Διευθυντή Τμήματος Επιθεώρησης Εργασίας ν. XANTHOS COACHES LTD κ.α., Αρ. Υπόθεσης: 6096/2015, 21/9/2021

(2)(α) και 53

(1)του ως άνω Νόμου. Η 2η κατηγορία αφορά το αδίκημα της παράλειψης εργοδότη να έχει στη διάθεσή του γραπτή εκτίμηση των υφιστάμενων κατά την εργασία κινδύνων για την ασφάλεια και την υγεία των εργοδοτουμένων του και άλλων προσώπων κατά παράβαση των άρθρων 2, 3, 13, 38 και 53

(1)του ως άνω Νόμου και των Κανονισμών 2, 3, 4

(1)και 4

(2)των περί Διαχείρισης Θεμάτων Ασφάλειας και Υγείας στην Εργασία Κανονισμών (Κ.Δ.Π. 173/2002). Η 3η κατηγορία αφορά το αδίκημα της παράλειψης εφαρμογής κατάλληλου συστήματος ασφάλειας ή συστήματος διαχείρισης των κινδύνων για τη βελτίωση των θεμάτων ασφάλειας, υγείας και ευημερίας των εργοδοτουμένων κατά παράβαση των άρθρων 2, 3, 13, 38 και 53

(1)του ως άνω Νόμου και των Κανονισμών 2, 3 και 5

(1)(α) των περί Διαχείρισης Θεμάτων Ασφάλειας και Υγείας στην Εργασία Κανονισμών (Κ.Δ.Π. 173/2002). Τέλος η 4η κατηγορία αφορά το αδίκημα της παράλειψης άμεσης πληροφόρησης με τον πιο γρήγορο και πρακτικό τρόπο του αρμόδιου Επαρχιακού Γραφείου Επιθεώρησης Εργασίας της Επαρχίας όπου συνέβηκε το ατύχημα σχετικά με ατύχημα που συνέβηκε σε εργοδοτούμενο πρόσωπο το οποίο κατέστη ανίκανο για περισσότερες από 3 ημέρες, εξαιρουμένης της μέρας του ατυχήματος, από του να εκτελεί τη συνηθισμένη εργασία του στην οποία εργοδοτείται κατά τον χρόνο που προηγείται του ατυχήματος αυτού, κατά παράβαση των άρθρων 2, 3, 13, 38 και 53

(1)του ως άνω Νόμου και των Κανονισμών 2, 3 και 4

(1)(α) των περί Ασφάλειας και Υγείας στην Εργασία (Γνωστοποίηση Ατυχημάτων και Επικίνδυνων Συμβάντων) Κανονισμών του 2007 (Κ.Δ.Π. 531/2007). Σύμφωνα με τις λεπτομέρειες αδικήματος της 1ης κατηγορίας η κατηγορούμενη κατηγορείται ότι στις 3.11.2014, στην οδό Κολοκοτρώνη στο Καϊμακλί, ενώ ήταν εργοδότης και κάτοχος επιβατικού λεωφορείου με αριθμούς εγγραφής KRB 098, παρέλειψε να εφαρμόσει ασφαλή μέθοδο εργασίας για τη μεταφορά και επιδιόρθωση του εν λόγω λεωφορείου με αποτέλεσμα κατά τη διάρκεια της επιδιόρθωσης του ο εργοδοτούμενός της XXXXX Ανδρέου, να παρασυρθεί από αυτό και να τραυματιστεί σοβαρά στην κοιλιακή χώρα. Σύμφωνα με τις λεπτομέρειες αδικήματος της 3ης κατηγορίας κατηγορείται ότι στις 3.11.2014 στους εκάστοτε χώρους που διεξάγει τις εργασίες της ανά το Παγκύπριο παρέλειψε να εφαρμόσει κατάλληλο σύστημα ασφάλειας ή σύστημα διαχείρισης των κινδύνων στο οποίο να περιγράφονται μεταξύ άλλων οι διευθετήσεις για τον αποτελεσματικό προγραμματισμό, την οργάνωση, τον έλεγχο καθώς και την παρακολούθηση και την αναθεώρηση των προληπτικών και προστατευτικών μέτρων που πρέπει να λαμβάνονται για τις δραστηριότητες στον χώρο εργασίας που ενέχουν κινδύνους με αποτέλεσμα εργοδοτούμενά της πρόσωπα καθώς και τρίτα πρόσωπα να εκτίθενται σε κίνδυνο. Η κατηγορούσα αρχή προς απόδειξη της 1ης και της 3ης κατηγορίας κάλεσε 4 μάρτυρες. Πριν την προσκόμιση μαρτυρίας από την κατηγορούσα αρχή δηλώθηκαν ως παραδεκτά μεταξύ των διαδίκων γεγονότα τα οποία εγκρίθηκαν ως τέτοια από το Δικαστήριο τα ακόλουθα: η κατηγορούμενη εταιρεία κατά τον επίδικο χρόνο ήταν και είναι νομότυπα εγγεγραμμένη. Στις 3.11.2014 συνέβη ατύχημα στον εργοδοτούμενό της κ. XXXXX Ανδρέου και στο επίδικο ατύχημα εμπλέκεται το όχημα με αριθμό εγγραφής KRB 098 που ήταν ιδιοκτησία της κατηγορούμενης. Τα πιο πάνω αποτελούν πλέον ευρήματα του Δικαστηρίου. Ως Μ.Κ.1 παρουσιάστηκε ο κ. XXXXX Μαλεκίδης ο οποίος κατά την κυρίως εξέτασή του ισχυρίστηκε ότι εργάζεται στο Τμήμα Επιθεώρησης Εργασίας και ασχολείται με θέματα ασφάλειας και υγείας σε χώρους εργασίας. Κατά τον επίδικο χρόνο εργαζόταν στο Επαρχιακό Γραφείο Επιθεώρησης Εργασίας Λευκωσίας. Για την παρούσα υπόθεση ετοίμασε Έκθεση Διερεύνησης Ατυχήματος η οποία σημειώθηκε ως Έγγραφο Α. Κατέθεσε επίσης ως τεκμήριο 1 τις 8 φωτογραφίες τις οποίες ο ίδιος τράβηξε και οι οποίες απεικονίζουν τον χώρο στην οδό Κολοκοτρώνη στο Καϊμακλί που συνέβηκε το επίδικο ατύχημα καθώς και το εμπλεκόμενο σε αυτό λεωφορείο. Στην έκθεσή του γίνεται αναφορά στην πληροφόρηση που έλαβε για το επίδικο ατύχημα, για τον επίδικο χώρο και στα όσα συνέλεξε από τα πρόσωπα που ήταν σε θέση να του δώσουν πληροφορίες για αυτό. Κατέθεσε επίσης ως τεκμήρια 2 έως 5 τις καταθέσεις τις οποίες έλαβε από τον κ. XXXXX Ασπρόφτα, τον κ. XXXXX Λεοντίου, τον κ. XXXXX Ξάνθου και τον κ. XXXXX Ανδρέου, αντίστοιχα. Κατέθεσε επίσης ως τεκμήριο 6 το έντυπο γνωστοποίησης ατυχήματος που απέστειλε η κατηγορούμενη προς το Επαρχιακό Γραφείο Επιθεώρησης Εργασίας Λευκωσίας το οποίο παραλήφθηκε στις 10.11.2014 και ως τεκμήριο 7 επιστολή του ως άνω Γραφείου προς την κατηγορούμενη ημερομηνίας 18.1.

1. Τέλος κατέθεσε ως τεκμήριο 8 αντίγραφο επιστολής του Τμήματος Ηλεκτρομηχανολογικών Υπηρεσιών ημερομηνίας 19.3.2015 προς την Προϊστάμενη του Επαρχιακού Γραφείου Επιθεώρησης Εργασίας Λευκωσίας. Σε ερωτήσεις που του τέθηκαν στη συνέχεια κατά την κυρίως εξέτασή του ισχυρίστηκε ότι η γραπτή εκτίμηση των κινδύνων είναι η αναγνώριση από τον εργοδότη των κινδύνων στους οποίους δύναται να εκτεθούν είτε οι εργοδοτούμενοί του είτε τρίτα πρόσωπα και η καταγραφή των προστατευτικών και προληπτικών μέτρων για την αντιμετώπισή τους. Ισχυρίστηκε επίσης ότι το σύστημα διαχείρισης κινδύνων είναι η τεχνολογία με την οποία ο εργοδότης θα εφαρμόσει και αναθεωρήσει τα προληπτικά μέτρα και θα γνωστοποιήσει τους κινδύνους στους εργοδοτούμενούς του. Αναφορικά με το επίδικο περιστατικό ισχυρίστηκε ότι η κατηγορούμενη ακολούθησε την πιο κάτω μέθοδο μεταφοράς και επιδιόρθωσης του λεωφορείου: όταν διαπιστώθηκε ότι υπήρχε βλάβη στο σύστημα τροφοδοσίας του πετρελαίου του λεωφορείου ο μηχανικός προσπαθούσε να την επιδιορθώσει ευρισκόμενος κάτω από αυτό και ταυτόχρονα άλλο πρόσωπο κρατούσε ειδικό σπρέι με το οποίο ψέκαζε το φίλτρο του αέρα και ο οδηγός του προσπαθούσε να το εκκινήσει. Ισχυρίστηκε ότι η ως άνω μέθοδος να ξαπλώνει ο μηχανικός κάτω από το λεωφορείο στην προσπάθειά του να επιδιορθώσει τη βλάβη ήταν εσφαλμένη και τελικά οδήγησε στο να τον κτυπήσει το λεωφορείο. Ισχυρίστηκε τέλος ότι μπορούσε να εφαρμοζόταν άλλη μέθοδος για τη μετακίνηση ή την επιδιόρθωση του λεωφορείου ήτοι να μεταφερόταν με γερανό σε κάποιο υποστατικό και ό,τι χρειαζόταν για την επισκευή του να γινόταν σε εκείνο τον χώρο. Κατά την αντεξέτασή του από τον δικηγόρο της κατηγορούμενης ο Μ.Κ.1 ισχυρίστηκε ότι δεν ήταν λογικό να επιδιορθώνει κάποιος ένα αυτοκίνητο και να υπάρχει ο κίνδυνος να τον καταπλακώσει. Ισχυρίστηκε ότι, σύμφωνα με όσα του είπε ο οδηγός, το επίδικο λεωφορείο μια εβδομάδα πριν τον επίδικο χρόνο είχε ξαναπαρουσιάσει βλάβη αλλά δεν γνώριζε κατά πόσο ήταν η ίδια με αυτή που είχε παρουσιαστεί εκείνη την ημέρα. Ισχυρίστηκε επίσης ότι η συγκεκριμένη βλάβη είχε παρουσιαστεί την επίδικη ημέρα 5 με 6 φορές. Ισχυρίστηκε ότι η επικινδυνότητα της μεθόδου που χρησιμοποιήθηκε εκείνη την ημέρα έγκειται στο γεγονός ότι ο μηχανικός του αυτοκινήτου μπήκε κάτω από αυτό και ταυτόχρονα ο οδηγός του καθόταν στη θέση του οδηγού. Ισχυρίστηκε ότι η μέθοδος που είχε επιλεχθεί, ήτοι η οδήγηση του λεωφορείου προς το Καϊμακλί παρά η φόρτωση και μεταφορά του με γερανό, εγκυμονούσε λιγότερες πιθανότητες να συμβεί κάτι κακό. Ισχυρίστηκε επίσης πως ο κ. XXXXX Ξάνθου του είπε ότι την επίδικη ημέρα και κατά τη διάρκεια του επίδικου εγχειρήματος βρισκόταν στο νοσοκομείο μαζί με τη σύζυγό του και ότι είχε μιλήσει 2 φορές τηλεφωνικά με τον κ. Ανδρέου και στη συνέχεια ειδοποιήθηκε για το ατύχημα. Ισχυρίστηκε επίσης ότι στο επίδικο συμβάν εμπλέκονταν 3 πρόσωπα, ο κ. Λεύκιος Λεοντίου που ήταν ο οδηγός του λεωφορείου, ο κ. XXXXX Ανδρέου που ήταν ο μηχανικός υπάλληλος της κατηγορούμενης και ο κ. Κυριάκος Ασπρόφτας. Ισχυρίστηκε ότι ο κ. Λεοντίου και ο κ. Ανδρέου του είπαν πως, σε κάθε μια από τις προσπάθειες που έκαναν για να εκκινήσει το λεωφορείο που προηγήθηκαν της τελευταίας στην οποία τραυματίστηκε ο κ. Ανδρέου, ο κ. Ασπρόφτας στεκόταν μπροστά από το λεωφορείο και ψέκαζε με ένα ειδικό σπρέι στην εισαγωγή του αέρα. Ισχυρίστηκε επίσης πως ο κ. Ανδρέου του ανέφερε ότι έμπαινε κάτω από το λεωφορείο προσπαθώντας να εξαερίσει το σύστημα τροφοδοσίας του πετρελαίου. Ισχυρίστηκε τέλος πως ήταν υποχρέωση της κατηγορούμενης να είχε εντοπίσει τον κίνδυνο να συνέβαινε το επίδικο ατύχημα, να τον κατέγραφε και να τον αξιολογούσε και τέλος να λάμβανε τα αναγκαία μέτρα για να τον εξαλείψει. Ως Μ.Κ.2 παρουσιάστηκε ο κ. XXXXX Ανδρέου ο οποίος κατά την κυρίως εξέτασή του ισχυρίστηκε ότι στο παρελθόν ήταν μηχανικός λεωφορείων και τώρα είναι άνεργος και λαμβάνει επίδομα αναπηρίας λόγω ενός εργατικού ατυχήματος που είχε στις 3.11.2014 όταν εργαζόταν στην κατηγορούμενη. Ισχυρίστηκε επίσης ότι για το εν λόγω συμβάν είχε δώσει μια κατάθεση στον λειτουργό του Γραφείου Επιθεώρησης Εργασίας κ. Μαλεκίδη την οποία αναγνώρισε ότι είναι το τεκμήριο
2. Στην εν λόγω κατάθεσή του ημερομηνίας 16.12.2014 ανέφερε ότι εργαζόταν για 4 χρόνια περίπου ως μηχανικός στην κατηγορούμενη εταιρεία. Στις 3.11.2014 βρισκόταν στον XXXXX Κουκουλλή, τον μπογιατζή λεωφορείων, όταν του τηλεφώνησε ο XXXXX λέγοντάς του ότι το λεωφορείο που οδηγούσε είχε χαλάσει κοντά στην περιοχή της Carlsberg. Τηλεφώνησε στον εργοδότη του κ. XXXXX Ξάνθο ο οποίος του είπε να αναζητήσει κάποιο συνεργάτη τους από τη Λευκωσία για βοήθεια. Μίλησε με τον XXXXX Ασπρόφτα ο οποίος μετέβη στον XXXXX Κουκουλλή και τον μετέφερε στον χώρο όπου είχε χαλάσει το λεωφορείο. Έλεγξε το όχημα και διαπίστωσε ότι είχε τραβήξει αέρα το σύστημα πετρελαίου. Μπήκε κάτω από το όχημα για να εξαερίσει το φίλτρο της νεροπαγίδας και καθώς το εξαέριζε ταυτόχρονα ο Ασπρόφτας ψέκαζε με σπρέι το φίλτρο του αέρα που βρίσκεται στο μπροστινό μέρος του οχήματος και ο οδηγός του προσπαθούσε να ξεκινήσει τη μηχανή του. Όταν ξεκίνησε η μηχανή επιβιβάστηκε στο λεωφορείο μαζί με τον οδηγό του οχήματος με κατεύθυνση προς το ΣΟΠΑΖ και τους ακολουθούσε ο Ασπρόφτας με το δικό του όχημα. Καθώς προχωρούσαν το λεωφορείο παρουσίασε το ίδιο πρόβλημα λίγο πριν φθάσουν στον κυκλικό κόμβο του Νοσοκομείου Λευκωσίας. Σταμάτησαν στην αριστερή πλευρά του δρόμου και επανέλαβαν και οι 3 τους την ίδια διαδικασία. Μόλις ξεκίνησε το όχημα επιβιβάστηκε ξανά σε αυτό και μετέβηκαν απέναντι σε πρατήριο καυσίμων για να το εφοδιάσουν με πετρέλαιο. Τηλεφώνησε στον εργοδότη του και του ανέφερε πως θα βάλει καύσιμο αξίας €50,00 και στη συνέχεια προχώρησαν προς τα φώτα Γερίου. Πριν τα εν λόγω φώτα παρουσιάστηκε ξανά το ίδιο πρόβλημα και τηλεφώνησε στον κ. Ξάνθο λέγοντάς του ότι παρουσιάστηκε ξανά το ίδιο πρόβλημα και εκείνος του είπε να προσπαθήσουν ξανά. Ξεκίνησαν ακόμα μια φορά το όχημα ακολουθώντας την ίδια διαδικασία και προχώρησαν προς το Καϊμακλί. Πέρασαν την Πανεπιστημιούπολη και στην Αγλαντζιά παρουσιάστηκε ακόμα μια φορά το ίδιο πρόβλημα και εφάρμοσαν ξανά την ίδια διαδικασία. Κατευθύνθηκαν προς το ΣΟΠΑΖ και αφού το πέρασαν έστριψαν αριστερά στα φώτα τροχαίας. Κοντά σε κάποιο μηχανικό παρουσιάστηκε πάλι το ίδιο πρόβλημα και ο ίδιος μπήκε ξανά κάτω από το λεωφορείο. Ο Ασπρόφτας ψέκαζε με σπρέι και ο οδηγός του οχήματος προσπαθούσε να βάλει μπρος τη μηχανή του. Μόλις ξεκίνησε η μηχανή άκουσε τον θόρυβο από το κιβώτιο ταχυτήτων και κατάλαβε ότι ο οδηγός έβαλε ταχύτητα. Μετά αφού κατέβηκε το χειρόφρενο φώναξε. Μόλις ένιωσε ότι το όχημα θα μετακινηθεί προς τα εμπρός προσπάθησε να βγει έξω από αυτό αλλά δεν τα κατάφερε και το όχημα πέρασε από πάνω του. Κατά τη διάρκεια της μεταφοράς του οχήματος από την περιοχή της Carlsberg μέχρι το σημείο που έγινε το ατύχημα μίλησε με τον εργοδότη του 5 με 6 φορές και δεν του δόθηκε εντολή να σταματήσουν και να φέρουν ρυμουλκό για να το μεταφέρει. Στη συνέχεια σε ερωτήσεις που του υποβλήθηκαν κατά την κυρίως εξέτασή του ισχυρίστηκε ότι ουδέποτε του δόθηκαν γραπτές οδηγίες από τον εργοδότη του σχετικά με το ποια μέθοδο θα ακολουθούσε για την επιδιόρθωση ενός οχήματος που θα βρισκόταν εκτός του γκαράζ. Ισχυρίστηκε ότι κατά το επίδικο συμβάν και μετά που είχε εντοπίσει το πρόβλημα έλαβε εντολή από τον κ. XXXXX Ξάνθου, διευθυντή της κατηγορούμενης, να προσπαθήσει να μετακινήσει το όχημα. Εντόπισε ότι το πρόβλημα αφορούσε στο σύστημα του πετρελαίου το οποίο είχε «τραβήξει» αέρα και για να το αντιμετωπίσει έπρεπε να εξαερίσει τη νεροπαγίδα που ήταν στο κάτω μέρος του οχήματος. Ισχυρίστηκε πως στην περίπτωση που το όχημα βρισκόταν στο γκαράζ στο οποίο υπάρχει ένας μακρύς λάκκος θα κατέβαινε σε αυτόν και θα επιδιόρθωνε τη βλάβη ευρισκόμενος σε απόσταση κάτω από το λεωφορείο. Ισχυρίστηκε ότι το επίδικο λεωφορείο ήταν μεσαίας κατηγορίας περίπου 30 με 32 θέσεων και ότι κατά τη διάρκεια της εργοδότησής του στην κατηγορούμενη χρησιμοποίησαν 2 φορές γερανό για να το μεταφέρουν. Ισχυρίστηκε ότι κατά το επίδικο περιστατικό δεν είχε εισηγηθεί τη ρυμούλκηση του οχήματος, απλώς ενημέρωσε τον διευθυντή της κατηγορούμενης και εκείνος αποφάσισε τι θα έκαναν. Πήρε εντολή από εκείνον να προσπαθήσει να το μετακινήσει και να το πάρει στο μέρος όπου έπρεπε να πάει. Δεν του είπε ρητά ούτε να το φορτώσει ούτε να καλέσει ρυμουλκό επειδή πάντοτε ο διευθυντής καλούσε το ρυμουλκό όταν χρειαζόταν. Ο Μ.Κ.2 αναφέρθηκε στις σωματικές βλάβες που υπέστη από το ατύχημα και συγκεκριμένα ισχυρίστηκε πως υπέστη αφαίρεση της σπλήνας, του αριστερού νεφρού, του τυφλού και μέρους του χοντρού εντέρου μήκους 40 εκ. και έχει εξωτερική οστεοσύνθεση στη λεκάνη. Βρισκόταν σε αναπηρικό καροτσάκι για 1 χρόνο και υποβλήθηκε συνολικά σε 5 χειρουργεία. Ισχυρίστηκε τέλος ότι οι οδηγίες που έλαβε ήταν να προσπαθήσουν να ξεκινήσουν το λεωφορείο, να το μεταφέρουν οδηγώντας το χωρίς να τους λεχθεί ρητά να το φορτώσουν. Ο Μ.Κ.2 κατά την αντεξέτασή του από τον δικηγόρο της κατηγορούμενης ισχυρίστηκε ότι κατά τον επίδικο χρόνο είχε πείρα 18 ετών ως μηχανικός και εργαζόταν στην κατηγορούμενη για 4 χρόνια χωρίς να υπάρχει άλλος προϊστάμενός του μηχανικός. Ισχυρίστηκε επίσης ότι σε περίπτωση μηχανικής βλάβης σε λεωφορείο της κατηγορούμενης, την οποία εκείνος δεν μπορούσε να επιδιορθώσει ή που δεν ήταν δικής του αρμοδιότητας, το όχημα μεταφερόταν σε εξειδικευμένο γκαράζ. Ισχυρίστηκε ότι κατά την επίδικη ημέρα παρουσιάστηκε η ίδια βλάβη 5 φορές και ότι προσπάθησαν ισάριθμες φορές με τη συμμετοχή 3 ατόμων να την επιδιορθώσουν. Ο ίδιος έμπαινε κάτω από το λεωφορείο για να εξαερίσει το φίλτρο της νεροπαγίδας, ο Κυριάκος Ασπρόφτας ψέκαζε σπρέι στο φίλτρο του αέρα και ο οδηγός του προσπαθούσε να το ξεκινήσει. Ισχυρίστηκε ότι μίλησε τηλεφωνικά με τον κ. XXXXX Ξάνθο και ότι ο ίδιος ήταν το πρόσωπο που αποφάσισε ευρισκόμενος στο σημείο που ήταν το λεωφορείο να εφαρμόσει την ως άνω διαδικασία για να διαπιστώσει εάν θα ξεκινούσε το λεωφορείο. Ισχυρίστηκε επίσης ότι ήταν αναγκαίο να μπει κάτω από το λεωφορείο, αφού εκεί βρισκόταν η νεροπαγίδα και το φίλτρο του πετρελαίου και ότι η προσπάθειά του ήταν να το ξεκινήσει για να το μεταφέρουν οδηγώντας το, επειδή αυτή ήταν η οδηγία που έλαβε από τον κ. Ξάνθο. Ισχυρίστηκε ότι την πρώτη φορά που μίλησε με τον κ. Ξάνθο βρισκόταν στο γκαράζ του Κουκουλλή και στη συνέχεια του τηλεφώνησε ξανά, όταν έφτασε στα Λατσιά, στον τόπο που το λεωφορείο είχε εν τω μεταξύ ακινητοποιηθεί. Ισχυρίστηκε ότι στις 11.2.2015 έδωσε μία κατάθεση στην Αστυνομία η οποία κατατέθηκε ως τεκμήριο
3. Στη συνέχεια συμφώνησε με υποβολή του δικηγόρου της κατηγορούμενης ότι ο κ. Ξάνθος του είπε να το φτιάξει και να το μετακινήσει χωρίς όμως να του πει τον τρόπο με τον οποίο θα το έκανε και ότι μέχρι και τη δεύτερη χρονικά προσπάθεια, που εφάρμοσε την πιο πάνω διαδικασία, ο κ. Ξάνθος δεν ήξερε την ακριβή διαδικασία που εφάρμοσαν οι 3 τους. Ισχυρίστηκε πως όταν ξάπλωνε ανάσκελα κάτω από το λεωφορείο βρισκόταν μπροστά από τους πίσω αριστερούς τροχούς του οχήματος και η κοιλιά του εξείχε από αυτό. Ισχυρίστηκε επίσης ότι, μετά που έφτασαν στη βιομηχανική περιοχή στο Καϊμακλί και εφάρμοσαν για τελευταία φορά την ως άνω μέθοδο, κάποια στιγμή το λεωφορείο ξεκίνησε ενώ ο ίδιος βρισκόταν κάτω από αυτό και όταν αυτό μετακινήθηκε μπροστά τον τραυμάτισε. Ανέφερε επίσης ότι δεν θυμόταν αν πριν από αυτό είχε τηλεφωνήσει ξανά στον κ. Ξάνθο. Ισχυρίστηκε επίσης ότι είχε αναφέρει στον κ. Ξάνθο τη διαδικασία που εφάρμοσαν και ότι ουδέποτε ο ίδιος εισηγήθηκε στον κ. Ξάνθο να ζητούσαν οδική βοήθεια ή ρυμούλκηση του λεωφορείου. Τέλος, σε υποβολή του κ. Δαμιανού ότι η συγκεκριμένη μέθοδος που χρησιμοποίησαν ήταν δική του, απάντησε καταφατικά λέγοντας ότι αυτό ήταν αναγκαίο να γίνει επειδή το φίλτρο του πετρελαίου ήταν στο κάτω μέρος του λεωφορείου. Ως Μ.Κ.3 παρουσιάστηκε ο κ. XXXXX Λεοντίου ο οποίος κατά την κυρίως εξέτασή του ισχυρίστηκε ότι εργάζεται ως οδηγός λεωφορείων από το έτος
4. Ισχυρίστηκε ότι ήταν παρών όταν συνέβηκε το επίδικο ατύχημα στο οποίο τραυματίστηκε ο μηχανικός της κατηγορούμενης και ότι σχετικά με αυτό έδωσε μια κατάθεση ημερομηνίας 24.11.2014 η οποία είχε κατατεθεί ως τεκμήριο
5. Σε αυτή αναφέρει ότι είναι οδηγός λεωφορείων από το
6. Στις 3.11.2014 του τηλεφώνησε ο XXXXX για να του πει ότι θα τον μεταφέρει ο υιός του εργοδότη τους στον XXXXX Ασσιώτη που είναι ηλεκτρολόγος στη βιομηχανική περιοχή Ιδαλίου για να παραλάβει το λεωφορείο με αριθμούς εγγραφής KRB 098 για να το μεταφέρει στον Κουκουλλή, τον αμαξοποιό, που βρίσκεται στο Καϊμακλί. Μια εβδομάδα προηγουμένως είχε οδηγήσει το εν λόγω λεωφορείο από το Καϊμακλί προς το Δάλι το οποίο είχε παρουσιάσει προβλήματα λειτουργίας και είχε σβήσει. Όταν πήγε στον Ασσιώτη στο Δάλι, παρέλαβε το όχημα και το οδήγησε από τον παλαιό δρόμο Λευκωσίας - Λεμεσού. Μετά από 10 λεπτά από την ώρα που ξεκίνησε το όχημα έσβησε κοντά στο εργοστάσιο της Carlsberg. Προσπάθησε να το ξεκινήσει αλλά δεν έπαιρνε μπροστά. Τηλεφώνησε στον XXXXX τον μηχανικό τους και τον ρώτησε ποιος θα ενημέρωνε τον εργοδότη τους. Ο XXXXX του είπε ότι θα του τηλεφωνούσε εκείνος και λίγο μετά ο Ανδρέας του τηλεφώνησε ξανά και του είπε ότι θα πήγαινε επιτόπου ο ίδιος. Όταν ο Ανδρέας έφτασε εκεί μπήκε κάτω από το όχημα για να εξαερίσει το σύστημα πετρελαίου και ο XXXXX Ασπρόφτας ψέκαζε με ένα σπρέι μέσα στο φίλτρο του αέρα. Ξεκίνησαν το όχημα και κατευθύνθηκαν προς το Νοσοκομείο Λευκωσίας. Κάποια στιγμή το όχημα παρουσίασε πρόβλημα και μπήκαν σε ένα σταθμό βενζίνης και έβαλαν πετρέλαιο αξίας €50,
7. Σε όλη τη διαδρομή μέχρι το Καϊμακλί ο XXXXX βρισκόταν μαζί του στο λεωφορείο και ο Ασπρόφτας τους ακολουθούσε με το αυτοκίνητό του. Στη συνέχεια, αφού ξεκίνησε το λεωφορείο, κατευθύνθηκαν από το Νοσοκομείο προς το Γέρι και λίγο πριν τα φώτα τροχαίας παρουσιάστηκε πάλι το ίδιο πρόβλημα. Ο XXXXX ψέκασε με σπρέι, το λεωφορείο ξεκίνησε και το οδήγησαν μέχρι τον κυκλικό κόμβο του Πανεπιστημίου όπου παρουσίασε πάλι βλάβη. Σταμάτησε στην άκρη του δρόμου, ψέκασαν ακόμα μια φορά με σπρέι και το λεωφορείο ξεκίνησε. Πριν τον Αστυνομικό Σταθμό της Ομορφίτας το όχημα παρουσίασε πάλι βλάβη και σταμάτησαν στην αριστερή λωρίδα του δρόμου και άνοιξε την πόρτα του για να κατεβεί ο XXXXX. Όταν αυτός κατέβηκε το όχημα ξεκίνησε να λειτουργεί κανονικά και στη συνέχεια έκλεισε την πόρτα του κάνοντας νεύμα στον XXXXX να φύγει από μπροστά. Κοίταξε τον δεξί καθρέφτη του οχήματος για να εκκινήσει και τότε ένιωσε ότι κάτι πάτησε. Ευθύς σταμάτησε και έσβησε το λεωφορείο. Κατέβηκε κάτω και είδε τον XXXXX που έκαμνε βαρελάκια προς τα πίσω του λεωφορείου. Κάλεσαν ασθενοφόρο το οποίο μετέφερε τον XXXXX στο Νοσοκομείο. Ισχυρίστηκε ότι τα γεγονότα συνέβησαν όπως αναγράφονται στην ως άνω κατάθεσή του. Ισχυρίστηκε επίσης ότι την επίδικη ημέρα δεν είχε μιλήσει με τον εργοδότη του και ότι επανέλαβαν τη διαδικασία επανεκκίνησης του επίδικου λεωφορείου 5 με 6 φορές. Ισχυρίστηκε ότι όλες τούτες τις φορές, ο μηχανικός ο XXXXX, έμπαινε κάτω από το λεωφορείο για να το εξαερίσει και ο ίδιος ήταν στο τιμόνι για να κρατά τη μηχανή του σε λειτουργία. Όταν το λεωφορείο σταμάτησε την τελευταία φορά δεν είχαν σπρέι για να ψεκάσουν και είδε τον Ασπρόφτα να κατευθύνεται προς κάποιο παρακείμενο γκαράζ για να ζητήσει σπρέι και νόμισε ότι ο XXXXX τον ακολουθούσε. Όταν ξεκίνησε η μηχανή του λεωφορείου και αυτό εκκίνησε δεν ήξερε ότι ο XXXXX είχε ήδη μπει κάτω από αυτό με αποτέλεσμα να περάσει πάνω από το σώμα του. Ο Μ.Κ.3 κατά την αντεξέτασή του ισχυρίστηκε ότι κατά την τελευταία χρονικά προσπάθεια για να ξεκινήσει το επίδικο λεωφορείο ο κ. Ασπρόφτας δεν στεκόταν μπροστά από αυτό αλλά κατευθυνόταν προς κάποιο παρακείμενο γκαράζ. Ισχυρίστηκε πως οι φωτογραφίες 1 και 2 του τεκμηρίου 1 απεικονίζουν τον δρόμο που συνέβηκε το επίδικο ατύχημα και ότι η ώρα που συνέβηκε το ατύχημα ήταν προς το σούρουπο. Τέλος ισχυρίστηκε ότι δεν γνώριζε που βρισκόταν ο XXXXX Ξάνθου όταν γινόταν η διαδικασία για να ξεκινήσει το λεωφορείο. Ως Μ.Κ.4 παρουσιάστηκε ο κ. XXXXX Ασπρόφτας ο οποίος κατά την κυρίως εξέτασή του υιοθέτησε ως ακριβή όσα ανέφερε στην κατάθεσή του ημερομηνίας 20.1.2015 η οποία είχε κατατεθεί ως τεκμήριο
8. Στην εν λόγω κατάθεσή του ανέφερε ότι στις 3.11.2014 κατά τις 15:00 του τηλεφώνησε ο κ. Ξάνθου για να μετέφερε τον μηχανικό του, τον κ. XXXXX, στην περιοχή της Carlsberg για να ξεκινήσει το λεωφορείο που είχε ακινητοποιηθεί εκεί και το οδηγούσε ο κ. XXXXX. Πήγαν στην ως άνω περιοχή με τον XXXXX και αφού βρήκαν τον XXXXX ξεκίνησαν το όχημα. Στη συνέχεια ο XXXXX επιβιβάστηκε στο λεωφορείο και ο ίδιος τους ακολουθούσε με το αυτοκίνητό του. Λίγο πριν τον μικρό κυκλικό κόμβο στα Λατσιά, το λεωφορείο μπήκε σε σταθμό βενζίνης και εφοδιάστηκε με πετρέλαιο. Εκεί ο XXXXX μπήκε κάτω από το λεωφορείο και το ξεκίνησε για δεύτερη φορά. Στη συνέχεια κατευθύνθηκαν προς τον κυκλικό κόμβο του Γενικού Νοσοκομείου και λίγο πριν τα φώτα τροχαίας σταμάτησαν και κάτι έκαμαν στο λεωφορείο. Μετά κατευθύνθηκαν αριστερά προς το Πανεπιστήμιο και κοντά στην Αγλαντζιά το λεωφορείο σταμάτησε ξανά. Πάλι μπήκε από κάτω του ο XXXXX και όταν το όχημα ξεκίνησε προχώρησαν προς το ΣΟΠΑΖ και στα φώτα τροχαίας κοντά στις κρατικές αποθήκες έστριψαν αριστερά. Ο ίδιος είχε καθυστερήσει λόγω φώτων και τροχαίας κίνησης και όταν τους βρήκε το λεωφορείο ήταν παρκαρισμένο κοντά στους μηχανικούς και στο άνοιγμα της πόρτας του αυτοκινήτου που οδηγούσε είχε γίνει το κακό. Ειδοποίησαν ασθενοφόρο το οποίο μετέφερε τον XXXXX στις Πρώτες Βοήθειες. Σε ερωτήσεις που του τέθηκαν κατά την κυρίως εξέτασή του ισχυρίστηκε ότι ήταν παρών την πρώτη φορά που ξεκίνησε το λεωφορείο και ότι κατά τη διάρκειά της ψέκασαν ένα φάρμακο. Την ίδια διαδικασία επανέλαβαν και τις επόμενες φορές που χρειάστηκε να το ξεκινήσουν. Ισχυρίστηκε επίσης ότι ο ίδιος ήταν εκεί για παρέα και δεν έπραξε οτιδήποτε για να βοηθήσει τους άλλους να ξεκινήσουν το λεωφορείο. Κατά την αντεξέτασή του ο Μ.Κ.4 ισχυρίστηκε ότι στις 11.11.2014 είχε δώσει ακόμα μία κατάθεση προς την Αστυνομία σχετικά με το επίδικο ατύχημα η οποία κατατέθηκε ως τεκμήριο
9. Ισχυρίστηκε ότι αυτά που είπε στην Αστυνομία είναι τα σωστά. Σε αυτή ισχυρίστηκε ότι στις 3.11.2014 του τηλεφώνησε ο φίλος του ο XXXXX για να μεταφέρει τον μηχανικό που εργαζόταν στην εταιρεία του στα Λατσιά όπου είχε χαλάσει ένα λεωφορείο της εταιρείας του. Μετέφερε τον XXXXX στον χώρο και ο XXXXX κατέβηκε, άνοιξε το μπροστινό καπό του λεωφορείο, κάτι έκανε και αυτό ξεκίνησε. Το ακολούθησε με το αυτοκίνητό του και το λεωφορείο στην οδό Κολοκοτρώνη ελάττωσε ταχύτητα, σταμάτησε αριστερά του δρόμου και είδε τον XXXXX να κατεβαίνει. Υπολόγισε ότι το λεωφορείο χάλασε και σταμάτησε πίσω του. Στη συνέχεια κατέβηκε από το αυτοκίνητό του και πήγε προς το πίσω μέρος του για να πιάσει εργαλεία για να τα πάρει στον XXXXX όταν τον άκουσε να φωνάζει δυνατά «σταμάτα». Γύρισε προς το λεωφορείο και είδε τον XXXXX να κυλά είναι στην άσφαλτο στο πίσω μέρος του λεωφορείου για να φύγει από κάτω του. Η κατηγορούμενη μετά που το Δικαστήριο έκρινε ότι αποδείχθηκε εκ πρώτης όψεως υπόθεση εναντίον της δεν παρουσίασε κανένα μάρτυρα και η υπόθεση στη συνέχεια ορίστηκε για αγορεύσεις. Ο κ. Προδρόμου ανέπτυξε προφορικά τις θέσεις και εισηγήσεις του ενώ ο κ. Δαμιανού παρέδωσε γραπτό κείμενο με τις δικές του. Ο κ. Προδρόμου εισηγήθηκε ότι ο τραυματισμός του κ. XXXXX Ανδρέου προκλήθηκε στην προσπάθειά του να επιδιορθώσει το επίδικο λεωφορείο κατά τη διάρκεια της μεταφοράς του ενώ το οδηγούσε ο Μ.Κ.3 προς το συνεργείο. Εισηγήθηκε ότι η επιδιόρθωσή του ήταν αναγκαία για να μπορέσει να μεταφερθεί προς το συνεργείο, αφού δεν επιλέχθηκε άλλη ασφαλής μέθοδος εργασίας όπως για παράδειγμα η μεταφορά του με κάποιο γερανό. Εισηγήθηκε ότι την ευθύνη για την εφαρμογή μιας ασφαλούς μεθόδου εργασίας την έχουν πάντοτε οι εργοδότες ασχέτως του κατά πόσο είναι επιτόπου παρόντες ή απουσιάζουν. Εισηγήθηκε επίσης πως στην παρούσα υπόθεση τα πρόσωπα που είχαν ανάμειξη στο συμβάν θα μπορούσαν να είχαν εκπαιδευτεί σχετικά για να διασφαλιζόταν ότι ο οδηγός του λεωφορείου δεν θα το εκκινούσε όταν δεν θα είχε καμιά οπτική επαφή με τον μηχανικό που βρισκόταν κάτω από αυτό. Ο κ. Δαμιανού εκ μέρους της κατηγορούμενης εισηγήθηκε πως η κατηγορούμενη ουδέποτε ζήτησε την επιδιόρθωση του επίδικου οχήματος παρά μόνο έδωσε οδηγίες αυτό να μεταφερθεί από το Δάλι προς τη Λευκωσία. Οι οδηγίες που έδωσε ακόμα και όταν το λεωφορείο έσβησε ήταν να το ξεκινήσουν για να πάει στον προορισμό του και ουδέποτε διέταξε να επιδιορθωθεί όταν θα βρισκόταν στον δρόμο. Εισηγήθηκε πως ό,τι έπραξαν οι 3 εμπλεκόμενοι στο συμβάν ήταν αποκλειστικά δική τους επιλογή και πως η κατηγορούμενη δεν είχε γνώση για αυτή την επιλογή τους. Εισηγήθηκε επίσης πως οι οδηγίες για την οδήγηση/μεταφορά του λεωφορείου δεν αποτελούν μη ασφαλή μέθοδο μετακίνησης και πως δεν δόθηκε μαρτυρία ότι η κατηγορούμενη ζήτησε ή επέβαλε ή εφάρμοσε οποιαδήποτε μέθοδο για την επιδιόρθωση του επίδικου λεωφορείου. Έχω μελετήσει με προσοχή τις θέσεις και εισηγήσεις που τέθηκαν ενώπιόν μου, τις έχω υπόψη μου και θα κάνω αναφορά σε αυτές όπου είναι αναγκαίο. ΝΟΜΙΚΗ ΠΤΥΧΗ Σε όλες τις ποινικές υποθέσεις, όπως και στην παρούσα, το βάρος απόδειξης της σωρευτικής ύπαρξης όλων των συστατικών στοιχείων του αδικήματος το έχει η κατηγορούσα αρχή με υψηλότατο επίπεδο απόδειξης ήτοι πέραν πάσης λογικής αμφιβολίας. Η κατηγορούσα αρχή θα πρέπει να αποδείξει με αποδεκτή μαρτυρία την ύπαρξη κάθε συστατικού στοιχείου του επίδικου αδικήματος και δεν επιτρέπονται υποθέσεις ως προς την ύπαρξη γεγονότων όσον εύλογες και εάν είναι (Λοΐζου ν. Αστυνομίας

(1989)2 Α.Α.Δ. 363). Το βάρος εναποτίθεται στους ώμους της κατηγορούσας αρχής να παρουσιάσει μαρτυρία που να είναι και αξιόπιστη και σαφής (Φλουρής ν. Αστυνομίας

(1989)2 Α.Α.Δ. 401). Όπως τονίστηκε στην υπόθεση Γενικός Εισαγγελέας ν. Ευριπίδου

(2002)2 Α.Α.Δ. 246 «οι κατηγορίες θα πρέπει να αποδεικνύονται πέραν πάσης λογικής αμφιβολίας και όσα ερωτηματικά και αν η συμπεριφορά του εφεσίβλητου εγείρει, δεν θα ήταν δυνατόν να καταδικασθεί μετά την απόρριψη της μαρτυρίας της Κατηγορούσας Αρχής». Όπως καθορίστηκε, μεταξύ άλλων, στην Τούμπας ν. Αστυνομίας

(1984)2 C.L.R. 110, εάν στο τέλος της υπόθεσης μείνει έστω και η παραμικρή αμφιβολία στο μυαλό του Δικαστηρίου για την ενοχή του κατηγορουμένου τότε αυτό θα πρέπει να αποφασιστεί υπέρ του και να απαλλαγεί και αθωωθεί από την κατηγορία. Σχετικός με την παρούσα υπόθεση είναι ο περί Ασφάλειας και Υγείας στην Εργασία Νόμος 89(Ι)/1996 και οι Κανονισμοί οι οποίοι εκδόθηκαν δυνάμει αυτού. Στο άρθρο 2 του ως άνω Νόμου δίδονται οι ακόλουθοι ορισμοί: «εργοδότης» σημαίνει κάθε πρόσωπο που έχει την ευθύνη για το χώρο εργασίας, το υποστατικό, την επιχείρηση ή/και την εγκατάσταση στο οποίο απασχολείται ή απασχολήθηκε ο εργοδοτούμενος: Νοείται ότι ο εργοδότης περιλαμβάνει και πρόσωπο που δεν έχει άλλα εργοδοτούμενα πρόσωπα, αλλά διεξάγει οικονομική δραστηριότητα ή διευθύνει την επιχείρησή του με σκοπό κερδοσκοπικό ή μη· «εργοδοτούμενος» σημαίνει πρόσωπο που εργάζεται ή εργάστηκε με σύμβαση απασχόλησης με σκοπό την εκτέλεση εργασίας ή ασκούμενο ή μαθητευόμενο πρόσωπο και περιλαμβάνει πρόσωπο .. και ο όρος «εργοδότηση» θα ερμηνεύεται ανάλογα· «σύμβαση απασχόλησης» σημαίνει σύμβαση είτε ρητή είτε εξυπακουόμενη και, εάν είναι ρητή, είτε προφορική είτε γραπτή και περιλαμβάνει σύμβαση μαθητείας «χώρος εργασίας» περιλαμβάνει οποιοδήποτε χώρο εναέριο, επίγειο, υπόγειο, επιθαλάσσιο, υποθαλάσσιο στον οποίο ευρίσκονται ή είναι δυνατό να ευρίσκονται σε οποιοδήποτε χρόνο πρόσωπα στην εργασία». Στο άρθρο 3 του Νόμου καθορίζεται ότι αυτός εφαρμόζεται μεταξύ άλλων: (α) σε χώρους εργασίας, υποστατικά, επιχειρήσεις, εγκαταστάσεις και σε όλους τους δημόσιους ή ιδιωτικούς τομείς δραστηριοτήτων, όπως βιομηχανικές, γεωργικές, εμπορικές, διοικητικές, εκπαιδευτικές, πολιτιστικές δραστηριότητες, δραστηριότητες παροχής υπηρεσιών αναψυχής, (β) σε εγκαταστάσεις ανελκυστήρων και σε εγκαταστάσεις δοχείων πίεσης, (γ) σε οικιακά υποστατικά και οικιακές εγκαταστάσεις που βρίσκονται στη Δημοκρατία και σε oπoιαδήπoτε άλλη περίπτωση όπου διεξάγεται επιχείρηση ή άλλη δραστηριότητα για σκοπούς κέρδους. Στο άρθρο 13 ορίζεται ότι κάθε εργοδότης πρέπει vα διασφαλίζει τηv ασφάλεια, υγεία και ευημερία στηv εργασία όλωv τωv εργoδoτoυμέvωv τoυ καθώς και άλλων προσώπων που μπορεί να επηρεάζονται από τις δραστηριότητές του ή τον τρόπο που διευθύνει την επιχείρησή του και χωρίς επηρεασμό της γενικότητας των υποχρεώσεών του που αναφέρονται στο εδάφιο

(1), στο εδάφιο

(2)αναφέρονται διάφορες πτυχές από τις εν λόγω υποχρεώσεις του ώστε vα περιλαμβάvoυv, μεταξύ άλλων, τα ακόλουθα: (α) τηv παροχή και διατήρηση εγκαταστάσεων, συστημάτων και μεθόδων εργασίας τα οποία vα είναι ασφαλή και χωρίς κιvδύvoυς για τηv υγεία, (β) τις διευθετήσεις πoυ διασφαλίζουν τηv ασφάλεια και τηv απoυσία κιvδύvωv για τηv υγεία σε σχέση με τη χρήση, χειρισμό, απoθήκευση και μεταφoρά αvτικειμέvωv και oυσιώv και (γ) τηv παρoχή, τέτoιωv πληρoφoριώv, oδηγιώv, εκπαίδευσης και επιτήρησης για τη διασφάλιση της ασφάλειας και υγείας τωv εργoδoτoυμέvωv τoυ. Σύμφωνα με την επιφύλαξη του άρθρου 13

(1)του Νόμου ο εργοδότης απαλλάσσεται από την ευθύνη για συμβάντα οφειλόμενα σε ανώμαλες και/ή απρόβλεπτες συνθήκες που εκφεύγουν του ελέγχου του και/ή σε έκτακτα γεγονότα οι συνέπειες των οποίων δεν θα μπορούσαν να είχαν αποφευχθεί παρ' όλη την επιδειχθείσα επιμέλεια. Το άρθρο 13

(12)ορίζει ότι «οι υποχρεώσεις των εργοδοτουμένων στον τομέα της ασφάλειας και της υγείας στην εργασία δεν θίγουν την αρχή της ευθύνης του εργοδότη». Το άρθρο 53

(1)του ως άνω νόμου έχει ως ακολούθως: «53.-

(1)Τηρουμένων των διατάξεων του παρόντος άρθρου, οποιοδήποτε πρόσωπο στο οποίο επιβάλλονται υποχρεώσεις με βάση τον παρόντα Νόμο ή τους Κανονισμούς που εκδίδονται δυνάμει αυτού παραλείπει να συμμορφωθεί με αυτές, είvαι έvoχo αδικήματoς και υπόκειται σε πρόστιμo πoυ δεv υπερβαίvει τις ογδόντα χιλιάδες ευρώ ή σε φυλάκιση πoυ δεv θα υπερβαίvει τα τέσσερα χρόνια ή και στις δύo αυτές πoιvές». Το άρθρο 54 του ως άνω Νόμου προνοεί ότι σε οποιεσδήποτε διαδικασίες για αδίκημα πoυ διαπράττεται κατά παράβαση οποιωνδήποτε διατάξεών τoυ τo οποίο συvίσταται σε παράλειψη προσώπου vα συμμορφωθεί με υποχρέωση ή με απαίτηση για εκτέλεση καθήκοντος, καθόσο η συμμόρφωση αυτή είναι πρακτικώς εφικτή ή είναι ευλόγως εφικτή, αποτελεί ευθύvη τoυ κατηγορούμενου vα αποδείξει ότι δεv ήταv πρακτικώς εφικτό ή δεv ήταv ευλόγως εφικτό vα πράξει περισσότερα από όσα έπραξε για εκπλήρωση της υποχρέωσης ή της απαίτησης πoυ τέθηκε σε αυτόv. Εν ολίγοις, το άρθρο 54 ορίζει ότι το βάρος απόδειξης μετατίθεται στους ώμους του εργοδότη. Το μέτρο που εφαρμόζεται σε αυτή την περίπτωση είναι αυτό του ισοζυγίου των πιθανοτήτων (Λίγγης ν. Διευθυντή Τμήματος Επιθεώρησης Εργασίας, Ποινικές Εφέσεις Αρ. 48/2011 και 49/2011, ημερομηνίας 30.9.2014). Ο Κανονισμός 4

(2)των περί Διαχείρισης Θεμάτων Ασφάλειας και Υγείας στην Εργασία Κανονισμών (Κ.Δ.Π. 173/2002) ορίζει ότι κάθε εργοδότης οφείλει να έχει στη διάθεσή του μια γραπτή εκτίμηση των υφιστάμενων κατά την εργασία κινδύνων για την ασφάλεια και την υγεία των εργοδοτουμένων του και των άλλων προσώπων που δεν εργοδοτούνται από αυτόν οι οποίοι δημιουργούνται από ή σε σχέση με τον τρόπο που διεξάγει τις δραστηριότητές του ή διευθύνει την επιχείρησή του και ότι με βάση την εν λόγω γραπτή εκτίμηση κινδύνων οφείλει περαιτέρω να καθορίζει τα προληπτικά και προστατευτικά μέτρα που πρέπει να ληφθούν και αν χρειαστεί το υλικό ή τον εξοπλισμό προστασίας που πρέπει να χρησιμοποιηθεί. Ο Κανονισμός 5

(1)(α) της Κ.Δ.Π. 173/2002 ορίζει ότι είναι υποχρέωση κάθε εργοδότη να εφαρμόζει κατάλληλο σύστημα ασφάλειας ή σύστημα διαχείρισης των κινδύνων προβαίνοντας σε τέτοιες διευθετήσεις, κατάλληλες για τη φύση των δραστηριοτήτων και το μέγεθος της επιχείρησης του, για τον αποτελεσματικό προγραμματισμό, την οργάνωση, τον έλεγχο, καθώς και την παρακολούθηση και αναθεώρηση των προληπτικών μέτρων που καθορίστηκαν με βάση την εκτίμηση που προνοεί ο Κανονισμός 4 των εν λόγω Κανονισμών. Στην υπόθεση Γενικός Εισαγγελέας ν. Λατομεία Φαρμακάς Λτδ

(2004)2 Α.Α.Δ. 573, λέχθηκε πως «η ευθύνη για λήψη μέτρων συμμόρφωσης με τις επιταγές ενός Νόμου ο οποίος ρυθμίζει θέματα ασφάλειας στους τόπους εργασίας βαρύνει αποκλειστικά τους εργοδότες». Λέχθηκε επίσης ότι «σε μια εποχή που οι εργασίες διεξάγονται κυρίως με μηχανήματα με προφανή σκοπό την αύξηση της παραγωγικότητας προβάλλει πιο επιτακτική η υποχρέωση των εργοδοτών για διατήρηση συνθηκών πλήρους ασφάλειας στους τόπους εργασίας. Οι εργαζόμενοι δικαιούνται μετά τον κάματο της ημέρας να επιστρέφουν στις οικογένειες τους αρτιμελείς και υγιείς. Δεν επιτρέπεται οποιαδήποτε χαλάρωση αυτής της υποχρέωσης των εργοδοτών». Στην υπόθεση Mass Pack Trading Ltd v. Επαρχιακού Λειτουργού Εργασίας Πάφου

(1996)2 Α.Α.Δ. 142, λέχθηκαν τα ακόλουθα αναφορικά με το καθήκον του εργοδότη να παρέχει ασφαλές σύστημα εργασίας: «Έχει λεχθεί ότι ακόμα και όταν οι εργαζόμενοι αφαιρούν μετά την τοποθέτησή τους τα προφυλακτικά μέτρα, η ευθύνη του εργοδότη δεν μειώνεται γιατί η συνεχής παροχή ασφαλούς συστήματος εργασίας αποτελεί αποκλειστικά δική του ευθύνη. Κάθε εργοδότης πρέπει να διατηρεί συνεχή έλεγχο και επιτήρηση της πιστής εφαρμογής των κανονισμών ασφαλείας. Το καθήκον συντήρησης των προστατευτικών μέτρων στις οικοδομικές εργασίες είναι απόλυτο. Η υποχρέωση για διατήρηση των μέτρων ασφάλειας και η συντήρησή τους δεν είναι μόνο απόλυτη αλλά και διαρκής (Εταιρεία Γενικών Κατασκευών Λτδ ν. Επαρχιακού Λειτουργού Λεμεσού

(1989)2 Α.Α.Δ. 51, Επαρχιακός Λειτουργός Εργασίας Πάφου ν. Κώστα Κυριάκου και Υιού Λτδ και Άλλου

(1995)2 Α.Α.Δ. 290). Η μέριμνα για διασφάλιση της συμμόρφωσης με τους κανονισμούς ασφαλείας αποτελεί αποκλειστική ευθύνη των εργοδοτών που είναι και οι μόνοι που έχουν τον έλεγχο των συνθηκών εργασίας. Η πιθανή συντρέχουσα αμέλεια του Μ.Κ.1 δυνατόν να σχετίζεται με τον καταμερισμό της ευθύνης σε πολιτική υπόθεση, δεν επηρεάζει όμως την ποινική ευθύνη των κατηγορουμένων για την παράλειψή τους να φροντίσουν όπως ο συγκεκριμένος εργάτης απασχολείται σε δάπεδο εργασίας που διέθετε μέσα προστασίας». (Η υπογράμμιση είναι του παρόντος Δικαστηρίου). Πρέπει βεβαίως να λεχθεί ότι η ευθύνη του εργοδότη δεν είναι απόλυτη υπό την έννοια ότι παρέχεται σε αυτόν μέσα από τον Νόμο υπεράσπιση προκειμένου να απαλλαγεί από την ευθύνη. Σχετικές είναι οι πρόνοιες της επιφύλαξης του άρθρου 13

(1)του Νόμου οι οποίες αναφέρθηκαν πιο πάνω καθώς και του άρθρου 54. Στην υπόθεση Λίγγης ν. Διευθυντή Τμήματος Επιθεώρησης Εργασίας (πιο πάνω) αποφασίστηκαν σχετικώς τα εξής: «Από τη στιγμή δε που θα δοθεί θετική απάντηση ως προς τούτο, ο εργοδότης, με βάση τις πρόνοιες του ιδίου άρθρου, έχει στη διάθεσή του συγκεκριμένη υπεράσπιση, ότι, από την πλευρά του, έχει πράξει ό,τι ήταν ευλόγως εφικτό, ώστε να έχει διασφαλίσει ότι, στα πλαίσια της διεξαγωγής της συγκεκριμένης εργασίας, δε θα εκτίθεντο σε κίνδυνο μη εργοδοτούμενα από αυτόν πρόσωπα. Σύμφωνα δε με το άρθρο 54, ο εργοδότης φέρει το βάρος για θεμελίωση της πιο πάνω υπεράσπισης, στη βάση, όμως, του ισοζυγίου των πιθανοτήτων, όπως απαιτείται σε τέτοιες περιπτώσεις. Η πιο πάνω υπεράσπιση αποτελεί, απλώς, επιβεβαίωση ότι η εν λόγω ευθύνη του εργοδότη δεν είναι απόλυτη και ότι αυτός μπορεί να απαλλαγεί από αυτήν, αν αποδείξει ότι έλαβε όλα τα ευλόγως εφικτά μέτρα για αποτροπή του κινδύνου. Η συμπερίληψή της, όμως, στο Νόμο δεν αναιρεί κατά το ελάχιστο τον, κατά τα άλλα, αποκλειστικό χαρακτήρα της ευθύνης του εργοδότη για λήψη τέτοιων μέτρων, όπως αυτή προκύπτει, σαφώς, από τη διατύπωση του άρθρου 13

(5), (βλ. Reg. v. British Steel Plc. (C.A.)

(1995)1 W.L.R. 1356). Επομένως, με δεδομένο ότι η εν λόγω ευθύνη τίθεται αποκλειστικά στον εργοδότη, δεν είναι επιτρεπτή η ανάθεσή της από αυτό σε άλλο πρόσωπο, όπως, για παράδειγμα, σε έναν ανεξάρτητο εργολάβο, οπότε θα καθίστατο η απόδοσή της σε έναν εκ των δύο θέμα διαπίστωσης της ύπαρξης ή μη εκ προστήσεως ευθύνης. Όπως εξηγείται στην υπόθεση R v Associated Octel Ltd, ανωτέρω, το δόγμα της εκ προστήσεως ευθύνης είναι αδιάφορο προς τις αυστηρές πρόνοιες της ανάλογης του άρθρου 13

(5)αγγλικής πρόνοιας, ανωτέρω. Το ίδιο, βέβαια, ισχύει και στην περίπτωση του άρθρου 13

(5). Η εκπλήρωση δε από τον εργοδότη της ευθύνης που του εναποθέτει το πιο πάνω άρθρο, λόγω της ανάθεσης από αυτόν της επί μέρους εργασίας σε ανεξάρτητο εργολάβο, ελέγχεται μέσα από τους όρους της σχετικής μεταξύ τους συμφωνίας. Αυτό είναι αναγκαίο, προκειμένου να διαπιστώνεται κατά πόσο είχε γίνει πρόνοια από τον εργοδότη, ώστε να λαμβάνονταν από τον εργολάβο ευλόγως εφικτά μέτρα, για να διασφαλιζόταν ότι δε θα εκτίθεντο σε κίνδυνο μη εργοδοτούμενα από τον εργοδότη πρόσωπα.». Ο όρος «πρακτικώς εφικτό» ερμηνεύθηκε στην υπόθεση Βαρνάβας Νικολάου & Υιοί Λτδ ν. Επαρχιακού Λειτουργού Εργασίας

(1991)2 Α.Α.Δ. 261 ως ακολούθως: «Ο όρος σημαίνει εκείνο που μπορεί να γίνει στην πράξη ανεξάρτητα από το κατά πόσο αυτό είναι δύσκολο ή άβολο. Το κριτήριο είναι αντικειμενικό. Παράγοντες όπως πιθανές δυσκολίες ή το ύψος της δαπάνης σε σύγκριση με το μέγεθος του κινδύνου που υπάρχει, οι οποίοι θ' αποκτούσαν σημασία αν το ζητούμενο ήταν τί είναι εύλογα πρακτικώς εφικτό που είναι όρος στενότερος, δεν διαδραματίζουν ρόλο. Όμως το πρακτικώς εφικτό δεν εξομοιώνεται με το φυσικώς αδύνατο. Το κατά πόσο κάποιο μέτρο είναι πρακτικώς εφικτό κρίνεται κάτω από το φως των σύγχρονων γνώσεων και εφευρέσεων. Έχει εξηγηθεί πως δεν μπορεί να θεωρηθεί πρακτικώς εφικτό να παίρνονται προφυλάξεις για αντιμετώπιση κινδύνων, η γνώση της ύπαρξης των οποίων είναι αδύνατη ή να υιοθετούνται μέτρα που δεν έχουν εφευρεθεί ακόμα και ότι η έννοια του όρου πρακτικώς εφικτό εμπεριέχει κάποιο βαθμό λογικής και κάποια σχέση με την πρακτική.... Είναι φανερό ότι η συνάρτηση αυτή περιορίζει το απόλυτο του καθήκοντος. Το τί είναι πρακτικώς εφικτό πρέπει να προσδιορίζεται όχι κατ' απομόνωση αλλά σε συσχετισμό και με την εργασία που γίνεται». Η ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΜΑΡΤΥΡΙΑΣ Η αξιολόγηση της μαρτυρίας είναι άρρηκτα συνυφασμένη με την αξιοπιστία του μάρτυρα. Είναι κατ' εξοχή έργο του πρωτόδικου δικαστηρίου το οποίο είχε την ευκαιρία να ακούσει τους μάρτυρες και να παρακολουθήσει τη συμπεριφορά τους στο εδώλιο του μάρτυρα. Έχει λεχθεί ότι η εντύπωση που ο μάρτυρας αφήνει στο Δικαστήριο είναι παράγοντας εξαιρετικής σπουδαιότητας για την κρίση της αξιοπιστίας του (C. & A. Pelekanos Assoc. Ltd v. Πελεκάνου

(1999)1 Α.Α.Δ. 1273) και πως οι γνώσεις του για τα επίδικα γεγονότα, οι αντιδράσεις και η συμπεριφορά του στο εδώλιο του μάρτυρα, σε συνδυασμό με τη μνήμη, την ειλικρίνεια και τον τρόπο αφήγησης των γεγονότων, συνιστούν καθοριστικούς για την αξιοπιστία του παράγοντες. Στην υπόθεση Ομήρου v. Δημοκρατίας

(2001)2 Α.Α.Δ. 506, υποδείχθηκε ότι η αξιολόγηση της μαρτυρίας ενός μάρτυρα πρέπει να γίνεται με βάση το περιεχόμενό της, την ποιότητα και πειστικότητά της και τη σύγκρισή της με την υπόλοιπη μαρτυρία, ενώ στην υπόθεση Χριστοφή v. Ζαχαριάδη

(2002)1 Α.Α.Δ. 401, αφού επισημάνθηκε το γεγονός ότι η μαρτυρία θα πρέπει να προσεγγίζεται με πολλή προσοχή «γιατί συμβαίνει αναξιόπιστος μάρτυρας να προκαλεί ευμενή εντύπωση και αντίστροφα», λέχθηκε πως ο τρόπος που καταθέτει ένας μάρτυρας «συνιστά και εκδηλώνει την προσωπικότητά του. Οι πνευματικές και άλλες αρετές του μάρτυρα που εξωτερικεύονται μαζί με το αφηγηματικό μέρος της μαρτυρίας του προσδίδουν κατά κανόνα αξιοπιστία στη μαρτυρία». Στην υπόθεση Ανδρέας Γιάγκου Σάντης ν. Δέσποινας Χατζηβασιλείου κ.ά.

(2009)1 Α.Α.Δ 288, τονίστηκε η αναγκαιότητα ακόμη και στην περίπτωση που μάρτυρας εντυπωσιάζει θετικά το Δικαστήριο, να καταγράφονται οι λόγοι της θετικής αυτής αποκόμισης ώστε να παραμένουν κατά νου καθόλη τη διάρκεια του έργου της αξιολόγησης της υπόθεσης ως ασφαλιστική δικλείδα για τη σφαιρική αντιμετώπιση της αξιολόγησης των διαδίκων και της μαρτυρίας τους. Έχω παρακολουθήσει τους μάρτυρες στη ζωντανή ατμόσφαιρα της δίκης έχοντας την ευκαιρία να παρακολουθήσω τις αντιδράσεις τους, φυσικές ή αφύσικες, τον τρόπο που αντιδρούσαν, τη νευρικότητα ή την επιφυλακτικότητά τους ή την ιδιοσυγκρασία που εκδήλωναν, παράγοντες που σύμφωνα με τη νομολογία έχουν ιδιαίτερη σπουδαιότητα κατά την αξιολόγηση της μαρτυρίας, χωρίς βεβαίως να παραγνωρίζω ότι τα πιο πάνω στοιχεία μπορούν να προσδώσουν θετικότητα στη μαρτυρία ενός μάρτυρα αλλά δεν μπορούν να αποτελέσουν τον αποκλειστικό λόγο για την αποδοχή της μαρτυρίας του. Έχω επίσης κατά νου την αρχή ότι μάρτυρας μπορεί να γίνει πιστευτός μερικώς ή ολικώς και ότι δεν θεωρείται επιλήψιμη η επιλεκτική αποδοχή μέρους της μαρτυρίας ενός μάρτυρα (Χρίστου ν. Khoreva

(2002)1 Α.Α.Δ. 454). Έχω επίσης υπόψη μου ότι στην περίπτωση που ένας μάρτυρας δεν αντεξετασθεί επί όλων των ουσιαστικών γεγονότων τα οποία αμφισβητούνται, το Δικαστήριο θεωρεί - και το εκλαμβάνει - ότι η μαρτυρία του δεν αμφισβητήθηκε (Frederickou Schools Co. Ltd κ.ά. ν. Acuac Inc.

(2002)1 Α.Α.Δ. 1527). Τέλος, στην υπόθεση Κοινοτικό Συμβούλιο Παλαιόμυλου ν. Έλλης Μιχαήλ Κτωρίδη

(2007)1 Α.Α.Δ. 204 λέχθηκε ότι το Δικαστήριο καταλήγει στην απόφασή του λαμβάνοντας υπόψη του το σύνολο της ενώπιόν του μαρτυρίας ανεξαρτήτως της προέλευσής της. Το πλήρες περιεχόμενο της μαρτυρίας βρίσκεται καταγεγραμμένο στα πρακτικά της υπόθεσης και μαζί με το περιεχόμενο των τεκμηρίων έχει μελετηθεί και λαμβάνεται υπόψη στο σύνολό του. Ο Μ.Κ.1 είναι ο εξεταστής της υπόθεσης. Στα πλαίσια των καθηκόντων του ετοίμασε την έκθεσή του στην οποία αναφέρεται στην πληροφόρηση που έλαβε για το επίδικο ατύχημα από τα πρόσωπα που ήταν σε θέση να του δώσουν πληροφορίες για αυτό και για τον επίδικο χώρο όπου συνέβηκε το ατύχημα. Κατέγραψε τις παρατηρήσεις του στην έκθεση την οποία ετοίμασε και η ορθή καταγραφή τους σε αυτή δεν αμφισβητήθηκε κατά την αντεξέτασή του. Κρίνω ότι ήταν ανεξάρτητος μάρτυρας και μετέφερε στο Δικαστήριο την αλήθεια. Η μαρτυρία του είχε λογική και συνοχή και ως εκ τούτου γίνεται αποδεκτή. Ο Μ.Κ.2 είναι το πρόσωπο το οποίο τραυματίστηκε κατά το επίδικο συμβάν. Είχε άμεση εμπλοκή σε αυτό και κρίνω ότι λόγω τούτου του γεγονότος ήταν σε πλεονεκτική θέση να θυμάται τα κρίσιμα για την παρούσα υπόθεση γεγονότα και να τα μεταφέρει στο Δικαστήριο. Οι ουσιώδεις για την παρούσα υπόθεση ισχυρισμοί του αναφορικά με το τι έπραξε για να επιδιορθώσει τη βλάβη που είχε εντοπίσει στο επίδικο λεωφορείο δεν αμφισβητήθηκαν. Ομοίως δεν αμφισβητήθηκαν ούτε οι ισχυρισμοί του σχετικά με το πόσες φορές η βλάβη επιδιορθώθηκε προσωρινά ούτε η διαδρομή που ισχυρίστηκε ότι ακολουθήθηκε την επίδικη ημέρα. Ομοίως δεν αμφισβητήθηκαν οι σωματικές βλάβες που υπέστη από τον εν λόγω τραυματισμό του ούτε και η παρουσία του κάτω από το επίδικο λεωφορείο στην οδό Κολοκοτρώνη όταν αυτό ξεκίνησε και τον τραυμάτισε. Το λεωφορείο στη διαδρομή προς το Καϊμακλί ακινητοποιήθηκε λόγω προβλήματος συνολικά 5 φορές. Στην περιοχή Carlsberg, λίγο πριν τον κυκλικό κόμβο του Νοσοκομείου Λευκωσίας, κοντά στα φώτα Γερίου, μετά την Πανεπιστημιούπολη στην Αγλαντζιά και για τελευταία φορά στην οδό Κολοκοτρώνη στο Καϊμακλί. Δεν αποδέχομαι όμως τον ισχυρισμό του ότι κατά την τελευταία προσπάθεια για να ξεκινήσει το λεωφορείο ο κ. Ασπρόφτας βρισκόταν στο μπροστινό του μέρος ψεκάζοντας με σπρέι το φίλτρο του αέρα επειδή ο κ. Ασπρόφτας ο οποίος ήταν επίσης παρών δεν επιβεβαίωσε τον ως άνω ισχυρισμό αλλά αντιθέτως ισχυρίστηκε ότι κατά τον εν λόγω χρόνο μόλις είχε ανοίξει την πόρτα του δικού του αυτοκινήτου που ακολουθούσε το λεωφορείο και δεν ήταν μπροστά από αυτό. Δεν μου διαφεύγει ότι κατά την αντεξέτασή του παραδέχθηκε ότι όσα αναφέρει στις καταθέσεις του τα θυμόταν κατά 90%, όπως είχε πει κατά λέξη, γεγονός το οποίο δείχνει ότι δεν ήταν απολύτως σίγουρος για αυτά. Κρίνω όμως ότι αυτά, όπως για παράδειγμα το πόσες φορές μίλησε τηλεφωνικώς με τον κ. Ξάνθο, δεν επηρεάζουν τους ισχυρισμούς του αναφορικά με τη διαδικασία που ακολουθήθηκε για τη μεταφορά του επίδικου λεωφορείου προς τη βιομηχανική περιοχή Καϊμακλίου. Δεν μου διαφεύγει ούτε το γεγονός ότι δεν ήταν σε θέση να αντιληφθεί κάποιες πολύ απλές ερωτήσεις που του τέθηκαν κατά την αντεξέτασή του αναφορικά με το κατά πόσο λόγω της θέσης του ως μηχανικός της κατηγορούμενης εκείνος ήταν το πρόσωπο το οποίο συμβούλευε τον διευθυντή της αναφορικά με τα θέματα της ειδικότητάς του. Κρίνω όμως ότι ούτε αυτή η αδυναμία του επηρεάζει την αξιοπιστία του στα κρίσιμα επίδικα θέματα που ανέφερα πιο πάνω. Ο Μ.Κ.3 ήταν ο οδηγός του επίδικου λεωφορείο και αυτός, όπως και ο Μ.Κ.2, είχε άμεση εμπλοκή στα διαδραματισθέντα κατά το επίδικο συμβάν και ήταν σε θέση να τα θυμάται ικανοποιητικά. Οι ισχυρισμοί του αναφορικά με την πορεία που ακολούθησαν την επίδικη ημέρα και τις ενέργειες του καθενός από τους Μ.Κ.2 και Μ.Κ.4 δεν αμφισβητήθηκαν. Η μαρτυρία του είχε λογική και συνοχή και κατά την αντεξέτασή του δεν περιέπεσε σε αντιφάσεις. Συνάδει επίσης με τους ισχυρισμούς του Μ.Κ.2 την οποία για τους λόγους που ανέφερα πιο πάνω αποδέχθηκα ως αξιόπιστη. Σύμφωνα με όσα ισχυρίστηκε κάθε φορά που το λεωφορείο παρουσίαζε βλάβη ο Ανδρέας έπεφτε κάτω από αυτό, ο ίδιος παρέμενε στο τιμόνι για να κρατούσε τη μηχανή του ξεκινημένη και ο Λεύκιος ψέκαζε με σπρέι τη μηχανή του. Δεν αποδέχομαι όμως τον ισχυρισμό του Μ.Κ.3 ότι στην οδό Κολοκοτρώνη όταν το όχημα ξεκίνησε να λειτουργεί κανονικά έκλεισε την πόρτα του οχήματος κάνοντας νεύμα στον Ανδρέου που είχε ήδη κατέβει από αυτό να φύγει από μπροστά. Αυτός ο ισχυρισμός δεν είναι λογικός επειδή σε περίπτωση που αυτό πράγματι είχε συμβεί δεν θα υπήρχε λόγος ο Ανδρέου να μπει κάτω από το λεωφορείο για ακόμα μία φορά. Ο Μ.Κ.4 δεν μου έχει κάνει καλή εντύπωση ως μάρτυρας αφού παρέλειψε να αναφέρει ότι είχε και ο ίδιος συμμετοχή στις προσπάθειες που καταβλήθηκαν για να ξεκινήσει το επίδικο λεωφορείο. Οι Μ.Κ.2 και Μ.Κ.3 ανέφεραν ότι εκείνος ψέκαζε με σπρέι τη μηχανή του λεωφορείου, ενώ ο ίδιος δεν αναφέρθηκε σε αυτό αντιθέτως ισχυρίστηκε ότι δεν έκανε τίποτα και ότι απλώς βρισκόταν εκεί για παρέα. Πέραν του πιο πάνω ισχυρίστηκε ότι για όσα συνέβησαν στις 3.11.2014 έδωσε 2 καταθέσεις, μια στην Αστυνομία και μια στον Επιθεωρητή του Γραφείου Επιθεώρησης Εργασίας κ. Μαλεκίδη το περιεχόμενο των οποίων δεν είναι το ίδιο, παρόλο που όταν ερωτήθηκε σχετικά κατά την κυρίως εξέταση και στην αντεξέτασή του ισχυρίστηκε ότι τα γεγονότα διαδραματίστηκαν όπως τα ανέφερε σε κάθε μια από αυτές. Στην πρώτη χρονικά κατάθεσή του, τεκμήριο 10, κατέθεσε ότι την επίδικη ημέρα το λεωφορείο σταμάτησε 2 φορές, στην περιοχή της Carlsberg και στην οδό Κολοκοτρώνη. Στη δεύτερη χρονικά κατάθεσή του, ημερομηνίας 20.1.2015, τεκμήριο 2, κατέθεσε ότι το λεωφορείο σταμάτησε σε άλλα σημεία, ήτοι λίγο πριν το μικρό κυκλικό κόμβο στα Λατσιά σε ένα σταθμό βενζίνης και ο XXXXX μπήκε κάτω από αυτό και το ξεκίνησε ξανά. Κατέθεσε ότι στη συνέχεια το λεωφορείο σταμάτησε λίγο πριν τα φώτα του Γερίου και έπειτα στην Αγλαντζιά. Στη δεύτερη κατάθεσή του κατέθεσε επίσης ότι είχε καθυστερήσει στα φώτα τροχαίας και πως όταν άνοιξε την πόρτα του αυτοκινήτου του το κακό είχε ήδη γίνει ενώ στην πρώτη κατάθεσή του ότι είχε σταματήσει πίσω από το λεωφορείο και είδε τον XXXXX να κατεβαίνει από την αριστερή πόρτα των επιβατών του λεωφορείου. Από τη μαρτυρία του Μ.Κ.4 αποδέχομαι τον ισχυρισμό του, που ανέφερε κατά την κυρίως εξέτασή του, ότι όσες φορές προσπάθησαν να ξεκινήσουν το λεωφορείο το ψέκαζαν με σπρέι για να ξεκινήσει. Αποδέχομαι επίσης τον ισχυρισμό του ότι κατά τον χρόνο του εν λόγω συμβάντος ο ίδιος δεν βρισκόταν μπροστά από το επίδικο λεωφορείο. Κρίνω ότι ο εν λόγω ισχυρισμός του είναι λογικός, αφού σε περίπτωση που κατά τον επίδικο χρόνο που είχε εκκινήσει το λεωφορείο βρισκόταν μπροστά από αυτό, αναπόφευκτα θα τραυματιζόταν και ο ίδιος και δεν τέθηκε μαρτυρία ενώπιόν μου ότι αυτό πράγματι είχε συμβεί. Έχοντας υπόψη μου όσα δηλώθηκαν ως παραδεκτά γεγονότα μεταξύ των διαδίκων, τη μαρτυρία η οποία έγινε αποδεκτή καθώς επίσης και τη μαρτυρία η οποία παρέμεινε αναντίλεκτη καταλήγω στα ακόλουθα ευρήματα αναφορικά με τα επίδικα θέματα της παρούσας υπόθεσης: η κατηγορούμενη εταιρεία κατά τον επίδικο χρόνο ήταν και είναι νομότυπα εγγεγραμμένη. Στις 3.11.2014 συνέβη ατύχημα στον εργοδοτούμενο της κ. XXXXX Ανδρέου και στο επίδικο ατύχημα εμπλέκεται το όχημα με αριθμό εγγραφής KRB 098 που ήταν ιδιοκτησία της κατηγορούμενης. Στις 3.11.2014 τηλεφώνησε στον XXXXX Ανδρέου ο συνάδελφός του, ο XXXXX Λεοντίου, ο οδηγός και του είπε ότι το επίδικο λεωφορείο το οποίο θα οδηγούσε από το Δάλι προς το Καϊμακλί ακινητοποιήθηκε λόγω βλάβης στην περιοχή της Carlsberg. Ο Ανδρέου τηλεφώνησε στον Ξάνθο ο οποίος του είπε να το ξεκινήσει για να μεταφερθεί προς το Καϊμακλί. Ο Ανδρέου μεταφέρθηκε επιτόπου με το όχημα το οποίο οδηγούσε ο XXXXX Ασπρόφτας. Διαπίστωσε ότι το εν λόγω λεωφορείο αντιμετώπιζε πρόβλημα με το σύστημα τροφοδοσίας του πετρελαίου του και ότι η νεροπαγίδα του χρειαζόταν εξαερισμό. Για να το ξεκινήσουν ο Ανδρέου ξάπλωσε κάτω από το λεωφορείο για να εξαερίσει τη νεροπαγίδα, ο Λεοντίου βρισκόταν στη θέση του οδηγού για να ξεκινήσει τη μηχανή του και ο Ασπρόφτας βρισκόταν μπροστά από αυτό και ψέκαζε με σπρέι το φίλτρο του αέρα. Όταν το λεωφορείο ξεκίνησε κατευθύνθηκαν προς το Καϊμακλί και λίγο πριν τον κυκλικό κόμβο του Νοσοκομείου Λευκωσίας το όχημα ακινητοποιήθηκε και πάλι. Επανέλαβαν την ίδια διαδικασία για να το βάλουν μπροστά και όταν το λεωφορείο ξεκίνησε κατευθύνθηκαν σε ένα βενζινάδικο που βρισκόταν κοντά και το ανεφοδίασαν με πετρέλαιο αξίας €50,

1. Ο Ανδρέου τηλεφώνησε στον Ξάνθο και του το ανέφερε και στη συνέχεια προχώρησαν προς τα φώτα Γερίου. Πριν τα εν λόγω φώτα παρουσιάστηκε ξανά το ίδιο πρόβλημα και ο Ανδρέου τηλεφώνησε πάλι στον Ξάνθο λέγοντάς του ότι παρουσιάστηκε ξανά το ίδιο πρόβλημα και εκείνος του είπε να προσπαθήσουν ξανά. Ξεκίνησαν ακόμα μια φορά το όχημα ακολουθώντας την ίδια διαδικασία και προχώρησαν προς το Καϊμακλί. Πέρασαν την Πανεπιστημιούπολη και στην Αγλαντζιά παρουσιάστηκε ακόμα μια φορά το ίδιο πρόβλημα και εφάρμοσαν ξανά την ίδια διαδικασία. Στη συνέχεια κατευθύνθηκαν προς το ΣΟΠΑΖ και αφού το πέρασαν έστριψαν αριστερά στα φώτα τροχαίας. Κοντά σε κάποιο μηχανουργείο παρουσιάστηκε πάλι το ίδιο πρόβλημα και ο Ανδρέου μπήκε ξανά κάτω από το λεωφορείο. Βρίσκονταν στην οδό Κολοκοτρώνη όταν και πάλι ο Ανδρέου ξάπλωσε κάτω από το λεωφορείο μπροστά από τον πίσω αριστερό του τροχό. Όταν το λεωφορείο ξεκίνησε και προχώρησε προς τα εμπρός, ο Ανδρέου βρισκόταν κάτω από το όχημα και ο αριστερός τροχός του οχήματος πέρασε από πάνω του και τον τραυμάτισε. Λόγω του τραυματισμού του έχει εξωτερική οστεοσύνθεση στη λεκάνη και υπέστη αφαίρεση της σπλήνας, του αριστερού νεφρού, του τυφλού και μέρους του χοντρού εντέρου μήκους 40 εκ. Βρισκόταν σε αναπηρικό καροτσάκι για 1 χρόνο και υποβλήθηκε συνολικά σε 5 χειρουργεία. Έχοντας υπόψη μου τα ως άνω ευρήματά μου κρίνω ότι η κατηγορούμενη παρέλειψε να παράσχει και να διατηρήσει ασφαλή μέθοδο εργασίας για τη μεταφορά και επιδιόρθωση του επίδικου λεωφορείου. Ο διευθυντής της πρωτίστως παρέλειψε να πληροφορηθεί τι θα έκανε ο κ. Ανδρέου για να επιδιορθώσει το επίδικο λεωφορείο και ότι θα ξάπλωνε κάτω από αυτό όταν ταυτόχρονα ο οδηγός του θα προσπαθούσε να το ξεκινήσει. Ομοίως παρέλειψε επίσης να του δώσει ρητές και σαφείς οδηγίες ως προς το τι θα έκανε όταν θα προσπαθούσε να το ξεκινήσει, παρόλο που είχε τηλεφωνική επικοινωνία με αυτόν, περιοριζόμενος να του αναφέρει γενικά και αόριστα να το φτιάξει. Ομοίως παρέλειψε επίσης να δώσει οποιεσδήποτε οδηγίες και προς τον οδηγό του λεωφορείου, αφού πρώτα από όλα δεν μίλησε καθόλου με αυτόν. Οι οδηγίες ήταν απαραίτητες και θα διασφάλιζαν ότι εκείνος δεν θα το εκκινούσε χωρίς να βεβαιωνόταν ότι ο μηχανικός ο οποίος ξάπλωνε κάτω από αυτό για να εξαερίσει τη νεροπαγίδα του θα είχε προηγουμένως αποσυρθεί από εκεί. Δεν μου διαφεύγει ότι σύμφωνα με τους ισχυρισμούς του Μ.Κ.1 η επιλογή της μεταφοράς του επίδικου λεωφορείου οδηγώντας το προς το Καϊμακλί αντί να μεταφερθεί με γερανό εγκυμονούσε λιγότερους κινδύνους. Κρίνω όμως ότι αυτό αφορά μόνο μία πτυχή των υποχρεώσεων τις οποίες η κατηγορούμενη ήταν υποχρεωμένη από τον νόμο να τηρεί σε σχέση με το επίδικο περιστατικό. Στις υποχρεώσεις της για παροχή και διατήρηση ασφαλούς μεθόδου εργασίας περιλαμβάνεται επίσης και η υποχρέωση να διασφάλιζε ότι ο οδηγός του λεωφορείου δεν θα το κινούσε προς τα εμπρός χωρίς να βεβαιωνόταν προηγουμένως ότι ο Ανδρέου θα αποσυρόταν από το κάτω μέρους του στο οποίο εργαζόταν για να το επιδιορθώσει με σκοπό να ξεκινήσει. Αναφορικά με την εισήγηση του κ. Δαμιανού ότι ο διευθυντής της κατηγορούμενης ουδέποτε έδωσε οδηγίες για την επισκευή του επίδικου λεωφορείου στον δρόμο παρά μόνο για τη μεταφορά του προς το Καϊμακλί κρίνω ότι αυτή δεν δύναται να απαλλάξει την κατηγορούμενη από την ευθύνη που είχε να παράσχει και να διατηρήσει ασφαλή μέθοδο εργασίας γιατί η κατηγορούμενη όφειλε να διασφάλιζε και αυτό το ενδεχόμενο, να προέκυπτε δηλαδή ανάγκη να επισκευαζόταν κατά τη μεταφορά του προς το Καϊμακλί. Κρίνω ότι στα πλαίσια της παρούσας υπόθεσης δεν μπορεί να διαχωριστεί η μεταφορά του λεωφορείου από την αναγκαιότητα η επισκευή του να γινόταν στο σημείο που αυτό κάθε φορά σταματούσε και την από πριν διασφάλιση ότι αυτή θα διεξαγόταν με ασφάλεια. Αυτή η ανάγκη προέκυπτε κάθε λίγο κατά τον χρόνο που σημειώθηκε το περιστατικό αφού το λεωφορείο κατά την επίδικη ημέρα σταμάτησε 5 φορές. Για να ξεκινήσει το λεωφορείο ήταν αναγκαία και η επιτόπου επιδιόρθωσή του η οποία στην ουσία περιοριζόταν απλώς στο να ξεκινήσει η μηχανή του για να μπορέσει στη συνέχεια να μεταφερθεί προς τον προορισμό του. Στην ως άνω κρίση μου κατέληξα έχοντας υπόψη μου το δεδομένο ότι κατά την έναρξη της ως άνω πορείας των γεγονότων το εν λόγω όχημα ήταν ακινητοποιημένο λόγω βλάβης και ήταν αναγκαίο να ξεκινούσε για να μεταφερθεί προς το Καϊμακλί. Για να επιτευχθεί αυτό δεν θα χρησιμοποιείτο ρυμουλκό αλλά θα έπρεπε να φτάσει στον προορισμό του οδηγώντας το προς τα εκεί. Για αυτό εξάλλου ήταν παρών και ο οδηγός του ο Μ.Κ.
2. Κρίνω ότι η μεταφορά και η επιτόπου επιδιόρθωση του λεωφορείου ήταν μια ενιαία μέθοδος εργασίας και το γεγονός ότι οι οδηγίες που έδωσε ο διευθυντής της κατηγορούμενης περιορίστηκαν στη μεταφορά του και όχι και στη μέθοδο που θα εφαρμοζόταν για την ασφαλή επιδιόρθωσή του ούτε και σε όσα έπρεπε να γίνουν κατά την προσπάθεια να ξεκινήσει δεν την απαλλάσσει από την υποχρέωση που είχε να έδιδε τις κατάλληλες οδηγίες για τη μέθοδο εργασίας που θα χρησιμοποιούσαν για την ασφαλή μεταφορά αλλά και για την ασφαλή επισκευή του. Κρίνω ότι υπό τις περιστάσεις δεν θα ήταν λογικό να μην θεωρηθεί ως μία μέθοδος εργασίας η συνολική προσπάθεια για μεταφορά και επισκευή του λεωφορείου, αφού από τη στιγμή που δεν χρησιμοποιήθηκε άλλη μέθοδος μεταφοράς του ήταν αδύνατο το λεωφορείο να μεταφερθεί στο Καϊμακλί με άλλο τρόπο παρά μόνο οδηγώντας το προς εκεί, αφού προηγουμένως θα ξεκινούσε η μηχανή του. Λόγω των πιο πάνω κρίνω ότι η κατηγορούμενη παρέλειψε να παράσχει και να διατηρήσει μέθοδο εργασίας η οποία να ήταν ασφαλής και χωρίς κινδύνους για την υγεία του εργαζομένου της κ. XXXXX Ανδρέου με αποτέλεσμα ο τελευταίος να τραυματιστεί και ως εκ τούτου την κρίνω ένοχη στην 1η κατηγορία. Αναφορικά με την 3η κατηγορία που αφορά την παράλειψη της κατηγορούμενης ως εργοδότριας να εφαρμόζει κατάλληλο σύστημα ασφάλειας ή σύστημα διαχείρισης των κινδύνων προβαίνοντας σε τέτοιες διευθετήσεις κατάλληλες για τον αποτελεσματικό προγραμματισμό καθώς και την παρακολούθηση των προληπτικών και προστατευτικών μέτρων που καθορίστηκαν με βάση την εκτίμηση που προνοεί ο Κ.4 της Κ.Δ.Π. 173/2002 κρίνω ότι αυτή η παράλειψη συνδέεται λογικά με την υποχρέωση της κατηγορούμενης ως εργοδότριας να έχει στη διάθεσή της μια γραπτή εκτίμηση των υφιστάμενων κατά την εργασία κινδύνων για την ασφάλεια και την υγεία των εργοδοτουμένων. Από τη στιγμή που η κατηγορούμενη παραδέχθηκε ότι δεν είχε γραπτή εκτίμηση των εν λόγω κινδύνων κρίνω πως ήταν εκ των πραγμάτων αδύνατον να είχε εφαρμόσει κατάλληλο σύστημα ασφάλειας και διαχείρισής τους. Κατά λογική συνέπεια, λόγω της παράλειψής της να έχει γραπτή εκτίμηση των υφιστάμενων κατά την εργασία κινδύνων, προκύπτει πέραν πάσης λογικής αμφιβολίας ότι η κατηγορούμενη εκ των πραγμάτων δεν ήταν σε θέση να εφαρμόσει και τελικά δεν εφάρμοσε κατάλληλο σύστημα ασφάλειας ή σύστημα διαχείρισης των κινδύνων, στο οποίο να περιγράφονται μεταξύ άλλων οι διευθετήσεις για τον αποτελεσματικό προγραμματισμό, την οργάνωση, τον έλεγχο καθώς και την παρακολούθηση και την αναθεώρηση των προληπτικών και προστατευτικών μέτρων που έπρεπε να λαμβάνονταν για τις δραστηριότητες στον χώρο εργασίας της που ενέχουν κινδύνους. Στην παρούσα υπόθεση, έχοντας υπόψη μου ότι η κατηγορούμενη παραδέχθηκε ότι παρέλειψε να έχει στη διάθεσή της γραπτή εκτίμηση των εν λόγω κινδύνων, κρίνω ότι δεν μπορεί παρά να κριθεί ότι παρέλειψε να εφαρμόσει ένα τέτοιο κατάλληλο σύστημα αφού η εφαρμογή του προϋποθέτει λογικά την ύπαρξη της ως άνω γραπτής εκτίμησης, την οποία ως προανέφερα, η κατηγορούμενη παραδέχθηκε ότι δεν είχε. Συνακόλουθα την κρίνω ένοχη και στην 3η κατηγορία. Λόγω των πιο πάνω η κατηγορούμενη 1 κρίνεται ένοχη στην 1η και στην 3η κατηγορία. (Υπ.) ............. Γιώργος Χρ. Φούλιας Επαρχιακός Δικαστής Πιστό Αντίγραφο Πρωτοκολλητής cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο