ΑΣΤΥΝΟΜΙΚΟ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ν. ΧΑΤΖΗΠΑΝΑΓΗ κ.α., Υπόθεση με αρ.: 15023/2016., 19/11/2021

(2)[i] και 41 [ii] του Περί Ποινικής Δικονομίας Νόμου, Κεφ. 155 (στο εξής καλούμενος «το Κεφ. 155»). Το κριτήριο είναι, η εκδίκασης του κατηγορητηρίου, να μην είναι επιζήμια ή ενοχλητική ή άλλως πως ανεπιθύμητη. Η κοινή εκδίκαση, πρέπει να είναι προς το συμφέρον της δικαιοσύνης και της εξακρίβωσης της αλήθειας. Πρέπει, στο μέτρο πάντοτε του εφικτού, να αποφεύγεται η πολλαπλότητα διαδικασιών και η διαδικασία εκτίμησης και αξιολόγησης από το Δικαστήριο της μαρτυρίας για τα επίδικα γεγονότα του αδικήματος της κάθε κατηγορίας, να μην καθίσταται δύσκολη [iii]. 2. Κάποια καθοδήγηση, μπορεί να αντληθεί και από νομολογία του Ηνωμένου Βασιλείου. Η απόφαση της Δικαστικής Επιτροπής της Βουλής των Λόρδων, στην υπόθεση Ludlow v Metropolitan Police Commissioner [1971] AC 29, στο Ηνωμένο Βασίλειο, εξακολουθεί, παρά την τροποποίηση της σχετικής με το ζήτημα αυτό νομοθεσίας [iv], να είναι, σε ότι το αφορά, η αυθεντία [v]. Οι παρατηρήσεις του Δικαστή Pearson, είναι σχετικές, και πρέπει βεβαίως να αξιολογούνται, δεδομένων ότι, στη χώρα μας, αφενός, η εκδίκαση των υποθέσεων, γίνεται από επαγγελματίες Δικαστές και όχι από ενόρκους και αφετέρου, ότι η ευχέρεια για σώρευση ή και συνένωση σε κατηγορητήριο, κρίθηκε από το Ανώτατο Δικαστήριο, ότι είναι ευρύτερη σε σχέση με τα ισχύοντα στο Ηνωμένο Βασίλειο. Αναφέρθηκαν, από τον Δικαστή Pearson, μεταξύ άλλων, και τα εξής: «. στις περισσότερες περιπτώσεις, θα ήταν καταπιεστικό για τον κατηγορούμενο, καθώς και δαπανηρό και άβολο για την κατηγορούσα αρχή, να υπάρχουν δύο ή περισσότερες δίκες, όταν μία θα αρκούσε. Σε κάθε περίπτωση, ... η πρόδηλη πρόθεση του νόμου, είναι ότι, κατηγορίες που, είτε βασίζονται στα ίδια γεγονότα, είτε σχετίζονται με μια σειρά αδικημάτων του ίδιου ή παρόμοιου χαρακτήρα, δεόντως μπορούν και κανονικά πρέπει να συνενώνονται σε ένα κατηγορητήριο, και κοινή εκδίκασης τους κανονικά θα ακολουθήσει, παρόλο που Δικαστής έχει τη διακριτική ευχέρεια να διατάξει τον διαχωρισμό .. Εάν η θεωρία εξακολουθούσε να είναι σωστή, θα ήταν καθήκον του Δικαστή, κατά την κατάλληλη άσκηση της διακριτικής του ευχέρειας ., να διατάξει την ξεχωριστή εκδίκαση, σε κάθε υπόθεση όπου ο κατηγορούμενος κατηγορήθηκε για μια σειρά αδικημάτων του ίδιου ή παρόμοιου χαρακτήρα και η έκδηλη πρόθεση που προκύπτει από το άρθρο 4 και [κανόνα 9], διαφορετικά, θα καταστρατηγούταν. Ο Δικαστής, δεν έχει καθήκον να διατάξει τον διαχωρισμό του κατηγορητηρίου ., εκτός εάν, κατά τη γνώμη του, υπάρχει κάποιο ιδιαίτερο χαρακτηριστικό της υπόθεσης, που θα καθιστούσε μια κοινή δίκη, των διαφόρων κατηγοριών, επιζήμια ή ενοχλητική για τον κατηγορούμενο και χωριστές δίκες απαιτούνται, για σκοπούς απονομής της δικαιοσύνης. Σε ορισμένες περιπτώσεις, τα αδικήματα στο κατηγορητήριο, μπορεί να είναι πάρα πολλά και περίπλοκα, ... ή πολύ δύσκολο να διαχωριστούν, ... έτσι ώστε, μια κοινή δίκη όλων των κατηγοριών, να είναι πιθανό να προκαλέσει σύγχυση και αμηχανία ή ζημιά στην υπεράσπιση. ...». [vi]. 3. Ειδικά, σε ότι αφορά την ευχέρεια του Δικαστηρίου να διατάξει ξεχωριστή εκδίκαση κατηγορουμένων που κανονικά συνενώθηκαν σε κατηγορητήριο, είτε αυτοί αντιμετωπίζουν κοινές κατηγορίες, είτε όχι, παραπομπή γίνεται, στην απόφαση Εφετείου του Ηνωμένου Βασιλείου στην υπόθεση R. V. Assim [1966] 2 QB 249, όπου δια του Δικαστή Sachs αναφέρθηκε ότι: «Όπου . τα ζητήματα που αποτελούν τα ξεχωριστά αδικήματα των διάφορων κατηγορουμένων, είναι, στη βάση της διαθέσιμης μαρτυρίας, τόσο συναφή, ώστε το συμφέρον της δικαιοσύνης να εξυπηρετείται καλύτερα με την κοινή εκδίκαση τους, τότε μπορούν να αποτελέσουν αντικείμενο δίωξης σε ένα κατηγορητήριο και μπορούν, με την επιφύλαξη πάντοτε της διακριτικής ευχέρειας του Δικαστηρίου [να διατάξει διαφορετικά], να δικαστούν μαζί.». [vii]. 4. Το βάρος, βαραίνει τον διάδικο που αξιώνει τον διαχωρισμό κατηγορητηρίου ή και ξεχωριστή εκδίκαση, να ικανοποιήσει το Δικαστήριο ότι στα περιστατικά της κρινόμενης περίπτωσης, είναι τόσο επιθυμητό (στην βάση των προαναφερόμενων αρχών), όσο και πρακτικό αυτό να γίνει, για την διασφάλιση δίκαιης δίκης. [viii]. 5. Το Δικαστήριο εξέτασε το υπό κρίση Αίτημα των Κατηγορουμένων 4 και 11 για διαχωρισμό του κατηγορητηρίου και ξεχωριστή εκδίκαση, έχοντας κατά νουν και τις τοποθετήσεις από πλευράς Κατήγορου και των υπόλοιπων Κατηγορουμένων, και έχει καταλήξει σε απόρριψη του, για τους ακόλουθους κυρίως λόγους: (

1. i)Η ακρόαση της υπόθεσης έχει ξεκινήσει και έχει ακουστεί μέρος της μαρτυρίας του πρώτου μάρτυρα για την υπόθεση του Κατήγορου. Μάλιστα, οι Κατηγορούμενοι 2, 5, 6, 7 και 10, έχουν παραδεχθεί το κατηγορητήριο που τελικώς προωθήθηκε εναντίον τους από πλευράς Κατήγορου, και η διαδικασία, λόγω της πρόθεσης του Κατήγορου, όπως δηλώθηκε στο Δικαστήριο, να τους καλέσει και αξιοποιήσει ως μάρτυρες κατηγορίας, έχει προχωρήσει ώστε να τους επιβληθεί ποινή. Στους Κατηγορουμένους 5, 6, 7, 9 και 10, έχει ήδη επιβληθεί από το Δικαστήριο ποινή. Το Δικαστήριο, κρίνει ότι, το Αίτημα των Κατηγορουμένων 4 και 11, υποβάλλεται με υπέρμετρη και αδικαιολόγητη καθυστέρηση και σε ακατάλληλο υπό τις περιστάσεις στάδιο της εκδίκασης της υπόθεσης, δηλαδή, μετά την έναρξη της ακροαματικής διαδικασίας. (
2. ii)Με αυτά ως δεδομένα στην διαδικασία, οι Κατηγορούμενοι 4 και 11, κρίνει το Δικαστήριο, δεν απέσεισαν το βάρος που έφεραν, ικανοποίησης του Δικαστηρίου, ότι στα περιστατικά αυτής της υπόθεσης, για σκοπούς διασφάλισης της δίκαιης δίκης, σε αυτό το στάδιο της διαδικασίας και μετά πάροδο αρκετού χρόνου από την καταχώριση του κατηγορητηρίου αυτής της υπόθεσης στις 12/07/2016 και της κατ' ακολουθία πρώτης εμφάνισης τους ενώπιον του Δικαστηρίου για την κατηγορία τους, ο διαχωρισμός του κατηγορητηρίου και η ξεχωριστή εκδίκαση, κατά τον τρόπο που εισηγούνται, είναι δικαιολογημένος, λόγω, όπως υποστηρίχθηκε, της εξέλιξης που σημειώθηκε στην διαδικασία, ως προαναφέρθηκε, σε ότι αφορά τους Κατηγορουμένους 2, 5, 6, 7 και 10 ή και άλλως πως. (iii) Τουναντίον, το Δικαστήριο κρίνει ότι, τέτοια απόφασης του, -έγκρισης, δηλαδή, του υπό κρίση Αιτήματος των Κατηγορουμένων 4 και 11-, θα είχε ως αποτέλεσμα, την περαιτέρω καθυστέρηση στην εκδίκαση αυτής της υπόθεσης και μεγαλύτερο κόστος σχετικά με την διεκπεραίωση της για το δημόσιο, εφόσον, θα προκαλούσε πολλαπλότητα διαδικασιών. (
3. iv)Το Δικαστήριο, περαιτέρω, δεν έχει ικανοποιηθεί, από τα όσα του παρουσιάστηκαν από πλευράς Κατηγορουμένων 4 και 11, ότι ο διαχωρισμός του κατηγορητηρίου και η ξεχωριστή εκδίκαση, κατά τον τρόπο που εισηγούνται, -ανεξαρτήτως, μάλιστα, καθυστέρησης ή και κόστους- θα συμβάλει στη δικαιότερη και αποτελεσματικότερη διαχείριση των επίδικων θεμάτων από το Δικαστήριο, ή, σε κάθε περίπτωση, ότι μη έγκρισης του εν λόγω Αιτήματος τους, θα έχει ως αποτέλεσμα, την πρόκληση ζημιάς στο δικαίωμα τους για υπεράσπιση του κατηγορητηρίου τους, ή καταπίεση τους που να καθιστά την διαδικασία, πλέον, για αυτούς, καταχρηστική και άδικη. (
4. v)Τέλος, έχοντας το Δικαστήριο εξετάσει το κατηγορητήριο, διαπιστώνει, ότι, οι κατηγορίες που οι εναπομείναντες Κατηγορούμενοι αντιμετωπίζουν, είτε βασίζονται στα ίδια κατ' ισχυρισμό γεγονότα (κάποιες, μάλιστα, αφορούν και το αδίκημα της συνομωσίας για την διάπραξη κακουργήματος), είτε σχετίζονται με μια σειρά και αλληλουχία αδικημάτων του ίδιου ή παρόμοιου χαρακτήρα, με αποτέλεσμα, τα ζητήματα που το Δικαστήριο καλείται να αποφασίσει, να είναι αρκετά συναφή, ώστε, υπό τις περιστάσεις, το συμφέρον της δικαιοσύνης, να εξυπηρετείται καλύτερα με την κοινή εκδίκαση τους. 6. Κατ' ακολουθία των όσων έχουν προαναφερθεί, το Αίτημα των Κατηγορουμένων 4 και 11 για διαχωρισμό του κατηγορητηρίου και ξεχωριστή εκδίκαση απορρίπτεται. (Υπ.) _______________________ ΜΙΧΑΛΗΣ Γ. ΛΟΪΖΟΥ, Ε. Δ. Πιστό αντίγραφο Πρωτοκολλητής [i] Το Άρθρο 40 του Κεφ. 155, προνοεί ότι: «40.-

(1)Οποιοσδήποτε αριθμός κατηγοριών είτε για το ίδιο ποινικό αδίκημα είτε για διαφορετικά ποινικά αδικήματα δύναται να περιληφθεί στο ίδιο κατηγορητήριο και το Δικαστήριο δύναται είτε να καταδικάσει είτε να αθωώσει τον κατηγορούμενο γενικά για ολόκληρο το κατηγορητήριο είτε να τον καταδικάσει για μια ή μερικές από τις κατηγορίες και να τον αθωώσει για άλλες.

(2)Αν διαφορετικές κατηγορίες αφορούν διαφορετικά πραγματικά γεγονότα, το Δικαστήριο δύναται, αν θεωρεί αυτό ότι εξυπηρετεί το σκοπό της δικαιοσύνης, σε οποιοδήποτε στάδιο της διαδικασίας, να διατάξει όπως ο κατηγορούμενος δικαστεί χωριστά για οποιαδήποτε ή περισσότερες από τις κατηγορίες αυτές.

(3)Αν το Δικαστήριο καταδικάσει τον κατηγορούμενο γενικά επί ολόκληρου του κατηγορητηρίου, το νομικό αποτέλεσμα της καταδίκης αυτής θα είναι να καταδικαστεί αυτός για κάθε κατηγορία που περιλαμβάνεται στο κατηγορητήριο και το Δικαστήριο δύναται, μετά από αυτά, να επιβάλει στον κατηγορούμενο την ίδια ποινή ωσάν αυτός να είχε καταδικαστεί για κάθε τέτοια κατηγορία ξεχωριστά: Νοείται ότι, σε κάθε περίπτωση, δεν επιβάλλεται σε οποιοδήποτε πρόσωπο με βάση τα ίδια γεγονότα πέρα της μιας ποινής.». (η υπογράμμιση και η έμφαση είναι του Δικαστηρίου) [ii] Το Άρθρο 41 του Κεφ. 155, προνοεί ότι: «41. Τα ακόλουθα πρόσωπα δύνανται να περιληφθούν στο ίδιο κατηγορητήριο και να δικαστούν μαζί, εκτός αν το Δικαστήριο διατάξει ότι θα δικαστούν ξεχωριστά, δηλαδή πρόσωπα κατηγορούμενα- (α) για το ίδιο ποινικό αδίκημα (β) για διάφορα ποινικά αδικήματα που έχουν διαπραχτεί κατά τη διάρκεια της ίδιας πράξης (γ) για ποινικό αδίκημα και πρόσωπα τα οποία, δυνάμει των διατάξεων οποιουδήποτε νομοθετήματος, θεωρούνται ότι έχουν μετάσχει στη διάπραξη του ποινικού αυτού αδικήματος (δ) για ποινικό αδίκημα και πρόσωπα κατηγορούμενα για απόπειρα διάπραξης του ποινικού αυτού αδικήματος (ε) για ποινικό αδίκημα που αφορά κλοπή, δόλια κατάχρηση εμπιστοσύνης, δόλια ιδιοποίηση περιουσίας, δόλια παραποίηση λογαριασμών ή δόλιο σφετερισμό και πρόσωπα κατηγορούμενα για αποδοχή ή ανάληψη από τα ίδια του ελέγχου ή της διάθεσης του αντικειμένου του ποινικού αυτού αδικήματος.». [iii] Βλ. Papachrysostomou v Police

(1988)2 C.L.R. 55, στην οποία, το Ανώτατο Δικαστήριο, αναφέρθηκε στο πόσο ευρύτερη είναι η σχετική εξουσία του Δικαστηρίου, σε σχέση με την αντίστοιχη στο Ηνωμένο Βασίλειο, επεξηγώντας την σχετική διαφορά. Βλ. επίσης, Ιωάννου κ. α. ν Δημοκρατίας

(2001)2 Α.Α.Δ. 195. [iv] Βλ. Section 5 της the Indictment Act 1915 και Rule 3.29

(4)των Criminal Procedure Rules 2020. [v] Βλ. επίσης, R. v Assim [1966] 2 QB 249 (Εφετείου Ηνωμένου Βασιλείου). [vi] Βλ. Ludlow v Metropolitan Police Commissioner [1971] AC 29, παραγράφους 40, 41 και 42: «Also in most cases it would be oppressive to the accused, as well as expensive and inconvenient for the prosecution, to have two or more trials when one would suffice. At any rate, ... the manifest intention of the Act is that charges which either are founded on the same facts or relate to a series of offences of the same or a similar character properly can and normally should be joined in one indictment, and a joint trial of the charges will normally follow, although the judge has a discretionary power to direct separate trials under section 5

(3). If the theory were still correct, it would be the duty of the judge in the proper exercise of his discretion under section 5

(3)to direct separate trials in every case where the accused was charged with a series of offences of the same or a similar character, and the manifest intention appearing from section 4 and [r. 9] would be defeated. The judge has no duty to direct separate trials under section 5

(3)unless in his opinion there is some special feature of the case which would make a joint trial of the several counts prejudicial or embarrassing to the accused and separate trials are required in the interests of justice. In some cases the offences charged may be too numerous and complicated, ... or too difficult to disentangle, ... so that a joint trial of all the counts is likely to cause confusion and the defence may be embarrassed or prejudiced. In other cases objection may be taken to the inclusion of a count on the ground that it is of a scandalous nature and likely to arouse in the minds of the jury hostile feelings against the accused ...». [vii] Βλ. R. v Assim [1966] 2 QB 249 ανωτέρω: «Where ... the matters which constitute the individual offences of the several offenders are upon the available evidence so related ... that the interests of justice are best served by their being tried together, then they can properly be the subject of counts in one indictment and can, subject always to the discretion of the court, be tried together». [viii] Βλ. R. ν CHS

(2006)159 A Crim R 560 (Εφετείου Βικτώριας Αυστραλίας). cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο