ΓΕΝΙΚΟΣ ΕΙΣΑΓΓΕΛΕΑΣ ΤΗΣ ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ν. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ, Αρ. Υπόθεσης:16300/2017, 26/10/2021 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLEF:2021:B202 EΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ Ενώπιον: Α. Αναγνώστου, Ε.Δ. Αρ. Υπόθεσης:16300/2017 ΓΕΝΙΚΟΣ ΕΙΣΑΓΓΕΛΕΑΣ ΤΗΣ ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ Κατηγορούσα Αρχή -εναντίον- XXXXX ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ Κατηγορούμενος Ημερομηνία: 26 Οκτωβρίου 2021 Εμφανίσεις: Για Κατηγορούσα Αρχή: κα. Χ. Ματθαίου Για Κατηγορούμενο: κ. Θ. Αγγελίδης Κατηγορούμενος παρών Α Π Ο Φ Α Σ Η Α. Εισαγωγή Με το κατηγορητήριο της παρούσας υπόθεσης, ο Κατηγορούμενος αντιμετωπίζει συνολικά τέσσερεις κατηγορίες για παράνομες επεμβάσεις εντός της κοίτης του ποταμού Σερράχη στην Κοινότητα Περιστερώνας (1η και 3η κατηγορία) και εντός της κοίτης του ποταμού Ακακίου στην Κοινότητα Αυλώνας (2η και 4η κατηγορία), κατά παράβαση των άρθρων 116
(1),
(2)(β) και (στ) και 117
(1)του Περί της Ενιαίας Διαχείρισης Υδάτων Νόμου του 2010 Ν. 79(Ι)/2010(στο εξής ο «Νόμος»). Σύμφωνα με τις λεπτομέρειες αδικήματος των πιο πάνω κατηγοριών, οι φερόμενες επεμβάσεις του Κατηγορούμενου έγιναν κατά ή περί τα έτη 2011 και 2015 (αναφορικά με τον ποταμό Σερράχη) και κατά ή περί τον Μάιο του 2017 (αναφορικά τόσο με τον ποταμό Σερράχη όσο και με τον ποταμό Ακακίου) και προσδιορίζονται στις ακόλουθες ενέργειες: ο Κατηγορούμενος επενέβη παρανόμως σε διάφορα σημεία της κρατικής γης της κοίτης των πιο πάνω ποταμών εντός του Φ/ΣΧ 20/52 (στο εξής η «κοίτη των Ποταμών») με σκοπό την καλλιέργεια φυτείας φραγκοσύκων (1η και 2η κατηγορία για τον κάθε ποταμό, αντίστοιχα) και με εκχέρσωση, εκσκαφή, επιχωμάτωση, αλλοίωση της μορφολογίας της κοίτης των Ποταμών, απόρριψη αποβλήτων εντός αυτής και εγκατάσταση δικτύων άρδευσης (3η και 4η κατηγορία για τον κάθε ποταμό, αντίστοιχα), με αποτέλεσμα την καταστροφή ποτάμιας βλάστησης, των υδάτινων πόρων και των ποτάμιων οικοσυστημάτων, κατά παράβαση του άρθρου 116
(1)του Νόμου. Ο Κατηγορούμενος δήλωσε μη παραδοχή στις κατηγορίες που αντιμετωπίζει και, ως εκ τούτου, η υπόθεση οδηγήθηκε σε ακρόαση. Β. Βάρος Απόδειξης και Νομική Πτυχή Όπως σε όλες τις ποινικές υποθέσεις, έτσι και στην παρούσα, το βάρος απόδειξης όλων των συστατικών στοιχείων του αδικήματος της κατηγορίας που προσάπτεται εναντίον του κατηγορούμενου βρίσκεται επί των ώμων της κατηγορούσας αρχής, η οποία πρέπει να αποδείξει σωρευτικά την στοιχειοθέτησή τους με αποδεκτή μαρτυρία, πέραν πάσης λογικής αμφιβολίας, χωρίς να επιτρέπονται υποθέσεις ως προς την ύπαρξη γεγονότων, όσο εύλογες και εάν είναι (Γενικός Εισαγγελέας ν. Σπύρος Σπύρου
(2002)2 Α.Α.Δ. 71, Λοΐζου ν. Αστυνομίας
(1989)2 Α.Α.Δ. 363, Σωτηριάδης v. Αστυνομίας
(1991)2 Α.Α.Δ. 482 και Αστυνομία ν. Βρυώνης, Ποιν. Έφεση 97/2017, ημ. 19/7/2019). Εναπόκειται, επίσης, στην κατηγορούσα αρχή να παρουσιάσει μαρτυρία που να είναι και αξιόπιστη και σαφής (Φλουρής ν. Αστυνομίας
(1989)2 Α.Α.Δ. 401). Αν στο τέλος της υπόθεσης παραμείνει στο μυαλό του Δικαστηρίου έστω και η παραμικρή αμφιβολία για την ενοχή του κατηγορούμενου, τότε αυτός θα πρέπει να απαλλαχθεί από τις κατηγορίες που αντιμετωπίζει (Ιωάννου Σάββας Πλαστήρα κ.α. ν. Δημοκρατίας
(2001)2 Α.Α.Δ. 195). Εν προκειμένω, ο Κατηγορούμενος κατηγορείται για το αδίκημα του άρθρου 117
(1)του Νόμου, το οποίο προνοεί ότι: «Πρόσωπο το οποίο παραβαίνει τις διατάξεις του άρθρου 116 ή παραλείπει να συμμορφωθεί με τους όρους άδειας που εκδίδεται δυνάμει του άρθρου 116, είναι ένοχο αδικήματος και, σε περίπτωση καταδίκης του, υπόκειται σε φυλάκιση για περίοδο που δεν υπερβαίνει τους δώδεκα
(12)μήνες ή σε χρηματική ποινή που δεν υπερβαίνει τις οκτώ χιλιάδες πεντακόσια ευρώ (€8.500) ή και στις δύο αυτές ποινές.» Σύμφωνα με το άρθρο 116 του Νόμου, στην έκταση που εν προκειμένω ενδιαφέρει με βάση την έκθεση αδικήματος των κατηγοριών που έχουν προσαφθεί, προνοείται ότι: «
(1)Απαγορεύεται σε οποιοδήποτε πρόσωπο να προβαίνει σε εκσκαφή ή άλλης μορφής επέμβαση, ή βλάβη, ή καταστροφή σε όχθη, τοίχο ή κοίτη υδατορέματος.
(2)Χωρίς να επηρεάζεται η γενικότητα του εδαφίου
(1)[.], απαγορεύεται σε οποιοδήποτε πρόσωπο να προβαίνει σε οποιαδήποτε από τις ενέργειες που αναφέρονται στις παραγράφους (α), (β), (γ) ή (δ) κατωτέρω, εκτός αν προηγουμένως εξασφαλίσει άδεια του Διευθυντή και σύμφωνα με οποιουσδήποτε όρους που αυτός ήθελε επιβάλει, καθώς και σύμφωνα με μελέτες και σχέδια που ήθελε εγκρίνει στις περιπτώσεις που αφορούν ανέγερση, μετατροπή ή επιδιόρθωση οποιασδήποτε κατασκευής: [.] (β) απόρριψη οποιωνδήποτε αποβλήτων, αντικειμένων, άχρηστων υλικών ή άλλων σκυβάλων στην κοίτη, στον τοίχο ή στην όχθη οποιουδήποτε υδατορέματος ή μέρους οποιουδήποτε υδατορέματος˙ [.] (στ) οποιαδήποτε άλλη ενέργεια εντός του υδατορέματος που επηρεάζει ή δυνατό να επηρεάζει τη ροή του νερού ή δυνατό να προκαλεί ρύπανση ή ζημιά στο υδατόρεμα ή ζημιά σε οποιοδήποτε πρόσωπο ή περιουσία.». Στην ερμηνευτική διάταξη του άρθρου 2 του Νόμου προβλέπονται, μεταξύ άλλων, τα ακόλουθα: «"απόβλητα" σημαίνει τα αστικά ή βιομηχανικά λύματα τα οποία απορρίπτονται σε κυβερνητικό σταθμό επεξεργασίας οικιακών ή βιομηχανικών λυμάτων˙ "Διευθυντής" σημαίνει το διευθυντή του Τμήματος Αναπτύξεως Υδάτων του Υπουργείου Γεωργίας, Φυσικών Πόρων και Περιβάλλοντος και περιλαμβάνει οποιοδήποτε υπάλληλο του Τμήματος Αναπτύξεως Υδάτων κατάλληλα εξουσιοδοτημένο να ασκεί τα καθήκοντα του Διευθυντή· "κοίτη" σημαίνει τη γη μεταξύ των εσχάτων ορίων της ροής νερού που σχηματίζεται από οποιοδήποτε φυσικό υδατόρεμα, περιλαμβανομένης οποιασδήποτε όχθης ή νησίδας εντός των ορίων αυτών, εκτός εκείνων που αποτελούν ιδιωτική ιδιοκτησία· "όχθη ή τοίχος", σε σχέση με φυσικό υδατόρεμα, σημαίνει τη γη σε κάθε πλευρά της κοίτης του φυσικού υδατορέματος, σε απόσταση ενός μέτρου και ογδόντα εκατοστομέτρων (1,80 μ.) από αυτή· "φυσικό υδατόρεμα" σημαίνει οποιοδήποτε ποταμό, ρυάκι, ή άλλη αυλάκωση του εδάφους μέσα στον οποίο ρέει νερό συνεπεία αποφόρτισης υπογείων ή επιφανειακών νερών ή νερών προερχομένων μόνο από βροχόπτωση και το οποίο ανήκει στη Δημοκρατία σύμφωνα με το άρθρο 7 του περί Ακίνητης Ιδιοκτησίας (Διακατοχή, Εγγραφή και Εκτίμηση) Νόμου και ο όρος περιλαμβάνει λεκάνη, κοίτη ή αυλάκι τα οποία είναι ενίοτε ξηρά». Περαιτέρω, στο άρθρο 7 του περί Ακίνητης Ιδιοκτησίας (Διακατοχή, Εγγραφή και Εκτίμηση) Νόμου, Κεφ. 224, προβλέπεται ότι κάθε ποταμός (και οι λεκάνες, κοίτες ή αυλάκια αυτού και κάθε γη από την οποία το νερό του έχει υποχωρήσει), που κατά την ημερομηνία έναρξης ισχύος του νόμου αυτού δεν τελούσε υπό την κυριότητα ιδιώτη, ανήκει στην Δημοκρατία. Γ. Πολλαπλότητα ή ασάφεια κατηγοριών Εγείρεται μέσω των τελικών αγορεύσεων της υπεράσπισης ζήτημα πολλαπλότητας και ασάφειας των κατηγοριών, το οποίο θα εξεταστεί κατά προτεραιότητα, εφόσον, όπως έχει νομολογηθεί, ένσταση περί πολλαπλότητας ή ασάφειας κατηγορητηρίου μπορεί να εγερθεί σε οποιοδήποτε στάδιο της διαδικασίας, παρόλο που, ως θέμα ορθής πρακτικής, τέτοιο ζήτημα πρέπει να εγείρεται το συντομότερο δυνατό, ακόμη και προδικαστικά (βλ. Δημητρίου ν. Διευθυντή Τμήματος Επιθεώρησης Εργασίας, ECLI:CY:AD:2020:B103, Ποιν. Έφεση 89/2016 ημ. 16/03/2020). Εισηγείται η υπεράσπιση ότι οι κατηγορίες 1 και 2 είναι καταπιεστικές και ασαφείς, ενώ δίδονται λεπτομέρειες πιο συγκεκριμένες μέσω των κατηγοριών 3 και 4, χωρίς να γίνεται αντιληπτό για ποιο λόγο ο Κατηγορούμενος δεν αντιμετωπίζει μία κατηγορία για τον κάθε ποταμό ή γιατί δεν συμπεριλήφθηκαν οι λεπτομέρειες της κάθε κατηγορίας σε μία κατηγορία με δεδομένο ότι η διάπραξη των αδικημάτων τοποθετείται σε μέρος που αποτελεί μία συνεχόμενη περιοχή, ήτοι στις Κοινότητες Περιστερώνας και Αυλώνας. Καταλήγει η εισήγηση ότι, εν προκειμένω, υπάρχει πολλαπλότητα επειδή ο Κατηγορούμενος κατηγορείται για αδικήματα κάτω από το ίδιο νομοθέτημα, με τις φερόμενες παραβάσεις να αποδίδονται ότι έγιναν σε μία περίοδο χρόνου αλλά σε αδιευκρίνιστους χρόνους, χωρίς να έχει προσφερθεί μαρτυρία κατά τη δίκη που να προσδιορίζει τον αριθμό των φερόμενων παραβάσεων ως επίσης και το χρόνο κατά τον οποίο έγιναν. Όπως έχει νομολογηθεί, κριτήριο για τη διαπίστωση πολλαπλότητας είναι αν σε μια κατηγορία παρατίθενται ισχυρισμοί, οι οποίοι να συνιστούν πέραν του ενός αδικήματος (βλ. Πετεινού ν Αστυνομίας, 84/2016 ημ. 3/4/2018 και Παναγιωτης Λιγγης κ.α. ν. Διευθυντή Τμήματος Επιθεώρησης Εργασιας, Ποινικές Εφέσεις Αρ. 48/2011 και 49/2011 ημ. 30/9/14 και Κυριάκος Αδάμου ν. Κωνσταντίνου Γεωργιάδη κ.α., Αρ.Υπόθ. 1987/13, 7/9/2016). Όπως αναφέρθηκε στην Πετεινού (ανωτέρω): «ο τρόπος σύνταξης του κατηγορητηρίου εν γένει, αλλά και ο διαχωρισμός των κατηγοριών με τρόπο που να μην αποδίδεται κατηγορία η οποία να εμπεριέχει περισσότερα του ενός αδικήματος (διπλότητα ή πολλαπλότητα των κατηγοριών) είναι άκρως σημαντικό θέμα αφού ακριβώς αφορά την αρχή ότι η υπεράσπιση πρέπει να γνωρίζει την υπόθεση την οποία θα αντιμετωπίσει κατά τη δίκη». Εν προκειμένω, λαμβάνοντας υπόψη τις πρόνοιες του άρθρου 116
(1)του Νόμου, στο οποίο ρητή αναφορά γίνεται στις λεπτομέρειες αδικήματος της κάθε κατηγορίας, σε συσχετισμό με το λεκτικό της κάθε μια από αυτές (το οποίο αποτελεί και το μοναδικό οδηγό για να εξεταστεί από το Δικαστήριο ζήτημα πολλαπλότητας - βλ. R v. Greenfield [1973] 57 Cr App R 847, [1973] 1 WLR 1151 και R. v Mintern (Christopher John), 2004 WL 229122), δεν διαπιστώνω ότι υφίσταται ζήτημα πολλαπλότητας. Τούτο διότι, στην κάθε κατηγορία δεν αποδίδεται η διάπραξη δύο διαφορετικών αδικημάτων αλλά ενός υπό το πρίσμα διαφορετικών ισχυριζόμενων ενεργειών του Κατηγορούμενου που προσδιορίζονται στις λεπτομέρειες αδικήματος της κάθε κατηγορίας σε σχέση με τον κάθε ποταμό. Εν πάση περιπτώσει, όπως τέθηκε στην Βασιλείου ν. Αστυνομίας
(1991)2 Α.Α.Δ. 168, ορισμένη συμπεριφορά είναι δυνατόν να στοιχειοθετεί περισσότερα από ένα αδικήματα και, συνεπώς, δεν μπορεί να αποκλειστεί η πρόσαψη περισσότερων της μίας κατηγορίας για το ίδιο αδίκημα επί τη βάση μάλιστα διαφορετικής, κατ' ισχυρισμό, αξιόποινης συμπεριφοράς. Περαιτέρω, έχοντας υπόψη, στην όψη του και μόνο, το κατηγορητήριο, δεν διαπιστώνω ότι η διατύπωση των κατηγοριών είναι ασαφής, γενική ή καταπιεστική σε τέτοιο βαθμό ώστε να μη διασφαλίζεται η δέουσα ενημέρωση του Κατηγορούμενου για το αδίκημα που κατηγορείται με την κάθε μια από αυτές. Οι λεπτομέρειες της κάθε κατηγορίας αποκαλύπτουν αδίκημα που αναγνωρίζεται στο νόμο, έχουν διατυπωθεί επαρκώς και με την απαραίτητη φραστική σαφήνεια ώστε να δίδουν την αναγκαία ενημέρωση στον Κατηγορούμενο για τη φύση και τους λόγους της κάθε κατηγορίας αλλά και το μέγεθος και την έκταση των κατηγοριών, προσδιορίζοντας παράλληλα τα ουσιώδη στοιχεία (Rbeiz
(1989)1 (E) A.A.Δ. 776 και Αντωνίου ν. Αστυνομίας
(2008)2 Α.Α.Δ. 766, σελ. 777-778). Άλλωστε, ζήτημα παραπλάνησης του Κατηγορούμενου ή άγνοιας του για τα αδικήματα που αντιμετωπίζει ως αποτέλεσμα του τρόπου που διατυπώνεται η κάθε κατηγορία που του προσάφθηκε δεν προβλήθηκε από πλευράς υπεράσπισης σε οποιοδήποτε στάδιο πριν τη δίκη, ούτε διεφάνη στο πλαίσιο αυτής, κατά τη διάρκεια της αντεξέτασης των μαρτύρων κατηγορίας, ενώ, όπως προκύπτει από την μαρτυρία του Κατηγορούμενου, ο τελευταίος είχε πλήρη γνώση των κατηγοριών που αντιμετωπίζει και, προς τούτο, παρουσίασε την μαρτυρία που θεωρούσε ικανή για να τις αντικρούσει. Ανεξαρτήτως, λοιπόν, των ανωτέρω, δεν διαπιστώνω οποιοδήποτε δυσμενή επηρεασμό της υπεράσπισης του Κατηγορούμενου ή ότι αυτός δεν μπόρεσε να υπερασπιστεί δεόντως τον εαυτό του κατά τη δίκη λόγω του τρόπου με τον οποίο διατυπώθηκαν οι κατηγορίες που αντιμετωπίζει ώστε να έχει έρεισμα η ένσταση περί πολλαπλότητας ή ασάφειας των κατηγοριών (Ξυδιάς κ.α. v. Αστυνομία
(1993)2 Α.Α.Δ. 174, Χατζηφοράδος v. Δήμου Λάρνακας
(1995)2 Α.Α.Δ. 167, Ακκελίδου v. Αστυνομίας
(2005)2 Α.Α.Δ. 249 και Παπαδόπουλος v. Αστυνομίας
(2006)2 Α.Α.Δ. 111). Κατά συνέπεια, η εισήγηση της υπεράσπισης ως προς το ζήτημα της πολλαπλότητας ή ασάφειας των κατηγοριών κρίνεται αβάσιμη και, ως τέτοια, απορρίπτεται. Δ. Προσαχθείσα μαρτυρία, αξιολόγηση και ευρήματα Για απόδειξη των προαναφερθέντων κατηγοριών, η Κατηγορούσα Αρχή κάλεσε συνολικά έξι μάρτυρες. Ο πρώτος ήταν ο XXXXX Αριστείδου (Μ.Κ.1), δεύτερη ήταν η XXXXX Στυλιανού (Μ.Κ.2), τρίτος ήταν ο XXXXX Σάββας (Μ.Κ.3), τέταρτη ήταν η XXXXX Κυριάκου (Μ.Κ.4), πέμπτη ήταν η XXXXX Ορφανού Μηχαηλίδου (Μ.Κ.5) και έκτη ήταν η XXXXX Τρύφωνος (Μ.Κ.6). Με το πέρας της μαρτυρίας των μαρτύρων κατηγορίας και αφού το Δικαστήριο εξέδωσε ενδιάμεση απόφαση για την απόδειξη εκ πρώτης όψεως υπόθεσης σύμφωνα με το άρθρο 74
(1)(γ) του Περί Ποινικής Δικονομίας Νόμου Κεφ. 155, ο Κατηγορούμενος επέλεξε να καταθέσει ενόρκως, ενώ κλήθηκαν προς υπεράσπισή του δώδεκα συνολικά μάρτυρες, ο XXXXX Στρούθος (Μ.Υ.1), ο XXXXX Χατζηγιάννης (Μ.Υ.2), ο XXXXX Νικολάου (Μ.Υ.3), ο XXXXX XXXXX Διονυσίου (Μ.Υ.4), ο XXXXX Αγαθοκλέους (Μ.Υ.5), ο XXXXX Φωτίου (Μ.Υ.6), η XXXXX Ξενοφώντος (Μ.Υ.7), ο XXXXX Τόουλος (Μ.Υ.8), ο XXXXX Δούκας (Μ.Υ.9), ο XXXXX Πυρκώτης (Μ.Υ.10), ο XXXXX Σωκράτους (Μ.Υ.11) και η XXXXX Μεσίτη (Μ.Υ.12). Περαιτέρω, κατά την εξέλιξη της δίκης κατατέθηκαν συνολικά 48 Τεκμήρια. Παρά την έκταση της μαρτυρίας που παρουσιάστηκε, τα επίδικα θέματα της υπόθεσης στην πραγματικότητα δεν είναι και τόσο περίπλοκα. Θα αναφερθώ, ωστόσο, σε ορισμένα σημεία της μαρτυρίας εκάστου μάρτυρα έτσι ώστε μετέπειτα πτυχές της παρούσας απόφασης να είναι πιο κατανοητές, επισημαίνοντας ταυτόχρονα το αυτονόητο, ότι το σύνολο της προσαχθείσας μαρτυρίας, προφορικής και γραπτής, παρά την απουσία οποιασδήποτε εκτενούς ή ειδικής αναφοράς, το έχω διεξέλθει με τη δέουσα προσοχή και ενδελέχεια (βλ. Al Watani κ.α. v. Παπαδόπουλου
(2000)1 (Γ) Α.Α.Δ. 1924, 1937, Γενικός Εισαγγελέας ν. Α. Ηρακλέους
(2005)2 Α.Α.Δ. 1). Ο Μ.Κ.1 (Γραπτή Δήλωση, Έγγραφο Α) ανέφερε ότι εργάζεται εδώ και 13 έτη στο Τμήμα Υδρολογίας, Υδρεολογίας και στο Επαρχιακό Γραφείο Λευκωσίας του Τμήματος Αναπτύξεως Υδάτων (στο εξής το «ΤΑΥ»), είναι υδρολόγος στο επάγγελμα και κατέχει πτυχίο πολιτικού μηχανικού με κατεύθυνση υδραυλικών έργων και μεταπτυχιακό στην περιβαλλοντική μηχανική. Όπως είπε, η κοίτη των Ποταμών είναι εγγεγραμμένη στο Τμήμα Κτηματολογίου και Χωρομετρίας (στο εξής το «Κτηματολόγιο») ως ιδιοκτησία της Δημοκρατίας, φέρει πλάτος πέραν των 500 μέτρων σύμφωνα με τα όρια που έχουν καθοριστεί από το Κτηματολόγιο σε πολύ προγενέστερο χρόνο (περί το έτος 1930) και φαίνονται τόσο στους χάρτες του Κτηματολογίου (δορυφορικές εικόνες και αεροφωτογραφίες, Τεκμήριο 4) όσο και από τα υδρομορφολογικά σημεία του ποταμού (κροκάλες). Εξήγησε ότι η κοίτη ενός ποταμού διακρίνεται σε ενεργός και ανενεργός κοίτη. Ενεργός είναι αυτή εντός της οποίας ρέει συνήθως ο ποταμός όταν η ροή του νερού είναι χαμηλή και ανενεργός είναι εκείνη εντός της οποίας θα επεκταθεί η ροή του ποταμού σε περίπτωση πλημμύρας ή ακραίας ροής νερού, η οποία αντιστοιχεί σε πλάτος στα όρια που είναι εγγεγραμμένα στους χάρτες του Κτηματολογίου καθώς και στα υδρομορφολογικά σημεία που υπάρχουν (κροκάλες) στον ποταμό, τα οποία πιθανόν να μεταβάλλονται (επεκτείνονται) με την πάροδο του χρόνου, αναλόγως του πόσο ακραίο είναι το φαινόμενο. Ανέφερε επίσης ότι, κατόπιν αιτήματος εκμίσθωσης του Κατηγορούμενου που υποβλήθηκε περί το έτος 2014 στο Κτηματολόγιο, προέβη σε επιτόπια έρευνα το έτος 2015 βάσει της οποίας διαπιστώθηκαν για πρώτη φορά οι επεμβάσεις του Κατηγορούμενου εντός της κοίτης των Ποταμών μέσω της καλλιέργειας φραγκοσυκιών. Ακολούθως, από εξέταση δορυφορικών εικόνων που λήφθηκαν από το Κτηματολόγιο (από το Google Earth) (Τεκμήριο 4), διαπιστώθηκε ότι οι εν λόγω επεμβάσεις του Κατηγορούμενου είχαν αρχίσει από το έτος 2011, χωρίς ο Κατηγορούμενος να έχει εξασφαλίσει προηγουμένως και μέχρι σήμερα οποιαδήποτε έγκριση από τον Διευθυντή του ΤΑΥ. Συμπλήρωσε ότι για να γίνει εμφύτευση των φραγκοσυκιών προηγήθηκαν χωματουργικές εργασίες (επιχωμάτωση, εκσκαφή, εκχέρσωση, αφαίρεση βλάστησης, ισοπέδωση και αλλοίωση της κοίτης του ποταμού), δημιουργώντας έτσι κίνδυνο πλημμύρας και διάβρωσης όμορων με την κοίτη ιδιωτικών χωραφιών και προκαλώντας οικολογική καταστροφή (καταστροφή ποτάμιας βλάστησης και οικοσυστημάτων, αλλαγή της υδρομοφρολογίας του ποταμού), με το πρόβλημα να επιδεινώνεται εφόσον ο Κατηγορούμενος συνέχιζε απτόητος τις εν λόγω επεμβάσεις, παρά τις επανειλημμένες οχλήσεις του ΤΑΥ. Πρόσθεσε ότι, κατά την επιτόπια εξέταση που έκανε το 2015 διαπίστωσε απόρριψη απορριμμάτων, δοχείων φυτοφαρμάκων και παπουτσόσυκων, σε σχέση με τα οποία κατέθεσε ως Τεκμήριο 6 φωτογραφίες που ο ίδιος έλαβε, θεωρώντας ότι αυτά απορρίφθηκαν από τον Κατηγορούμενο εφόσον ήταν δίπλα από τις φυτείες του. Αναφέρθηκε σε καταγγελίες ή αναφορές τρίτων ως προς τις φερόμενες επεμβάσεις του Κατηγορούμενου σε κρατικά τεμάχια γης, καταθέτοντας τα Τεκμήρια 1, 2, 3, 5 και 8 και ανέφερε επίσης ότι ο Κυπριακός Οργανισμός Αγροτικών Πληρωμών (στο εξής «ΚΟΑΠ») κατά την εξέταση μίας αίτησης για εκταρικές επιδοτήσεις βλέπει μόνο αν υπάρχει καλλιεργήσιμη φυτεία χωρίς να εξετάζει σε ποιον ανήκει η ιδιοκτησία ή αν είναι εκμισθωμένη. Περαιτέρω, ανέφερε ότι έχει παραχωρηθεί άδεια στον Κατηγορούμενο να φυτέψει φραγκοσυκιές σε άλλα κρατικά τεμάχια που αποτελούν μέρος της κοίτης των Ποταμών και αυτό έγινε διότι σε εκείνα τα τεμάχια κρίθηκε μετά από έλεγχο που έγινε ότι δεν επηρεάζουν την ροή του ποταμού ούτε είχαν σημαντικό οικοσύστημα και έτσι μπορούσαν να εκμισθωθούν. Η Μ.Κ.2 (Γραπτή Δήλωση, Έγγραφο Β) εργάζεται από το 2006 στο ΤΑΥ και από το 2015 υπήρξε συντονίστρια του Επαρχιακού Γραφείου Λευκωσίας αναλαμβάνοντας, μεταξύ άλλων, τον χειρισμό της υπόθεσης του Κατηγορούμενου. Ανέφερε ότι, μετά το αίτημα του Κατηγορούμενου που υποβλήθηκε περί το έτος 2014 στο Κτηματολόγιο για την εκμίσθωση μέρους της κοίτης του ποταμού Περιστερώνας (αρ. αίτησης ΑΔΧ149/2014), το Κτηματολόγιο ζήτησε με επιστολή του ημερομηνίας 03/08/2015 (Τεκμήριο 14) τις απόψεις του τμήματος της που είναι καθ' ύλην αρμόδιο για την προστασία των ποταμών. Στο πλαίσιο αυτό, το τμήμα της προχώρησε σε επιτόπια εξέταση βάσει της οποίας, σε συνάρτηση με τις αεροφωτογραφίες της περιοχής (Τεκμήριο 12), διαπιστώθηκε ότι πριν την καταχώριση της αίτησης εκμίσθωσης, ο Κατηγορούμενος προέβη σε εργασίες και επεμβάσεις εντός του τεμαχίου χωρίς να εξασφαλίσει προηγουμένως οποιαδήποτε άδεια, γι' αυτό και με επιστολή της ημ. 07/10/2015 (Τεκμήριο 13) το Τμήμα της εξέφρασε αρνητική άποψη στο αίτημα εκμίσθωσης. Έπειτα από νέα επιτόπια εξέταση που πραγματοποίησε η τεχνικός του ΤΑΥ (Μ.Κ.4) στις 07/02/2021 με την συνοδεία του Μ.Κ.3, διαπιστώθηκε ότι υπήρξε νέα διάνοιξη αυλακιών σε σημεία που εμφαίνονται εντός της κοίτης του ποταμού και μετά από πρόσφατη επιτόπια εξέταση που διενήργησε το ίδιο πρόσωπο, διαπιστώθηκε ότι στις θέσεις των αυλακιών υπήρχαν νέες φραγκοσυκιές. Εξήγησε κατά την μαρτυρία της ότι ένα από τα στοιχεία που υποδηλώνουν κοίτη ποταμού είναι η παρουσία κροκάλων, δηλαδή πετρών του ποταμού οι οποίες είναι πολύ χαρακτηριστικές διότι έχουν ένα σμιλευμένο, στρογγυλό σχήμα, το οποίο αποκτάται με την πάροδο του χρόνου από την τριβή του νερού πάνω στις πέτρες. Αυτές οι κροκάλες πρόκειται ουσιαστικά για εναποθέσεις ποταμού, νερού του ποταμού μέσα από διαδικασία πλημμυρισμού και ροής νερού που φέρνει ο ποταμός. Δεν ήταν παρούσα σε οποιαδήποτε επιτόπια εξέταση όμως, εκ της πείρας της, μπορούσε βάσει των φωτογραφιών που λήφθηκαν κατά την επιτόπια εξέταση και της παρουσιάστηκαν από την τεχνικό του ΤΑΥ (Τεκμήριο 16) να αντιληφθεί ότι οι εμφυτεύσεις φραγκοσυκιών και οι απορρίψεις αποβλήτων που φαίνονται σε αυτές, ήταν εντός της κοίτης του ποταμού. Ανέφερε αντεξεταζόμενη ότι η κοίτη ενός ποταμού δεν περιορίζεται απαραίτητα στα σημεία που ορίζει το ανάχωμα, εντός των οποίων ρέει το νερό. Αυτή αποτελεί την ενεργό κοίτη του ποταμού όμως υπάρχει και η εγγεγραμμένη κοίτη του ποταμού που είναι ουσιαστικά τα όρια που υπάρχουν στο Κτηματολόγιο (όπως αυτά έχουν καθοριστεί περί το έτος 1963) και η οποία υποδηλώνει ένα ευρύτερο πλάτος του ποταμού. Ανέφερε συγκεκριμένα ότι: «Η εγγεγραμμένη κοίτη του ποταμού κάποιες φορές είναι διαφορετική από την ενεργό κοίτη του ποταμού, ο λόγος είναι ότι με τα χρόνια το νερό συνήθως από ανθρώπινη ενέργεια περιορίζεται σε πιο μικρή έκταση, δηλαδή η ροή που ρέει από πιο μικρό πλάτος από αυτό της εγγεγραμμένης. [.] η εμπειρία μας, μας έχει καταδείξει ότι οι πλημμύρες σε έναν ποταμό δεν περιορίζονται πλέον στην ενεργό κοίτη, αλλά μπορούν να περάσουν, το νερό μπορεί να περάσει και εκτός αυτής της ενεργού κοίτης και να μπει μέχρι και τα όρια της εγγεγραμμένης.» Διαφωνώντας στη συνέχεια με τη θέση που της υποβλήθηκε ότι η ερμηνεία της αναφορικά με το τι αποτελεί κοίτη του ποταμού είναι αντίθετη με τις πρόνοιες του Νόμου, απάντησε ότι «Δεν είναι καθόλου αντίθετη με τον Νόμο, ακριβώς ο Περί Πρόνοιας Διαχείρισης Νόμος δείχνει τα όρια του ποταμού, είναι με βάση το Κτηματολόγιο με βάση κτηματολογικούς χάρτες και σε αυτούς βασίζεται και το Κτηματολόγιο, αλλά και εμείς για να στοιχειοθετήσουμε μια υπόθεση.» Και πιο κάτω ανέφερε ότι: «Όμως επιμένω και λέω ότι μια κοίτη του ποταμού δεν φαίνεται μόνο στο επί τόπου κομμάτι, το επί τόπου κομμάτι υποδηλοί την ενεργό κοίτη του ποταμού στη συγκεκριμένη χρονιά. Εάν έρθει νερό πολύ περισσότερο από ό,τι μπορεί να ικανοποιήσει το συγκεκριμένο πλάτος, ακριβώς το νερό θα πάει και δεξιά και αριστερά θα πλημμυρίσει τα συγκεκριμένα κομμάτια και θα πάει πολύ πιθανόν πολύ εκτός της ενεργούς.». Ανέφερε επίσης ότι ο ΚΟΑΠ δεν είναι καθ' ύλην αρμόδιο τμήμα για να τοποθετηθεί αν ένα μέρος βρίσκεται εντός ή εκτός της κοίτης ποταμού, δεν γνώριζε όμως να αναφέρει κατά την αντεξέταση της για ποια τεμάχια κατηγορείται ο Κατηγορούμενος ότι έχει προβεί σε επέμβαση εντός της κοίτης του ποταμού. Ο Μ.Κ.3 (Γραπτή Δήλωση, Έγγραφο Γ), είναι Πρόεδρος του Κοινοτικού Συμβουλίου Αυλώνας από το έτος
- Υπήρξε, όπως είπε, πολλές φορές αυτόπτης μάρτυρας των επεμβάσεων του Κατηγορούμενου σε κρατικά τεμάχια και, συγκεκριμένα, στην κοίτη του ποταμού Ακακίου κοντά στην Αυλώνα, επεμβάσεις οι οποίες ξεκίνησαν από το έτος 2011 και συνεχίζονται μέχρι σήμερα και οι οποίες συνίστανται σε εκχέρσωση, εκσκαφή, επιχωμάτωση, αλλοίωση μορφολογίας της κοίτης του ποταμού και εγκατάστασης δικτύων άρδευσης εντός αυτής για την καλλιέργεια φραγκοσυκιών καθώς και σε απόρριψη αποβλήτων στην κοίτη του ποταμού, με αποτέλεσμα να έχει καταστραφεί ολοκληρωτικά η χλωρίδα και πανίδα που υπήρχε εκεί λόγω των αναφερόμενων ενεργειών και επεμβάσεων του Κατηγορούμενου. Πρόσθεσε ότι ο Κατηγορούμενος έχει προβεί σε επεμβάσεις εντός της κοίτης των Ποταμών με τις φυτείες φραγκοσυκιών του να φαίνονται στις αεροφωτογραφίες που παρουσίασε (Τεκμήριο 19) και για την καταστροφή που προκλήθηκε από τις ενέργειες του Κατηγορούμενου είναι αποδέκτης πολλών προφορικών καταγγελιών που έγιναν από γεωργούς της περιοχής, οι οποίοι έχουν δικαίωμα να εισέρχονται και να καλλιεργούν παρακείμενη γη τους. Διευκρίνισε ότι, αν και είδε απόβλητα στην περιοχή, δεν είδε είτε τον Κατηγορούμενο είτε κάποιον από τους εργοδοτούμενους του να τα απορρίπτουν όμως, σε τηλεφωνική επικοινωνία που είχε με τον Κατηγορούμενο μετά την επιστολή της Επαρχιακής Διοίκησης ημ. 09/05/2018 (Τεκμήριο 21), ο τελευταίος του ανέφερε ότι τα φύλλα φραγκοσυκιών τα πέταξαν οι εργοδοτούμενοι του χωρίς να τον ενημερώσουν. Όσον αφορά το ζήτημα αυτό, πρόσθεσε κατά την αντεξέταση του ότι η ποσότητα φύλλων φραγκοσυκιών που εντοπίστηκε στο μέρος (τεμάχιο 300 Φ/ΣΧ 20/52), το οποίο βρίσκεται στην περιοχή δίπλα από την αποθήκη του Κατηγορούμενου, υποδηλώνουν ότι αυτά είναι από τις φυτείες φραγκοσυκιών του Κατηγορούμενου. Ανέφερε επίσης ότι στις 07/02/2021 συνόδευσε την τεχνικό του ΤΑΥ, Μ.Κ.4, σε όλο το μήκος της τεράστιας έκτασης του ποταμού με σκοπό τη διενέργεια νέας επιτόπιας εξέτασης ώστε να διαπιστωθούν αν υπήρξαν νέες επεμβάσεις και αναχώματα σε αυτήν. Από την εξέταση αυτή διαπίστωσαν ότι σε κάποιο σημείο είχε δημιουργηθεί η αποθήκη του Κατηγορούμενου και δίπλα της ήταν το μηχάνημα με το οποίο εκτελεί τις χωματουργικές εργασίες. Παρατήρησαν, επίσης, ότι ο Κατηγορούμενος, όχι μόνο συνέχιζε τις επεμβάσεις αλλά είχε προβεί και σε πρόσφατες εργασίες με το άνοιγμα αυλακιών με σκοπό την εμφύτευση φραγκοσυκιών και συνάντησαν εκείνη την ημέρα τυχαία στον δρόμο που ήταν οι φυτείες τον Κατηγορούμενο ο οποίος, απαντώντας σε σχετική ερώτηση του, τού ανέφερε ότι προτίθεται να φυτέψει νέα φυτά. Αντεξεταζόμενος, ανέφερε ότι δεν έχει οποιεσδήποτε επιστημονικές γνώσεις υδρολογίας, διαμόρφωσης εδάφους ή οτιδήποτε άλλο σχετίζεται με περιβαλλοντικά ζητήματα και, εξ όσων γνωρίζει, κοίτη ενός ποταμού είναι κρατική γη η οποία καθορίζεται στα τοπογραφικά σχέδια της Κυπριακής Δημοκρατίας. Η Μ.Κ.4 (Γραπτή Δήλωση, Έγγραφο Δ) εργάζεται για περίοδο 13 ετών στο ΤΑΥ και ως τεχνικός για περίοδο 6 ετών. Με την συνοδεία του Μ.Κ.3 προέβη έπειτα από οδηγίες της Μ.Κ.2 σε επιτόπια έρευνα της κοίτης των Ποταμών, στο πλαίσιο της οποίας διαπίστωσαν ότι εντός και περιμετρικά της κοίτης ο Κατηγορούμενος προέβη σε αναχώματα, είχε βγάλει αυλάκια με σκοπό την νέα εμφύτευση φραγκοσυκιών και για τους σκοπούς των εργασιών του είχε τοποθετήσει μηχάνημα που εκτελεί χωματουργικές εργασίες πλησίον της αποθήκης που κατασκεύασε. Στις 21/03/2021 μετέβη εκ νέου μαζί με τον Μ.Κ.3 στην κοίτη του ποταμού οπότε και εντόπισε ότι ο Κατηγορούμενος προέβη τελικά σε εμφύτευση νέων φραγκοσυκιών (συνολικά 170 δεκάρια στον ποταμό Περιστερώνας και άλλα 170 δεκάρια στον ποταμό Ακακίου). Περαιτέρω, κατέθεσε ως Τεκμήριο 24 δύο αεροφωτογραφίες από τον ποταμό Ακακίου πριν και μετά καθώς και φωτογραφίες από την τελευταία επίσκεψη της στα κρατικά τεμάχια (Τεκμήριο 25), σημειώνοντας ότι, σε πολλές περιπτώσεις, τόσο η ίδια όσο και άλλες κρατικές υπηρεσίες έγιναν δέκτες επιθετικής και αρνητικής συμπεριφοράς του Κατηγορούμενου, ο οποίος, ανέκαθεν, σε όλες τις επισκέψεις τους, αντιδρούσε. Αν και, όπως είπε, δεν έχει γνώσεις υδρολόγου, μπορεί να διακρίνει πότε υπάρχει επέμβαση σε κοίτη ποταμού, η οποία διακρίνεται σε ενεργός και ανενεργός κοίτη. Η πρώτη είναι αυτή εντός της οποίας ρέει το νερό και η δεύτερη είναι μέρος του ποταμού, φαίνεται από τις τσακκίλες και χρησιμεύει ώστε να μπορεί να επεκταθεί το νερό σε περίπτωση πλημμύρας. Κατά την αντεξέταση της, ανέφερε ότι η κοίτη του ποταμού είναι εγγεγραμμένη στο Κτηματολόγιο και φαίνεται από τα κτηματολογικά σχέδια. Δεν είχε επισκεφθεί τον ποταμό πριν το έτος 2011 ώστε να καταγράψει την περιοχή αλλά γνωρίζει πώς ήταν ο ποταμός επειδή διαμένει στην εν λόγω περιοχή, όμως δεν θυμόταν αν η περιοχή ήταν τότε γεμάτη τσιακκίλες. Η Μ.Κ.5 (Γραπτή Δήλωση, Έγγραφο Ε) εργάζεται στο Επαρχιακό Κτηματολογικό Γραφείο Λευκωσίας από το
- Κατόπιν οδηγιών του προϊστάμενου της ανέλαβε να ετοιμάσει έκθεση γεγονότων αναφορικά με τις αιτήσεις του Κατηγορούμενου αλλά και για την επέμβαση του σε κρατικά τεμάχια γης και, συγκεκριμένα, σε τμήματα της κοίτης του δημόσιου ποταμού Σερράχη στις Κοινότητες Περιστερώνας, Ακακίου και Αυλώνας όπου, όπως ανέφερε, ο Κατηγορούμενος επεμβαίνει και αξιοποιεί χωρίς άδεια τεμάχια του Φ/ΣΧ 20/52, επεμβάσεις οι οποίες διαπιστώθηκαν περί το 2011, 2015 και τον Μάϊο 2017 και οι οποίες φαίνεται να συνεχίζονται μέχρι και σήμερα. Ανέφερε ότι, κατόπιν αίτησης μίσθωσης που καταχώρισε ο Κατηγορούμενος στο Κτηματολόγιο το 2009 (αρ. ΑΔΧ 9/2009) συνάφθηκε συμφωνία μίσθωσης ημερομηνίας 22/09/2010 (η οποία τροποποιήθηκε με μεταγενέστερες συμφωνίες ημερομηνίας 14/10/2013 και 14/06/2017 - Τεκμήριο 27), με βάση την οποία εκμισθώθηκαν στον Κατηγορούμενο τμήματα της κοίτης του δημόσιου ποταμού με αριθμό τεμαχίου 538 Φ/ΣΧ 20/52 της Κοινότητας Αυλώνας (ως φαίνεται χρωματισμένη στο Τεκμήριο 26) για την καλλιέργεια εποχιακών γεωργικών φυτών. Δυνάμει της εν λόγω συμφωνίας, συμφωνήθηκε, μεταξύ άλλων, ότι η ενοικίαση θα είχε διάρκεια από 22/09/2010 μέχρι 21/09/2015 και θα ανανεωνόταν αυτόματα από έτος σε έτος μέχρι να τερματιστεί από οποιοδήποτε συμβαλλόμενο μέρος. Δυνάμει των τροποποιητικών συμφωνιών τροποποιήθηκε ο όρος 5 (ζ) της συμφωνίας μίσθωσης έτσι ώστε να επιτρέπονταν υπό προϋποθέσεις στον Κατηγορούμενο η ανόρυξη διάτρησης και η ανέγερση γεωργικής αποθήκης εντός της υπό εκμίσθωση κρατικής γης, προϋποθέσεις οι οποίες, σύμφωνα με την Μ.Κ.5, δεν τηρήθηκαν από τον Κατηγορούμενο. Περαιτέρω, αναφέρθηκε σε τέσσερις μεταγενέστερες αιτήσεις μίσθωσης (ΑΔΧ 149/2014 - τεμάχιο 258 Φ/ΣΧ 20/52 της κοινότητας Περιστερώνας, ΑΔΧ 83/2016 - τεμάχιο 538 Φ/ΣΧ 20/52 της κοινότητας Αυλώνας και τεμάχιο 1326 Φ/ΣΧ 20/61 της κοινότητας Ακακίου, ΑΔΧ 2/2017 - τεμάχιο 538 Φ/ΣΧ 20/52 της κοινότητας Αυλώνας και τεμάχιο 1326 Φ/ΣΧ 20/61 της κοινότητας Ακακίου και ΑΔΧ 255/2019 - τεμάχιο 538 Φ/ΣΧ 20/52 και 20/44 της κοινότητας Αυλώνας) που καταχώρισε ο Κατηγορούμενος στο Κτηματολόγιο στις 18/08/2014, 12/04/2016, 09/01/2017 και 08/10/2019 (αντίστοιχα) για την εκμίσθωση, όπως είπε, των πιο πάνω, επιπρόσθετων, τμημάτων της κοίτης των δημόσιων ποταμών για σκοπούς φύτευσης φραγκοσυκιών. Σημείωσε ότι, για την εξέταση των αιτήσεων ΑΔΧ 149/2014, ΑΔΧ 83/2016, ΑΔΧ 2/2017 διεξήχθη επιτόπια επίσκεψη στις 24/03/2017 στην οποία παρευρέθηκαν εκπρόσωπος του Κτηματολογίου, του ΤΑΥ, του Κοινοτικού Συμβουλίου Αυλώνας καθώς και των Ηνωμένων Εθνών. Κατά την εν λόγω επίσκεψη διαπιστώθηκε, όπως είπε, ότι όλα τα αιτούμενα τμήματα της κοίτης των δημόσιων ποταμών είχαν ήδη φυτευτεί με φραγκοσυκιές πριν να ληφθεί οποιαδήποτε άδεια και προτού εκμισθωθούν τα κρατικά τεμάχια γης. Περαιτέρω, η Μ.Κ.5 ανέφερε ότι η Κυπριακή Δημοκρατία είναι ο ιδιοκτήτης του ποταμού και προς τούτο κατέθεσε έκθεση λεπτομερειών του ακινήτου ως Τεκμήριο
- Κατά την αντεξέταση της ανέφερε ότι γνωρίζει τον Κατηγορούμενο εφόσον ο ίδιος την επισκέφθηκε πολλές φορές στο γραφείο της όμως δεν είχε προβεί η ίδια σε οποιαδήποτε επιτόπια εξέταση καθώς αυτή είχε γίνει από την τότε υπεύθυνη του κλάδου της, την XXXXX Ορφανίδου, η οποία αφυπηρέτησε πρόωρα λόγω προβλημάτων υγείας. Η ίδια γνωρίζει για τις εν λόγω επεμβάσεις βάσει σημειώματος που υπάρχει στο φάκελο της από την Ορφανίδου η οποία είχε προβεί σε επιτόπια εξέταση και, επίσης, γνωρίζει για αυτές με βάση τα όσα της ανέφερε ο Κατηγορούμενος κατά τις συναντήσεις τους, ο οποίος όχι μόνο δεν της αρνήθηκε ότι έχει προβεί σε καλλιέργειες φραγκοσυκιών εντός της κοίτης του ποταμού αλλά, αντιθέτως, της το δήλωσε και γραπτώς, υπογράφοντας ενώπιον της την εν λόγω δήλωση (αρ. αιτήσεων ΑΔΧ 255/2019 Παράρτημα Β4 (α) και Παράρτημα Β4 (β), μέρος του Τεκμηρίου 29) που η ίδια συνέταξε. Συμπλήρωσε ότι ο Κατηγορούμενος επεμβαίνει σε κρατικά τεμάχια που αποτελούν μέρος του ποταμού και τα καλλιεργεί, χωρίς αυτά να του έχουν εκμισθωθεί, και αυτό επιβεβαιώνεται αν συγκριθεί το εν χρήση σχέδιο με τις αεροφωτογραφίες και δορυφορικές φωτογραφίες, όμως, όπως ανέφερε, αρμόδιο να τοποθετηθεί ως προς το τί αποτελεί κοίτη ποταμού είναι το ΤΑΥ εφόσον, όπως είπε, ως Κτηματολόγιο βασίζονται στο εν χρήση σχέδιο για να διαπιστώσουν τα όρια της κοίτης ενός ποταμού. Εξήγησε επίσης, κατά την αντεξέταση της, ότι η συμφωνία μίσθωσης που έγινε με τον Κατηγορούμενο δεν έχει μέχρι σήμερα τερματιστεί ούτε έχουν ακόμη προχωρήσει με τον χειρισμό των υπόλοιπων αιτήσεων μίσθωσης που καταχώρισε λόγω του ότι αναμένεται το αποτέλεσμα της παρούσας δικαστικής διαδικασίας. Η Μ.Κ.6 (Γραπτή Δήλωση, Έγγραφο ΣΤ) εργάζεται ως Τεχνικός Μηχανικός Χαρτογραφίας και Τεχνικός Μηχανικός Χαρτογραφίας πρώτης τάξης από το 1991 στο Κτηματολόγιο, στον Κλάδο Γεωδαισίας, Υδρογραφίας, Φωτογραμμετρίας και, συγκεκριμένα, στον Τομέα Φωτογραμμετρίας από το
- Κατόπιν οδηγιών των προϊστάμενων της, ανέλαβε τον εντοπισμό και την σχεδίαση σε φωτογραμμετρικό σχέδιο των καλλιεργειών με τις οποίες, όπως είπε, επενέβη ο Κατηγορούμενος σε τεμάχια κρατικής γης, τα οποία ετοίμασε και παρουσίασε ως Τεκμήριο 34, αναφέροντας ότι, τα εν λόγω σχέδια βασίστηκαν σε δορυφορική εικόνα του 2020 που έλαβε από τον ΚΟΑΠ εφόσον η συγκεκριμένη περιοχή εμπίπτει στην βόρεια πλευρά της νεκρής ζώνης και γειτνιάζει με την κατεχόμενη περιοχή, γεγονός το οποίο καθιστά αδύνατη την χωρομέτρηση της. Επεξήγησε στη συνέχεια τί απεικονίζεται στα σχέδια που κατέθεσε, Τεκμήριο 34, με αναφορά στις αιτήσεις εκμίσθωσης που καταχώρισε ο Κατηγορούμενος στο Κτηματολόγιο και στις αντίστοιχες ενέργειες (καλλιεργήσιμες φυτείες, επιχωματώσεις και άλλες εργασίες) που, όπως είπε, συνιστούν τις επεμβάσεις του Κατηγορούμενου στο κάθε κρατικό τεμάχιο γης που αφορά η κάθε αίτηση, διευκρινίζοντας ότι δεν έχει προβεί η ίδια σε επιτόπια εξέταση ούτε γνωρίζει ποια είναι η κοίτη των Ποταμών εφόσον αρμοδιότητα της είναι να μπορεί να σχεδιάζει την επιφάνεια βάσει του οτιδήποτε βλέπει από αεροφωτογραφίες. Ο Κατηγορούμενος (Γραπτή Δήλωση, Έγγραφο Ζ), χωρίς να αμφισβητήσει ότι καλλιεργεί διάφορα κρατικά τεμάχια γης με φραγκοσυκιές, περιλαμβανομένων τμημάτων κρατικής γης με αριθμό τεμαχίου 538 Φ/ΣΧ 20/52 της Κοινότητας Αυλώνας - που είναι τα μόνα για τα οποία έχει συνάψει σύμβαση μίσθωσης με την Κυπριακή Δημοκρατία -, ισχυρίστηκε ότι όλες οι καλλιέργειες του σε σχέση με όλα τα κρατικά τεμάχια που καλλιεργεί δεν βρίσκονται εντός της κοίτης του ποταμού, όπως αυτή ορίζεται στο Νόμο, και ουδεμία μαρτυρία παρουσιάστηκε από πλευράς Κατηγορούσας Αρχής που να αποδεικνύει το αντίθετο. Αντιθέτως, η μαρτυρία της Κατηγορούσας Αρχής εκλαμβάνει, εσφαλμένα, ως κοίτη ποταμού όσα τεμάχια βρίσκονται στο ιδιοκτησιακό καθεστώς της Δημοκρατίας χωρίς, από την άλλη, να έχουν καθοριστεί επαρκώς μέσω της μαρτυρίας της τα όρια της κοίτης του ποταμού, τα οποία, όπως είπε, έχουν ελάχιστο πλάτος 20 μέτρα και μέγιστο πλάτος περί τα 80 μέτρα σε όλα τα τεμάχια κρατικής γης σε σχέση με τα οποία κατηγορείται ότι επεμβαίνει. Ανέφερε ότι σε σχέση με την καλλιέργεια των εν λόγω τεμαχίων λαμβάνει επιδοτήσεις από τον ΚΟΑΠ (Τεκμήριο 35 και 46) από το 2004 αναφορικά με τις περιοχές που καλλιεργεί στην Περιστερώνα και από το 2016 για τις περιοχές που καλλιεργεί στο Ακάκι και στην Αυλώνα, ενώ, επίσης, ανέφερε ότι έλαβε άδεια καλλιέργειας τους από τον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών (Τεκμήριο 36), υποστηρίζοντας παράλληλα ότι ουδέποτε επενέβη εντός της κοίτης του ποταμού και δεν έχει προβεί σε οποιαδήποτε καλλιέργεια ή δημιουργία αναχωμάτων ή επιχωματώσεων ή, εν πάση περιπτώσει, σε εκχερσώσεις μέσω αφαίρεσης πετρωμάτων από τον ποταμό ή αλλοίωση της ροής του νερού ή της κοίτης του ποταμού σε οποιοδήποτε σημείο. Ούτε έχει απορρίψει οποιαδήποτε απόβλητα στην περιοχή που καλλιεργεί ή σε οποιαδήποτε άλλη παρακείμενη περιοχή αλλά, αντιθέτως, έχει, με τις ενέργειες του, αναβαθμίσει την περιοχή στα σημεία που υπάρχουν οι φυτείες φραγκοσυκιών και έχει καθαρίσει τα σκύβαλα που επί σειρά ετών πετούσαν διάφοροι περίοικοι και άτομα που περνούν από την περιοχή, μετατρέποντας την από ένα σκυβαλότοπο σε μία όαση πρασίνου και ομορφιάς, χωρίς να έχει με οποιοδήποτε τρόπο επέμβει σε οποιοδήποτε σημείο της κοίτης του ποταμού, κάτι που, όπως ανέφερε, επιβεβαιώνεται και από τις φωτογραφίες που κατέθεσε ως Τεκμήρια 39 -
- Οι εν λόγω φωτογραφίες, τις οποίες περιέγραψε κατά την μαρτυρία του κάνοντας ειδική αναφορά, λήφθηκαν, όπως είπε, στην παρουσία του πριν από περίπου δύο μήνες. Υπέδειξε σε αυτές ποια, κατά τον ίδιο, είναι η κοίτη του ποταμού, αναφέροντας, επί παραδείγματι, σε σχέση με τις φωτογραφίες της περιοχής Αυλώνα (Τεκμήριο 43), ότι η κοίτη του ποταμού είναι το πετρώδες σημείο μεταξύ του τοίχου και του όχθου που απεικονίζεται στις εν λόγω φωτογραφίες, σημειώνοντας ότι η γη που φαίνεται σε αυτές πέραν από το πετρώδες έδαφος είναι εκείνη που καλλιεργεί. Διευκρίνισε ότι δεν υπάρχουν καλλιέργειες του σε απόσταση μικρότερη του ενός μέτρου και ογδόντα εκατοστών (1,80 μ.) από το σημείο που ξεκινά ο τοίχος ή ο όχθος της κοίτης του ποταμού, αναφέροντας μάλιστα ότι σε κάποια σημεία οι φραγκοσυκιές του έχουν απόσταση μέχρι και 10 μέτρα μακριά από τον τοίχο ή τον όχθο του ποταμού. Όσον αφορά δε μία φραγκοσυκιά που απεικονίζεται να είναι κοντά στην κοίτη του ποταμού (ως η 7η φωτογραφία του Τεκμηρίου 43) εξήγησε ότι αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι τα έτη 2018 - 2019 και 2019 - 2020 υπήρξε μεγάλη βροχόπτωση (η μεγαλύτερη των τελευταίων 100 ετών), ως αποτέλεσμα της οποίας οι ποταμοί να φέρουν τεράστιες ποσότητες νερού και σε κάποιο σημείο που υπάρχει η φυτεία έγινε διάβρωση και παρέσυρε την συγκεκριμένη φραγκοσυκιά εντός του υδατορέματος. Όσον αφορά την χειρόγραφη δήλωση που περιλαμβάνεται στο Τεκμήριο 29, σύμφωνα με την οποία δήλωσε ότι καλλιεργεί εντός της κοίτης του ποταμού, ανέφερε ότι αυτή συντάχθηκε από την ίδια την Μ.Κ.5 και ο ίδιος την υπόγραψε για να μπορεί να προχωρήσει με την καταχώριση των αιτήσεων μίσθωσης των συγκεκριμένων τεμαχίων, ισχυριζόμενος ότι τέτοιες δηλώσεις ζητούνται από πλευράς Δημοκρατίας ώστε να είναι κατοχυρωμένη στο ενδεχόμενο πρόκλησης ζημιάς της καλλιέργειας σε περίπτωση πλημμύρας και (όπως αντεξεταζόμενος ανέφερε) για να του καθιστούσαν σαφές ότι το αιτούμενο τεμάχιο βρίσκεται στην Νεκρή Ζώνη και ότι σε περίπτωση καλλιέργειας του ενδεχομένως να εκτεθεί η ζωή του σε κίνδυνο λόγω της τοποθεσίας στην οποία αυτό βρίσκεται. Εντούτοις, όπως είπε, η δήλωση αυτή, στο βαθμό που αφορά το ζήτημα της καλλιέργειας «κοίτης ποταμού», δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα εφόσον εσφαλμένα νομίζει ο δημόσιος τομέας ότι οι εν λόγω περιοχές βρίσκονται εντός της κοίτης του ποταμού εξαιτίας παλιών χαρτών που έχουν συνταχθεί πριν το 1960, την υπόγραψε όμως για να προχωρήσει η διαδικασία της εκμίσθωσης του αιτούμενου τεμαχίου. Αντεξεταζόμενος, διαφώνησε ότι τα απορρίμματα που φαίνονται στην φωτογραφία Τεκμήριο 6
(2)τα έριξε ο ίδιος ή κάποιος από τους εργοδοτούμενους του και διαφώνησε επίσης ότι αυτή η φωτογραφία λήφθηκε κατά την εκδίκαση της παρούσας υπόθεσης, αναφέροντας ότι αυτά τα απορρίμματα βρίσκονταν πεταμένα στην περιοχή Περιστερώνας, μεταξύ του σημείου που τελειώνουν οι φυτείες φραγκοσυκιών του και της κοίτης του ποταμού, τα οποία, μόλις ο ίδιος εντόπισε, τα απομάκρυνε ώστε να αποφευχθεί το ενδεχόμενο να του επιβληθεί πρόστιμο από τον ΚΟΑΠ ή να χάσει τις επιδοτήσεις που λάμβανε αλλά και επειδή προσπάθεια του είναι να διατηρεί πάντοτε την περιοχή καθαρή. Σε σχέση με την φωτογραφία Τεκμήριο 6
(1)ανέφερε ότι αυτή απεικονίζει την κοίτη του ποταμού στην κοινότητα Περιστερώνας, σημειώνοντας όμως ότι τα απορρίμματα που φαίνονται σε αυτήν δεν ρίχθηκαν ούτε από τον ίδιο ούτε από κάποιον εργοδοτούμενο του. Περαιτέρω, ανέφερε κατά την αντεξέταση του ότι η περιοχή που απεικονίζεται στο δημοσίευμα του Φιλελεύθερου, Τεκμήριο 3, είναι η περιοχή Ακακίου, την οποία, όπως είπε, δεν αφορούν οι κατηγορίες της παρούσας υπόθεσης, σημειώνοντας παράλληλα ότι τα μπάζα που φαίνονται στην εν λόγω φωτογραφία αφέθηκαν διάσπαρτα στην εν λόγω περιοχή από το Τμήμα Δημοσίων Έργων κατά την επισκευή αυλατζιών στο Ακάκι και ο ίδιος τα μάζεψε με δικά του έξοδα και τα άφησε σε ένα μέρος εκτός της κοίτης του ποταμού. Ο Μ.Υ.1 είναι γεωργός από το 2008 και γνωρίζει τον Κατηγορούμενο εφόσον συνεργάζεται μαζί του εδώ και χρόνια, χωρίς να έχει οποιαδήποτε συγγενική σχέση με αυτόν. Δεν γνωρίζει να υπάρχει άλλος στην περιοχή Ακακίου, Αυλώνας, Περιστερώνας που έχει το ίδιο ονοματεπώνυμο με το δικό του και αρνήθηκε ότι ήταν ο συντάκτης του μηνύματος που φαίνεται στην 1η σελίδα του Τεκμηρίου 15, αναφέροντας ότι από το 2011 δεν διατηρεί λογαριασμούς σε μέσα μαζικής επικοινωνίας. Γνωρίζει, όπως είπε, πολύ καλά την περιοχή Ακακίου - Αυλώνας - Περιστερώνας εφόσον περνά συχνά από εκεί για να μεταβεί στα χωράφια του. Εξ όσων γνωρίζει, ο Κατηγορούμενος δεν έχει προβεί σε οποιεσδήποτε επεμβάσεις στην κοίτη του ποταμού της περιοχής, την οποία ο ίδιος καλλιεργεί διατηρώντας την καθαρή. Ανέφερε με βεβαιότητα ότι ο Κατηγορούμενος δεν έχει απορρίψει στην περιοχή οποιαδήποτε απόβλητα, ούτε γνωρίζει να έχει προβεί σε αλλοίωση της ροής του ποταμού. Αντεξεταζόμενος, ανέφερε ότι ως ποταμός αντιλαμβάνεται πως είναι το σημείο όπου ρέει το νερό και σημείωσε ότι εδώ και χρόνια η πορεία του ποταμού βλέπει ότι παραμένει η ίδια. Ουδέποτε, όπως είπε, αντιλήφθηκε οποιοδήποτε δημοσίευμα περί οικολογικής καταστροφής στην Αυλώνα ούτε άκουσε από γεωργούς ή κατοίκους της περιοχής για οικολογική καταστροφή την οποία προκάλεσε στην περιοχή ο Κατηγορούμενος. Ανέφερε επίσης με βεβαιότητα ότι ο ποταμός, όπως ο ίδιος τον αντιλαμβάνεται, δεν καλλιεργείται. Ο Μ.Υ.2 είναι κοινοτάρχης του χωριού Ακακίου από το 1984 και γνωρίζει καλά την περιοχή από όπου ρέει ο ποταμός μεταξύ των Κοινοτήτων Ακακίου, Αυλώνας, Περιστερώνας. Ανέφερε ότι οι φυτείες φραγκοσυκιών του Κατηγορούμενου έχουν τοποθετηθεί στην όχθη του ποταμού, η οποία, όπως είπε, είναι η περιοχή του ποταμού πέραν του σημείου από το οποίο ρέει το νερό και η οποία καλύπτει ένα τεράστιο πλάτος (σε κάποιες περιπτώσεις επεκτείνεται στα 500 μέτρα), χωρίς να έχει υπάρξει οποιαδήποτε αλλοίωση (αναχώματα, επιχωματώσεις ή οτιδήποτε άλλο) του εδάφους της κοίτης του ποταμού, δηλαδή του σημείου από το οποίο ρέει το νερό, το οποίο, όπως είπε, ήταν και παραμένει πάντοτε το ίδιο. Περαιτέρω, ουδέποτε είδε τον Κατηγορούμενο ή κάποιον από τους εργοδοτούμενους του να ρίχνουν απορρίμματα εντός της κοίτης του ποταμού ούτε έλαβε ως Κοινοτάρχης Ακακίου οποιαδήποτε παράπονα από γεωργούς του Ακακίου ή της Αυλώνας (που συνορεύει με το Ακάκι) αναφορικά με τις φυτείες του Κατηγορούμενου. Δεν γνώριζε σε ποια συγκεκριμένα σημεία επί του σχεδίου που του υποδείχθηκε (Τεκμήριο 34) βρίσκονται οι φραγκοσυκιές του Κατηγορούμενου, ούτε γνώριζε αν ο τελευταίος παρεμβαίνει σε κρατικά τεμάχια, αναφέροντας γενικά ότι οι φυτείες του Κατηγορούμενου έχουν φυτευτεί στην όχθη του ποταμού (εννοώντας ολόκληρη την περιοχή του ποταμού πέραν της κοίτης η οποία, εξ όσων γνωρίζει, είναι το σημείο από το οποίο ρέει το νερό), προσθέτοντας ότι δεν υπάρχουν καλλιέργειες του Κατηγορούμενου εντός της κοίτης του ποταμού. Ο Μ.Υ.3 ανέφερε ότι είναι εδώ και περίπου 30 χρόνια μέλος του Κοινοτικού Συμβουλίου Αυλώνας, γνωρίζει τον Κατηγορούμενο ο οποίος είναι ανιψιός του και γνωρίζει επίσης τον Μ.Κ.3 με τον οποίο διατηρεί καλές και φιλικές σχέσεις. Γνωρίζει, όπως είπε, πολύ καλά την περιοχή από την οποία περνά ο ποταμός εφόσον είναι γεωργός εδώ και περίπου 60 χρόνια. Ανέφερε ότι κοίτη ποταμού, όπως ο ίδιος γνωρίζει, είναι το σημείο από το οποίο περνά το νερό του ποταμού. Υιοθετώντας το περιεχόμενο της επιστολής, Τεκμήριο 22, ανέφερε ότι ουδέποτε αποφασίστηκε στο πλαίσιο συνέλευσης του Κοινοτικού Συμβουλίου να δοθούν αρνητικές απόψεις σε σχέση με την μίσθωση τεμαχίων που αιτήθηκε ο Κατηγορούμενος και ουδέποτε συζητήθηκε σε συνέλευση ζήτημα επέμβασης ή απόρριψης αποβλήτων από τον Κατηγορούμενο εντός της κοίτης του ποταμού. Αντεξεταζόμενος, αρνήθηκε κατηγορηματικά ότι ο Κατηγορούμενος έχει φυτεύσει φραγκοσυκιές εντός της κοίτης του ποταμού. Ο Μ.Υ.4 διετέλεσε Κοινοτάρχης του Κοινοτικού Συμβουλίου Αυλώνας από το 2006 μέχρι το 2016 και γνωρίζει τόσο τον Κατηγορούμενο, με τον οποίο είναι χωριανοί, όσο και τον Μ.Κ.3, με τον οποίο ήταν γείτονες. Γνωρίζει, όπως είπε, πολύ καλά την περιοχή των κοινοτήτων Ακακίου, Αυλώνας και Περιστερώνας από την οποία περνά ο ποταμός εφόσον, για πολλά χρόνια, ήταν βοσκός και ασκεί το επάγγελμα του γεωργού. Ανέφερε ότι ο Κατηγορούμενος διατηρεί στην εν λόγω περιοχή καλλιέργειες φραγκοσυκιών που βρίσκονται εκτός της κοίτης του ποταμού, την οποία προσδιόρισε ως το πετρώδες έδαφος ανάμεσα σε δύο όχθες (όρια) που μπορεί να φθάνουν μέχρι και το ένα μέτρο ύψος, μέσω των οποίων ρέει το νερό του ποταμού. Ανέφερε επίσης ότι ο Κατηγορούμενος ουδέποτε προέβη σε οποιαδήποτε ενέργεια εντός της κοίτης του ποταμού ούτε επηρέασε την ροή του νερού. Πρόσθεσε ότι, κατά την περίοδο που ήταν Κοινοτάρχης, υπήρχαν σκύβαλα εκτός της κοίτης του ποταμού, τα οποία, όπως είπε, έριξαν τρίτοι με αποτέλεσμα, πριν να καλλιεργηθούν οι φραγκοσυκιές, η περιοχή να ήταν γενικά ένας σκυβαλότοπος ενώ τώρα υπάρχει πράσινο το οποίο έχει δημιουργηθεί από τις εν λόγω φυτείες. Περαιτέρω, ανέφερε ότι όταν ήταν στο Κοινοτικό Συμβούλιο δεν ετέθηκε οποιοδήποτε θέμα για επεμβάσεις του Κατηγορούμενου στον ποταμό ή στην κοίτη του ποταμού ή για απόρριψη αποβλήτων σε αυτήν από τον Κατηγορούμενο. Αντεξεταζόμενος επανέλαβε ότι ουδέποτε είδε φραγκοσυκιές καλλιεργημένες εντός της κοίτης του ποταμού, τονίζοντας ότι, λόγω του επαγγέλματος του, περνάει από την περιοχή πολλές φορές κάθε μέρα και δεν αναγνώρισε από τις φωτογραφίες που του υποδείχθηκαν ως Τεκμήριο 16 αν αυτές απεικονίζουν κάποιο σημείο της περιοχής του ποταμού, αναφέροντας ότι τέτοια εικόνα δεν είδε στην περιοχή του ποταμού που ο ίδιος πολύ καλά γνωρίζει. Ο Μ.Υ.5 είναι μέλος του Κοινοτικού Συμβουλίου Αυλώνας τα τελευταία τέσσερα χρόνια και γνωρίζει τον Κατηγορούμενο με τον οποίο είναι χωριανοί. Γνωρίζει, όπως είπε, πολύ καλά την περιοχή στην Νεκρή Ζώνη από την οποία περνά ο ποταμός μεταξύ Ακακίου - Αυλώνας. Ανέφερε πως κοίτη ποταμού είναι το σημείο από το οποίο ρέει το νερό και, ως μηχανολόγος που είπε ότι είναι, γνωρίζει ότι για να αλλάξει η κατεύθυνση της ροής του νερού ενός ποταμού χρειάζονται τεράστια έξοδα και έργα, κάτι που δεν είδε να γίνεται στα τόσα χρόνια που γνωρίζει την περιοχή, την οποία επισκέπτεται σχεδόν κάθε βδομάδα, ούτε είδε να υπάρχουν φυτείες στην κοίτη του ποταμού ή να γίνεται οτιδήποτε που να επηρεάζει το περιβάλλον ή να συνιστά επέμβαση και αλλοίωση της κοίτης του ποταμού. Δεν αποδέχθηκε κατά την αντεξέταση του ότι η περιοχή που απεικονίζεται στην φωτογραφία, Τεκμήριο 16
(1), συνιστά κοίτη ποταμού διότι από εκεί δεν περνά το νερό, αναφέροντας ότι, αν εκείνο το μέρος ήταν κοίτη ποταμού τότε δεν θα υπήρχαν οι φραγκοσυκιές. Όπως είπε, η εν λόγω περιοχή στο παρελθόν ήταν ένας σκουπιδότοπος όπου σε συγκεκριμένο σημείο τρίτοι πήγαιναν και απέρριπταν τα σκύβαλα τους (χαλασμένες κουζίνες, ψυγεία), μέχρι που κάποιος, ο οποίος στην συνέχεια έμαθε ότι είναι ο Κατηγορούμενος, καθάρισε τον τόπο εκείνο κάνοντας τον προσβάσιμο σε ανθρώπους. Δεν γνωρίζει προσωπικά αν ο Κατηγορούμενος απέρριψε απόβλητα στην κοίτη ή στην όχθη ή στην περιοχή του ποταμού και αναγνώρισε την επιστολή, Τεκμήριο 22, το περιεχόμενο της οποίας υιοθέτησε, αναφέροντας ότι ουδέποτε ετέθη σε συνέλευση του Κοινοτικού Συμβουλίου Αυλώνας ζήτημα επεμβάσεων του Κατηγορούμενου στον ποταμό ή άλλο παρεμφερές θέμα ούτε είχε υπόψη του οποιεσδήποτε αναφορές ή δημοσιεύματα σε μέσα μαζικής επικοινωνίας αναφορικά με επεμβάσεις του Κατηγορούμενου στον ποταμό. Ο Μ.Υ.6 διετέλεσε Κοινοτάρχης Περιστερώνας από το 2001 μέχρι το 2016 και γνωρίζει όπως είπε πολύ καλά την περιοχή Περιστερώνας από όπου ρέει ο ποταμός. Εξ όσων γνωρίζει, υδατόρεμα είναι ο χώρος που κρατεί ο ποταμός από όπου διέρχεται το νερό και κοίτη ποταμού είναι παραπλεύρως των νερών του ποταμού. Καθ' όλη τη διάρκεια που διετέλεσε Κοινοτάρχης δεν έλαβε παράπονα από κατοίκους της Περιστερώνας για τις φυτείες του Κατηγορούμενου και δεν γνώριζε αν ο Κατηγορούμενος προέβη σε οποιεσδήποτε χωματουργικές εργασίες ώστε να αλλοιώσει το έδαφος του υδατορέματος ή της κοίτης του ποταμού ούτε αν απέρριπτε οποιαδήποτε σκύβαλα στην περιοχή. Αναγνώρισε το υδατόρεμα στις φωτογραφίες 5, 7 και 8 του Τεκμηρίου 40, αναφέροντας ότι όταν πήγε και είδε την εν λόγω περιοχή της Περιστερώνας, δεν είδε να υπάρχουν φυτείες εντός του υδατορέματος. Αντεξεταζόμενος ανέφερε ότι είδε να έχουν καλλιεργηθεί φυτείες του Κατηγορούμενου δίπλα από τον χώρο από όπου περνά το νερό και στο σημείο εκείνο όπου υπάρχουν οι φυτείες είναι όλο πέτρες. Η Μ.Υ.7 είναι λειτουργός Περιβάλλοντος στο Τμήμα Περιβάλλοντος του Υπουργείου Γεωργίας, Αγροτικής Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος. Στο πλαίσιο των καθηκόντων της, επισκέφθηκε μία φορά μαζί με τον Κ.Ο.Α.Π., πριν από 4μίση περίπου χρόνια, την ευρύτερη περιοχή Ακακίου και Περιστερώνας για να ελέγξει αν στα κτήματα που καλλιεργεί ο Κατηγορούμενος τηρούνται οι θεσμικές και κανονιστικές διατάξεις της κοινοτικής αγροτικής πολιτικής για την εφαρμογή της ορθής αγροτικής και περιβαλλοντικής πρακτικής. Όπως είπε, υδατόρεμα είναι η ενεργή κοίτη στην οποία ρέει νερό συνήθως. Δεν θυμόταν όμως αν, κατά την επιτόπια επίσκεψη που έκανε τότε στην περιοχή, διαπίστωσε να υπάρχει στην κοίτη του ποταμού οποιαδήποτε φυτεία ή επέμβαση του Κατηγορούμενου, εφόσον ο λόγος που επισκέφθηκε την εν λόγω περιοχή ήταν για να ελέγξει αν υπήρχε συμμόρφωση του Κατηγορούμενου με τις πιο πάνω διατάξεις. Αντεξεταζόμενη ανέφερε ότι, με βάση το υπόστρωμα από χαλίκια ποταμού που φαίνεται στην 1η σελίδα (φωτογραφία) του Τεκμηρίου 16, αντιλαμβάνεται πως το μέρος εκείνο που απεικονίζεται στην εν λόγω φωτογραφία είναι κοίτη ποταμού και ότι σε αυτήν υπάρχουν καλλιέργειες, αλλά δεν απέκλεισε το ενδεχόμενο το νερό του ποταμού να εισήλθε στο χωράφι μετά από ισχυρή βροχόπτωση και, όπως διευκρίνισε κατά την επανεξέταση της, τέτοιο υπόστρωμα μπορεί να εντοπιστεί και 10 μέτρα μετά το τοίχωμα του υδατορέματος. Εν πάση περιπτώσει, όπως είπε, το τμήμα της δεν είναι αρμόδιο για την οριοθέτηση του ποταμού ούτε είναι αρμόδιο να γνωρίζει αν εκεί που φαίνονται οι φυτείες υπάρχει ποταμός και ούτε ήταν σε θέση βάσει των φωτογραφιών και γραμμικών σχεδίων που της υποδείχθηκαν να μαρτυρήσει με βεβαιότητα αν υπάρχει επέμβαση στην κοίτη ή στις όχθες του ποταμού εφόσον, όπως είπε, τα ποτάμια είναι ενεργά οικοσυστήματα και η ροή τους καθορίζεται από τις βροχοπτώσεις και τα φράγματα. Ο Μ.Υ.8 είναι γεωπόνος και είναι υπεύθυνος της ομάδας επιτόπιων ελέγχων του ΚΟΑΠ, ο οποίος, όπως είπε, είναι ανεξάρτητος ημικρατικός οργανισμός για χορήγηση αγροτικών επιδοτήσεων. Στο πλαίσιο ελέγχου των τεμαχίων που καλλιεργεί ο Κατηγορούμενος, για τα οποία αιτήθηκε και λαμβάνει από τον ΚΟΑΠ αγροτικές επιδοτήσεις, είχε ελέγξει 1 - 2 φορές την περίπτωση του Κατηγορούμενου τα τελευταία 15 χρόνια και στις 15/02/2017 είχε διενεργήσει μαζί με την Μ.Υ.7 επιτόπιο έλεγχο στα τεμάχια που καλλιεργεί ο Κατηγορούμενος σε όλη την έκταση από την οποία περνά ο ποταμός μεταξύ των Κοινοτήτων Ακακίου, Αυλώνας, Περιστερώνας. Βάσει των ακαδημαϊκών του προσόντων, γνωρίζει πως υδατόρεμα είναι το μέρος από το οποίο περνά το νερό είτε κάποια περίοδο του χρόνου είτε ολόχρονα, όχθες είναι τα όρια από όπου περνά το νερό και το υπόλοιπο θα μπορούσε να λεχθεί ως παραποτάμιο έδαφος, αναφέροντας επίσης στη συνέχεια ότι «έχουμε υποχρέωση 1.8, 2 μέτρα να μην επέμβουμε στην όχθη του ποταμού». Από τον πιο πάνω επιτόπιο έλεγχο που διενήργησαν με την Μ.Υ.7 το 2017 δεν διαπίστωσαν να υπάρχουν οποιεσδήποτε καλλιέργειες ή επεμβάσεις του Κατηγορούμενου στον ποταμό. Εκείνο που είδε ήταν να υπάρχουν καλλιέργειες φραγκοσυκιών με συμβατικά μέσα (δηλαδή όργωμα και φύτεμα φραγκοσυκιών με την χρήση τρακτέρ) δίπλα από τον ποταμό (παραποτάμια), πλησίον της όχθης, σε κανένα όμως σημείο του ποταμού, σε όλη του την έκταση στην περιοχή Ακακίου, Αυλώνας και Περιστερώνας, δεν διαπίστωσε να υπάρχει επέμβαση. Πρόσθεσε ότι, ο Κατηγορούμενος ξεκίνησε να λαμβάνει χορηγίες από τον ΚΟΑΠ τουλάχιστον από το 2009 και, από τους ελέγχους που έχουν διενεργήσει τα τελευταία χρόνια στον Κατηγορούμενο για σκοπούς χορήγησης επιδοτήσεων, δεν διαπίστωσαν όλα αυτά τα χρόνια ο Κατηγορούμενος να είχε προβεί με τις φυτείες του σε οποιεσδήποτε επεμβάσεις, είτε αλλοιώσεις του εδάφους, επιχωματώσεις ή άλλες χωματουργικές εργασίες στον ποταμό ή στην κοίτη ή στην όχθη του ποταμού που περνά από τις πιο πάνω Κοινότητες. Ανέφερε επίσης ότι ουδέποτε παρατήρησε σκύβαλα στις εγκαταστάσεις του Κατηγορούμενου, στον ποταμό και δίπλα από τα τεμάχια του. Αντεξεταζόμενος, ανέφερε ότι, ως ΚΟΑΠ, έχουν άμεση συνεργασία με το ΤΑΥ και το Κτηματολόγιο, δεν γνώριζε όμως οποιεσδήποτε αρνητικές απόψεις του ΤΑΥ ή του Κτηματολογίου ή των Ηνωμένων Εθνών προτού επιδοτήσουν τον Κατηγορούμενο. Έλαβαν, όπως είπε, γνώση του άρθρου στο Φιλελεύθερο σε σχέση με την αναφερόμενη σε αυτό οικολογική καταστροφή (Τεκμήριο 3) αλλά κατά την επιτόπια εξέταση τους στα τεμάχια που καλλιεργεί ο Κατηγορούμενος δεν διαπίστωσαν κάτι τέτοιο ούτε είδε στο μέρος εκείνο να υπάρχουν εκείνα που απεικονίζονται στην φωτογραφία που περιλαμβάνεται στο εν λόγω άρθρο. Ο Μ.Υ.9 εργάζεται στον ΚΟΑΠ, είναι υπεύθυνος πληρωμών για τις εκταρικές επιδοτήσεις στην επαρχία Λευκωσίας και είναι το πρόσωπο που εξετάζει αν πληρούνται οι προϋποθέσεις για να χορηγηθούν σε ένα πρόσωπο εκταρικές επιδοτήσεις ή αν θα πρέπει να του επιβληθούν οποιεσδήποτε κυρώσεις σε περίπτωση μη συμμόρφωσης. Ανέφερε πως, μέχρι και σήμερα δεν τους έχει κοινοποιηθεί επισήμως, βάσει της ακολουθητέας διαδικασίας (ήτοι μέσω ενός ηλεκτρονικού συστήματος που διαθέτουν), είτε από το ΤΑΥ είτε από οποιαδήποτε άλλη αρμόδια υπηρεσία της Δημοκρατίας οτιδήποτε που να υποδηλώνει ότι υπάρχει κάτι μεμπτό ή κάποια παρατυπία στην αίτηση παροχής εκταρικών επιδοτήσεων που υπέβαλε ο Κατηγορούμενος, ο οποίος συνεχίζει να λαμβάνει μέχρι σήμερα τις εν λόγω επιδοτήσεις, εφόσον ούτε κατά τους επιτόπιους ελέγχους που διενεργήθηκαν από τον ΚΟΑΠ διαπιστώθηκε να υπάρχει ο,τιδήποτε μεμπτό. Ο Μ.Υ.10 είναι γεωπόνος και είναι προϊστάμενος των τεχνικών υπηρεσιών του ΚΟΑΠ από το 2015 ενώ, προηγουμένως, εργαζόταν σε άλλα τμήματα του εν λόγω οργανισμού. Δεν είχε, όπως είπε, άμεση εμπλοκή στις επιδοτήσεις που λαμβάνει ο Κατηγορούμενος από τον ΚΟΑΠ, γνωρίζει όμως μέσω των ελέγχων που έγιναν από το τμήμα του στον Κατηγορούμενο, τους οποίους είχε επιβλέψει, ότι ο Κατηγορούμενος είναι αιτητής επιδοτήσεων και λαμβάνει από τον ΚΟΑΠ επιδοτήσεις για την καλλιέργεια τεμαχίων. Περιέγραψε την διαδικασία που ακολουθείται για την εξέταση αιτημάτων χορήγησης επιδοτήσεων από τον ΚΟΑΠ όσον αφορά την καλλιέργεια τεμαχίων. Εξ' όσων γνωρίζει, κοίτη ποταμού είναι το σημείο από το οποίο περνά ο ποταμός. Όπως είπε, αν ένα τεμάχιο αφορά την καλλιέργεια εντός υδατορέματος ή την καλλιέργεια σε περιοχή μικρότερη του 1.80 μέτρων από την όχθη του υδατορέματος τότε αυτό δεν θεωρείται επιλέξιμο για σκοπούς έγκρισης της αιτούμενης επιδότησης. Ανέφερε επίσης ότι, εν προκειμένω, για να έχει επιδοτηθεί ο Κατηγορούμενος σημαίνει ότι, από τον έλεγχο που έγινε, διαπιστώθηκε ότι πληρούσε τα κριτήρια που θέτει ο ΚΟΑΠ και γι' αυτό επιδοτήθηκε. Αντεξεταζόμενος ανέφερε ότι, παρά την συνεργασία που έχουν ως Οργανισμός με το ΤΑΥ και το Κτηματολόγιο, δεν είχε υπόψη του να τους αναφέρθηκε η περίπτωση του Κατηγορούμενου και, συγκεκριμένα, ότι αυτός επεμβαίνει σε κρατικά τεμάχια. Ο Μ.Υ.11 είναι προϊστάμενος στο τμήμα άμεσων πληρωμών του ΚΟΑΠ, στα καθήκοντα του οποίου εμπίπτει η παροχή τελικής έγκρισης όλων των εκταρικών επιδοτήσεων που διενεργεί ο ΚΟΑΠ σε περίπτωση που επιβεβαιώσουν ότι έχουν ακολουθηθεί όλες οι σχετικές διαδικασίες που έχουν καθοριστεί από τον ΚΟΑΠ για την χορήγηση τέτοιων επιδοτήσεων. Αναφέρθηκε κατά την μαρτυρία του στο περιεχόμενο της επιστολής ημερομηνίας 09/05/2018, Τεκμήριο 46, την οποία είχε ο ίδιος συντάξει και υπογράψει, υποδεικνύοντας ότι η επιστολή αυτή συντάχθηκε έχοντας στο επίκεντρο της να ενημερώσει τον παραλήπτη της ότι ο Κατηγορούμενος λαμβάνει επιδοτήσεις από τον ΚΟΑΠ όσον αφορά τα τεμάχια που αναφέρονται σε αυτήν, ενώ οι αναφορές που έγιναν στην τελευταία παράγραφο της εν λόγω επιστολής (όπου αναφέρεται σε σχέση με το τεμάχιο 1360-20/61-Η29 ότι: (α) σε ορισμένα του σημεία δυνατόν να προσεγγίζει τα όρια της κοίτης του ποταμού και ορισμένα από αυτά τα σημεία καλύπτονται με φραγκοσυκιές και ότι (β) έχει γίνει επέμβαση σε ορισμένα σημεία του εν λόγω τεμαχίου με ισοπέδωση επιφανειών) αποτελούν μία διαπίστωση που σημειώθηκε από τον ίδιο βάσει των στοιχείων που είχε τη δεδομένη χρονική στιγμή κατόπιν σχετικής ενημέρωσης που έλαβε από τους ελεγκτές που διενήργησαν επιτόπια επίσκεψη στο εν λόγω τεμάχιο το 2017. Όπως ανέφερε, ο ΚΟΑΠ εξετάζει αιτήσεις ως προς συγκεκριμένα σημεία που αφορούν την επιλεξιμότητα και τα κριτήρια που αναφέρονται στους Κανονισμούς της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής της Ευρωπαϊκής Νομοθεσίας. Δεν εμπίπτει στις εμπειρογνωμοσύνη ή στις αρμοδιότητες του ΚΟΑΠ να καθορίζει όρια ποταμών, οχθών και κοίτης ποταμών ούτε να διαπιστώνει αν μία περιοχή αποτελεί μέρος υδατορέματος ή αν υπάρχει επέμβαση σε υδατόρεμα εφόσον κάτι τέτοιο, κατά τον ίδιο, εμπίπτει στην αρμοδιότητα του ΤΑΥ. Συμπλήρωσε λέγοντας ότι, στην προκείμενη περίπτωση, διαπίστωσαν μέσα από τους επιτόπιους ελέγχους (οι οποίοι έγιναν από τους ελεγκτές του ΚΟΑΠ από 15/07/2016 - 22/11/2016 και 15/02/2017) να υπάρχει μία καλλιέργεια σε ανάπτυξη που έκριναν ότι ήταν επιλέξιμη εφόσον, ανάμεσα σε άλλα, οι εκτάσεις που καλλιεργούνται διατηρούνται σε καλή περιβαλλοντική κατάσταση σύμφωνα με τις πρόνοιες της κοινής αγροτικής πολιτικής και δεν διαπιστώθηκε να υπήρχε αλλοίωση της περιοχής (μπάζα ή αταξία) ή να υπήρχε ποτάμι στα τεμάχια που βρίσκονται οι καλλιέργειες. Σημείωσε ότι αν οι εν λόγω καλλιέργειες ήταν εντός υδατορέματος που δεν είχε νερό ή αν στο συγκεκριμένο σημείο υπήρχε νερό πριν 20 - 30 χρόνια, αυτό δεν είναι κάτι που απασχολεί τον ΚΟΑΠ για σκοπούς έγκρισης της αιτούμενης εκταρικής επιδότησης. Εξ όσων γνωρίζει, δεν έλαβαν οποιαδήποτε ενημέρωση ή καταγγελία από το ΤΑΥ για επεμβάσεις του Κατηγορούμενου στα επιδοτούμενα κρατικά τεμάχια και, όπως είπε, το ΤΑΥ είχε την δυνατότητα να απευθυνθεί στον ΚΟΑΠ, εκφράζοντας την βούληση του ιδιοκτήτη, εν προκειμένω δηλαδή του Κράτους, να εξαιρεθεί κάποιο ή κάποια από τα εν λόγω τεμάχια που καλλιεργεί ο Κατηγορούμενος από τις επιδοτήσεις που λαμβάνει εδώ και χρόνια, κάτι που, αν γινόταν, θα οδηγούσε απευθείας στο να εξαιρεθεί το εν λόγω κρατικό τεμάχιο ή τεμάχια από τις επιδοτήσεις, αν αυτή ήταν η ενημέρωση που λάμβαναν από τον ιδιοκτήτη (δηλαδή το Κράτος), χωρίς να εξετάζονταν οτιδήποτε άλλο από τον ΚΟΑΠ. Κάτι τέτοιο, όπως είπε, δεν έγινε στην προκείμενη περίπτωση εφόσον ουδέποτε ενημερώθηκαν από τον ιδιοκτήτη, δηλαδή το Κράτος, ότι δεν επιθυμεί να επιδοτείται ο Κατηγορούμενος από τον ΚΟΑΠ σε σχέση με οποιοδήποτε κρατικό τεμάχιο από εκείνα που καλλιεργεί και για τα οποία λαμβάνει τις εκταρικές επιδοτήσεις. Η Μ.Υ.12 είναι αδερφή του Κατηγορούμενου και διατελεί μέλος του Κοινοτικού Συμβουλίου Αυλώνας την τελευταία πενταετία. Όπως είπε, γνωρίζει πολύ καλά την περιοχή Ακακίου, Αυλώνας και Περιστερώνας από όπου περνά ο ποταμός. Ανέφερε ότι η εν λόγω περιοχή παλαιότερα ήταν ένας σκυβαλότοπος και τώρα αποτελεί χώρο πρασίνου μετά τις φυτείες του Κατηγορούμενου. Ανέφερε επίσης ότι ο Κατηγορούμενος δεν προέβη σε οποιεσδήποτε επεμβάσεις ή αλλοιώσεις στην κοίτη του ποταμού, ο οποίος είναι όπως ήταν και το νερό ρέει από το ίδιο σημείο και αυτό φαίνεται και από το σημάδια που υπάρχουν εκεί, τα οποία δείχνουν τα όρια του ποταμού. Ούτε γνωρίζει αν ο Κατηγορούμενος απέρριψε οποιαδήποτε σκύβαλα ή απόβλητα στην κοίτη ή στις όχθες του ποταμού, αναφέροντας παράλληλα ότι, όλα τα πιο πάνω ζητήματα ουδέποτε τέθηκαν από τον Μ.Κ.3 σε οποιαδήποτε συνέλευση του Κοινοτικού Συμβουλίου Αυλώνας. Έχω παρακολουθήσει με ιδιαίτερη προσοχή όλους τους μάρτυρες ενώ κατέθεταν ενόρκως στη ζωντανή ατμόσφαιρα της δίκης και, έχοντας εξετάσει με την επιβαλλόμενη προσοχή την μαρτυρία τους, την έχω αξιολογήσει στο βαθμό που αυτή αφορά τα επίδικα ζητήματα της παρούσας υπόθεσης (βλ. Χριστίνα Ρασποπούλου ν. Θεοδώρα Μακρή ECLI:CY:AD:2017:B171, Ποιν. Έφεση 287/2015 ημ. 11/05/2017), με γνώμονα τις καθιερωμένες αρχές αξιολόγησης[1] προς το σκοπό κατάληξης και διατύπωσης των αναγκαίων ευρημάτων, έχοντας παράλληλα κατά νου ότι δεν αναμένεται από την Κατηγορούσα Αρχή να αποδεικνύει στοιχεία και γεγονότα που δεν αμφισβητούνται (βλ. Ηλία ν. Αστυνομίας
(1999)2 Α.Α.Δ. 454) και ότι αν ένας μάρτυρας δεν αντεξετασθεί επί όλων των ουσιαστικών γεγονότων που αμφισβητούνται, η εκδοχή της μαρτυρίας του σε σχέση με αυτά θεωρείται αδιαμφισβήτητη (βλ. Frederickou Schools Co. Ltd κ.ά. ν. Acuac Inc.
(2002)1 Α.Α.Δ. 1527 και Πιριλίδη ν. Δήμου Λεμεσού, ECLI:CY:AD:2017:B454, Ποιν. Έφεση 331/2015 ημ. 11/12/2017), με την μονομερώς τεθείσα εκδοχή (δηλαδή εκείνη που προέρχεται από τον ένα και μόνο των διαδίκων) να αγνοείται από το Δικαστήριο αν αυτή δεν ετέθη στους μάρτυρες της άλλης πλευράς παρέχοντας τους έτσι την δυνατότητα να τοποθετηθούν και απουσιάζει ικανή δικαιολογία ως προς το λόγο της εν λόγω παράλειψης (Tekinder Pal κ.α. ν. Δημοκρατίας
(2010)2 Α.Α.Δ. 551). Πρώτα, θα πρέπει να σημειωθεί ότι σημαντικό μέρος των επίδικων ζητημάτων που αφορούν την παρούσα υπόθεση είτε αποτέλεσε κοινό έδαφος μεταξύ των διαδίκων είτε δεν αμφισβητήθηκε κατά την ακροαματική διαδικασία. Ειδικότερα, δεν έχει αμφισβητηθεί και, συναφώς, αποτελεί εύρημα του Δικαστηρίου ότι κατά τις χρονικές περιόδους που αναφέρονται στις κατηγορίες, ο Κατηγορούμενος καλλιεργούσε φυτείες φραγκοσυκιών σε τμήματα τεμαχίων κρατικής γης του Φ/ΣΧ 20/52, τα οποία βρίσκονται στην περιοχή των Κοινοτήτων Περιστερώνας και Αυλώνας, από όπου περνά (αντιστοίχως) ο ποταμός Σερράχης και ο ποταμός Ακακίου. Περαιτέρω, δεν έχει αμφισβητηθεί και συνιστά επίσης εύρημα του Δικαστηρίου ότι, εκτός από την καλλιέργεια τμημάτων κρατικής γης με αριθμό τεμαχίου 538 Φ/ΣΧ 20/52 της Κοινότητας Αυλωνας, για τα υπόλοιπα κρατικά τεμάχια που καλλιεργούσε ο Κατηγορούμενος εντός του Φ/ΣΧ 20/52 δεν είχε συνάψει προηγουμένως οποιαδήποτε συμφωνία μίσθωσης με την Κυπριακή Δημοκρατία ούτε έλαβε οποιαδήποτε άδεια από τον Διευθυντή του ΤΑΥ. Ό,τι επί της ουσίας αμφισβητήθηκε κατά την ακροαματική διαδικασία και, συναφώς, καθίσταται επίδικο ζήτημα που θα πρέπει να εξεταστεί από το Δικαστήριο είναι αν, κατά το χρόνο που αφορούν οι κατηγορίες, ο Κατηγορούμενος προέβη σε επεμβάσεις ή καταστροφές στην κοίτη των Ποταμών (παράμετρος καθοριστική εφόσον αποτελεί συστατικό στοιχείο για την απόδειξη της διάπραξης των επίδικων αδικημάτων) μέσω της καλλιέργειας τμημάτων κρατικών τεμαχίων του Φ/ΣΧ 20/52 και αν, γενικότερα, ο Κατηγορούμενος ενήργησε με τον τρόπο που του αποδίδεται στις λεπτομέρειες αδικήματος της κάθε κατηγορίας (οι οποίες, ειρήσθω εν παρόδω, αποκρυσταλλώνουν και καθορίζουν ρητά το πλαίσιο εντός του οποίου εξετάζεται η ποινική ευθύνη ενός κατηγορούμενου[2]), επεμβαίνοντας έτσι στην κοίτη των Ποταμών, κατά παράβαση του εδαφίου
(1)του άρθρου 116
(1)του Νόμου, στο οποίο συγκεκριμένη αναφορά γίνεται στις λεπτομέρειες αδικήματος της κάθε κατηγορίας. Αξιολογώντας τη μαρτυρία των Μ.Κ.1 και Μ.Κ2, οι οποίοι κατέθεσαν υπό την ιδιότητα των ειδικών μαρτύρων, και έχοντας εξετάσει τα προσόντα και την εμπειρία τους, τα οποία δεν έχουν αμφισβητηθεί από το συνήγορο υπεράσπισης, καταλήγω ότι είναι εμπειρογνώμονες σε θέματα που αφορούν υδατορέματα και υπό αυτή την ιδιότητα θα εξεταστεί η μαρτυρία τους. Ως έχει, συναφώς, νομολογηθεί, κατ' εξαίρεση του γενικού κανόνα που απαγορεύει την έκφραση γνώμης από μάρτυρα, ο εμπειρογνώμονας δύναται να εκφράσει γνώμη αναφορικά με ζητήματα που εμπίπτουν στη σφαίρα της ειδικότητας του[3]. Ό,τι συνοπτικά μπορεί να λεχθεί είναι ότι ο ρόλος ενός εμπειρογνόμωνα είναι να προσφέρει στο Δικαστήριο τα απαιτούμενα στοιχεία ούτως ώστε το Δικαστήριο να κρίνει την ορθότητα των συμπερασμάτων του και όχι να αντικαταστήσει την κρίση του Δικαστηρίου. Γι' αυτό ο εμπειρογνώμονας πρέπει να είναι σε θέση να παρουσιάσει την (επιστημονική ή άλλη) βάση επί της οποίας εργάστηκε, ούτως ώστε το Δικαστήριο να μπορέσει να εξαγάγει τα δικά του ανεξάρτητα συμπεράσματα. Η εμπειρογνωμοσύνη σε κάποιο θέμα δεν βασίζεται μόνο στα ακαδημαϊκά προσόντα, αλλά δυνητικά και στην πραγματική εμπειρία που αποκτάται στο θέμα αυτό[4]. Μέσω της μαρτυρίας τους, οι Μ.Κ.1 και Μ.Κ.2 ισχυρίστηκαν ότι ο Κατηγορούμενος, κατά τις ημερομηνίες που αφορούν οι υπό κρίση κατηγορίες, έχει επέμβει και συνεχίζει να επεμβαίνει στην κοίτη των Ποταμών, καλλιεργώντας φυτείες φραγκοσυκιών σε διάφορα τμήματα κρατικής γης εντός του Φ/ΣΧ 20/52 και προβαίνοντας παράλληλα σε επιχωματώσεις, εκσκαφές, εκχερσώσεις και απορρίψεις απορριμμάτων σε αυτά. Έχοντας εξετάσει με προσοχή την εκδοχή αυτή της μαρτυρίας τους καταλήγω ότι δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή εφόσον στερείται πειστικότητας, δεν είναι συμπαγής ούτε δεόντως τεκμηριωμένη και χαρακτηρίζεται από κενά και ασάφειες. Η γνώμη που εξέφρασαν περί ενεργής και ανενεργής κοίτης και το συμπέρασμα στο οποίο κατέληξαν περί επέμβασης του Κατηγορούμενου στην (ανενεργή) κοίτη των Ποταμών προδήλως στηρίχθηκε στην εσφαλμένη αντίληψη που έχουν για το τί ορίζεται και προστατεύεται σύμφωνα με το Νόμο ως «κοίτη» ποταμού. Συγκεκριμένα, ήταν η θέση τους ότι η κοίτη των Ποταμών ορίζεται με βάση τα όρια των Ποταμών που έχουν καθοριστεί πριν από πολλά χρόνια από το Κτηματολόγιο (περί το έτος 1930 κατά τον Μ.Κ.1 και περί το έτος 1963 κατά την Μ.Κ.2) και εμφαίνονται στους Χάρτες του Κτηματολογίου (ως οι αεροφωτογραφίες και δορυφορικές εικόνες που παρουσίασαν) καθώς και από τις κροκάλες που φαίνονται στο έδαφος της περιοχής. Ο προσδιορισμός αυτός αποκλίνει από τον ορισμό που προνοείται στο Νόμο, όπου ορίζεται ως κοίτη ποταμού η κρατική γη μεταξύ των εσχάτων ορίων ροής νερού που σχηματίζεται από οποιοδήποτε ποταμό, περιλαμβανομένης της όχθης του ποταμού που είναι η γη σε κάθε πλευρά της κοίτης του ποταμού σε απόσταση 1 μέτρο και 80 εκατοστά από αυτήν. Πρόδηλα, το τι συνιστά κοίτη ποταμού είναι ζήτημα πραγματικό εφόσον, όπως άλλωστε αμφότεροι οι Μ.Κ.1 και Μ.Κ.2 αποδέχθηκαν, τα όρια (οι όχθες δηλαδή) εντός των οποίων ρέει το νερό ενός ποταμού μπορεί να μεταβάλλονται με την πάροδο των χρόνων αναλόγως της έντασης και της συχνότητας των βροχοπτώσεων. Κατ' επέκταση, ούτε τα όρια που εμφαίνονται στους Χάρτες του Κτηματολογίου, ούτε οι κροκάλες που μπορεί να εντοπίζονται στο έδαφος (οι οποίες πιθανόν να εναποτέθηκαν σε απροσδιόριστο χρόνο στο παρελθόν, έπειτα από κάποια πλημμύρα του ποταμού) δύναται να καθορίσουν τα όρια της «κοίτης» ενός ποταμού, ως αυτή νομοθετικά ορίζεται και προστατεύεται με βάση τις πρόνοιες του Νόμου. Εν προκειμένω, η γνώμη που εξέφρασαν οι Μ.Κ.1 και Μ.Κ.2 περί επεμβάσεων του Κατηγορούμενου στην κοίτη των Ποταμών διαμορφώθηκε βάσει λανθασμένων κριτηρίων ή παραμέτρων (όπως η εσφαλμένη αντίληψη του τί ορίζεται στο Νόμο ως κοίτη ποταμού, οι γνώμες, τα συμπεράσματα ή τα λεγόμενα τρίτων[5] και οι αεροφωτογραφίες και δορυφορικές φωτογραφίες με βάση τους χάρτες του Κτηματολογίου[6] από τις οποίες δεν προκύπτει οποιαδήποτε επέμβαση του Κατηγορούμενου εντός της «κοίτης» των Ποταμών είτε μέσω της καλλιέργειας φυτειών είτε με οποιοδήποτε άλλο τρόπο), χωρίς παράλληλα να προκύπτει μέσα από την μαρτυρία τους ή από τις φωτογραφίες που παρουσίασαν (Τεκμήρια 6, 12 και 16) ότι, κατά τον χρόνο που προσδιορίζεται στις κατηγορίες, ο Κατηγορούμενος προέβη στις αποδιδόμενες ενέργειες και επεμβάσεις εντός της κοίτης των Ποταμών, υπό την έννοια που ορίζεται στο Νόμο. Σημειώνονται δε και τα ακόλουθα αναφορικά με τις φωτογραφίες που παρουσιάστηκαν από τους Μ.Κ.1 και Μ.Κ.2: (α) οι φωτογραφίες που παρουσιάστηκαν από τον Μ.Κ.1 (Τεκμήριο 6) απεικονίζουν απορρίμματα σε έδαφος που δεν προκύπτει με βεβαιότητα από αυτές ούτε αναφέρθηκε από τον Μ.Κ.1 ότι λήφθηκαν εντός της κοίτης των Ποταμών, υπό την έννοια που νομοθετικά προστατεύεται. Εν πάση περιπτώσει, η εκδοχή του Μ.Κ.1 ότι τα απορρίμματα που φαίνονται στις εν λόγω φωτογραφίες ρίχθηκαν από τον Κατηγορούμενο εντάσσεται στη σφαίρα των δικών του εικασιών και, ως εκ τούτου, δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή εφόσον η ύπαρξη και μόνο απορριμμάτων σε μέρος δίπλα από τις φυτείες φραγκοσυκιών του Κατηγορούμενου, στα οποία περιλαμβάνονται φύλλα φραγκοσυκιών και συσκευασίες φυτοφαρμάκων, δεν αποκλείει το ενδεχόμενο αυτά να απορρίφθηκαν από οποιοδήποτε τρίτο πρόσωπο, εάν ληφθούν υπόψη και τα ακόλουθα: (
- i)ότι στις εν λόγω φωτογραφίες απεικονίζονται και άλλα αντικείμενα, άσχετα με φυτείες φραγκοσυκιών (π.χ. παιδικά παιχνίδια, πλαστικά αντικείμενα) (
- ii)όπως είπε ο Μ.Κ.1, στην περιοχή υπάρχουν και άλλοι που καλλιεργούν φραγκοσυκιές και (iii) όπως προκύπτει μέσα από την αδιαμφισβήτητη μαρτυρία της υπεράσπισης, η περιοχή αποτελούσε ανέκαθεν χώρος στον οποίο διάφοροι απέρριπταν διάφορα αντικείμενα ή άχρηστα υλικά, (β) οι εικόνες 2, 3 και 4 του Τεκμηρίου 12 ως επίσης και οι φωτογραφίες του Τεκμηρίου 16 (οι οποίες απεικονίζουν τα ίδια με εκείνα των εικόνων 2 και 4, αντιστοίχως, του Τεκμηρίου 12) παρουσιάστηκαν από την Μ.Κ.2, η οποία ουδέποτε προέβη σε επιτόπιο έλεγχο στην περιοχή, δεν ήταν αυτή που τις έλαβε ούτε προσδιόρισε τον τόπο ή τον χρόνο κατά τον οποίο λήφθηκαν, ενώ, ως συνάγεται από την μαρτυρία της, οι εν λόγω φωτογραφίες λήφθηκαν κατά τον επιτόπιο έλεγχο της τεχνικού του ΤΑΥ, προδήλως δηλαδή της Μ.Κ.4, η οποία δεν αναφέρθηκε σε αυτές και η οποία, εν πάση περιπτώσει, διενήργησε δύο επιτόπιους ελέγχους εντός του έτους 2021, σε χρόνο δηλαδή πολύ μεταγενέστερο από τον χρόνο της φερόμενης διάπραξης των επίδικων αδικημάτων. Περαιτέρω, από τις εν λόγω εικόνες και φωτογραφίες (Τεκμήρια 12 και 16), δεν διαπιστώνεται ότι αυτές λήφθηκαν σε σημείο εντός της «κοίτης» των Ποταμών, υπό την έννοια που καθορίζεται στο Νόμο, (γ) όπως προκύπτει από το Τεκμήριο 3, η φωτογραφία απεικονίζει την περιοχή Ακακίου και όχι οποιαδήποτε από τις περιοχές Αυλώνας και Περιστερώνας που αφορούν οι επίδικες κατηγορίες. Κατ' ακολουθία της πιο πάνω αξιολόγησης, η εκδοχή της μαρτυρίας των Μ.Κ.1 και Μ.Κ.2 ότι ο Κατηγορούμενος προέβη με διάφορες ενέργειες του σε επεμβάσεις και καταστροφές στην κοίτη των Ποταμών ή ότι απέρριψε απορρίμματα σε αυτήν δεν γίνεται αποδεκτή και απορρίπτεται. Όλοι οι υπόλοιποι μάρτυρες κατηγορίας προκάλεσαν θετική εντύπωση στο Δικαστήριο, δίδοντας την εικόνα αξιόπιστων μαρτύρων που προσήλθαν στο Δικαστήριο για να παραθέσουν με ειλικρίνεια όσα γνωρίζουν όσον αφορά τις καλλιέργειες φραγκοσυκιών και άλλες ενέργειες του Κατηγορούμενου σε τεμάχια κρατικής γης στις Κοινότητες Περιστερώνας και Αυλώνας. Απαντούσαν ευθέως και χωρίς ενδοιασμούς στις ερωτήσεις που τους υποβάλλονταν, παραμένοντας σταθεροί στις θέσεις και τοποθετήσεις τους καθ' όλη τη διάρκεια της μαρτυρίας τους, χωρίς να υποπέσουν σε οποιεσδήποτε αντιφάσεις ως προς ουσιαστικές πτυχές της μαρτυρίας τους. Η μαρτυρία τους, ωστόσο, στο βαθμό που αφορά γεγονότα και όχι διατύπωση γνώμης για αυτά, δεν ήταν καθόλου χρήσιμη ή σχετική με το ζήτημα που εδώ ενδιαφέρει, ήτοι για το αν οι καλλιέργειες του Κατηγορούμενου, περιλαμβανομένων οποιωνδήποτε άλλων ενεργειών ή χωματουργικών εργασιών, έγιναν εντός της «κοίτης» των Ποταμών, ως οι κατηγορίες που αντιμετωπίζει. Το ζήτημα δεν άπτεται της ειλικρίνειας τους ως μάρτυρες αλλά, προδήλως, της εσφαλμένης αντίληψης τους ως προς τι συνιστά «κοίτη» ποταμού υπό την έννοια που ορίζεται στο Νόμο. Κατ' αρχάς, θα πρέπει να λεχθεί ότι ολόκληρη η μαρτυρία των Μ.Κ.4 και Μ.Κ.6 όσο και μεγάλο μέρος της μαρτυρίας του Μ.Κ.3 αφορούν γεγονότα που ανατρέχουν σε χρόνο πολύ μεταγενέστερο της φερόμενης διάπραξης των αδικημάτων που προσδιορίζεται στις κατηγορίες της παρούσας υπόθεσης. Τέτοια μαρτυρία, στην έκταση που αφορά γεγονότα πολύ μεταγενέστερα της φερόμενης διάπραξης των επίδικων αδικημάτων, ασφαλώς δεν μπορεί να ληφθεί υπόψη ούτε μπορεί να της αποδοθεί οποιαδήποτε βαρύτητα εφόσον δεν είναι βοηθητική ή ικανή να οδηγήσει σε απόδειξη των κατηγοριών που έχουν προσαφθεί εναντίον του Κατηγορούμενου. Με άλλα λόγια, τα όσα ανέφεραν οι πιο πάνω μάρτυρες ότι είδαν ή διαπίστωσαν το έτος 2021, είτε κατά τις επιτόπιες επισκέψεις τους στην περιοχή (όσον αφορά τους Μ.Κ.3 και Μ.Κ.4) είτε μέσω ελέγχου δορυφορικών εικόνων του έτους 2020 (όσον αφορά την Μ.Κ.6), δεν συνιστούν μαρτυρία σχετική με τη φερόμενη διάπραξη των αδικημάτων της παρούσας υπόθεσης, η οποία, σύμφωνα με τις κατηγορίες που έχουν προσαφθεί, ανατρέχει κατά ή περί τα έτη 2011, 2015 και τον Μάιο του 2017. Μέρος της μαρτυρίας του Μ.Κ.3 επεκτάθηκε, ωστόσο, και σε αναφορές γεγονότων που ανατρέχουν στο χρόνο διάπραξης των αδικημάτων της παρούσας υπόθεσης, προσδιορίζοντας παράλληλα τις ενέργειες του Κατηγορούμενου που, κατά την εν λόγω μαρτυρία, συνιστούν επέμβαση στην κοίτη των Ποταμών. Όπως, όμως, διεφάνη κατά την αντεξέταση του Μ.Κ.3, η αντίληψη του ως προς το τί συνιστά κοίτη ποταμού δεν συνάδει με την έννοια που καθορίζεται στο Νόμο εφόσον, όπως ο ίδιος ανέφερε, κοίτη ποταμού γνωρίζει ότι είναι η κρατική γη που καθορίζεται στα τοπογραφικά σχέδια της Κυπριακής Δημοκρατίας, ενώ σε κανένα σημείο της μαρτυρίας του δεν ισχυρίστηκε ότι οι καλλιέργειες ή οι χωματουργικές εργασίες του Κατηγορούμενου έγιναν εντός της κοίτης των Ποταμών, υπό την έννοια που αυτή ορίζεται στον Νόμο. Συναφώς, όλα όσα κατέθεσε ο Μ.Κ.3 ως προς τις ενέργειες και εργασίες του Κατηγορούμενου στα τεμάχια κρατικής γης δεν οδηγούν στην κατάληξη που ο ίδιος εξέφρασε, ότι δηλαδή αυτές έχουν διενεργηθεί εντός της «κοίτης» των Ποταμών. Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και η επί του προκειμένου μαρτυρία της Μ.Κ.5, η οποία, αν και ισχυρίστηκε ότι ο Κατηγορούμενος καλλιεργεί την κοίτη των Ποταμών, κατά την αντεξέταση της ανέφερε ότι δεν είναι ειδικός για να γνωρίζει ποια είναι τα όρια της κοίτης των Ποταμών και ότι εκλαμβάνει ως κοίτη ποταμού τα όρια ως αυτά προκύπτουν από το εν χρήση σχέδιο. Η δε αναφορά που γίνεται στην ενυπόγραφη δήλωση του Κατηγορούμενου που επισυνάπτεται στην αίτηση ΑΔΧ255/2019 (Τεκμήριο 29, Παράρτημα Β4 (β)) δεν συνιστά παραδοχή του Κατηγορούμενου για την διάπραξη των επίδικων αδικημάτων, ως ήταν η εισήγηση από πλευράς Κατηγορούσας Αρχής, κυρίως διότι, στην ρηθείσα δήλωση (η οποία φέρει ημερομηνία 08/10/2019), αναφέρεται ότι «το αιτούμενο μέρος της κοίτης του ποταμού το καλλιεργώ τον τελευταίο χρόνο», και όχι κατά το χρόνο που προσδιορίζεται στις κατηγορίες της παρούσας υπόθεσης. Ούτε αποτελεί παραδοχή του Κατηγορούμενου η αναφορά που γίνεται στην ενυπόγραφη δήλωση που επισυνάπτεται στην αίτηση ΑΔΧ255/2019 (Τεκμήριο 29, Παράρτημα Β4 (α)), εφόσον αυτή αφορά διαφορετικά τεμάχια (ήτοι τα τεμάχια του Φ/ΣΧ 20/44) από εκείνα των επίδικων κατηγοριών. Συνοψίζοντας, οι αναφορές των Μ.Κ.3 και Μ.Κ.5 σε επεμβάσεις του Κατηγορούμενου στην κοίτη των Ποταμών πρόδηλα στηρίζεται στην εσφαλμένη αντίληψη τους ως προς το τί συνιστά «κοίτη» ποταμού, χωρίς οι εν λόγω αναφορές να υποστηρίζονται από απτή, σαφή και ξεκάθαρη μαρτυρία που να υποδηλώνει ότι οι καλλιέργειες φραγκοσυκιών του Κατηγορούμενου (όπως και οι υπόλοιπες χωματουργικές εργασίες ή άλλες ενέργειες που του καταλογίζονται) έγιναν από τον τελευταίο κατά το χρόνο που αφορούν οι κατηγορίες της παρούσας υπόθεσης σε έδαφος που αποτελεί, με βάση τις πρόνοιες του Νόμου «κοίτη» ποταμού. Στη βάση των ανωτέρω, δεν αποδέχομαι την εκδοχή της μαρτυρίας των Μ.Κ.3 - Μ.Κ.6 για σκοπούς εξαγωγής οποιωνδήποτε ευρημάτων αναφορικά με το πιο πάνω επίδικο ζήτημα. Συνακόλουθα της πιο πάνω αξιολόγησης, καταλήγω ότι δεν αποδείχθηκε, στον απαιτούμενο βαθμό, ότι ο Κατηγορούμενος, κατά το χρόνο που αφορούν οι κατηγορίες που του έχουν προσαφθεί, είχε προβεί, καθ' οιονδήποτε τρόπο, σε επεμβάσεις ή καταστροφές στην κοίτη των Ποταμών, ως αυτή νομοθετικά ορίζεται και προστατεύεται από το Νόμο, ή ότι είχε απορρίψει απόβλητα εντός αυτής, ως οι κατηγορίες που αντιμετωπίζει. Όσον αφορά την μαρτυρία που παρουσιάστηκε από πλευράς υπεράσπισης, η εντύπωση που σχημάτισα τόσο για τον Κατηγορούμενο όσο και για τους υπόλοιπους μάρτυρες υπεράσπισης ήταν θετική. Όλοι τους μου έδωσαν την εικόνα αξιόπιστων μαρτύρων και ότι αυτοί προσπάθησαν έντιμα να παραθέσουν με ειλικρίνεια τη δική τους γνώση, στο βαθμό και στην έκταση που είχαν, για το πιο πάνω επίδικο ζήτημα. Απαντούσαν ευθέως και χωρίς ενδοιασμούς στις ερωτήσεις που τους υποβάλλονταν και γενικά η μαρτυρία τους χαρακτηρίζεται από σταθερότητα, σαφήνεια και πειστικότητα όσον αφορά το ζήτημα των φερόμενων επεμβάσεων του Κατηγορούμενου στην κοίτη των Ποταμών. Η εκδοχή της υπεράσπισης ότι ο Κατηγορούμενος δεν έχει με οποιεσδήποτε τρόπο επέμβει εντός της «κοίτης» των Ποταμών και ότι δεν έχει προκαλέσει σε αυτήν οποιεσδήποτε βλάβες ή οικολογικές καταστροφές ήταν συντριπτική και δεν καθίσταται τρωτή ούτε από το περιεχόμενο της χειρόγραφης δήλωσης που επισυνάπτεται στην αίτηση ΑΔΧ255/2019 (Τεκμήριο 29, Παράρτημα Β4 (β)) αλλά ούτε και από το περιεχόμενο των Τεκμηρίων 11 και 46. Τούτο διότι, η μεν χειρόγραφη δήλωση αναφέρεται σε χρόνο μεταγενέστερο της φερόμενης διάπραξης των αδικημάτων της παρούσας υπόθεσης, η δε αναφορά που γίνεται στην παράγραφο 4 της επιστολής του ΚΟΑΠ ημερομηνίας 09/05/2018 (βλ. 2η σελίδα των Τεκμηρίων 11 και 46) σχετίζεται με τεμάχιο εντός του Φ/ΣΧ 20/61 και όχι με τεμάχια εντός του Φ/ΣΧ 20/52 που είναι εκείνα στα οποία, ως οι λεπτομέρειες αδικήματος, έγιναν οι φερόμενες επεμβάσεις ή καταστροφές από πλευράς Κατηγορούμενου. Σε ό,τι, αφορά, λοιπόν, το χρόνο της φερόμενης διάπραξης των αδικημάτων της παρούσας υπόθεσης, αποδέχομαι, την εκδοχή της μαρτυρίας του Κατηγορούμενου ότι ο τελευταίος δεν είχε προβεί σε οποιεσδήποτε επεμβάσεις ή καταστροφές (περιλαμβανομένης της καλλιέργειας φυτείας φραγκοσυκιών, εκχέρσωση, εκσκαφή, επιχωμάτωση, αλλοίωση της μορφολογίας του εδάφους, απόρριψη αποβλήτων και εγκατάσταση δικτύων άρδευσης) εντός της «κοίτης» των Ποταμών, ως αυτή νομοθετικά ορίζεται και προστατεύεται με βάση τις πρόνοιες του Νόμου. Δεν αποδέχομαι όμως το μέρος εκείνο της μαρτυρίας που δόθηκε από πλευράς υπεράσπισης, στην έκταση που αφορά ζητήματα ή γεγονότα μεταγενέστερα της φερόμενης διάπραξης των επίδικων αδικημάτων (όπως, επί παραδείγματι, η μαρτυρία που δόθηκε όσον αφορά τις φωτογραφίες που κατατέθηκαν ως Τεκμήρια 39 - 43) εφόσον, τέτοια μαρτυρία, δεν είναι σχετική με το ζήτημα της φερόμενης διάπραξης των αδικημάτων της παρούσας υπόθεσης. Συναφώς, είναι η κατάληξη του Δικαστηρίου ότι ο Κατηγορούμενος, στο χρόνο βεβαίως που αφορούν οι επίδικες κατηγορίες, δεν είχε προβεί στις αποδιδόμενες επεμβάσεις ή καταστροφές εντός της κοίτης των Ποταμών, δηλαδή εντός της κρατικής γης που βρίσκεται μεταξύ των εσχάτων ορίων ροής νερού που σχηματίζεται από τους επίδικους Ποταμούς, περιλαμβανομένης της όχθης των εν λόγω Ποταμών, που είναι η γη η οποία βρίσκεται σε κάθε πλευρά της κοίτης των Ποταμών σε απόσταση 1 μέτρο και 80 εκατοστά από αυτήν. Ε. Κατάληξη Συνακόλουθα των ανωτέρω, είναι η κατάληξη του Δικαστηρίου ότι η Κατηγορούσα Αρχή απέτυχε να αποδείξει, στον απαιτούμενο βαθμό, όλα τα συστατικά στοιχεία των επίδικων αδικημάτων. Συγκεκριμένα, η Κατηγορούσα Αρχή απέτυχε να αποδείξει, έξω από κάθε λογική αμφιβολία, ότι ο Κατηγορούμενος προέβη σε οποιεσδήποτε επεμβάσεις ή καταστροφές στην κοίτη των Ποταμών, κατά παράβαση του άρθρου 116
(1)του Νόμου, ως οι κατηγορίες που αντιμετωπίζει, παράμετρος καθοριστική για την τύχη της παρούσας υπόθεσης. Υπό το φως της πιο πάνω κατάληξης, παρέλκει η εξέταση του ζητήματος της καθυστέρησης στην καταχώριση της παρούσας υπόθεσης, το οποίο ετέθη, ακροθιγώς, μέσω της μαρτυρίας του Κατηγορούμενου. Ως εκ των ανωτέρω, η υπόθεση απορρίπτεται χωρίς καμία διαταγή για έξοδα (βλ. Θωμά Θάσος ν. Αστυνομίας
(2000)2 Α.Α.Δ. 465) και ο Κατηγορούμενος αθωώνεται και απαλλάσσεται από τις κατηγορίες που αντιμετωπίζει. (Υπ) ......... Α. Αναγνώστου, Ε.Δ. Πιστό Αντίγραφο Πρωτοκολλητής [1] Όπως έχει, επί παραδείγματι, νομολογηθεί, σημασία στην αξιολόγηση κάθε μάρτυρα έχει η θετική ή αρνητική εντύπωση που αφήνει στο Δικαστήριο ο μάρτυρας (Μαυροσούφης ν. Τράπεζα Πειραιώς (Κύπρου) Λτδ ECLI:CY:AD:2014:A267, Πολ. Έφεση 352/08 ημ. 16/04/2014), η ουσία της εκδοχής του, η οποία θα πρέπει να αντιπαραβάλλεται με το σύνολο του μαρτυρικού υλικού που κατατέθηκε ενώπιον του Δικαστηρίου (Αντωνίου ν. Αστυνομίας
(2008)2 Α.Α.Δ. 766 και Βούτουνος ν. Αστυνομίας
(2008)2 Α.Α.Δ. 71), η μνήμη του μάρτυρα, οι αντιδράσεις του στο εδώλιο (κατά πόσο δηλαδή είναι φυσικές ή αφύσικες), ο τρόπος που απαντά (με αμεσότητα ή με δισταγμό) ή που αρνείται να απαντήσει, η νευρικότητα, η επιφυλακτικότητα και η ιδιοσυγκρασία που εκδηλώνει, η σταθερότητα στις απαντήσεις του (Κεντρική Ασφαλιστική Εταιρεία Λτδ ν. Ηροδότου
(2013)1 (Β) ΑΑΔ 1166 και το Νομικό Σύγγραμμα των Τάκη Ηλιάδη & Νικόλα Σάντη, 2η έκδοση σελ. 128 - 131), η πηγή των γνώσεων του, η σαφήνεια των απαντήσεων του και η αληθοφάνεια της εκδοχής του, η ειλικρίνεια του και η ύπαρξη υπερβολών ή ουσιαστικών εγγενών αντιφάσεων στα οποία κατέθεσε, με τις μικροαντιφάσεις σε επουσιώδη και δευτερευούσης σημασίας ζητήματα να μην οδηγούν σε κατάληξη περί αναξιοπιστίας ενός μάρτυρα (Καρεκλά ν. Αστυνομία
(2013)2 ΑΑΔ 737) εφόσον μπορεί και να ενδυναμώσουν μια κατά τα άλλα πειστική μαρτυρία, γιατί ακριβώς δεικνύουν έλλειψη προσχεδιασμού ή συνεννόησης (Μαρκίτσης ν. Αστυνομίας ECLI:CY:AD:2016:D212, Ποιν. Έφεση 23/2015, ημ. 21/04/2016). Περαιτέρω, η μαρτυρία ενός μάρτυρα μπορεί να γίνει πιστευτή εν μέρει ή στην ολότητά της και το Δικαστήριο δύναται να αποδεχθεί μέρος της μαρτυρίας ενός μάρτυρα (Χρίστου ν. Khoreva
(2002)1 (A) Α.Α.Δ. 45 και Shahin Haisan Fawzy Mohamed v. Δημοκρατίας
(2010)2 Α.Α.Δ. 266). [2] Βλ. Rbeiz
(1989)1 (E) A.A.Δ. 776. [3] Βλ. Vasillico Cement Work v. Stavrou
(1978)1 C.L.R. 663 και Νικολάου ν. Σταύρου
(1992)1 Α.Α.Δ. 746. [4]Βλ.Θεοσκέπαστη Φαρμ v. Δημοκρατίας
(1990)1 Α.Α.Δ. 954, Νικολάου ν. Σταύρου
(1992)1 Α.Α.Δ. 746, Σιακόλα v. Aστυνομίας, Ποιν. Έφ. 53/11, ημ. 24/1/13 και Μελικίδης v. Ι. Γεωργίου Παπαγεωργίου, Πολ. Έφ. 89/09, ημ. 29/3/
- [5] Βλ. Τεκμήρια 1, 2, 3, 5, 8, 10,
- [6] Βλ. Τεκμήρια 4 και 12 (1η εικόνα) cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο