ΑΣΤΥΝΟΜΙΚΟΣ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ν. ΜΑΡΚΟΥ, Αρ. Υπόθεσης: 18415/18, 14/7/2021

(2)(δ), 71 και 72 των περί Μηχανοκινήτων Οχημάτων και Τροχαίας Κινήσεως Κανονισμών ΚΔΠ 66/

1. Σύμφωνα με τις λεπτομέρειες αδικήματος, ο Κατηγορούμενος κατά τον τόπο και χρόνο που αναφέρεται στην πρώτη κατηγορία, ενώ οδηγούσε το ίδιο μηχανοκίνητο όχημα, παρέλειψε να συμμορφωθεί σε σήμανση που χαράχτηκε από την αρμόδια αρχή στην πιο πάνω οδό, δηλαδή προσπέρασε μηχανοκίνητο όχημα σε συνεχή άσπρη γραμμή. Μαρτυρία Κατά την έναρξη της ακρόασης είχαν κατατεθεί εκ συμφώνου, ως προς την αλήθεια του περιεχομένου, τους κατάθεση της αστ. XXXXX, XXXXX Σκουφάρη (Τεκμήριο 1) και κατάθεση (γραπτή κατηγορία) που λήφθηκε από τον Κατηγορούμενο στα πλαίσια διερεύνησης της υπόθεσης ημερομηνίας 21/03/2018 (Τεκμήριο 2). Για να στοιχειοθετήσει την υπόθεση της η Κατηγορούσα Αρχή κάλεσε 5 μάρτυρες κατηγορίας, τον αστυφύλακα XXXXX κύριο XXXXX Λουκά (στο εξής ΜΚ1), τον Λοχία XXXXX κύριο XXXXX Ανδρέου (στο εξής ΜΚ2), τον κύριο XXXXX Γιαλλούρη (στο εξής ΜΚ3), τον κύριο XXXXX Λουκαΐδη (στο εξής ΜΚ4) και την κυρία XXXXX Χριστοφή (στο εξής ΜΚ5). Ο ΜΚ1 κατάθεσε ως Τεκμήριο 3 γραπτή κατάθεση που ετοίμασε στα πλαίσια διερεύνησης της υπόθεσης, την οποία αφού αναγνώρισε και ανάφερε ότι υιοθετεί το περιεχόμενο της, την ανέγνωσε στο Δικαστήριο ως μέρος της κυρίως εξέτασης του. Σύμφωνα με τον ΜΚ1, στις 10/03/2017 και ώρα 07:30, επισκέφθηκε τη σκηνή τροχαίου δυστυχήματος το οποίο συνέβη την ίδια μέρα και περί ώρα 06:45 στον δρόμο Αγίου Ιωάννη - Κ. Μονής, με τα ακόλουθα ενεχόμενα οχήματα: · Διπλοκάμπινο μηχανοκίνητο όχημα με αριθμούς εγγραφής XXXXX50 που οδηγούσε ο ΜΚ
2. · Διπλοκάμπινο μηχανοκίνητο όχημα της Εθνικής Φρουράς με αριθμούς εγγραφής XXXXX68 με οδηγό τον Κατηγορούμενο. · Μηχανοκίνητο όχημα με αριθμό εγγραφής XXXXX78 του Τμήματος Γεωργίας που οδηγούσε ο ΜΚ
3. Στη σκηνή του δυστυχήματος, βρήκε όλα τα οχήματα στην τελική τους θέση. Στην παρουσία όλων των εμπλεκόμενων οδηγών, πλην του Κατηγορούμενου που είχε μεταφερθεί στο Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας για εξετάσεις, ετοίμασε ένα πρόχειρο σχέδιο. Παρούσα ήταν και εκπρόσωπος της Στρατονομίας. Στη σκηνή παρατήρησε τα ακόλουθα: · Το δυστύχημα έγινε κατά το διάστημα της ημέρας. · Η άσφαλτος ήταν βρεγμένη. · Ο δρόμος ήταν διπλής κατευθύνσεως με μονή λωρίδα κυκλοφορίας και με άσπρη συνεχόμενη γραμμή διαχωρισμού των δύο λωρίδων. · Δεξιά και αριστερά από τον δρόμο υπήρχε χωμάτινο έρεισμα. · Το όριο ταχύτητας 80 ΧΑΩ. Πριν το σημείο του δυστυχήματος, υπήρχε δεξιά στροφή και ακολούθως συνέχιζε ευθύς και κατηφορικός δρόμος. Στο σημείο δυστυχήματος ο δρόμος ήταν ευθύς. Η στροφή που προηγείτο δεν επηρέασε το δυστύχημα, γι' αυτό δεν τοποθετήθηκε στο πρόχειρο σχέδιο (Τεκμήρια 4) και το συμμετρικό που ετοιμάστηκε αργότερα Τεκμήριο 5). Ο ΜΚ1 κατάθεσε τα ακόλουθα Τεκμήρια: • Τεκμήριο 4, πρόχειρο σχέδιο σκηνής. • Τεκμήριο 5, συμμετρικό σχέδιο της σκηνής. • Τεκμήριο 6, έντυπο περιγραφής ζημιών οχήματος XXXXX
4. • Τεκμήριο 7, έντυπο περιγραφής ζημιών οχήματος XXXXX
5. • Τεκμήριο 8, γραπτή κατάθεση κατηγορούμενου ημερομηνίας 30/03/
6. • Τεκμήριο 9, γραπτή κατάθεση του ΜΚ
7. Κατά την αντεξέταση, ο ΜΚ 1 διαφώνησε σε υποβολή του συνηγόρου Υπεράσπισης ότι ευθύνη για την πρόκληση του δυστυχήματος έφερε ο ΜΚ4 κύριος XXXXX Λουκαΐδης, (ο οδηγός του XXXXX50). Στον μάρτυρα υποδείχθηκαν επίσης τα Τεκμήρια προς αναγνώριση Β1, Β2, Β3 και Β4, τα οποία ουδέποτε είχαν κατατεθεί ως κανονικά τεκμήρια, συνεπώς οι απαντήσεις που έδωσε ο μάρτυρας σε σχέση με αυτά αγνοούνται (βλ. Επιτροπή Σιτηρών Κύπρου v Πλοίο «Arabella»

(2003)1 ΑΑΔ 900, Demeco Company Limited v. Beckhoff Gasellchaft

(1988)1 C.L.R. 82, και Οδυσσέως v. Χατζηλούκα

(2000)1 ΑΑΔ 185). Στην συνέχεια μαρτυρία έδωσε Λοχίας αστυνομίας XXXXX, κύριος XXXXX Ανδρέου (ΜΚ2).Ο ΜΚ 2 αναγνώρισε και υιοθέτησε την έκθεση που ετοίμασε για την παρούσα υπόθεση η οποία είχε κατατεθεί ως Τεκμήριο προς αναγνώριση Α. Η έκθεση του ΜΚ2 κατατέθηκε και σημειώθηκε ως Τεκμήριο

1. Στην πρώτη σελίδα του Τεκμηρίου 10, ο ΜΚ 2 αναφέρει τα προσόντα του σε σχέση με τη διερεύνηση και αναπαράσταση τροχαίων συγκρούσεων. Ο συνήγορος Υπεράσπισης ανέφερε ότι δεν αμφισβητεί τα προσόντα του ΜΚ2, έτσι ο ΜΚ 2 εγκρίθηκε για να καταθέσει ως εμπειρογνώμονας. Ο μάρτυρας ξεκαθάρισε ότι δεν είχε μεταβεί στο σημείο του δυστυχήματος. Σύμφωνα με τον μάρτυρα, υπηρετεί στην Τροχαία Αρχηγείου και είναι υπεύθυνος του Κλάδου Εξέτασης και Αναπαράστασης Δυστυχημάτων. Ο μάρτυρας ανέφερε ότι είχε ελέγξει τα εμπλεκόμενα στο δυστύχημα οχήματα ως ακολούθως: · Στις 18/07/2017 και ώρα 12:00, σε αποθήκη στο KEM Λεμεσού, επιθεώρησε το διπλοκάμπινο όχημα με αριθμούς εγγραφής XXXXX68 που οδηγούσε ο Κατηγορούμενος. Η επιθεώρηση έγινε στην παρουσία του επιστάτη του συνεργείου κύριου XXXXX Λεωνίδου, ο οποίος είχε αναφέρει στον ΜΚ 2 ότι το όχημα είχε μεταφερθεί εκεί από τις 10/03/2017 και κανένας δεν επέμβηκε στο εν λόγω όχημα. Το όχημα έφερε ζημιές σε όλη την αριστερή του πλευρά, οι οποίες προκλήθηκαν από ανατροπή που οχήματος. Στο πίσω μέρος έλειπε το αριστερό κομμάτι του πλαστικού του προφυλακτήρα, το οποίο φαίνεται να έφυγε από ανατροπή του οχήματος. Στο πίσω μέρος επίσης, υπήρχε εφαρμοσμένη στον προφυλακτήρα ρυμούλκα μεταλλική, που εξείχε του προφυλακτήρα προς τα έξω 15 εκατοστόμετρα. Το ύψος της ρυμούλκας από το έδαφος ήταν 35 εκατοστόμετρα και η μέτρηση έγινε από άλλο όχημα ακριβώς του ιδίου τύπου, που είχε αριθμούς εγγραφής XXXXX
2. Στο πίσω μέρος δεν υπήρχε οποιοδήποτε «πούλωμα» ή οποιαδήποτε επαφή που να φανέρωνε ότι χτυπήθηκε από άλλο όχημα. Στη δεξιά πλευρά του οχήματος στο πίσω δεξιό φτερό δίπλα από το πισινό φανάρι, εντοπίστηκε τρίψιμο που φαίνεται να προκλήθηκε από άλλο ξένο σώμα με το οποίο ήρθε σε επαφή. · Στις 24/07/2017, μετέβηκε στην οικία του ΜΚ3, κύριου XXXXX Λουκαΐδη, ιδιοκτήτη και οδηγού του οχήματος XXXXX50, όπου και επιθεώρησε το εν λόγω όχημα. Στο μπροστινό μέρος του οχήματος, δεν υπήρχε εμφανής ζημιά που να υποδήλωνε σύγκρουση με άλλο όχημα. Στον αριστερό πλαϊνό προφυλακτήρα και στο αριστερό φτερό υπήρχαν ελαφριά «τριψίματα» του ιδίου τύπου που εντοπίστηκαν στο διπλοκάμπινο στρατιωτικό όχημα. Αυτό, σύμφωνα με τον μάρτυρα, υποδηλώνει ότι τα δύο αυτά οχήματα σε κάποια στιγμή χτύπησαν πλευρικά μεταξύ τους. Από τις ζημιές δεν φαίνεται το ιδιωτικό όχημα να χτύπησε με το μπροστινό του μέρος στο πισινό μέρος του διπλοκάμπινου στρατιωτικού οχήματος. Ο ΜΚ 2 είχε επισυνάψει στη σχετική του έκθεση 8 φωτογραφίες τις οποίες έλαβε από τα δύο οχήματα. Ο τρίτος μάρτυρας της Κατηγορούσας αρχής ήταν ο κύριος XXXXX Γιαλλούρης (ΜΚ 3). Ο ΜΚ3 αναγνώρισε το Τεκμήριο 9 (γραπτή κατάθεση που είχε δώσει στον Αστυνομικό Σταθμό Κλήρου στις 10/03/2017) και υιοθέτησε το περιεχόμενό του. Σύμφωνα με τον ΜΚ 3, στις 10/03/2017 και ώρα 6:45, οδηγούσε στον δρόμο Κάτω Μονής - Αρεδιού ή αλλιώς Κάτω Μονής προς Άγιο Ιωάννη, με κατεύθυνση προς τον Άγιο Ιωάννη. Κρατούσε την αριστερή λωρίδα κυκλοφορίας ως η πορεία του και η ταχύτητά του ήταν περίπου 65 ΧΑΩ. Πίσω του είχε ένα αυτοκίνητο με αναμμένα τα φώτα πορείας του, δεν πρόσεξε αν ήταν στρατιωτικό ή όχι, ούτε είδε αν είχε άλλο αυτοκίνητο πίσω από το αυτοκίνητο αυτό. Αφού πέρασε τη στροφή του δρόμου που ήταν δεξιόστροφη και ακολούθησε την κατηφορική ευθεία πορεία, είδε το πίσω του όχημα να ανάβει τον δεξί δείκτη πορείας (πορτοκαλί φως) ακολούθως να επιχειρεί προσπέρασμα του οχήματός του και ξαφνικά να συγκρούεται με το αριστερό του μέρος, στο δεξιό μπροστινό φτερό και την πόρτα οδηγού του οχήματος του. Από τη δύναμη της σύγκρουσης, το αυτοκίνητο του ΜΚ 3 κινήθηκε αριστερά και χτύπησε με το αριστερό μπροστινό φανάρι το κιγκλίδωμα που βρισκόταν στην αριστερή πλευρά του δρόμου. Ακολούθως, ο ΜΚ 3 επανέφερε το αυτοκίνητό του πίσω στον δρόμο, στρίβοντας δεξιά το τιμόνι. Ταυτόχρονα, είδε στα δεξιά του ένα στρατιωτικό αυτοκίνητο να βγαίνει εκτός του δρόμου και να ανατρέπεται σε παρακείμενο γκρεμό. Μετά τη σύγκρουση, ο ΜΚ 3 κατέβηκε από το όχημα και προσέτρεξε να προσφέρει βοήθεια στον οδηγό του στρατιωτικού οχήματος. Εκεί πρόσεξε στο χωράφι ένα άλλο διπλοκάμπινο, που μέχρι εκείνην την ώρα δεν κατάλαβε γιατί και πώς βρέθηκε στο συγκεκριμένο σημείο. Σε σχέση με το Τεκμήριο 4 ο ΜΚ 3 ανέφερε τα ακόλουθα: · Συμφωνεί με το πρόχειρο σχέδιο σκηνής. · Σύμφωνα με την κατάθεση που έδωσε στην αστυνομία το είχε υπογράψει. Ενώπιον του Δικαστηρίου ο ΜΚ 3 δεν θυμόταν κατά πόσον είχε όντως υπογράψει το Τεκμήριο 4, ούτε και ήταν βέβαιος αν η υπογραφή στο Τεκμήριο 4 ήταν η δική του. · Το σημείο Χ είναι το σημείο που χτύπησε με το αριστερό μέρος του οχήματος του στο κιγκλίδωμα (μετά τη σύγκρουση με το στρατιωτικό όχημα). · Το Χ4 είναι το σημείο της επαφής του στρατιωτικού οχήματος με το όχημα που οδηγούσε ο ΜΚ
3. · Το σημείο Χ2, είναι το σημείο που είδε το στρατιωτικό όχημα να κτυπά με τα μούτρα στο έδαφος. Την ώρα του δυστυχήματος υπήρχε φως της ημέρας, δεν έβρεχε αλλά ο δρόμος ήταν βρεμένος. Ο ΜΚ 3 αναγνώρισε ενώπιον του Δικαστηρίου τον Κατηγορούμενο, ως το πρόσωπο που οδηγούσε το στρατιωτικό όχημα, που αναφέρεται και στην κατάθεσή του Τεκμήριο
4. Κατά την κυρίως εξέταση, ο ΜΚ 3 ανέφερε ότι στο σημείο της σύγκρουσης οι δύο λωρίδες του δρόμου ήταν χωρισμένες με συνεχόμενη άσπρη γραμμή. Ως ΜΚ 4 κατάθεσε ο κύριος Χρίστος Λουκαΐδης, ο οποίος ήταν ο οδηγός του οχήματος XXXXX
5. Ο ΜΚ 4 αναγνώρισε και υιοθέτησε τη γραπτή ανακριτική κατάθεση που έδωσε στην Αστυνομία στις 10/03/2017, η οποία κατατέθηκε ως Τεκμήριο
6. Σύμφωνα με τη γραπτή του κατάθεση, ο ΜΚ 3 είναι ο εγγεγραμμένος ιδιοκτήτης του διπλοκάμπινου οχήματος με αριθμούς εγγραφής XXXXX
7. Στις 10/03/2017 και περί ώρα 06:45, οδηγούσε το πιο πάνω όχημα στον δρόμο Κάτω Μονής - Αρεδιού, δηλαδή προς Άγιο Ιωάννη. Οδηγούσε στην αριστερή λωρίδα κυκλοφορίας ως η πορεία του και η ταχύτητά του ήταν γύρω στα 60 ΧΑΩ. Μπροστά του είχε ένα όχημα της Εθνικής Φρουράς μάρκας Mitsubishi και μπροστά από αυτό, ένα αυτοκίνητο άσπρο. Σε κάποιο σημείο, όπου ο δρόμος κατηφόριζε και ακολουθούσε ευθεία, αφού πρώτα βεβαιώθηκε ότι δεν ερχόταν κάποιο αυτοκίνητο από την αντίθετη λωρίδα, αποφάσισε να προσπεράσει. Τη δεδομένη στιγμή είχε απόσταση περίπου 15 με 20 μέτρα από το στρατιωτικό όχημα που προπορευόταν. Έθεσε σε λειτουργία τον δεξιό δείκτη πορείας και εισήλθε στη δεξιά λωρίδα του δρόμου για να επιχειρήσει προσπέρασμα, ανέπτυξε ταχύτητα περί τα 65 με 70 ΧΑΩ και στο σημείο που το μπροστινό μέρος του οχήματος του είχε φτάσει περίπου στη μέση του στρατιωτικού οχήματος - το οποίο τη δεδομένη στιγμή βρισκόταν στην αριστερή λωρίδα κυκλοφορίας με κατεύθυνση προς τον Άγιο Ιωάννη - αντιλήφθηκε το στρατιωτικό όχημα να έρχεται προς το μέρος του. Αμέσως κόρναρε για να προειδοποιήσει τον Κατηγορούμενο για την παρουσία του οχήματος του ΜΚ4 στη δεξιά λωρίδα και ταυτόχρονα έστριψε το τιμόνι του οχήματος δεξιά για να αποφύγει τη σύγκρουση. Στην προσπάθειά του αυτή, ένιωσε ένα ελαφρύ άγγιγμα στην αριστερή μπροστινή πλευρά του οχήματός του και αντιλήφθηκε ότι το στρατιωτικό όχημα είχε ακουμπήσει στο όχημα του. Από εκεί και πέρα έσφιξε τα δύο του χέρια στο τιμόνι και έβλεπε χόρτα μέχρι που το όχημα του ακινητοποιήθηκε στο σημείο που το βρήκε η Αστυνομία όταν έφτασε στη σκηνή. Τελευταία κλήθηκε από την Κατηγορούσα Αρχή για να προσφέρει μαρτυρία η ΜΚ 5 κυρία XXXXX Χριστοφή. Η ΜΚ 5 υιοθέτησε και αναγνώρισε τη γραπτή κατάθεσή της ημερομηνίας 06/11/2017 που έδωσε στα πλαίσια της παρούσας υπόθεσης (Τεκμήριο 12). Σύμφωνα με την ΜΚ5, στις 10/03/2017 και περί ώρα 6:40, οδηγούσε το αυτοκίνητό της ΜΕΝ593 στο δρόμο Κάτω Μονής Αρεδιού, με κατεύθυνση το Αρεδιού. Ακολουθούσε τρία άλλα αυτοκίνητα, το πρώτο δεν θυμάται τι είδους αυτοκίνητο ήταν αλλά θυμάται ότι ήταν άσπρο. Το δεύτερο ήταν στρατιωτικό διπλοκάμπινο και το τρίτο ήταν ιδιωτικό διπλοκάμπινο. Εκείνην τη μέρα ψιχάλλιζε ελαφρώς και ο δρόμος ήταν βρεγμένος. Σε κάποιο σημείο του δρόμου - όπου ο δρόμος ήταν κατηφορικός - είδε ότι το προπορευόμενό της όχημα άρχισε να προσπερνά και εισήλθε στην αντίθετη λωρίδα κυκλοφορίας. Ξαφνικά, είδε το στρατιωτικό διπλοκάμπινο να εισέρχεται στη δεξιά λωρίδα κυκλοφορίας για να προσπεράσει και αυτό, και να συγκρούεται με το ιδιωτικό διπλοκάμπινο. Το ιδιωτικό διπλοκάμπινο, βγήκε εκτός δρόμου δεξιά και κατέληξε σε παρακείμενο χωράφι. Το στρατιωτικό διπλοκάμπινο βγήκε και αυτό εκτός δρόμου δεξιά και ανατράπηκε στο χωράφι. Δεν πρόσεξε εκείνην την ώρα σύγκρουση του στρατιωτικού οχήματος με το αυτοκίνητο που βρισκόταν μπροστά του (άσπρο αυτοκίνητο). Η ΜΚ 5 δεν ήταν σε θέση να αναγνωρίσει τον Κατηγορούμενο στην αίθουσα του Δικαστηρίου, ούτε μπορούσε να θυμηθεί πολλά πράγματα σε σχέση με το δυστύχημα, και απάντησε σε αρκετές περιπτώσεις με τη φράση «δεν θυμάμαι». Κατά το στάδιο της αντεξέτασης, σε υποβολή ότι κατά την σύγκρουση του στρατιωτικού οχήματος με το ιδιωτικό διπλοκάμπινο, το στρατιωτικό όχημα βρισκόταν ήδη στη δεξιά λωρίδα κυκλοφορίας και σε διαδικασία προσπεράσματος του άσπρου οχήματος, η ΜΚ5 απάντησε «δεν μπορώ να γνωρίζω εγώ ανέφερα αυτά που είδα από τη δική μου θέση». Στο στάδιο της επανεξέτασης ζητήθηκε από τη ΜΚ5 να διευκρινίσει τι εννοούσε με την πιο πάνω αναφορά και η απάντηση που έδωσε ήταν «Αντιλαμβάνομαι ήταν η άποψη του συνηγόρου, γι' αυτό είπα δεν μπορώ να απαντήσω αν έγινε αυτό από το στρατιωτικό όχημα. Εγώ δεν είχα προσέξει κάτι διότι ήταν ήδη το ιδιωτικό διπλοκάμπινο στη δεξιά πλευρά, δεξιά μεριά του δρόμου. Αν προηγήθηκε κάτι δεν μπορώ να το απαντήσω αυτό». Μετά την ολοκλήρωση της μαρτυρίας της Κατηγορούσας αρχής, το Δικαστήριο βρήκε τον Κατηγορούμενο εκ πρώτης όψεως ένοχο στις κατηγορίες που αντιμετωπίζει και τον κάλεσε σε απολογία. Ο Κατηγορούμενος επέλεξε να προβεί σε ανώμοτη δήλωση. Σύμφωνα με τη δήλωση του Κατηγορούμενου, κατά τον ουσιώδη χρόνο επιχειρούσε προσπέρασμα του οχήματος του ΜΚ3 και προσέκρουσε στο πίσω μέρος του οχήματος του το όχημα που οδηγούσε ο ΜΚ
8. Ο Κατηγορούμενος έχασε τον έλεγχο του οχήματος που οδηγούσε, το οποίο ανατράπηκε και κατέπεσε σε παρακείμενο χωράφι. Αξιολόγηση Μαρτυρίας Είχα την ευκαιρία μέσα από τη ζωντανή ατμόσφαιρα της δίκης να παρακολουθήσω και να ακούσω με προσοχή και υπομονή όλους τους μάρτυρες που κατέθεσαν. Έχοντας διεξέλθει της μαρτυρίας που έχει τεθεί ενώπιον του Δικαστηρίου στη βάση του συνόλου της και όχι αποσπασματικά, θα προχωρήσω στην αξιολόγηση της αντλώντας καθοδήγηση από τις αρχές που τίθενται από την σχετική νομολογία, λαμβάνοντας μεταξύ άλλων παραγόντων υπόψη μου, τη φυσικότητα, ευθύτητα, αμεσότητα και σαφήνεια των απαντήσεων, τυχόν ύπαρξη υπερβολών, ουσιωδών αντιφάσεων, προσωπικού συμφέροντος ή προκατάληψης, τη μνήμη και τους λόγους που είχαν να θυμούνται ή να πιστεύουν αυτά για τα οποία κατέθεταν αλλά και την εν γένει συμπεριφορά τους στο εδώλιο του μάρτυρα. (βλ. μεταξύ άλλων, Στυλιανίδη v Χατζηπιέρα

(1992)1 ΑΑΔ 1056, Ζαβρού ν. Χαραλάμπους Ποιν. Έφ. 9163, ημερ. 24.9.97, Αθανασίου ν. Κουνούνη Ποιν. Έφ. 9041 ημερ. 29.5.97 και Καρεκλά ν. Κλεάνθους Ποιν. Έφ. 9161, ημερ. 24.5.97, Αυξεντίου v. Δίγκλη

(2007)1 Α.Α.Δ. 1367, Χάρης Χρίστου v. Ευγενείας Khoreva

(2002)1 A.A.Δ. 454, Παπαδοπούλου v Αστυνομίας

(2007)2 Α.Α.Δ. 173 κ.α.) Σύμφωνα με τη νομολογία η ανώμοτη δήλωση ενός κατηγορουμένου εξετάζεται και αξιολογείται μέσα στο σύνολο της μαρτυρίας, ανάλογα και με το πώς ταιριάζει στην κάθε συγκεκριμένη περίπτωση. Δεν μπορεί όμως να εξομοιωθεί με μαρτυρία με την έννοια να είναι ικανή να αντικρούσει μια ένορκη μαρτυρία που κρίθηκε ήδη από το δικαστήριο ως αξιόπιστη. Αναγνωρίζεται ως κάτι περισσότερο από ένα απλό σχόλιο. Δεν μπορεί να αποδείξει γεγονότα που μόνο με μαρτυρία μπορούν να αποδειχθούν, αλλά μπορεί να βοηθήσει στην θεώρηση της μαρτυρίας κάτω από μια διαφορετική σκοπιά. Δεν παραμερίζεται η αξία της, η οποία είναι πειστική μάλλον παρά αποδειχτική. (βλ. Anastassiades ν. The Republic

(1977)2 CLR 97, 210-211, Themistocleous v. The Police

(1981)2 CLR 200, Onisiforou v. The Police

(1987)2 CLR 261, Ιωάννου και άλλου ν. Δημοκρατία

(2001)2 ΑΑΔ 195, Pantelis Vrakas and Another v. The Republic

(1973)2 C.L.R. 139, Γεωργίου ν. Αστυνομίας,

(2005)2 ΑΑΔ 515, Πολύβιος Σίφουνας κ.ά. ν. Αστυνομίας

(2007)2 Α.Α.Δ. 91 και Θεοχάρους ν. Δημοκρατίας

(2008)2 Α.Α.Δ. 22) ΜΚ1: Ο ΜΚ1 μου άφησε θετική εντύπωση. Δεν έχω αμφιβολία ότι η πρόθεση του ήταν να πει στο Δικαστήριο την αλήθεια. Ο ΜΚ1 δεν ήταν παρών όταν έγινε το δυστύχημα και δεν είχε προσωπική γνώση των γεγονότων. Η μαρτυρία του στηρίχθηκε στη μαρτυρία που έλαβε κατά τη διερεύνηση της υπόθεσης. Δεν αποδέχομαι τη γνώμη που προσέφερε, με την οποία απέκλεισε το ενδεχόμενο να συγκρούστηκε το μπροστινό μέρος του οχήματος που οδηγούσε ο ΜΚ4 με το πισινό μέρος οχήματος που οδηγούσε ο Κατηγορούμενος. Η μαρτυρία αυτή είναι μαρτυρία γνώμης και για να γίνει αποδεκτή θα πρέπει ο ΜΚ1 να κατέχει γνώσεις εμπειρογνώμονα. Παρόλο που ο ΜΚ1 είχε λάβει σχετική εκπαίδευση για διερεύνηση τροχαίων δυστυχημάτων, είναι εμφανές ότι δεν κατέχει γνώσεις εμπειρογνώμονα ως προς τις ζημιές που υπέστησαν τα εμπλεκόμενα οχήματα. Αυτό προκύπτει ξεκάθαρα από την ίδια τη μαρτυρία του ΜΚ1, αφού κατά την αντεξέταση, όταν του έγινε υποβολή αναφορικά με τις ζημιές που φαίνονται στις φωτογραφίες 6 και 7 του Τεκμηρίου 10, ο ΜΚ1 απάντησε «Σας παραπέμπω στην έκθεση του εμπειρογνώμονα». Στη συνέχεια, στην αμέσως επόμενη υποβολή «Δεν ισχύει τούντο πράγμα που μου λέτε, όμως να το αφήσουμε το εμπειρογνώμονα να το εξηγήσει». Είναι σαφές ότι ο ΜΚ1 δεν θεωρεί τον εαυτό του εμπειρογνώμονα στο συγκεκριμένο θέμα. Ξεκαθαρίζεται ότι η καταγραφή των ζημιών των οχημάτων στα τεκμήρια 6 και 7 από τον ΜΚ1 είναι αποδεκτή, καθώς δεν αποτελεί γνώμη αλλά καταγραφή γεγονότων. Αυτό που δεν κάνω αποδεκτό ως μαρτυρία, είναι τη γνώμη του ως αναλύεται ανωτέρω. ΜΚ2: Ο ΜΚ2 κλήθηκε από την κατηγορούσα αρχή υπό την ιδιότητα του εμπειρογνώμονα ως ειδικού στην εξέταση και αναπαράσταση τροχαίων συγκρούσεων. Σύμφωνα με τη νομολογία, η αξιολόγηση μαρτυρίας εμπειρογνωμόνων δεν διαφέρει από την αξιολόγηση της συνήθους μαρτυρίας, εκτός από το ότι η συμπεριφορά ενός εμπειρογνώμονα μάρτυρα στο εδώλιο δεν έχει τόση σπουδαιότητα για τη διαπίστωση της αξιοπιστίας του, παρόλο που παραμένει ένα από τα στοιχεία για να κριθεί η αξία της γνώμης του (βλ. Vassiliko Cement Works Ltd v. Stavrou

(1978)1 C.L.R. 389, Νικολάου v. Σταύρου

(1992)1 Α.Α.Δ. 746, Star Fiber Glass Ltd v. Elneda Trading Ltd

(1992)1 Α.Α.Δ. 875 και Χαραλάμπους v. Αβραάμ κ.α.

(1999)1 Α.Α.Δ. 1441). Οι εμπειρογνώμονες οφείλουν να παρουσιάσουν στο Δικαστήριο όλα εκείνα τα επιστημονικά κριτήρια με βάση τα οποία κατέληξαν στα συμπεράσματα τους ώστε το Δικαστήριο να μπορέσει να ελέγξει την ορθότητα των ευρημάτων τους (βλέπε επίσης Σύγγραμμα Το Δίκαιο της Απόδειξης, Τάκης Ηλιάδης, 1994, σελίδες 138-146) και το Δίκαιο της Απόδειξης: Δικονομικές και Ουσιαστικές Πτυχές των Ηλιάδη και Σάντη

(2014)στις σελίδες 580-586). Με βάση καλά καθιερωμένες αρχές, το Δικαστήριο θα πρέπει πρώτα να πεισθεί ότι ο μάρτυρας είναι εμπειρογνώμονας στον τομέα που καταθέτει. Στη συνέχεια εξετάζει εάν με τη μαρτυρία του έχει δώσει τα αναγκαία επιστημονικά κριτήρια για τον έλεγχο της ακρίβειας των συμπερασμάτων του. Με τον τρόπο αυτό, το Δικαστήριο διαμορφώνει την δική του ανεξάρτητη κρίση με την εφαρμογή των κριτηρίων αυτών, πάνω στα γεγονότα που αποδεικνύει η μαρτυρία. Στην υπόθεση Θεοσκέπαστη Φαρμ. ν. Δημοκρατίας

(1990)1 Α.Α.Δ. 984, λέχθηκε ότι το κατά πόσον ένας μάρτυρας έχει τα απαιτούμενα προσόντα να κριθεί εμπειρογνώμονας, είναι ζήτημα που εμπίπτει στη σφαίρα της αρμοδιότητας του Δικαστηρίου. Το Δικαστήριο στα πλαίσια άσκησης της διακριτικής του ευχέρειας, εξετάζει τις γνώσεις και την εμπειρία του μάρτυρα, στα θέματα που καλείται να καταθέσει (βλέπε Σιακόλα ν. Αστυνομίας

(2013)2 Α.Α.Δ. 110). Έτσι κάποιος μπορεί να θεωρηθεί ως πραγματογνώμονας, όχι μόνο λόγω ακαδημαϊκών προσόντων αλλά λόγω απόκτησης της αναγκαίας πείρας από την εργασία του (σχετική η Κυριάκου ν. Γρίβα

(2002)1 Α.Α.Δ 825). Επαναλαμβάνεται ότι τα προσόντα και η εμπειρία του μάρτυρα δεν αμφισβητήθηκαν. Ούτε υπάρχει αμφιβολία ότι πρόκειται για πρόσωπο που έχει την αναγκαία πραγματογνωμοσύνη. Ό,τι αμφισβητείται είναι τα συμπεράσματά του ως τυγχάνουν καταγραφής στην έκθεση του η οποία κατατέθηκε ως Τεκμήριο

1. Έχω μελετήσει με μεγάλη προσοχή τη μαρτυρία του ΜΚ2 όπως επίσης και την Έκθεση του (Τεκμήριο 10) και για τους λόγους που επεξηγούνται αμέσως πιο κάτω κρίνεται ότι ο μάρτυρας δεν έχει θέσει ενώπιον του Δικαστηρίου τα απαραίτητα επιστημονικά κριτήρια για τον έλεγχο της ακρίβειας των συμπερασμάτων του αλλά και τη διαμόρφωση ανεξάρτητης κρίσης επί των γεγονότων. Είναι σημαντικό καταρχάς να λεχθεί ότι στη βάση της μαρτυρίας που έδωσε στο Δικαστήριο ο ΜΚ2 κατέληξε ότι: · με δεδομένες τις ζημιές των δυο οχημάτων σε κάποια στιγμή κτύπησαν πλευρικά μεταξύ τους, και · από τις ζημιές δεν φαίνεται το ιδιωτικό όχημα να κτύπησε με το μπροστινό του μέρος στο πισινό μέρος του διπλοκάμπινου στρατιωτικού οχήματος. Η όλη συλλογιστική του στηρίχθηκε στις ζημιές που είχαν τα δυο οχήματα κατά τον χρόνο της επιθεώρησης τους από αυτόν, ήτοι στις 18/7/17 και 24/7/
2. Παρόλα αυτά, από το σύνολο της μαρτυρίας που τέθηκε ενώπιον του Δικαστηρίου και έχοντας υπόψη τις θέσεις της υπεράσπισης επί του προκειμένου, προκύπτουν ξεκάθαρα κενά ως προς το κατά πόσον οι ζημιές που διαπίστωσε ο ΜΚ2 ήταν πράγματι αποτέλεσμα της επίδικης σύγκρουσης. Τα δύο οχήματα είχαν απομακρυνθεί από την σκηνή του δυστυχήματος. Δεν έχει προσφερθεί μαρτυρία αναφορικά με το ποια πρόσωπα τα απομάκρυναν από τη σκηνή, ποιοι τα είχαν στην κατοχή τους στο διάστημα μεταξύ δυστυχήματος και επιθεώρησης και αν υπήρχε δυνατότητα πρόσβασης σε αυτά από οποιαδήποτε πρόσωπα. Όσον αφορά το όχημα του ΜΚ3, η επιθεώρηση έγινε μετά από παρέλευση αρκετών μηνών μετά το δυστύχημα και αφότου το όχημα επιστράφηκε στον ΜΚ
3. Όσον αφορά το όχημα Ε XXXXX68 που οδηγούσε ο Κατηγορούμενος, ο ΜΚ2 ανέφερε ότι ο επιστάτης του συνεργείου κύριος XXXXX Λεωνίδου, του ανέφερε ότι το όχημα είχε μεταφερθεί εκεί από τις 10/03/2017 και ουδείς επέμβηκε στο εν λόγω όχημα. Δεν έχει κληθεί ο κύριος XXXXX Λεωνίδου στο Δικαστήριο για να δώσει τέτοια μαρτυρία και να έχει η υπεράσπιση την ευκαιρία να τον αντεξετάσει. Περαιτέρω, η πιο πάνω αναφορά δεν αποκλείει την πιθανότητα τρίτο πρόσωπο να παρέλαβε και μετέφερε το όχημα από τη σκηνή του δυστυχήματος στο συνεργείο. Με βάση τα πιο πάνω, το υπόβαθρο επί του οποίου στηρίχθηκε η όλη επιχειρηματολογία του ΜΚ2 δεν είναι στέρεο, εφόσον δεν μπορεί να αποκλειστεί η πιθανότητα στο διάστημα μεταξύ δυστυχήματος και επιθεώρησης να υπήρξαν αλλοιώσεις στα πιο πάνω οχήματα (σημ: σύμφωνα με τη νομολογία, κενά στην αλυσίδα της μαρτυρίας μπορεί να αποδειχθούν ολέθρια για την υπόθεση της Κατηγορούσας Αρχής, ενώ δεν επιτρέπονται εικασίες προς συμπλήρωση κενών στη μαρτυρία της Κατηγορούσας Αρχής (βλ. Λοΐζου v. Αστυνομίας

(1989)2 ΑΑΔ 363), με τρόπο ώστε η μαρτυρία του ΜΚ2 να μην μπορεί να γίνει αποδεκτή. Πέραν των όσων σημειώνονται πιο πάνω, και ανεξάρτητα από αυτά, το συμπέρασμα του ΜΚ2, ότι αποκλείεται να υπήρξε σύγκρουση του μπροστινού μέρους του οχήματος που οδηγούσε ο Κατηγορούμενος, με το πισινό μέρος του οχήματος του ΜΚ4 δεν μπορεί να γίνει αποδεκτό και για ένα επιπλέον λόγο. Στην προσπάθεια του να αιτιολογήσει το συμπέρασμα αυτό, ο ΜΚ2 περιορίστηκε σε μια γενική αναφορά στους νόμους της φυσικής, χωρίς οποιαδήποτε παραπομπή σε βιβλιογραφία ή κάποιο άλλο υποστηρικτικό στοιχείο, με τρόπο ώστε το εν λόγω συμπέρασμα να καθίσταται, κατά την κρίση μου, αυθαίρετο και ως τέτοιο μη δυνάμενο να προσφέρει στο Δικαστήριο τα απαραίτητα εργαλεία ώστε, στηριζόμενο στη μαρτυρία του, να μπορέσει να εξαγάγει τα δικά του συμπεράσματα επί του προκειμένου. Επομένως, και γι' αυτό το λόγο, δεν έχω πειστεί για την ορθότητα της κατάληξης του αυτής. ΜΚ3: Ο ΜΚ3 μου προκάλεσε θετική εντύπωση και αποδέχομαι τη μαρτυρία του. Προσέφερε την μαρτυρία του με σαφήνεια, αμεσότητα και φυσικότητα και έχοντας ακούσει τη μαρτυρία του στο σύνολο της, δεν έχω αμφιβολία ότι τα όσα ανάφερε είναι αληθή και ανταποκρίνονται στα πραγματικά γεγονότα. ΜΚ4 Ο ΜΚ4 δεν μου έχει αφήσει καθόλου καλή εντύπωση ως μάρτυρας αφού σε αρκετά σημεία ήταν διστακτικός και αμήχανος στις απαντήσεις που έδινε. Ήταν εμφανές ότι δεν ήρθε στο Δικαστήριο για να πει την αλήθεια, αλλά για να δώσει τη μαρτυρία που βόλευε την θέση του, ως εμπλεκόμενος στο δυστύχημα. Αυτό αποκάλυπτε η συνολική παρουσία του Κατηγορούμενου στο εδώλιο του μάρτυρα. Παραθέτω πιο κάτω, ένα ενδεικτικό παράδειγμα από τη μαρτυρία που έδωσε που δείχνει την προσπάθεια του να παρουσιάσει τα γεγονότα όπως τον βόλευαν: ΜΚ4: «Εκεί στη σκηνή υπήρχαν πάνω στο κιγκλίδωμα που... επειδή το στρατιωτικό όχημα όταν προσέκρουσε πάνω μου κινήθηκε αριστερά και χτύπησε στο άλλο όχημα, το άλλο όχημα πρέπει να βρήκε πάνω στο κιγκλίδωμα.» Κος Γαβριηλίδης: «Καλά κύριε, να μείνουμε σε τούτο που είπες. Το όχημα της Εθνικής Φρουράς λες κινήθηκε αριστερά και χτύπησε στο άσπρο όχημα.» ΜΚ4: «Μάλιστα.» Κος Γαβριηλίδης: «Πώς είναι δυνατόν να γίνει ενώ ήταν στην αριστερή λωρίδα.» ΜΚ4: «Στην αριστερή λωρίδα;» Κος Γαβριηλίδης: «Κατά τη δική σου θέση.» ΜΚ4: «Η δική μου θέση όπως ξαναείπα, εδώ περίπου στο Χ3 από ό,τι βλέπω εδώ και αναγνωρίζω είναι το σημείο το οποίο πρέπει να έγινε η σύγκρουση σύμφωνα με το σχέδιο, άρα το αυτοκίνητο το στρατιωτικό είχε ήδη μπει στην πλευρά τη δική μου που ήδη προσπερνούσα και μου χτύπησε. Δεν ξέρω και πόσα μέτρα είναι εδώ η λωρίδα. Άρα όταν το αυτοκίνητο πήγε δεξιά και μου χτύπησε εγώ έστριψα το τιμόνι μου δεξιά, έπαιξα πουρού και αυτός έκλωσε αριστερά. Με το που έκλωσε αριστερά φαίνεται ότι ανέπτυξε ταχύτητα για να προσπεράσει το οποίο χτύπησε πάνω στο άσπρο όχημα το άλλο.» Σημειώνεται ότι σύμφωνα με τον ΜΚ3, το όχημα Κατηγορουμένου συγκρούστηκε με το όχημα του στο δεξιό μπροστινό φτερό και τη δεξιά πόρτα. Περαιτέρω, στο Τεκμήριο 6, δεν φαίνεται καταγραφή οποιονδήποτε ζημιών στο πίσω μέρος του οχήματος του ΜΚ3. Η πιο πάνω εξήγηση του ΜΚ4 αναφορικά με την πρόκληση ζημιών στο μπροστινό μέρος του οχήματος του ΜΚ3 αντιστρατεύεται την κοινή λογική. Με βάση την πιο πάνω εκδοχή του ΜΚ4: · ο ΜΚ3 οδηγούσε στην αριστερή λωρίδα κυκλοφορίας, · ο Κατηγορούμενος τον ακολουθούσε στην ίδια λωρίδα, · ο ΜΚ4 επιχειρούσε προσπέρασμα του Κατηγορουμένου από τη δεξιά λωρίδα κυκλοφορίας, · ο Κατηγορούμενος, στην προσπάθεια του να μεταβεί από την αριστερή στη δεξιά λωρίδα κυκλοφορίας, προσέκρουε στο πλάι του οχήματος του ΜΚ4, · ακολούθως ο Κατηγορούμενος έστριψε αριστερά και ανέπτυξε ταχύτητα. Προκύπτει ως θέμα κοινής λογικής ότι αν τα γεγονότα είχαν εξελιχθεί κατά τον τρόπο που περίγραψε ο ΜΚ4, η όποια σύγκρουση του οχήματος του Κατηγορουμένου με το όχημα του ΜΚ3, θα ήταν στο πίσω μέρος του οχήματος του ΜΚ3. ΜΚ5: Η ΜΚ5 μου δεν μου άφησε καλή εντύπωση και δεν μπορώ να στηριχτώ στη μαρτυρία της. Ήταν εμφανές ότι η ΜΚ5 δεν θυμόταν καλά τα γεγονότα της υπόθεσης αφού επανέλαβε αρκετές φορές τη φράση «δεν θυμάμαι». Στην παρούσα υπόθεση, τα γεγονότα έλαβαν χώρα στις 10/3/2017. Η ημερομηνία που η ΜΚ 5 έδωσε μαρτυρία στην Αστυνομία ήταν η 06/11/2017, δηλαδή σχεδόν 8 μήνες μετά το δυστύχημα. Στη συνέχεια έδωσε μαρτυρία ενώπιον του Δικαστηρίου στις 23/3/2021. Είναι φυσιολογικό, μετά από παρέλευση σημαντικού χρονικού διαστήματος μετά τα γεγονότα, η ΜΚ5 να μην θυμόταν κάθε λεπτομέρεια που περιβάλλει την υπόθεση. Παραπέμπω σχετικά με το θέμα στο σύγγραμμα «Το Δίκαιο της Απόδειξης, Δικονομικές και Ουσιαστικές Πτυχές» Β Έκδοση των Τάκη Ηλιάδη & Νικόλα Σάντη, στη σελίδα 136 - 137, «(γ) Μνήμη Μαρτύρων Και παρέλευση Χρόνου. Ίσως είναι και ανθρωπίνως αδύνατο - χωρίς τούτο να υπονοεί ότι δεν υπάρχουν και άτομα με εξαιρετικό μνημονικό (Coleman v Wathen

(1793)5 TR 245) - όταν οι μάρτυρες καταθέτουν μετά από παρέλευση χρόνου να θυμούνται κάθε λεπτομέρεια του επίδικου περιστατικού (Ιωσηφίδη v Αστυνομίας, Ποιν. Έφ. 243/12, ημ. 2.5.14) και να περιγράφουν τα γεγονότα κατά τον ίδιο ακριβώς τρόπο που τα περιέγραψαν στην Αστυνομία (Κλεοβούλου V Αστυνομίας

(2012)2 ΑΑΔ 17). Όταν η μαρτυρία αφορά σε ανάκληση γεγονότων που συνέβησαν πολύ παλιά, το Δικαστήριο οφείλει να την προσεγγίζει με επιφυλακτικότητα και να αυτοπροειδοποιείται δεόντως (Damevski v. Hope

(2016)NSWSC 1231). Στην Σκορδέλλη και Άλλων v Δημοκρατίας, Ποιν. Έφ. 101/13, ημ. 6.6.16, το Εφετείο, διά της Ψαρά-Μιλτιάδους, Δ., σημείωσε ότι: «. η ανθρώπινη μνήμη δεν λειτουργεί μηχανιστικά και σίγουρα ο ανθρώπινος νους δεν εργάζεται ως ένας ηλεκτρονικός υπολογιστής ώστε να καταγράφει εξομοιωτικά και να αναπαράγει με τον ίδιο τρόπο λεπτομέρειες περιγράφοντας μια σκηνή ή ένα επεισόδιο. Στο κάθε άτομο, ενδεχομένως να εντυπώνονται διαφορετικές λεπτομέρειες με βάση τα προκρίματα και τα ενδιαφέροντα του.»» Παρατηρώ επίσης ότι η ΜΚ5, σε σχετικές υποβολές του συνηγόρου υπεράσπισης δεν απέκλεισε το ενδεχόμενο το δυστύχημα να προκλήθηκε ως ήταν η θέση της υπεράσπισης, παρόλο που η θέση αυτή βρίσκεται σε πλήρη αντίθεση με τη μαρτυρία της στην γραπτή της κατάθεση (τεκμήριο 12). Τα πιο πάνω με οδηγούν στην κατάληξη ότι το Δικαστήριο δεν μπορεί να στηριχτεί στη μαρτυρία της ΜΚ5 για εξαγωγή ασφαλών συμπερασμάτων σε σχέση με τα γεγονότα της υπόθεσης. Νομική Πτυχή Στις ποινικές υποθέσεις αποτελεί πάγια αρχή ότι το βάρος απόδειξης των συστατικών στοιχείων της κάθε κατηγορίας το φέρει η Κατηγορούσα αρχή και η ενοχή πρέπει να αποδεικνύεται πέραν πάσης λογικής αμφιβολίας. (Woolmington v D.P.P. 25 Cr. App. R. 72, Charitonos and Others v. The Republic

(1971)2 CLR 40). Η απόδειξη της κατηγορίας και κάθε στοιχείου που την συνιστά, βαρύνει εξ' ολοκλήρου την Κατηγορούσα Αρχή. Δεν επιτρέπονται υποθέσεις ως προς την ύπαρξη γεγονότων, όσο εύλογες και αν είναι. Κενά αναφορικά με την ύπαρξη των πρωτογενών γεγονότων που συνιστούν και αποδεικνύουν το αδίκημα αφήνουν την κατηγορία ατεκμηρίωτη και έκθετη σε απόρριψη (Γεν. Eισαγγελέας της Δημοκρατίας ν. Aνδρέα Σάζου

(2001)2 ΑΑΔ 18, Λοΐζου v. Αστυνομίας

(1989)2 Α.Α.Δ. 363, Γεν. Εισαγγελέας ν. Σπύρου

(2002)2 Α.Α.Δ. 71). Εναπόκειται στην Κατηγορούσα Αρχή να παρουσιάσει μαρτυρία που να είναι και αξιόπιστη, αλλά και σαφής (βλ. Φλουρής v. Αστυνομίας

(1989)2 Α.Α.Δ. 401). Εάν στο τέλος της υπόθεσης μείνει έστω και η παραμικρή αμφιβολία στο μυαλό του Δικαστηρίου για την ενοχή του κατηγορουμένου, τότε αυτό θα πρέπει να αποφασισθεί υπέρ του και να απαλλαγεί της κατηγορίας (Τούμπας v. Δημοκρατίας

(1984)2 C.L.R. 110). Πρώτη Κατηγορία Σύμφωνα με το άρθρο 8 του περί Μηχανοκινήτων Οχημάτων και Τροχαίας Κινήσεως Νόμου του 1972 (86/1972) (ως ίσχυε κατά την 22/5/2019): «Πας όστις οδηγεί μηχανοκίνητον όχημα επί τινος οδού μη καταβάλλων την προσήκουσαν επιμέλειαν και προσοχήν ή μη επιδεικνύων εύλογον μέριμναν δι' έτερα πρόσωπα, χρησιμοποιούντα την οδόν, είναι ένοχος αδικήματος και υπόκειται εις φυλάκισιν διά διάστημα μη υπερβαίνον το εν έτος ή εις χρηματικήν ποινήν μη υπερβαίνουσαν τας ,1000 ή εις αμφοτέρας τας ποινάς της φυλακίσεως και της χρηματικής τοιαύτης». Το πιο κάτω απόσπασμα από την υπόθεση Σωκράτους ν. Αστυνομίας

(1989)2 ΑΑΔ 1 είναι σχετικό με το τι συνιστά αμέλεια: «Η αμέλεια σύγκειται στην παράλειψη εκπληρώσεως του καθήκοντος μέριμνας και φροντίδας για την ασφάλεια άλλων προσώπων που χρησιμοποιούν το δρόμο. Το καθήκο φροντίδας και μέριμνας (duty of care) οφείλεται σε κάθε πρόσωπο που κατά λογική πρόβλεψη μπορεί να επηρεασθεί από τις πράξεις του οδηγού· τον γείτονα, όπως επιγραμματικα αναφέρεται στην απόφαση του Λόρδου Atkin στην υπόθεση Donoghue v. Stevenson [1932] A.C. 562. Τα συστατικά στοιχεία της αμέλειας είναι τα ίδια στο αστικό και ποινικό δίκαιο ό,τι διαφέρει είναι το βάρος της αποδείξεως. Το απρόσωπα προσδιοριζόμενο καθήκο προς κάθε ένα που είναι λογικά δυνατό να επηρεασθεί από τις πράξεις του οδηγού, συγκεκριμενοποιείται στα πλαίσια των γεγονότων της υποθέσεως για να αποφασισθεί - (α) η φύση του καθήκοντος και (β) όπου διαπιστώνεται η ύπαρξη του κατά πόσο ο οδηγός το έχει εκπληρώσει. Το κριτήριο για τη διαπίστωση αμέλειας είναι αντικειμενικό, και μέτρο ο προσεκτικός και όχι ο τέλειος οδηγός. Τέλος, η πρόβλεψη συναρτάται με τις κοινές εμπειρίες και τη λογική συνέπεια.» Διαφωτιστική είναι επίσης και η πρόσφατη απόφαση Χαραλάμπους ν. Mc Gill, ECLI:CY:AD:2019:A527, Πολιτική Έφεση Αρ. 38/2015, 18/12/2019 όπου αναφέρθηκε ότι: «Υπό το φως των αλώβητων ευρημάτων του πρωτόδικου Δικαστηρίου είναι φανερό ότι ο εφεσείων είχε πλήρη ευθύνη έχοντας υπόψη την διαχρονική και σαφή νομολογία ότι ένας οδηγός οφείλει να επιδεικνύει την ανάλογη επιμέλεια κινούμενος με το όχημα του, έχει δε καθήκον φροντίδας για τους υπόλοιπους που χρησιμοποιούν επίσης τον δρόμο, περιλαμβανομένων και πεζών. Η αμέλεια επί των τροχαίων ατυχημάτων είναι η ίδια και στο αστικό και στο ποινικό δίκαιο και ό,τι διαφέρει είναι ως προς το βάρος απόδειξης, (Σωκράτους ν. Αστυνομίας

(1989)2 Α.Α.Δ. 1 και Βασιλείου ν. Αστυνομίας

(1994)2 Α.Α.Δ. 202). Όπως τονίστηκε επανειλημμένα το καθήκον φροντίδας και μέριμνας οφείλεται και επιδεικνύεται σε κάθε πρόσωπο που κατά λογική πρόβλεψη δυνατό να επηρεαστεί από τις πράξεις ενός οδηγού. Το κριτήριο για την διαπίστωση αμέλειας είναι αντικειμενικό, με μέτρο το μέσο συνετό και προσεκτικό οδηγό και η πρόβλεψη για την δυνατότητα κινδύνου συναρτάται με τις κοινές εμπειρίες οδήγησης και το καθήκον της δέουσας παρατηρητικότητας. Όταν η πιθανότητα κινδύνου είναι εύλογα αναμενόμενη ή αντιληπτή, τότε η παράληψη προφύλαξης συνιστά αμέλεια (Αργυρού ν. Αστυνομίας

(2002)2 Α.Α.Δ. 378). Αναφέρθησαν και από τις δυο πλευρές διάφορες αποφάσεις ως προς την κατανομή της ευθύνης και την κατ΄ ισχυρισμόν επίδειξη συντρέχουσας αμέλειας από την πλευρά της εφεσίβλητης. Δεν χρειάζεται όμως αναφορά σε αυτές δεδομένου ότι όπως έχει υποδειχθεί και στη Γεώργιου Μάρκου ν. Παναγιώτη Μιχαήλ ECLI:CY:AD:2018:A310, ECLI:CY:AD:2018:A310, Πολιτική Έφεση αρ. 246/12 ημερ. 27.6.2018, η αμέλεια ως νομική έννοια εξαντλείται στην πράξη στην εξέταση των πραγματικών γεγονότων της κάθε συγκεκριμένης υπόθεσης. Ούτε είναι μετρήσιμη με απολύτους μαθηματικούς υπολογισμούς, παραμένουσα ζήτημα εκτίμησης και υπαγωγής των πραγματικών περιστατικών του ατυχήματος στις καθιερωμένες νομολογιακές αρχές. Ο οδηγός έχοντας υπόψη το αντικειμενικό επίπεδο επιμέλειας έχει την υποχρέωση να συμπεριφέρεται κατά τον έλεγχο του οχήματος του όπως αναμένεται από ένα μέσο συνετό οδηγό (Κωνσταντίνου ν. Κατσιάρδη

(2007)1 Α.Α.Δ. 1178). Από την άλλη, οι άλλοι χρήστες του δρόμου, είτε οδηγοί, είτε πεζοί, υπέχουν συντρέχουσα αμέλεια εάν δεν λαμβάνουν μέτρα αυτοπροστασίας. Η συντρέχουσα αμέλεια δεν εδράζεται σε καθήκον επιμέλειας που φέρει ο ενάγων απέναντι στον εναγόμενο, αλλά σε καθήκον αυτοπροστασίας, (Γεωργική Εταιρεία Πλατώνια Λτδ ν. Mohammad Al Sharif

(2012)1 Α.Α.Δ. 28). Δεύτερη Κατηγορία: Σύμφωνα με το άρθρο 58

(2)των περί Μηχανοκινήτων Οχημάτων και Τροχαίας Κινήσεως Κανονισμών 66/1984: «Κάθε πρόσωπο που οδηγεί ή έχει την ευθύνη ή τον έλεγχο μηχανοκίνητου οχήματος, έχει τα πιο κάτω καθήκοντα και υποχρεώσεις: ... (δ) να συμμορφώνεται προς όλα τα σήματα τροχαίας, συμπεριλαμβανομένων πινακίδων, που τοποθετούνται ή χαράσσονται πάνω ή κοντά σε οποιοδήποτε δρόμο με ή κατ' εντολή της Αστυνομίας ή αρχής τοπικής αυτοδιοίκησης ή άλλης αρχής, στην οποία έχει ανατεθεί δυνάμει οποιασδήποτε νομοθετικής διάταξης ο έλεγχος ή η ρύθμιση της τροχαίας κυκλοφορίας» Περαιτέρω σύμφωνα με το άρθρο 2 των πιο πάνω κανονισμών: «σήμα τροχαίας» ορίζεται ως «οιονδήποτε αντικείμενον ή μέσον (μονίμως τοποθετημένο ή κινητόν), ή οιονδήποτε σημείον, σήμανσιν, σύμβολον ή γραμμήν προς μετάδοσις εις την τροχαίαν κίνησιν εν γένει ή εις ορισμένην κατηγορίαν ταύτης, προειδοποιήσεων, πληροφοριών, κανόνων, περιορισμών ή απαγορεύσεων οιασδήποτε φύσεως, καθώς και οιονδήποτε σημείον, σήμανσιν, σύμβολον ή γραμμήν επί ή πλησίον οιασδήποτε οδού ή κεχαραγμένων επί του καταστρώματος οιασδήποτε οδού, προς μετάδοσιν τοιούτων προειδοποιήσεων, πληροφοριών, κανόνων, περιορισμών ή απαγορεύσεων.» Επιπρόσθετα, ο Κανονισμός 71 των Κανονισμών διαλαμβάνει τα εξής: «Ως σήματα τροχαίας καθορίζονται τα σήματα τα οποία εκτίθενται εις τον Οδικόν Κώδικα τον εκδιδόμενον από καιρού εις καιρόν υπό του Εφόρου και δημοσιευμένου κατά τοιούτον τρόπον ως ο Έφορος ήθελε ορίσει, τα σήματα τα οποία ορίζονται υπό δημοτικού συμβουλίου ή υφ' οιασδήποτε άλλης αρχής εμπεπιστευμένης τον έλεγχον και την ρύθμισιν της τροχαίας, και τα σήματα τα οποία ορίζονται δυνάμει οιουδήποτε νόμου ή κανονισμού ή οιασδήποτε διεθνούς Συμβάσεως εις την οποίαν προσεχώρησε και η Δημοκρατία.» Τέλος, ο Κανονισμός 72 των Κανονισμών προνοούσε κατά την ημερομηνία διάπραξης του αδικήματος ότι ο παραβάτης οποιασδήποτε διάταξης των Κανονισμών είναι ένοχος αδικήματος και υπόκειται σε ποινή φυλάκισης μέχρι ενός έτους ή σε χρηματική ποινή μέχρι €1.708,00 ή και στις δύο αυτές ποινές. Τα συστατικά στοιχεία του αδικήματος όπως προκύπτουν από το άρθρο 58

(2)(δ) είναι τα ακόλουθα: Α) οδήγηση ή ευθύνη ή έλεγχος μηχανοκίνητου οχήματος Β) κατά την οποία να υπάρχει μη συμμόρφωση με σήμα τροχαίας. Ευρήματα Σύμφωνα με την πιο πάνω αξιολόγηση της μαρτυρίας που έχει προσφερθεί στο Δικαστήριο καταλήγω στα ακόλουθα ευρήματα. Στις 10/03/2017 και ώρα 6:45, ο ΜΚ3 οδηγούσε στον δρόμο Κάτω Μονής - Αρεδιού ή αλλιώς Κάτω Μονής προς Άγιο Ιωάννη, με κατεύθυνση προς τον Άγιο Ιωάννη. Οδηγούσε στην αριστερή λωρίδα κυκλοφορίας ως η πορεία του και η ταχύτητά του ήταν περίπου 65 ΧΑΩ. Τον ΜΚ3 ακολουθούσε ο Κατηγορούμενος με το διπλοκάμπινο όχημα της Εθνικής Φρουράς XXXXX

1. Πίσω από το όχημα του Κατηγορούμενου, ακολουθούσε το όχημα XXXXX50 που οδηγούσε ο ΜΚ
2. Σε κάποιο σημείο, στο οποίο υπήρχε άσπρη συνεχόμενη γραμμή, ο Κατηγορούμενος έθεσε σε λειτουργία τον δεξιό δείκτη πορείας (πορτοκαλί φως) και επιχείρησε προσπέρασμα του οχήματός του ΜΚ
3. Καθώς το αυτοκίνητο του Κατηγορουμένου βρισκόταν στη δεξιά λωρίδα κυκλοφορίας, σχεδόν παράλληλα με το όχημα του ΜΚ3, το όχημα του ΜΚ4 συγκρούστηκε στο πίσω μέρος του οχήματος του Κατηγορουμένου. Ως αποτέλεσμα της σύγκρουσης, ο Κατηγορούμενος έχασε τον έλεγχο του οχήματος του και συγκρούστηκε πρώτα στο όχημα του ΜΚ3 και ακολούθως ανατράπηκε σε παρακείμενο χωράφι. Ακολούθως, το όχημα του ΜΚ3 συγκρούστηκε με το αριστερό προστατευτικό κιγκλίδωμα και το όχημα του ΜΚ4 εξήλθε εκτός του δρόμου σε παρακείμενο χωράφι, χωρίς όμως να ανατραπεί. Με την αγόρευση του ο συνήγορος υπεράσπισης ισχυρίστηκε ότι, δεν έχει προσκομιστεί μαρτυρία ως προς το ποια είναι η αρμόδια αρχή για την σηματοδότηση της συνεχόμενης άσπρης γραμμής στο σημείο του δυστυχήματος, ούτε δόθηκε μαρτυρία κατά πόσο η σηματοδότηση ήταν ορθή επί του συγκεκριμένου σημείου. Καταρχάς, σημειώνεται ότι ο συνήγορος υπεράσπισης παρέλειψε να αντεξετάσει τους μάρτυρες κατηγορίας αναφορικά με το θέμα αυτό. Σύμφωνα με τη νομολογία, παράλειψη αντεξέτασης μάρτυρα σε ουσιώδη ισχυρισμό, παρέχει στο Δικαστήριο διακριτική ευχέρεια να θεωρήσει την παράληψη ως αποδοχή του συγκεκριμένου ισχυρισμού (παραπέμπω στις: Ποινική Έφεση 167/2013, Νικόλας Μαρσέλλο κ.α. v Κύπρου Κωνσταντίνου, ημερομηνίας 18/1/2017, Pal κ.ά. ν. Δημοκρατίας

(2010)2 Α.Α.Δ. 551 και Ποιν. Εφ. 41/2015 Ρεβέκκα Πέτρου ν. Δημοκρατίας, ημερ. 25 Οκτωβρίου 2016 και στην πρόσφατη Ποινική Έφεση 43/20, Πισσουρίου v. Αστυνομίας ημερ. 6/4/21). Περαιτέρω, σύμφωνα με το τεκμήριο της κανονικότητας (omnia praesumuntur rite esse acta), το Δικαστήριο μπορεί να στηριχτεί και να κρίνει ότι έχουν ληφθεί από την αρμόδια αρχή όλα τα απαραίτητα μέτρα, η συνεχής άσπρη γραμμή να είχε χαραχτεί νομότυπα στο συγκεκριμένο σημείο (βλ. Γενικός Εισαγγελέας v Φλωρίδης

(1999)2ΑΑΔ 95 και Γεωργαλίδης v Δήμου Λάρνακος

(2001)2ΑΑΔ 789, Boyd-gibbins v.Skinner [1951] All E.R. p.1049 και Πισσουρίου ανωτέρω). Παρατηρώ ότι με βάση τα πιο πάνω ευρήματα, προκύπτει ότι ο Κατηγορούμενος έχει ξεκάθαρα παραβιάσει τον κανονισμό 58

(2)(δ) των περί Μηχανοκινήτων Οχημάτων και Τροχαίας Κινήσεως Κανονισμών 66/1984. Σημειώνεται ότι, παράβαση κανονισμού της τροχαίας δεν αποτελεί αφ' εαυτής αμέλεια (Χριστοφόρου v Τρύφωνος

(1999)1 ΑΑΔ 1516 και Πολιτική Έφεση 56/2014, Prichard v. Μαυρομμάτη κ.α. ημερ. 16/3/21). Στην παρούσα υπόθεση, ο Κατηγορούμενος, με την παραβίαση της συνεχόμενης άσπρης γραμμής έχει παραβιάσει και το καθήκον επιμέλειας που όφειλε προς άλλους χρήστες του δρόμου. Η παραβίαση του καθήκοντος αυτού όμως, δεν έχει αιτιώδη σχέση με το δυστύχημα αφού σύμφωνα με τα πιο πάνω ευρήματα, η αποκλειστική αιτία του δυστυχήματος ήταν η αμελής οδήγηση του ΜΚ4. Κατάληξη Σύμφωνα με τα πιο πάνω, η Κατηγορούσα Αρχή έχει αποτύχει να αποδείξει την ενοχή του Κατηγορουμένου στην πρώτη Κατηγορία αλλά έχει επιτύχει να αποδείξει την ενοχή του στη δεύτερη κατηγορία. Συνακόλουθα ο Κατηγορούμενος αθωώνεται και απαλλάσσεται στην πρώτη κατηγορία και κρίνεται ένοχος στη δεύτερη κατηγορία. [Υπ.] .............. Α. Λοΐζου, Ε.Δ. Πιστό Αντίγραφο Πρωτοκολλητής cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο