κάνει ζιγκ ζαγκ ένας οδηγός μετά τη σύγκρουση, δεν δικαιολογούν με επάρκεια την εγγύτητα του υποτιθέμενου σημείου Χ από το σημείο όπου βρέθηκε ξαπλωμένη στην άσφαλτο η πεζή αλλά ούτε και την τελική θέση και κλίση του οχήματος. Δεν είμαι βεβαίως εμπειρογνώμονας, αλλά διαμορφώνω την πιο πάνω συλλογιστική με βάση την κοινή λογική (βλ. Arakelyan ανωτέρω) Σε κάθε περίπτωση όμως, το να βασιζόμουν στις εκτιμήσεις του θα ήταν επισφαλές, αφού και ο ίδιος αναφέρει στην Έκθεσή του ότι δεν μπορούσε να προβεί σε ευρήματα με επιστημονική μέθοδο, με δεδομένο ότι δεν γνώριζε την τελική θέση που βρέθηκε η πεζή. Επίσης προς το τέλος, δέχθηκε ότι δεν θα μπορούσε να προβεί σε κάποιο ασφαλές συμπέρασμα για το αν όφειλε να δει την πεζή ο Κατηγορούμενος. Εν τέλει, δεν δέχομαι τη συλλογιστική ότι το αναπόφευκτο του δυστυχήματος ξεκινά από τη στιγμή που ένας πεζός εισέρχεται στο δρόμο. Το εάν ένα δυστύχημα μπορεί ή όχι να αποφευχθεί συναρτάται και με την παρατήρηση από τον οδηγό του πεζού ήδη από το πεζοδρόμιο και (αν και βεβαίως ως είναι νομολογημένο η παρουσία ενός πεζού στο κράσπεδο δεν υποδηλώνει αφ' εαυτής την ύπαρξη κινδύνου) ο κίνδυνος δημιουργείται από τη στιγμή που ένας πεζός εκδηλώνει την πρόθεσή του να διασταυρώσει που εκτός από περίπτωση απότομης εισόδου στο δρόμου, χρειάζεται και κάποιο χρόνο να παρατηρήσει, να γείρει το σώμα του προς την κατεύθυνση που θα αρχίσει να διασταυρώνει και να αρχίσει να κινείται και άρα δεν είναι ο χρόνος που εισέρχεται στο δρόμο, αλλά ο χρόνος όπου πραγματικά αρχίζει η πρόθεση του πεζού να διασταυρώσει να διαφαίνεται και να εκδηλώνεται. Ο οδηγός στα πλαίσια του καθήκοντός του να οδηγεί επιμελώς, οφείλει να παρατηρεί το δρόμο περιμετρικά, ιδιαίτερα σε κατοικημένες περιοχές και δρόμους όπως η λεωφ. Τ. Μητσόπουλου (έχω και μαρτυρία που δεν αμφισβητήθηκε αλλά και θεωρώ ότι έχω και δικαστική γνώση για την αυξημένη της εν λόγω οδού) αλλά και ακόμη περισσότερο όταν προσεγγίζει μία διάβαση πεζών (ακόμα και η ύπαρξη πρασίνου για τους οδηγούς δεν απαλλάσσει έναν οδηγό από την υποχρέωσή του να παρατηρεί δεόντως και περιμετρικά το δρόμο και το πεζοδρόμιο). Έρχομαι στην αξιολόγηση της κατάθεσης του Κατηγορούμενου την οποίαν και υιοθετεί με την ανώμοτή του δήλωση. Ο Κατηγορούμενος στην κατάθεσή του προβαίνει σε μία σοβαρότατη αντίφαση. Λέει μεν ότι αμέσως πάτησε τα φρένα του αυτοκινήτου του και σταμάτησε χωρίς αυτά να στρίψουν στην άσφαλτο. Σε άλλο σημείο αναφέρει όμως κι εδώ από τον τρόπο που το διατυπώνει, φαίνεται ότι ακριβώς το πράττει για να δικαιολογήσει τη θέση του αυτοκινήτου και την τελική κλίση που αυτό έλαβε, ότι έστριψε δεξιά και πάλι αριστερά. Επί λέξει αναφέρει: «Να διευκρινίσω ότι αμέσως μετά την σύγκρουση κινήθηκα ενστικτωδώς πιο δεξιά μου και μετά έστριψα το τιμόνι λίγο αριστερά μου και μετά σταμάτησα». Η θέση όμως που σταμάτησε με την κλίση που το όχημά του έλαβε ήταν στο ίδιο πλάτος που βρισκόταν η πεζή στην άσφαλτο. Με την κοινή λογική ο ισχυρισμός του φαίνεται απίθανος. Ισχυρίζεται επίσης στην κατάθεση ότι δεν είδε πεζό στο πεζοδρόμιο. Αν όμως δεν είδε στο πεζοδρόμιο και αν δεν είδε ούτε στο δρόμο την πεζή πριν την χτυπήσει και απλώς άκουσε ένα χτύπημα, πως μπορεί να επιθεώρησε το δρόμο στον οποίο υπήρχε: - μεγάλη ορατότητα -δεν τέθηκε μαρτυρία για ύπαρξη εμποδίων και -δεν αμφισβητήθηκε ότι υπήρχε ικανοποιητικός φωτισμός; Ούτε δε την άλλη πεζή Μ.Κ.3 που ήταν μαζί της φαίνεται να αντιλήφθηκε, γιατί δεν προβαίνει σε κάποια σχετική αναφορά. Άρα, ούτε ότι είδε τα φώτα να είναι αναμμένα στο πράσινο την ώρα που προσέγγιζε τη διάβαση μπορώ να αποδεχθώ, γιατί από την όλη οδηγική του συμπεριφορά και την τραγική της κατάληξη, είναι προφανές ότι είχε εστιασμένη την προσοχή του στο δρόμο. Εάν όντως έβλεπε μπροστά, σε ένα δρόμο χωρίς εμπόδια και χωρίς πρόβλημα στον οδικό φωτισμό και με τα φώτα πορείας του αναμμένα και ιδιαίτερα οδηγώντας με κανονική ταχύτητα (χαμηλή των 25 Χ.Α.Ω. όπως την προσδιόριζε και ο ίδιος) θα έβλεπε έστω σε κοντινό του σημείο τις πεζές. Συνεπώς η εκδοχή του στερείται λογικής αλλά και περιέχει σοβαρή αντίφαση, ώστε να μπορώ να οδηγηθώ σε συμπέρασμα ότι δεν λέει την αλήθεια στο Δικαστήριο είτε για την πορεία του αυτοκινήτου του μετά από τη σύγκρουση είτε για το ότι επιθεώρησε το πεζοδρόμιο. Ούτε μπορώ να δεχθώ ότι είδε τα φώτα και αυτά ήταν πράσινα. Βεβαίως, το ψεύδος του Κατηγορουμένου βεβαίως εξετάζεται υπό το πρίσμα της νομολογίας: Στην Ανδρέας Προδρόμου Κωνσταντίνου ν. Δημοκρατίας

(1999)2 Α.Α.Δ. 260 , αναφέρθηκαν τα ακόλουθα: « Σύμφωνα με το Δίκαιο της Απόδειξης που εφαρμόζουμε στην Κύπρο στο θέμα "Ψέματα του Κατηγορούμενου" ισχύουν οι ακόλουθες αρχές:-

(1)Το γεγονός ότι το δικαστήριο απέρριψε την εκδοχή του κατηγορούμενου δε συνιστά αφ' εαυτού στοιχείο περιστατικής μαρτυρίας ενισχυτικό της εκδοχής της κατηγορούσας αρχής.

(2)Το γεγονός ότι ο κατηγορούμενος είπε ψέματα δεν αποδεικνύει αφ' εαυτού θετικά την υπόθεση της κατηγορούσας αρχής.

(3)Ψέματα που λέχθηκαν από τον κατηγορούμενο, είτε εντός είτε εκτός δικαστηρίου, μπορούν να αποτελέσουν περιστατική μαρτυρία σε βάρος του εφόσον ικανοποιούνται τα ακόλουθα τέσσερα κριτήρια:- (α) Το ψέμα πρέπει να είναι ηθελημένο. (β) Πρέπει να αναφέρεται σε ουσιώδες ζήτημα. (γ) Το κίνητρο για το ψέμα πρέπει να είναι η επίγνωση της ενοχής και ο φόβος της αλήθειας. Το δικαστήριο πρέπει να έχει κατά νου ότι είναι ενδεχόμενο κάποιος να λέει ψέματα στην προσπάθεια του, για παράδειγμα, να προβάλει μια δίκαιη υπόθεση ή από ντροπή ή από πανικό. (δ) Το ψέμα πρέπει να αποδεικνύεται με ανεξάρτητη μαρτυρία, δηλαδή είτε με παραδοχή είτε με μαρτυρία από ανεξάρτητο μάρτυρα. (Βλ., Phipson on Evidence, 14th Edition, 1990, paragraph 14-22, Cross on Evidence, 7th Edition, 1990, pages 249-250, Γ.Π.Κακογιάννη "Η Απόδειξη", 1983, παράγραφοι 12-23, 12-24, 12-25, Blackstone΄s Criminal Practice [1995] F 5.24 και F5.26, Archbold, 1998, paragraphs 4-402 και 402α, Tumahole Bereng v. King [1949] A.C. 253, R. v. Lucas [1981] 73 Cr.App.R. 159, R. v. Goodway [1993] 98 Cr. App. R. 11, R. v. Strudwick and Merry, [1994], 99 Cr.App.R. 326). Μέσα στα πλαίσια των πιο πάνω αρχών κινήθηκε και το κυπριακό Εφετείο στις υποθέσεις Vouniotis v. Republic

(1975)2 C.L.R. 34, Αλ-Χάματ και Άλλων ν. Δημοκρατίας

(1989)2 Α.Α.Δ. 117, Μιχαηλίδης ν. Δημοκρατίας

(1989)2 Α.Α.Δ. 172. Στην απόφασή του το Κακουργιοδικείο, αφού παρέθεσε τα τέσσερα κριτήρια που πρέπει να ικανοποιούνται για να μπορούν τα ψέματα που λέχθηκαν από τον κατηγορούμενο, είτε εντός είτε εκτός δικαστηρίου, να αποτελέσουν περιστατική μαρτυρία σε βάρος του, κριτήρια που τέθηκαν από τον Αρχιδικαστή Lane στην υπόθεση R. v. Lucas (αρχή

(3)πιο πάνω), προχώρησε λέγοντας τα εξής:- "Εφόσον πληρούνται οι πιο πάνω προϋποθέσεις η απόρριψη της θέσης του κατηγορούμενου η οποία περιβάλλεται από το ψέμα μπορεί ανάλογα με τις συνθήκες κάτω από τις οποίες επήλθε να αποτελέσει στοιχείο το οποίο να καταδείχνει ενοχή." Στη συνέχεια, στο τέλος της απόφασης, το Κακουργιοδικείο κατέληξε λέγοντας τα εξής:- "... Έχουμε ήδη δώσει τους λόγους που απορρίψαμε την εκδοχή του (του εφεσείοντα) έτσι που το ψεύδος στο οποίο κατέφυγε να οδηγεί σε συμπέρασμα ενοχής. ..." ». Τα ψεύδη του Κατηγορούμενου στην προκειμένη περίπτωση, είναι σαφές ότι τέθηκαν για να ενισχύσουν τη θέση του ότι δήθεν παρατηρούσε το δρόμο, ότι δεν παρατήρησε πεζούς στο πεζοδρόμιο και άρα ότι η πεζή εισήλθε στο δρόμο απότομα (αυτό αναφέρει και στην κατάθεσή του που απαντά στη γραπτή κατηγορία). Γι' αυτό και ο ισχυρισμός του ότι συγκρούστηκε μαζί της σε συγκεκριμένο σημείο, μόλις στην αρχή της λωρίδας κυκλοφορίας. Συναξιολογούνται όμως οι ψευδείς από ότι αποδεικνύεται ισχυρισμοί του, τόσο με την αξιόπιστη όπως την κρίνω μαρτυρία της Μ.Κ.3 για το σημείο σύγκρουσης όσο και με την πραγματική μαρτυρία που επιβαρύνει τη θέση του Κατηγορούμενου και συγκεκριμένα με την τελική θέση και κλίση του αυτοκινήτου του, πάντα σε σχέση με τη θέση όπου κατέληξε η πεζή. Με βάση την αξιόπιστη μαρτυρία, μπορώ να καταλήξω στα ακόλουθα ευρήματα:

1. Ο Κατηγορούμενος οδηγούσε το όχημά του στο χρόνο και τόπο που αναφέρεται στην Πρώτη Κατηγορία, προσεγγίζοντας διάβαση πεζών. Μπορώ να έχω δικαστική γνώση ότι πρόκειται για περιοχή πολυσύχναστη με εστιατόρια, παγωταρίες, εστιατόρια κλπ. Πρόκειται για κατοικημένη περιοχή με πεζόδρομο και αυξημένη κίνηση από πεζούς. Υπήρχε μεταξύ πεζών-οδηγών από τη διάβαση πεζών ορατότητα περί τα 100 μέτρα. Ο δρόμος δεν είχε φυσικά ή τεχνητά εμπόδια που να εμποδίζουν την ορατότητα και ο φωτισμός ήταν ικανοποιητικός παρά το ότι ήταν βράδυ.
2. Η πεζή με φίλη της Μ.Κ.
3. ξεκίνησαν να διασταυρώνουν το δρόμο σε σημείο κοντά στη διάβαση πεζών με κανονικό βηματισμό
4. Ο Κατηγορούμενος προσέγγισε τη διάβαση πεζών, οδηγώντας με άγνωστη ταχύτητα, η οποία όμως δεν θεωρώ ότι ξεπερνούσε τα 50 Χ.Α.Ω. και το όχημά του συγκρούστηκε με πεζή. Με δεδομένη την διαγώνια αριστερή κλίση που έλαβε το αυτοκίνητο τελικά μετά τη σύγκρουση με την πεζή (1,90 από το πεζοδρόμιο) και τη θέση όπου βρέθηκε το όχημα, μετά την τελική θέση της πεζής, κάποια μέτρα στα αριστερά της ασφάλτου αλλά και την απόσταση του σημείου που ο Κατηγορούμενος ισχυρίστηκε ότι χτύπησε την πεζή, θεωρώ ότι το σημείο σύγκρουσης είναι αυτό περίπου που ισχυρίστηκε η Μ.Κ.3, δηλαδή περίπου 2,5 μέτρα εντός της αριστερής λωρίδας του δρόμου, στη μέση της λωρίδας κυκλοφορίας εφόσον η λωρίδα ήταν πλάτους 5 μέτρων. Επισυνέβηκε δε η σύγκρουση σε σημείο λίγο πριν τη διάβαση πεζών (όπως προσέγγιζε το δρόμο ο οδηγός).
5. Η Μ.Κ.3 δεν αντιλήφθηκε έγκαιρα το αυτοκίνητο που ερχόταν στο μέρος τους ενώ η πεζή είτε δεν το αντιλήφθηκε καθόλου είτε το αντιλήφθηκε και αυτή καθυστερημένα, κάτι που φαίνεται και από το τραγικό αποτέλεσμα.
6. Ο Κατηγορούμενος από την άλλη δεν αντιλήφθηκε καθόλου τις πεζές. Δεν υπήρξε ισχυρισμός του έστω στην κατάθεσή του ότι είδε τη Μ.Κ.3, ενώ μπορώ να δεχθώ την παραδοχή του ότι δεν αντιλήφθηκε καθόλου την άλλη πεζή με την οποία συγκρούστηκε το όχημά του.
7. Ως προανέφερα, ο δρόμος που συνέβηκε το δυστύχημα είχε ικανοποιητικό οδικό φωτισμό, ο Κατηγορούμενος είχε αναμμένα τα φώτα πορείας του οχήματός του, δεν οδηγούσε σύμφωνα με τη μαρτυρία πέραν του επιτρεπόμενου ορίου, υπήρχε μεγάλη κατά μήκος του δρόμου ορατότητα (πέραν των 100 μέτρων) και δεν υπήρχαν οιαδήποτε φυσικά ή τεχνητά εμπόδια, ώστε οδηγοί να μην μπορούν να δουν τους πεζούς στο δρόμο ή ανάλογα στο πεζοδρόμιο. Υπό αυτές τις συνθήκες, οι πεζές που εισήλθαν με κανονικό βηματισμό στο δρόμο, μπορούσαν να είναι ορατές από τον Κατηγορούμενο πριν τη σύγκρουσή οχήματός του με τη μία εξ' αυτών.
8. Από τον οδηγό, με δεδομένη την πλήρη παράλειψή του να αντιληφθεί την παρουσία της πεζής με την οποία συγκρούστηκε, δεν υπήρξε καμία αντίδραση πριν τη σύγκρουση.
9. Η πεζή υπέστη σοβαρό τραυματισμό ως συνέπεια του δυστυχήματος. Γ. ΝΟΜΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΣΕ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΟ ΑΔΙΚΗΜΑ ΤΗΣ ΑΜΕΛΟΥΣ ΟΔΗΓΗΣΗΣ Το καθήκον επιμέλειας ενός οδηγού εξαρτάται από τις περιστάσεις κάθε υπόθεσης και μπορεί να προσδιοριστεί ως η συνήθης επιμέλεια απέναντι σε άλλα πρόσωπα που χρησιμοποιούν το δρόμο. (Costas Ioannou Triftarides v The Police 1968 2 A.A.D. 140). Η αμελής οδήγηση πρέπει να θεμελιωθεί από την Κατηγορούσα Αρχή ως μέρος της συμπεριφοράς του κατηγορούμενου που να συνιστά το αδίκημα. Παράλληλη αμέλεια από την πλευρά των άλλων εμπλεκομένων δεν επηρεάζει το ζήτημα της ενοχής του κατ'ισχυρισμόν αμελούς οδηγού (Costas Ioannou Triftarides v The Police 1968 2 A.A.D. 140)Το καθήκον επιμέλειας ενός οδηγού εξαρτάται από τις περιστάσεις κάθε υπόθεσης και μπορεί να προσδιοριστεί ως η συνήθης επιμέλεια απέναντι σε άλλα πρόσωπα που χρησιμοποιούν το δρόμο. (Costas Ioannou Triftarides v The Police 1968 2 A.A.D. 140). Σύμφωνα με το άρθρο 8 του περί Μηχανοκινήτων Οχημάτων και Τροχαίας Κινήσεως Νόμου N.86/72: «Πας όστις οδηγεί μηχανοκίνητο όχημα επί τίνος οδού μη καταβάλλον την προσήκουσα επιμέλεια και προσοχή ή μη επιδεικνύων εύλογο μέριμνα για έτερα πρόσωπα, χρησιμοποιούντα την οδό, είναι ένοχος αδικήματος και υπόκειται εις φυλάκισιν δια διάστημα μη υπερβαίνον το εν έτος ή εις χρηματική ποινήν μη υπερβαίνουσαν τας χιλίας λίρας ή εις αμφότερας τας ποινάς της φυλακίσεως και της χρηματικής τοιαύτης». Στην Αναστάσης Παύλου ν. Αστυνομίας,

(1998)2 Α.Α.Δ 68, αναλύεται το τι συνιστά αμελή οδήγηση, ως ακολούθως: «Η οδήγηση εξυπακούει την εξάσκηση προσήκουσας προσοχής. Το ερώτημα που εγείρεται σε περιπτώσεις αμελούς οδήγησης κατά παράβαση του άρθρου 8 του Νόμου 86/72 είναι κατά πόσο ο οδηγός εκπλήρωσε την υποχρέωση εξάσκησης λογικής φροντίδας και προσοχής για άλλα πρόσωπα που χρησιμοποιούν το δρόμο. Το κριτήριο που εφαρμόζεται σε μια τέτοια περίπτωση είναι αντικειμενικό και οι παράμετροι του αναφέρονται στη συμπεριφορά ενός συνετού και σώφρονα και όχι του τέλειου οδηγού. (Ιδε Παναγιώτου ν. Αστυνομίας

(1982)1 Α.Α.Δ. 585, Σωκράτους ν. Αστυνομίας

(1989)2 Α.Α.Δ. 1 και Βασιλείου ν. Αστυνομίας

(1994)2 Α.Α.Δ. 202)». Στην Κυπριανού Κύπρος ν. Αστυνομίας,

(2008)2 Α.Α.Δ. 816 αναφέρθηκαν τα ακόλουθα: « Αναφορικά με το καθήκον ενός οδηγού για να τηρεί σε κάθε περίπτωση τη δέουσα παρατηρητικότητα (proper lookout) σχετικά είναι τα ακόλουθα από το σύγγραμμα Charlesworth & Percy on Negligence, 7ηέκδοση σελ. 683: "Lookout. It is the duty of the driver or rider of a vehicle to keep a good lookout. He must look out for other traffic, which is or may be expected to be on the road, whether in front of him, behind him or alongside of him, especially at crossroads, junctions and bends. Also he must look out for traffic light signals and traffic signs, including lines marked on the highway. Disregard of traffic signals and failure to keep a proper lookout are both evidence of negligence." Σχετική με την υπόθεση μας είναι και η υπόθεση Constantinou ν. Katsouris a.o.

(1975)1 C.L.R. 188, σελ. 192 όπου το καθήκον αυτό της δέουσας παρατηρητικότητας λέχθηκε ότι είναι ευρύτερο όταν ένας οδηγός επιχειρεί στροφή δεξιά, αποκόπτοντας έτσι την πορεία άλλου οδηγού.» Στη Νικολαϊδης κ.α. ν. Κλεοβούλου

(1992)1 ΑΑ.Δ. 422, 429 αναφέρθηκαν τα ακόλουθα: «Όπως κατ΄ επανάληψη τονίστηκε οι πράξεις οδηγού που βρίσκεται αντιμέτωπος με επικείμενη σύγκρουση δεν κρίνονται μικροσκοπικά, αλλά με ευρύτητα ανάλογη με τα αγωνιώδη διλήμματα που αντιμετωπίζει και την έλλειψη ουσιαστικής ευκαιρίας για προγραμματισμό των πράξεων του. Οι αρχές αυτές συνοψίζονται στην Adamis and Another v. Eracleous

(1982)1 C.L.R. 746 και επαναλαμβάνονται σε πολλές άλλες αποφάσεις. (Βλ. Μεταξύ άλλων Παπαχριστοδούλου ν. Χ"Νεοφύτου

(1991)1 Α.Α.Δ. 426 και Κωνσταντίνου ν. Φιλίππου

(1991)1 Α.Α.Δ. 1110).» Στην υπόθεση Δημητράκης Σιλβέστρου 1996 2 Α.Α.Δ. 151, ο κατηγορούμενος εντόπισε την πεζή από απόσταση περίπου 20 μέτρων ενώ η ορατότητά του ήταν περί τα 40 μέτρα. Κρίθηκε κατ' έφεση ότι το καθήκον επιμέλειας συναρτάται από τις συγκεκριμένες συνθήκες τροχαίας και άλλες συναφείς περιστάσεις. Συγκεκριμένα λέχθηκε ότι: «Αναφορικά με το συμπέρασμα του πρωτόδικου δικαστηρίου σύμφωνα με το οποίο ο κατηγορούμενος οδηγούσε με ταχύτητα πέραν του ορίου που επιτρέπετο από την ακτίνα των φώτων του, έχουμε την άποψη πως το ζήτημα τούτο δεν μπορεί να διέπεται από κανόνα καθολικής εφαρμογής. Συναρτάται από τις συγκεκριμένες συνθήκες τροχαίας και άλλες συναφείς περιστάσεις. Π.χ. διαφορετικό είναι το σχετικό καθήκον όταν ένας οδηγεί σε υπεραστικό δρόμο με ελάχιστη τροχαία κίνηση παρά όταν οδηγεί σε κατοικημένη περιοχή με πυκνή τροχαία κίνηση και παρουσία πεζών. Στην κρινόμενη υπόθεση εν όψει του ότι ο δρόμος δεν εφωτίζετο επαρκώς ή και καθόλου, της ύπαρξης των πεζών, οι οποίοι εκείνη την ώρα έβγαιναν από την εκκλησία, και της εκδύπαρξης των σταθμευμένων αυτοκινήτων, ο εφεσείων είχε αυξημένο καθήκον να οδηγεί με ταχύτητα που θα του επέτρεπε να αντιδράσει σε λογικά προβλεπτούς κινδύνους. Παρέλειψε να οδηγεί με τέτοια ταχύτητα, όπως ορθά κρίθηκε από το πρωτόδικο δικαστήριο, και η παράλειψη του αυτή συνιστά αμέλεια. Αν η δυνατότητα εμφάνισης κινδύνου είναι εύλογα εμφανής η μη λήψη προφυλάξεων αποτελεί αμέλεια. Αλλά αν η δυνατότητα εμφάνισης κινδύνου είναι μόνο μια δυνατότητα η οποία ουδέποτε θα εγειρόταν στη σκέψη ενός λογικού ανθρώπου τότε δεν υπάρχει αμέλεια αν δεν πάρει ένας ασυνήθεις προφυλάξεις (Fardon v. Harcourt-Rivington [1932] All E.R. Rep. 81, 83 (H.L.))· Στην κρινόμενη υπόθεση λόγω των συνθηκών που επικρατούσαν στην σκηνή του δυστυχήματος η δυνατότητα εμφάνισης κινδύνου ήταν εύλογα εμφανής. Ακολουθεί πως ο εφεσείων έπρεπε να λάβει ιδιαίτερες προφυλάξεις. Να οδηγεί με χαμηλότερη ταχύτητα και να τηρεί τη δέουσα παρατηρητικότητα. Ορθά, κατά την άποψη μας, κρίθηκε ένοχος αμελούς οδήγησης. Ακολουθεί πως η έφεση του πρέπει να απορριφθεί.» (η υπογράμμιση είναι δική μου). Στην Ποινική Έφεση Paul Lesley Murrel v. Αστυνομίας,

(1994)2 Α.Α.Δ. 217 εξετάστηκε το κομβικό σημείο έναρξης της υποχρέωσης ενός οδηγού σε σχέση με πεζό. Σύμφωνα με αυτήν: «Το καθήκον για επιμέλεια συναρτάται με τα γεγονότα της κάθε υπόθεσης. Είναι θεμελιωμένο ότι το καθήκον για τη λήψη εξαιρετικά αποτρεπτικών μέτρων γεννάται αφού εκδηλωθεί κίνδυνος στο δρόμο για την αποφυγή του οποίου ο συνετός οδηγός πρέπει να δράσει. Η παρουσία ενήλικου πεζού στο κράσπεδο του δρόμου δεν υποδηλώνει αφεαυτής την ύπαρξη κινδύνου έναντι του οποίου πρέπει να ληφθούν προφυλακτικά μέτρα. Κίνδυνος μπορεί να προκύψει, όπως προέκυψε και σ' αυτή την υπόθεση, αφότου ο πεζός αποπειράται να διασταυρώσει το δρόμο. Όταν εκδηλώθηκε ο κίνδυνος η απόσταση του αυτοκινήτου από τον πεζό και η ταχύτητα με την οποία το όχημα σύννομα διακινείτο (60 χιλιόμετρα την ώρα) δεν παρείχε εξ αντικειμένου τη δυνατότητα αποτροπής της σύγκρουσης.» (η υπογράμμιση είναι δική μου) ΤΑ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ ΥΠΟ ΤΟ ΦΩΣ ΤΩΝ ΝΟΜΙΚΩΝ ΑΡΧΩΝ Για την ανάλυση και την κατάληξη επί της ποινικής ευθύνης του Κατηγορούμενου υπό το φως των ευρημάτων μου, θα ήταν βεβαίως βοηθητικό να έχω υπόψη μου την ακριβή ταχύτητα του Κατηγορούμενου ή την ακριβή ταχύτητα βάδισης της πεζής. Όχι όμως και απαραίτητο. Η αποτίμηση πρέπει να γίνεται συνολικά και όχι τόσο με μαθηματικό-μικροσκοπικό τρόπο. Με βάση τα ευρήματα μου και συγκεκριμένα: - την πλήρη παράλειψη του οδηγού κατηγορουμένου να αντιληφθεί την πεζή σε οιοδήποτε σημείο πριν τη σύγκρουση (απλώς ένιωσε το κτύπημα στο αριστερό μέρος), - τη σύγκρουση σε προχωρημένο σημείο της λωρίδας κυκλοφορίας στην οποίαν αυτός οδηγούσε, - την πλήρη ανυπαρξία αντίδρασής του πριν τη σύγκρουση και - τη δυνατότητά του και την υποχρέωσή του να αντιληφθεί την πεζή (έτσι ώστε και να αντιδρούσε πριν τη σύγκρουση) αφού οδηγούσε με κανονική ταχύτητα, σε έναν πολυσύχναστο δρόμο μίας κατοικημένης περιοχής με ανεμπόδιστη ορατότητα (χωρίς εμπόδια και με ικανοποιητικό οδικό φωτισμό) και πλησίαζε σε διάβαση πεζών σε κανονικές ώρες, ενώ η πεζή από την άλλη διασταύρωνε με κανονικό βηματισμό κρίνω ότι η εν λόγω του παράλειψη ήταν αδικαιολόγητη, ότι δεν επέδειξε δέουσα παρατηρητικότητα (proper lookout) και συνεπώς διέπραξε το αδίκημα της αμελούς οδήγησης ως η Κατηγορία. Πεζοί σε δρόμο με μεγάλη ορατότητα και κανονικό φωτισμό και μάλιστα σε προχωρημένο σημείο μίας λωρίδας κυκλοφορίας, δεν ξεπροβάλλουν από το πουθενά. Έχω αναφερθεί πιο πάνω αναλυτικά (σελ.31), σχολιάζοντας τη μαρτυρία του Μ.Υ.1 στο καθήκον που έχει ένας οδηγός να παρατηρεί όχι μόνο τα οχήματα στο δρόμο αλλά και τους πεζούς στο πεζοδρόμιο, για να μπορεί να αντιλαμβάνεται έγκαιρα και την εκδήλωση της πρόθεσής τους να διασταυρώσουν το δρόμο και παραπέμπω εδώ στην πιο πάνω ανάλυσή μου. Από όλες τις συνθήκες του δυστυχήματος, χωρίς βεβαίως να είναι το έργο μου να προβαίνω σε οιαδήποτε κατανομή ευθύνης για το δυστύχημα (αυτό εμπίπτει σε δικαιοδοσία άλλου Δικαστηρίου), μπορώ να καταλήξω στο ότι και η πεζή όφειλε να επιθεωρήσει το δρόμο και να επιδείξει τη δέουσα παρατηρητικότητα, αφού με βάση την ορατότητα αλλά και την ταχύτητα του οχήματος, που δεν ξεπερνούσε τα 50 Χ.Α.Ω., μπορούσε να αντιληφθεί το όχημα. Η παράλληλη αμέλεια της πεζής όμως, δεν απαλλάσσει τον Κατηγορούμενο από τη δική του ποινική ευθύνη για τη μη τήρηση από τον ίδιο, του δικού του καθήκοντος επιμέλειας (βλ. Triftarides πιο πάνω), δηλαδή της δέουσας παρατηρητικότητας στην προκειμένη περίπτωση. Στην υπόθεση Κωνσταντίνου ν. Αστυνομίας, Ποινική Έφεση 221/2018, απόφαση ημερομηνίας 26/3/2019, που αφορούσε πρόκληση θανάτου πεζής κατά την οδήγηση λόγω αλόγιστης, απερίσκεπτης, ή επικίνδυνης πράξης ή συμπεριφοράς που δεν ανάγεται σε υπαίτια αμέλεια (αρ.210 Π.Κ.) κρίθηκε -με βάση βεβαίως τα περιστατικά εκείνης της υπόθεσης - ότι «η παράλειψη του εφεσείοντα να εντοπίσει τους πεζούς στο δρόμο και να λάβει μέτρα έτσι ώστε να αποφευχθεί η επαφή του θύματος με το αυτοκίνητο του, αποτελούσε μίαν επικίνδυνη κατάσταση, όπως ορθά κατέληξε το πρωτόδικο Δικαστήριο, έστω και εάν συνέβαλε και το θύμα σε αυτή την κατάσταση». Κατάληξη Με βάση τα πιο πάνω ευρήματα και τη νομική ανάλυση στην οποίαν προέβηκα, καταλήγω στο ότι η Κατηγορούσα Αρχή έχει αποσείσει το βάρος απόδειξης της υπόθεσής της στο απαραίτητο επίπεδο και ο Κατηγορούμενος βρίσκεται ένοχος στην Κατηγορία. ........ Ξενής Ξενοφώντος Επαρχιακός Δικαστής ΠΙΣΤΟΝ ΑΝΤΙΓΡΑΦΟΝ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΗΤΗΣ cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο